REKLAMA

Zakaz aborcji i pandemiczne obostrzenia: jak polityka i społeczeństwo narzucają ciału kontrolę?

Świąteczny Poranek Radia TOK FM
Data emisji:
2022-06-16 08:20
Prowadzący:
Czas trwania:
15:38 min.
Udostępnij:

Ciało dziś jest poddawane nieustannej dyscyplinie - reklamy zachęcają aby dążyć do cielesnego ideału, jesteśmy przekonywani że bez odpowiedniej prezentacji fizycznej nie jesteśmy w stanie zdobyć wymarzonej pracy, że ciało warunkuje i odpowiada za poziom szczęścia czy spełnienia w interakcjach z innymi, ale też, że ciało nie w kanonie jest ciałem chorym, niepełnowartościowym. Jak to się stało, że daliśmy się wtłoczyć w tę dyscyplinę?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
świetny poranek w radiu TOK FM, a dzisiejszy cykl o ludzkim ciele społecznym historycznym kontekście otwieram rozmową z dr Dominika Byczkowska Owczarek z Instytutu socjologii Uniwersytetu łódzkiego przewodniczącą sekcji socjologii ciała polskiego Towarzystwa socjologicznego dzień dobry dzień dobry chciał dzisiaj jest poddawane nieustannej dyscyplinie reklamy zachęcają, aby dążyć to jakiegoś cielesnego ideału jesteśmy przekonywani, że bez tej odpowiedniej prezentacji Rozwiń » fizycznej nie jesteśmy w stanie czy zdobyć wymarzonej pracy np. że ciało warunkuje odpowiada za poziom szczęścia spełnienia interakcjach z innymi, ale też, że ciało nie w kanonie jest ciałem niepełnowartościowe ciałem chorym jak co się stało, że daliśmy się wszyscy tłoczyć w tej dyscyplinie to jest kapitalizm patriarchat, a może jeszcze inne czynniki pani zdaniem odpowiadają ja myślę że warto by jak byśmy sobie odpowiedzieć na takie pytanie czym jest ciało, dlatego że to, że my dajemy się właśnie wepchnąć na te tory dyktowane przez marketing czy patriarchat czy jakkolwiek inaczej definiowaną kontrolę społeczną i to jest po prostu konsekwencja tego, że ciało społeczeństwo są ze sobą nierozerwalnie splecione my jesteśmy w zachodniej kulturze przyzwyczajeni do takiego rozumienia ciała w kontekście dualizmu, czyli że ciało to jest coś materialnego, a takiego codziennego jednocześnie grzesznego, a dusza to jest Świętego ponad materialne to jest sacrum, a taki najbardziej popularny myśliciel, który popularyzował te idee to było oczywiście Kartezjusz i jego sposób myślenia kształtował, a m.in. to jak ciało było postrzegane w chrześcijaństwie jak wiemy kultura zachodnia swoje korzenie w tych w tych ideach chrześcijańskich ma ta relacja pomiędzy ciałem społeczeństwem, a ona jest bardzo widoczna szczególnie wtedy, kiedy odwiedzamy inne kultury, a wtedy, kiedy się okazuje, że te zasady związane z ciałem te zasady używania ciała są inne niż te w naszym kraju, a mnie się wydaje, że nie możemy mówić o tym, że gdzieś istnieje jakiś społeczeństwo bez kontroli nad ciałem, dlatego że kontrola społeczna nad ciałem, a istnieje od kiedy istnieją w ogóle społeczności ludzkie i ona ma różne poziomy ona może być na poziomie makro np. związana może być z prawem czy właśnie strategiami takich globalnych firm np. kosmetycznych czy produkujących żywność ona może mieć charakter Mezo czyniono może np. dotyczyć tego, czego naucza się w szkole lub się nie naucza mam tu na myśli np. edukację seksualną ona może 5 też miejsce w taki poziom mikro, czyli po prostu być realizowana w interakcję w relacjach z innymi ludźmi no ale my mamy też tę kontrolę tak naprawdę w sobie ona jest na poziomie indywidualnym ona jest rodzajem samokontroli, gdy patrzymy w lustro i porównujemy się właśnie z tym co pani mówiła o o tych kamer takich komercyjnych przekazach tak o reklamach np. czy o informacjach dotyczących tego, że musimy być fit, bo inaczej nie będziemy zdrowi, a tak naprawdę ta kontrola społeczna istnieje zawsze natomiast różnice pomiędzy różnymi kulturami i no to przede wszystkim sposób zaspokojenia potrzeb, które wszyscy jako ludzie mamy bardzo podobne no i zakres tej kontroli tak ja mam wrażenie, że w ostatnim czasie w naszym kręgu kulturowym, ale w Polsce szczególnie na to niestety ten zakres kontroli społecznej nad ciałem jest coraz większy i tutaj mówiła pani kampaniach reklamowych czy możemy też przytoczyć wzorce piękna, które są bardzo rygorystyczna, a mieliśmy niedawno pandemię nasze podobno skończyła, chociaż nie wszyscy się z tym zgadzają mieliśmy przymus pozostawania w domu zarówno ten społeczny w przypadku tej akcji Zostań w domu jak i prawne związane z kwarantanną to też obracała tak to też była, dlatego że musieliśmy ograniczyć nasze fizyczne istnienie bardzo małej przestrzeni nie mogliśmy się poruszać np. nie mogliśmy uprawiać różnych sportów mieliśmy utrudniony dostęp chociażby do lekarza nie mogliśmy robić bardzo wielu rzeczy, a poza tym np. nauczyliśmy się utrzymywać ten tzw. dystans społeczny, który jest de facto dystansem fizycznym w sytuacjach społecznych, czyli zaczęliśmy się zastanawiać ile to jest 2m jak staliśmy obok kogoś w kolejce prawda do tego doszły te maseczki już, o które w tej chwili zdjęliśmy w zasadzie, ale nosiliśmy niemalże cały czas w wielu sytuacjach społecznych one też uniemożliwiały np. takie porozumiewanie się poza werbalne powstanie było widać mimiki twarzy no mamy też taką sferę mówiła pani patriarchat, ale akurat w Polsce nie sposób nie wspomnieć o zakazie aborcji faktycznym zakazie aborcji o ograniczeniu dostępu do antykoncepcji no także zakazie edukacji seksualnej to wszystko ta kontrola społeczna w tych różnych sferach w tej sferze marketingowej związana z pandemią czy też właśnie związana z potrzebami seksualnymi seksualnością człowieka one są wszystkie przejawami pewnej pewnych elementów kultury tak np. nim nauk medycznych dzięki temu, że wiemy jak rozprzestrzeniają się wirusy to tworzone były ograniczy pewne ograniczenia dla nas w trakcie pandemii no ale też ideologię konserwatywna tutaj ideologii rozumiem jako po prostu zestaw pewnych pojęć tak pewnych ideałów, a która w jakiś określony sposób rozumie kobiecą głównie kobiecą seksualność, a także taką potrzebę człowieka, jaką jest seks, która przekształca się wprawo tak, ale ta dyscyplina bez wątpienia organizuje nam życie, ale z drugiej strony pojawiają się te apele, aby skończyć z tym wiecznym cielesnym ocenianie mierzeniem kultem ciała zdrowego kultem ciała młodego te hasła mieszczą się w ogólnym pojęciu ciałopozytywności, ale czy ciałopozytywności czy całą neutralność, bo takie pojęcia też istnieje ma realną możliwość stać się czymś więcej niż tylko niszową pokoleniową internetową modą no i tutaj myśli się tutaj widzę dużą nadzieję w młodych pokoleniach i to głównie w pokoleniu młodych kobiet, które po prostu mają dosyć tego, że dyktuje się im jak mają wyglądać dyktuje im się jak ma wyglądać każda część chciała od paznokcia poprzez włosy odcień skóry każdą 1 zmarszczkę itd. więc mam nadzieję, że to jest to jest rodzaj takiego ruchu, który będzie się po prostu rozwijał, nawet jeżeli nie w przestrzeni medialnej to po prostu praktykach społecznych, a młodszy młodych ludzi być może starsze pokolenia również to przyjmą w ogóle w mediach społecznościowych to zjawisko body shape ringu, czyli takiego wyśmiewania czy zawstydzania z uwagi na cechy fizyczne i to najczęściej takie cechy, których nie możemy zmienić, czyli nie wiemy np. nie ze względu na fryzurę tylko np. na otyłość jest niestety powszechna i myślę, że np. zajęcia z tym z tego jak sobie radzić powinny być, a w prowadzone np. w szkołach podstawowych w szkołach średnich, dlatego że taki wizerunek ciała jak jest przedstawiany w mediach społecznościowych czy w popkulturze jest sztuczne i osoby, które młode osoby które, które porównują się z tymi wizerunkami mogą mieć po prostu zaburzone zaburzony obraz własnego ciała, a przez to także np. różnego rodzaju no problem z akceptacją siebie, które mogą się przerodzić w jeszcze poważniejsze problemy tak, a ten ruch ciałopozytywności to jest taki ruch, który trwa tak naprawdę od lat sześćdziesiątych w stanach Zjednoczonych taki tam mi to była taka odpowiedź na te pierwsze sygnały dotyczące właśnie taki taki takiego istnienia wzorca piękna w popkulturze, który był taki wzorzec, do którego nie wolno było odejść prawda trybu miał określone cechy też cechy społeczne, bo np. to była kobieta nie wiem z klasy średniej w określonym wieku oczywiście rasy białej najlepiej ją blondynka prawda zarabiająca ileś tam czy posiadająca jakiś tam dochód określony prawdami to było też społecznie bardzo pełnosprawnych tak to społecznie bardzo jasno określone no ale ten ruch po prostu od wielu dziesiątek lat promuje taki naturalny wygląd i taką równości pomiędzy różnymi typami urody i różnymi rozmiarami ciała, a także akceptowanie różnych niedoskonałości natomiast, o czym pani powiedziała ten ruch ciało neutralności po skosie jest już taka odpowiedź, bo wiedziałabym społeczna na to, żebyśmy może dali sobie już spokój z tym ocenianiem ciała czy ona jest naturalnym one sztuczne po prostu zajmijmy się tym co ono może nam dać, a pani jako socjolożka wierzy, że to jest takie wierzę, że to jest możliwe, dlatego że ja wiem, że to jak my postrzegamy swoje ciało to jest zależne od kultury i skoro nawet to w jaki sposób my postrzegamy ciało jako całość tak czy jest to siedlisko grzechu czy jest to świątynia duszy czy uważamy, że np. różne fragmenty ciała są grzeszne albo są intymne albo są wstydliwe niewierności np. włosy w naszej kulturze nie są intymnym fragmentem ciała natomiast w w wielu krajach muzułmańskich są prawda kobiety przykrywają włosy czy np. szyje, a więc, jeżeli osoby poruszające się na wózku ten wózek traktują jako przedłużenie swojego ciała to znaczy, że ciało i to jak co myślimy o tym ciele jak my widzimy to ciało co nim jest, a co nim nie jest, że to jest jak najbardziej możliwe do ukształtowania myślę, że tutaj najwięcej do powiedzenia ma edukacja, ale ciałopozytywności i te ruchy właśnie sprzeciwiające się dyscyplinie ciała też daje się formować chociażby do kapitalistycznych potrzeb te wszystkie hasła nie bądź sobą różnorodność górą nieważne jak wyglądasz potrafią też świetnie działać w służbie kapitalistycznego społeczeństwa równie dobrze jak te mówiące o upiększaniu się i uczestniczenia tego w tym reżimie tak jak my zawsze będziemy potrzebować określenia tego, jakie znaczenia mamy, jakie znaczenie ma nasze ciało czy fragmenty naszego ciała co mamy zrobić potrzebujemy tego, aby ktoś powiedział nam, a jak ciało traktować prawda czym ono jest, bo ciało jest takim, a podstawowym elementem naszego funkcjonowania w świecie zmiany zmiany dotyczące ciała są zmianami dotyczącymi bardzo często całego naszego życia to może dotyczyć choroby to może wygląd dotyczą naszego wyglądu zmiany wyglądają np. takich naturalnych procesów jak starzenie się, więc będziemy zawsze potrzebowali takiego przewodnika po tym co się dzieje z naszym ciałem i teraz pytanie czy to po tym, przewodnikiem powinien być marketing czy tym przewodnikiem powinna być ideologia kiedyś takim przewodnikiem była religia czy powinna być takim przewodnikiem edukacja czy oprócz wody pozytyw mamy jakieś społeczne strategie odzyskiwania kontroli nad cielesnością ja bym powiedziała, że taka bardzo potrzeb podstawowa potrzeba łącząca wszystkich ludzi jak jedzenie jest rodzajem takiego działania, które formuje bardzo silne ruchy społeczne czy wręcz grupy społeczne oparte na jakim stylu życia mam tutaj na myśli np. Vegę w vegan wegetarian, a osoby, które np. jedzą zgodnie z przykazaniami jakiejś religii np. islamu, czyli do judaizmu, a więc jak najbardziej style życia mogą być to co my robimy ze swoim ciałem np. to co jemy to jaki sport uprawiamy jak najbardziej może być i jest właściwie zakorzenione w tych jak najbardziej społecznych i kulturowych ruchach co wg pani najbardziej fascynujące w tym połączeniu pomiędzy ciałem, a społeczeństwa także naukowo najbardziej interesuje relacja pomiędzy ciałem pracą, a dlatego, że bardzo w naszym społeczeństwie bardzo niedoceniona jest ta fizyczna strona pracy, a także np. różnego rodzaju koszty cielesne, które ponosimy, wykonując określone prace dlatego zajęłam się badaniami na ten temat wydaje mi się, że praca też z takim a takim działaniem, które podejmujemy przez wiele godzin dziennie każdego dnia często po prostu w tej pracy jesteśmy dłużej niż własną rodziną praca nas kształtuje to taki bardzo fizyczny sposób, czyli te wzorce, które mamy w pracy np. wzorce dotyczące wyglądu wzorce dotyczące pracy poprzez ciało, a my one są po prostu dla nas codziennością znacznie bardziej niż to co robimy poza pracą on nas kształtują one są bardzo często też źródłem naszej bardzo ważnej tożsamości mówimy, że jestem nie wiem naukowcem jestem dziennikarką jestem chirurgiem tak dalej prawda, czyli to co robimy my obie pracujemy głosem prawda, więc byt to są to są takie elementy, które moim zdaniem są bardzo ważny, a jednak znaczenie pracy w dzisiejszym świecie rośnie jej wpływ na nasze ciała zarówno ten pozytywny jak i niestety też ten patologiczny związane np. różnymi chorobami, a będzie rósł ja bym się temu także przejrzała dr Dominika Byczkowska Owczarek z Instytutu socjologii Uniwersytetu łódzkiego w moją państwa gościnią bardzo dziękuję za rozmowę dziękuję bardzo, a my wracamy w skrócie informacji Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIĄTECZNY PORANEK RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA