REKLAMA

(Nie) zdziadziały fandom. O polskiej fantastyce z okazji Pyrkonu

Poranek Radia TOK FM - Weekend
Data emisji:
2022-06-19 07:20
Prowadzący:
Czas trwania:
17:52 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
jest siódma 21, a ja zapraszam państwa na rozmowę bardzo Martyny Osieckiej o polskiej fantastyce Martyna Osiecka dzień dobry państwu na najbliższy kwadrans przeniesie się nieco bardziej fantastyczne klimaty w Poznaniu trwa największy w Polsce festiwal fantastyki Pyrkon to już dwudziesta edycja, ale w celu tych ponad 2 dekad Polski fantom ewoluował dlatego zaprosiłam do rozmowy socjologa dr Stanisława Krawczyka dzień dobry dzień dobry, który od jesieni będzie związany z Rozwiń » uniwersytetem wrocławskim wydawnictwo naukowe cholerny tydzień temu wydało twoją książkę luz i prestiż o przemianach polskiego świata Fantazy w tej książce nie tylko opisuje przemiany polskiego Sejm ćwiczyli Fantazy jeszcze czasów PRL-u, ale po świętach też cały rozdział fantastyce wobec problemów sfery publicznej opisujesz niechęć do lewicy czy też krytyce feminizmu, które niestety często często występują wśród najbardziej rozpoznawalnych polskich pisarzy jak tylko nie zaczynam widzieć zmiany, choć stan na pozostałych polskich konwent techno te nasze Dziady polskiej fantastyki jak to zgrabnie nazywa się bawi nadal są obecny, ale jednak jest też mnóstwo miejsca na queer i na to, żeby na te 3 dni każdy bez obaw mógł być tym kim chce pojawia się też coraz więcej warsztatu w takich czy czerwonej ani nie jest zimno zbroje widzi w kulturze czy po prostu jak pisać feministycznie no i czy to jest moje myślenie życzeniowe tu fani fantastyki czy te zmiany będą rzeczywiście pojawia zmiana się pojawia to moja książka jest dużym stopniu historyczna dochodzi także w 2012 roku i ta prawicowa konserwatywna problematyka była poruszana w powieściach opowiadaniach też wypowiedziach fantastyce, zwłaszcza w latach dziewięćdziesiątych trochę przed trochę po lata dziewięćdziesiąte tak największa koncentracja później mieliśmy okres pewnego wyciszenia w ogóle takiej ideowej czy zaangażowanej tematyki natomiast ostatnie te powiedzmy około 10 lat to jest oczywiście okres, w którym wyraźnie widać obecność osób o lewicowych zapatrywaniach i może być to pokazać albo przykładami właśnie konwentów, gdybyśmy mieli do dyspozycji wzrok nie tylko dźwięk to moglibyśmy zrobić przegląd, więc z konkursów na najfajniejsze stroje inspirowane postaciami z komiksów fantastyki itd. może też pokazać np. sami literatury, a my zrobimy taki mały przegląd np. Anna Kańtoch, która jest znaną cenioną pisarką fantastyki także pisarką twórczynią kryminałów wydało takie powieści jak czarne i nie spełnia czarne 2012 rok pojawia się nie bardzo eksponowane, ale zauważalny wątek lesbijski i 2017 roku w niepełnym z kolei jest podważenie takiego jednoznacznego podziału na społeczne koleżeńską i oby te książki były nagradzane być może nie nakazano akurat z tego powodu, ale były w nich te tematy też takie opowiadanie człowiek ciągły, a w ostatnich latach cały czas proszący o poszerzeniu same literaturę mamy np. antologie grupy wydawniczej alpaka z takich Janowski kolektyw, który publikuje różne rzeczy m.in. opublikowało właśnie antologie chyba też nazwało tęczowej fantastyczne w każdym razie droga żwirowa fantastyki, więc po prostu tego co się dzieje na konwentach fantomie jest też da się zauważyć też podałem parę przykładów te same utwory fantastyczne, które tego dotyczą, a nie zastanawiał od tej twojej strony jako socjologa badającego tą naszą fantastyka już o jedno na przestrzeni dekad no bo w latach osiemdziesiątych wyszedł przed Wiedźmin akcję Andrzej Sapkowski jednak ma taki dość lewicowym widzę, więc tam jest mowa i aborcji i o w jaki sposób równouprawnieniu kobiet tamte bohaterki są bardzo pełno krwiste nie są niestety tym co często się w tej naszej Polsce polskiej fantastyce zdarza, że są po prostu ładnym ozdobnikiem albo są tym punkt punktem do znaczenia, kiedy nasz główny bohater musi po prostu sobie znaleźć, chociaż na 1 noc jakąś kobietę i co się stało, że nagle z tej stanowi gmina z tego świata, który pokazywał jednak właśnie tak bardzo lewicowe poglądy nagle był taki wzrost tytuł prawicowego konserwatyzmu fantastyce w przypadku samego gmina myślę, że te wątki są najbardziej widoczne już w powieściach, czyli w połowie lat dziewięćdziesiątych i stąd może nie ma takiego może nie ma takiej wyraźnej sprzeczności, o której mówisz wydaje się raczej jest także w latach osiemdziesiątych ogólnie problematyka zaangażowano nazwijmy to, bo mniej obecna, bo cenzura blokowała możliwość mówienia o sprawach uznawane są niewygodne natomiast w latach dziewięćdziesiątych doszło z 1 strony do pewnego uwolnienia takich przekonań poglądów postaw politycznych ideowych, które były prawicowe konserwatywne, a z drugiej strony też postawy były wzmacniane np. przez to, że negatywna wizja PRL-u nie można tego uczą oceniamy jako słuszną czy nie słuszną, ale z perspektywy takiej społecznej podkreślanie tego, że teren był złym ustrojem to była też pewna metoda zaznaczania swojej pozycji w świecie i literackimi takim publicystycznym w ogóle w sferze publicznej to znaczy to dług wielu wielu miejscach w dobrym tonie tak powiedzieć i to też napędzało innymi prawicowymi konserwatywnymi elementami tego tego świata i to zaczyna się zmieniać to znaczy coraz bardziej może jest to też trochę kwestia po prostu cyfryzacji, że mamy większy dostęp do tego, żeby po prostu je fani fantastyce ze sobą fantastycznie, że ze sobą rozmawiać to znaczy to nie jest tylko właśnie opcja konwentowi czy to na peronie Polką nie popełnić konie czy kimkolwiek innym konwencję, ale też mamy fora internetowe mamy fanpage na Facebooku tutaj szat zawsze dla mnie ciekawe do obserwacji jest mistycyzm popkulturowy ryby, które skupia właśnie osoby, że pomimo takiej bardziej lewicowych poglądach jednak mocno zaangażowane w ten świat fantastyki po prostu, których prewencji i pytanie czy in wydać osobie były cały czas w końcu zaczynają bardziej dochodzi do głosu, bo mające po części tak wygląda ta np. antologię grupy wydawniczej alpaka powstała dzięki projektowi, które w internecie publikuję swoje swoje książki jeszcze jeśli mówimy o świecie cyfrowym to nawiąże na chwilę do gier cyfrowych, bo tutaj dobrze widać zmiany, które dokonało wspomnę już od tych lewicowych w cudzysłowie w uproszczeniu mówiąc lewicowych wątkach w Wiedźminie dosyć ładnie widać jak się zmieniał odbiór Wiedźmina jak uwidacznia się te o nie, określając lewicowe wątki widać tak się stawi Graf wiedzy pierwszą część trzecią część pierwsza część 2007 roku dobrze pamiętam był taki motyw zaliczania do tego trzeba powiedzieć kolejnych kobiet chce fabule przez głównego oraz okazałości takie specjalne karty sercu tzw. zresztą być i część została wręcz wyśmiany przez samych autorów gry tak naj w ciągu 8 lat w takim razie jest wziąć pod uwagę okres między gminę 1 na początku produkcji Wiedźmina 3 to będzie nawet mniej niż 8 lat doszło do dużej zmiany już nigdy nie pomyślał o tym rozwiązaniu wręcz miejscu postacie kobiece właśnie Triss Yennefer są samodzielne mają swoje własne ambicje plany my itd. więc na tym przykładzie widać też sposób rzeki czytamy Sapkowskiego zmienił się, czyli 20 kilka lat temu nawet kilkanaście lat temu inaczej patrzyliśmy na te wątki, które swymi lewicowymi niż panie patrzymy w tej chwili tak i też ja też na to wątki perspektywę tutaj przykład pieczary piłkę to są części, które ja będąc nastolatką czytałam, które bardzo lubiłam i wydaje się, że wraz z czymś takim trochę innym ukształtowanie poglądów dziś już byłoby mi ciężko w ogóle do tych książek wrócić i zostają też jak na torze takie właśnie poglądy już nie są, więc sposób wręcz wymagane, żeby było prawicowe konserwatywne co siedzi w fantastyce jak to ma szansę przełożyć się też na rynek wydawniczy polskiej fantastyki to jest dobre pytanie mam wrażenie, że jest parę rzeczy po pierwsze jest cały czas sianie kilku pisarzy, którzy są wpływowi na tym rynku fantastyki publikują, którzy zostali ukształtowani raczej w latach dziewięćdziesiątych ósmy minus i w związku z tym ich ich książki i ma nadal dosyć podobne do tych wcześniejszych z kolei ta zmiana w stronę lewicowości, o której rozmawiamy dotyczy raczej osób młodszych, więc też mniej wpływowych naj to jest czynnik który, który te zmiany na rynku książkowym takim profesjonalnym utrudnia spowalnia tak mi się wydaje, ale też mam poczucie, że zmiana będzie zachodzić też jest mi mogą różnić się jeszcze 1 rzecz co do samej tematyki prawniczej problematyki to myślę, że to co najbardziej widać to najbardziej głośne chodzi o lewicowe wątki to są kwestie związane z prawami człowieka z głosu osób LGBT plus sytuacją kobiet itd. to są wszystko ważne rzeczy i tego nie neguję, a jednocześnie mam wrażenie, że przynajmniej w tym w sferze takich komentarzy dyskusji nie wiem czy samych opowiadań powieści musiałbym dużo się zastanowić, ale w takiej stwarza powiedzmy komentarzy dookoła samej fantastyki może trochę mniej wybrzmiewa taki socjalny temat, czyli kwestia np. praw pracowniczych takich UE na rzecz ich związki zawodowe, czyli takich tematów, które są też tradycyjnie lewicowe ale, ale często funkcjonują w oddzieleniu od tych, które nie wcześniej myślę fajnie było, jakbyśmy też na ośrodek socjalnych rzeczach mówili więcej, ale ja mówię nie chcę przesądzać, że tego nie ma na fantastyczne nie na gorąco takich oglądających i spostrzeżeń to może właśnie te dni zwrócić uwagę do tych praw pracowniczych, ponieważ ostatnio miałam okazję brać sesję RPD tutaj również chodzimy co na temat literatury i 1 przepraszam nie przypomnę raz przypomnieć nazwy jak ona nazywała ale jakby cała gra jest zbudowane wokół stacji kosmicznej, gdzie mamy okazję wcielić się w członków związku zawodowego na tej stacji kosmicznej, a więc lista może wręcz literaturze, ale faktycznie wśród RPD w takiej wersji dużych ten wątek zaczyna się pojawiać może faktycznie uderzy zresztą, że z czasem będzie tylko po prostu więcej, a jeśli chodzi jeszcze je chciała nawiązać do twojej książki, ponieważ w guście i prestiżu opisuje m.in. coś co w latach siedemdziesiątych i dziewięćdziesiątych polskiej fantastyce było w wyższym niższym prestiżem z tej całej naszej bazy fantastycznej myśli mówiąc trochę przybliżyć, bo bardzo sprawnie to, że jest wśród 1 fan domu były tak dużo rozłamy i patrzenie na różne rzeczy, które były dużą część są w tej inwestycji jednak coś było lepsze bądź gorsze to jest przykład z zjawiskach, które często obserwujemy w świecie literatury w ogóle w świecie sztuki jest taki francuski socjolog Pierre Bourdieu je, na którego się w tej książce powołuje wiele razy i który sporo tych sprawach pisał w dużym skrócie chodzi o to, że w tych światach społecznych mamy czasu do czynienia z podziałem na grupę osób, które mają ustabilizowaną pozycję to ten budynek nazywa Orthodox sami i grupę osób, które próbują wedrzeć się do tego świata czy też wedrzeć się na jego szczyt i oni są hetero boksami czy heretykami tam metafory religijna jest tutaj pewnie dość znacząca na ich w naszym przypadku mieliśmy z 1 strony grupę pisarzy redaktorów krytyków, którzy urodzili się wcześniej mieli dłuższy staż to też sprzyja raczej tak jak wszystkim wspominałem temu, żeby zajmować takie bardziej istotne ustabilizowaną pozycję ten kapitał zasoby symboliczne z kontakty społeczne itd. się wszystko przez kolejne lata dekady gromadzi i to były osoby związane z magazynem fantastyka od dziewięćdziesiątego roku nowa fantastyka no i w tej grupie osób było także z 1 strony oczywiście oni też ci ludzie cenili pewnego stopnia taką rozrywkę przyjemność Trwam, ale z drugiej strony podkreślali często, że to nie jest kluczowa rzecz fantastyce, że to co jest najważniejsze to jest, żeby fantastyka przestrzegała przed zagrożeniami, żeby marszałek jest ważne intelektualne kwestie, żeby mówiła coś w naturze człowieka w istocie społeczeństwa jest to takie zadania, których tak z zewnątrz passus fantasty wg stereotypów raczej by się nie kojarzyło, a z drugiej strony myśmy tych młodszych ludzi tak w takim dosyć proste trochę schematycznym podziale można skojarzyć np. z magazynem Feniks, które w dziewięćdziesiątym roku powstał przez dekady były wydawane no i ci mocni w większym stopniu akcentowali właśnie rozrywkę też rzemiosło taką dobrze skrojoną fantastykę taką, która się dobrze czyta, a w mniejszym stopniu kładli nacisk na tę kwestię intelektualną inteligenckie, więc grubsza taki podział wyglądał no i ci starsi mieli więcej dopowiedzenia, jeżeli chodzi o kształtowanie takiej hierarchii prestiżu w tym świecie ci emocji relatywnie mniej no teraz ZC przyglądam temu co się dzieje no pierwszą wrócił po 2 latach nie było o przez ostatnie 2 lata przez oczywiście pandemię teraz mamy już jubileuszowe dwudzieste edycje i Thatcher widzę jak też licencji, bo jednak ze znaczną większość tutaj obecnych jest raczej młodzież, ale przekroju to jest gigantyczny to jest od takich maluchów dwu trzylatków, które chodzą do takich płaszcza dodaje nieraz ze swoimi rodzicami przebranymi za jakiś postaci z Gwiezdnych wojen aż do osób już po sześćdziesiątce siedemdziesiątce tutaj sekret przekrój wiekowy jest pełen, ale jak oni sami organizują sami tworzą całą społeczność to, że nasza tutaj jeszcze przed rozpoczęciem proszono zobaczyłam, że 1 przez play równość płac stworzył taką, ale pakiet dodatkową dla pozostałych cosplay różnice mogą wpisać jak są być jak chcą być nazywani, jakie chcą, żeby wobec nich używać zaimki, ale też jest cała rozpiska co jest dla nich od tej czy przybicie piątki i zrobienie zdjęcia i niechby ta społeczność mam wrażenie, że sama chcę się zorganizować i zostawia w jaki sposób tą starszą i bardziej konserwatywną pan konstytucyjne trochę tyle pewnie jest także ta trochę starszej trochę bardziej konserwatywna część domu ma już swoje zwyczaje swoje instytucje jest np. taka impreza, która nazywana matką, która się odbywa w grudniu i tam właśnie zjeżdżają się głównie przedstawiciele przedstawicielki tej starszej części fantomu tak często pewnie są różne różne rodzaje zaangażowania i może dla nas bardziej widoczne są te formy zaangażowania osób młodszych natomiast tak ogólnie na pewno cechą fandomu fantastycznego jest to, że jest im dużo samoorganizacji dużo robienia rzeczy oddolnie i wydaje się, że to jest coś fajnego to jest też takie zaangażowanie społeczne, którego nie mamy w Polsce bardzo dużą i jest to sympatyczną rzeczą, że ludzie coś takiego oddolnie robią i miejmy nadzieję, że takich konstruktywnej dyskusji między fanami Interu młodszego i starsze lub planie będzie jak najwięcej i dojdzie to jest konsensusu dojdziemy bardzo dziękuję naszym dzisiejszym gościem był dr Stanisław traf czy autor książki gust prestiż o przemianach polskiego świata Fantazy dziękuję dziękuję bardzo, a już teraz zapraszam do informacji Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PORANEK RADIA TOK FM - WEEKEND - ANNA PIEKUTOWSKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA