REKLAMA

Jak widzieli Polskę i jej miejsce i rolę w Europie wizjonerzy XX i XXI wieku

Wywiad Pogłębiony
Data emisji:
2022-06-19 20:00
Prowadzący:
Czas trwania:
53:47 min.
Udostępnij:

Małgorzata Sopyło i Karol Płatek z Ośrodka KARTA, redaktorzy książki "PREKURSORZY, 20 wizji lepszego świata" opowiadają o bohaterach tej publikacji.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dziś mamy przyjemność zaprosić państwa najbliższe spotkanie z książką prekursorzy 20 wizji lepszego świata to Małgorzata Sopyło redaktorka prowadząca i koordynatorka projektu tylko stworzy 20 wizji lepszego świata dobry wieczór dobry wieczór związana z wydawnictwa ośrodka karta w dorobku są m.in. kwerendy do księgi stulecia niepodległości, a także redakcyjne kierownictwo nad autobiografią intelektualną Stefana Kisielewskiego reakcję ministra drugim państwa moim Rozwiń » gościem jest Karol Płatek redaktor krytyk literacki publicysta dobry wieczór drutów pisał m.in. flanki zeszytach literackich twórczości czy fabularyzowanych stały współpracownik ośrodka karta to osoba, która prowadziła kwerendy dokumentacyjne do kompozycji tekstowych kilku postaci przedstawionych w książce, której dzisiaj będziemy mówić 20 osób bohaterki bohaterów, chociaż być może powinnam powiedzieć bohaterów bohaterek, bo w tym zbiorze przeważają mężczyźni, o czym też później mam nadzieję porozmawiać z państwem, dlaczego tak jest, dlaczego tak by ta może jest 20 osób uznanych przez wydawców książki jak sądzę przez pomysłodawców twórców inicjatorów za jak tytuł wskazuje za prekursorów wizjonerów różnych idei ruchów działań w bardzo ciekawe jest też opis dobór metody, która ma to zaszeregowanie może te najładniejsze słowo do grona wizjonerów i uzasadniać, żeby państwu przybliżyć wszystkim mamy do czynienia sięgną do wydawnictwa do do krótkich biogramów, które towarzyszą tym postaciom i państwo pozwolą, że teraz wie, że szybko przytoczy Ludwik Zamenhof twórca uniwersalnego języka poliglota głosiciela pokoju i Ignacy Jan Paderewski trybun polskiej niepodległości architekt nowej Europy pianista wirtuoz Maria Skłodowska-Curie odkrywczyni pierwiastków animatorka aktywności społecznej noblistka Janusz Korczak przenikliwe pedagog ojciec z grup szerzących humanista i Michał Sokolnicki nosiciel idei wyzwoleńczej emisariusze marszałka dyplomata Bronisław Malinowski eksplorator kultury modernizacja antropologii inicjator obserwacji uczestniczącej Ludwik Hirszfeld odkrywca tajemnic krwi pierwszy sir antropolog charyzmatyczny nauczyciel ksiądz Jan Zieja fundamentalny pacyfista nonkonformizm stan ducha autorytety moralne i Irena Krzywicka pionierka feminizmu prowokator przemian obyczajowych edukatorka seksualna i Rafał Lemkin adwokat społeczeństw kreator prawa uniwersalnego demaskatora ludobójstwa i Juliusz Mieroszewski wizjonerstwo powojennej Europy politolog anty totalitarny pisarz kreator Henryk Tomaszewski artysta innowator współtwórca uniwersalnej szkoły plakatu inspirujący wychowawca Stanisław Lem kreator światów prognozy rozwoju nauki pisarz filozoficzny Andrzej Wajda twórca autorskiej szkoły filmowej reżyserki na wolności wyrazicielem polskiego losu i Magdalena Abakanowicz rewolucjonistka tkaniny rzeźbiarka kondycji ludzkiej nowatorska forma artystycznej Jerzy Grotowski inicjator teatru esencji eksperymentator aktorstwa bada czy rytuałów Jacek Kuroń przywódca ruchu anty totalitarnego demiurg samoorganizacji orędownik wolności Jan Kulczyk pierwszy Polski przedsiębiorca globalny pionier wolnego rynku wizjoner gospodarczy Jerzy Owsiak antysystemowy filantrop animator powszechnej dobroczynności inspirator działań wspólnotowych i Janina Ochojska innowator metod naprawiania świata przywódczyni nieobojętnych propagatorka pomocy to są bohaterowie książki Rychu prekursorzy no i niewątpliwie musi zacząć od pytania co i kto może decydował o takim doborze bohaterów bohaterek pani Małgorzata Sopyło chcieliśmy pokazać tam wizjonerów, którzy nie tylko byli wybitni w swojej dziedzinie, a nie tylko dokonali jakiś odkryć, ale potrafi zaproponować coś zupełnie nowego wyjść poza jakiś schemat obowiązują przy danej dziedzinie albo wręczy potrafili tworzyć nową dziedzina i naszym zamiarem było pokazanie, jaka energia płynie z Polski co pozytywnego polską do zaoferowania dla świata i jakie uniwersalne wartości zostały wykreowane po ostatnich 100 latach w Polsce i chodziło właśnie postaci, które nie tylko są wybitne, ale potrafiły zaproponować coś kompletnie nowatorskiego niezależnie od tego czy te idee miały szansę na zrealizowanie się czy nie czy koniecznie czy pozostały tylko w sferze naszych marzeń pod Karol podatek no nawet jeśli idee zostały w sferze idei to to i tak są nowatorskie i jakoś pchają świat do przodu dobór tych postaci był oczywiście zadaniem bardzo trudnym i czasochłonnym i było dużo dyskusji i sporów czasami, ale siatka kryteriów, które nałożyliśmy na te wszystkie postaci była naprawdę bardzo gęsta, ponieważ chodziło nam z 1 strony tak jak Gosia opowiedziała o wybitność konkretnych dziedzinach, a z drugiej strony często pewną oczywistość wyboru, która jest jakąś wartością dodaną tej książki i stąd nie takie wrażenie pewnego o pewnej różnorodności podstacji obecności różnych porządków obok siebie, ale wydaje mi się, że to jest tylko korzyści ani minus czy jakiś ciężar nadmierny problem pojawia się oczywiście wtedy, kiedy zaczynamy rzeczywiście porównywać te postaci ja, a ta książka do tego zachęca by po prostu są te postaci umieszczono obok siebie, ale oczywiście no to jest inna kwestia jak w ogóle porównywać postaci jak w ogóle mierzyć wybitności postaci powiedzmy tak odmiennych jak nie wiem weźmy kogoś ze świata kultury i sztuki Andrzeja Wajdę jak porównywać jego wybitność jego wkład jego nowatorstwo jak porównywać z kimś takim jak Rafał Lemkin, który pchnął do przodu legislację międzynarodową w kwestii o obrony praw człowieka no no są to rzeczy nieporównywalne oczywiście, ale co nie znaczy, że nie chcieliśmy się z tym zmierzyć i nie chcieliśmy pokazać wybitnych postaci wybitnych jednostek, które na swój własny sposób opisywały świat jakoś mając polskie pochodzenie Polski bagaż jako punkt wyjścia aktywizm natomiast, jeżeli chodzi o realizują się to w większości przypadków idea zamierzenia i prekursorów, którzy są bohaterami naszej książki udało się zrealizować być może nie w całości np. ideału stworzenia języka esperanto dla Ludwika Zamenhofa było to, aby nie było podziału między ludźmi, aby wszyscy mogli się tym językiem usługi ważną jak wiemy u nie wszyscy posługujemy się esperanto natomiast nadal uczą się go tysiące ludzi na całym świecie nadal się spotykają więc, chociaż częściowo została Aida zrealizowana dla nas był taką pierwszą postacią, więc mimo, że tak naprawdę stworzył esperanto jeszcze 19 wieku to wiedzieliśmy, że w tej dwudziestce musi się znaleźć jako taki po prostu pionier przekuć oszustwa dwudziestego wieku w Polsce i my natomiast wpływ kolejne postaci to w źle ich większość chyba już spała wprowadzona w życie i o tym też odpowiadają naszej książki cezura 100 lat rozumiem miała tutaj jakieś znaczenie tak zgadza się chcieliśmy tu pokazać tylko sporów ostatnich 100 lat, bo jako ośrodek karta zajmujemy się przede wszystkim świadectwami dwudziestego wieku tym niemniej wyobrażam sobie zdziwione miny niektórych, bo ile myślę, że nie będzie między nami żadnych wątpliwości nie narodzą się żadne wątpliwości, gdy słyszymy nazwisko Lem Stanisław Lem to właściwie pierwszym chyba skażenie będzie wizjoner prekursor, ale już np. zatrzymałam się przy osobie Jana Kulczyka i zastanawiałam się o to ciekawe, skąd jego obecność w, że książka bardzo nam zależało na tym, żeby w zestawieniu znalazła się jakaś osoba ze świata gospodarki, dlatego że jako o wydawnictwa ośrodka karta staramy się przemycać z naszych publikacji czy też w kwartalniku karta tematy związane również żył historią gospodarki, a nawet finansów UE i właśnie wyższego wieku i bardzo nam zależało na tym, żeby ktoś ze świata gospodarki w tym zestawieniu się pojawił i w zasadzie wydaje mi się jeszcze, że dobrze pamiętam to innych kandydatów przy tej dziedziny, a nie było, niemniej nikt inny nie przetną do głowy rzeczywiście on czy był pierwszym takim przedsiębiorcom globalnym Polski i przekonaliśmy się o tym, przygotowując się montaż świadectw do kwartalnika karta o powstaniu autostrady A2 i właśnie teraz w ostatni zimowym numerze mieliśmy taki temat, w którym opowiedzieliśmy o tym jak autostrada była wytyczona już przez Niemców i rozpoczęto była budowa w czasie drugiej wojny światowej potem oczywiście w czasach PRL-u to całkowicie zamarło i w latach dziewięćdziesiątych powrócono do do tego pomysłu i w zasadzie wyszło nam się tego badania różnych tekstów dokumentów, że prawdopodobnie bez Jana Kulczyka byłoby to po prostu niemożliwa tak on z czego się dowiedziałam z książki z państwa książki uważał połączenie z Lizbony ze Strykowem z za jego największy sukces zresztą i moje wątpliwości trochę się zmniejszyły, gdy zarządy tych źródeł, które państwo tutaj zebrali za chwilę mamy nadzieję usłyszeć od państwa trochę więcej na temat zastosowanej metody w przybliżaniu czytelnikom tych postaci i przeczytałam jego następującej treści wypowiedź jestem tam pionierem to w sprawie ukraińskiego prądu to poza mną nikogo nie ma rozmawiamy o połączeniu energetycznym Ukrainy z Unią europejską powinienem mieć pełne wsparcie pani premier rządu służb wielokrotnie liczyłem na to, że dostanę od nich parasol ochronny wsparcie przecież to jest interes naszego państwa i Unii Europejskiej wspieranie rozwoju Ukrainy to nasza racja stanu to są słowa sprzed 7 lat rzeczywiście Jan Kulczyk był prekursorem nie tylko wśród polskich przedsiębiorców, ale i zagranicznych, dlatego że rozpoczynał przedsięwzięcia w tych rejonów świata, w których inni w danym momencie wychodzimy przed Afryce, a więc czy rzeczywiście w tej poza tekstami samych prekursorów mamy też komentarze znanych postaci, a dotyczących naszych bohaterów i Janie Kulczyku mówi m.in. Michaił Gorbaczow, ale też inne postać wielkiego formatu no, więc wydaje mi się, że czytelnik po zapoznaniu się z tymi komentarzami być może, jeżeli mają jakieś wątpliwości to zostaną one rozwiane łatwo sobie wyobrazić również sytuacje, które nie zostaną rozwiane, bo są postaci na łamach państwa książki, które wzbudzają kontrowersje w Polsce do dzisiaj może pan Karol Płatek określiłabym powiedzenie trochę więcej zastosowanej metodzie tutaj przed wejściem mam tyle pani Małgorzata wypowiedział zdanie przy oparliśmy się przez cały dorobek bohaterów właśnie książkę skonstruowana także w większości, bo to bohaterowie wypowiadają się sami w jaki sposób no tak co książka skonstruowana jest w ten sposób, aby podkreślić głosy naszych postaci, aby uwypuklić i w jaki dziś sugestywny sposób ich wyjątkowość podmiotowość główną częścią każdego rozdziału jest montaż wypowiedzi bohaterów wypowiedzi te pochodzą z wszelkich możliwych źródeł z listów dzienników z wywiadów z filmów dokumentalnych książek, bo oczywiście część postaci jednocześnie pisał książki co nam ułatwiało zadania, ale nie zawsze tak było w tym nasza metoda już tak konkretnie polega na tym, żeby układać fragmenty jako koherentne wypowiedź w opowieść o swoim własnym życiu do roku i nie zawsze jest to proste nie zawsze jest oczywiste, ale zawsze jest to na koniec bardzo twórcze doświadczenie tak dla osoby, ale komplikujące taki montaż, jaki dla osób czytających później dodatkowo uzupełniliśmy te montaże tymi hasłami, które pani na samym początku przy stałej, które nazwała pani programami no, więc w pewnym sensie są to biogramy, ale raczej nie są bo, bo taki był zamysł chcieliśmy w pewnym sensie uciec przed taką sztampę przedstawiania takiego najbardziej konwencjonalnego najprostszego przedstawiania dorobku typu osoba tai zrobiła to to i podziwiajmy za to za to myślę, że sposób, który wybraliśmy jest uczciwy przy wdzięcznie się już wam tego tło dlatego, żeby właśnie jeszcze raz podkreślić to szef konstrukcji książki najważniejszy głos danej postaci myślę sobie że, gdybyśmy zaczynali rozdział od klasycznego programu to de facto już dziś taki symboliczny sposób pozbawiany głosu mamy tego nie chcieliśmy stąd też hasło owe określenia, które same sobie były przygodą i pewnie może szybko w wymyślaniu haseł przegadać godziny bo, bo nie było łatwe chodziło nam coś z 1 strony co określałoby oczywiście jakiś ogólny sposób dokonania danej osoby no bo nie chcieliśmy przed tym uciekać, ale z drugiej strony zależało na tym, żeby balansować między jakimś takim nagim faktem, a pewną cechą charakterystyczną jakąś wartością dodaną jakimś może nietypowym słowem, które opisywało działalność danej postaci i myślę, że na oś to udało, a do tego jeszcze dodatkowym uzupełnieniem jest to, o czym wspomina Gosia, czyli komentarze wybitnych różnych wybitnych postaci i z danych dziedzin, które wypowiadają się na temat naszych bohaterów i też bardzo zależało nam na tym, żeby to była taka konstrukcyjna otulina głosu postaci, bo to one są tej centralnym wydarzeniem tak pokrótce opisał metodę pracy w tej książce może tylko uzupełnię, że jeśli chodzi o tych komentatorów to staraliśmy się, żeby to byłem na wielkie postaci ze świata i żeby w ten sposób właśnie było widać dźwięk, jakby on wpływ naszych bohaterów na świat i to, że spali, ale absolutnie dostrzeżeni na świecie np. Marii Skłodowskiej Curie mówi Albert Einstein o Ignacym Janie Paderewskim mówi prezydent Stanów zjednoczonych Woodrowa Wilsona o Andrzeju Wajdzie Steven Spielberg i też dopowiem jeszcze kwestia metody, którą została zbudowana jest książka, że jest to nasza unikatowa metoda karty, która wyewoluowała, jakby po wielu wygra przez wiele lat woja przygotowania naszych publikacji i tak jak w kwartalniku karta mamy montażu świadectw różnych osób tak też budujemy właśnie by kompozycję wypowiedzi pojedynczych osób, ale chcę podkreślić to jest najważniejsze, że nie są najlepsze najlepsze cytaty albo po prostu najważniejsze teksty tylko z tych najważniejszych tekstów zbudujemy opowieść w porządku chronologicznym, ale ma ono swoją własną narrację też się za latają ze sobą i powstaje w ten sposób zupełnie nowa jakość jak faktycznie to przede wszystkim bohaterowie mówią oni też w pewnym sensie dialog prowadzą ze sobą w w wielu momentach powiedziała pani, że idea książki było pokazanie jak świeże myśli jak przy jakieś przełomy myślowe rodziły się w głowach polskich intelektualistów w ciągu tych ostatnich 100 lat czy też tych wybranych osób co moglibyśmy światu zaproponować jeszcze zastanawiam dla kogo jest to książka przede wszystkim czy to jest jeszcze chciałbym, żebyśmy po pogłębiły motywy, które z państwem kierowało przy tych przy tej kompilacji przy tym wyborze przy tej publikacji czy to jest jakiś rodzaj tęsknoty za autorytetami czy to jest potrzeba zagra zabrania głosu w trudnym czasie w jakim żyjemy dzisiaj dla kogo jest lektura przede wszystkim tej bez konsekwencją tego Pierre pierwszej części pytania myślę, że ta książka jest zarówno dla osób, które chciałyby przeczytać coś o tych bohaterach należy tylko SOR-ach, bo np. nie są im znani i takie osoby też mogą wejść to opowieści zadbaliśmy o to, żeby nasi bohaterowie, o ile było to możliwe mówi też szkody wzięły się pomysły często one sięgają w ogóle dzięki państwa i mogą razem się bohaterami przyśle dzieci całą drogę życia i rozwój natomiast myślę, że jak najbardziej jest to też książka dla osób czy szczególnie zainteresowanych poszczególnymi postaciami czy nawet czy dla już być może nawet ekspertów, dlatego że muszę powiedzieć, że w wielu przypadkach udało nam się dotrzeć do tekstów, które nie były w ogóle wcześniej publikowane lub nie były publikowane po polsku niektóre teksty zostały przetłumaczone z języków obcych chcą je wśród postaci, które świadczą właśnie Karol też były takie takie osoby takie teksty niektóre wysłuchaliśmy w archiwach i wcześniej musi też nie były publikowane jakiś list przed mogę powiedzieć, że w przypadku Ludwika Hirszfelda MO opublikowaliśmy fragmenty listów, które znalazłam archiwum Polskiej Akademii Nauk może przy tej okazji też powiem, że właśnie prace nad książką trwały 2 lata i polegały na przedzieranie się przez, a wśród nich całe wpuścimy tych bohaterów i mimo że utrudnieniem była epidemia, ponieważ biblioteki archiwa były na jakiś czas zamyka, ale to udało nam się zrealizować nasze zamierzenia tak naprawdę ja postrzegam ten sposób tak naprawdę w tej 1 książce w zasadzie mamy w pigułce 20 różnych książek 20 różnych postaci w latach tej pracy było tyle jak przed 20 różnych książka jeszcze zastanawiam się tu pierwszą częścią pani pytania o autorytet i o jakąś wstępną motywację przyznał, że ja sam pracując pracując nad tymi cmentarzami sam tak tego nie widziałem, ale z drugiej strony no ze środka sztormu nie widać wysokości fal, więc pani rację jest to jakimś sensie szukanie autorytetów myślę sobie, że oczywiście jakimś drobnym skromnym stopniu, ale jednak nasza książka jest próbą opowiedzenia dwudziestego wieku inaczej niż do tej pory i no może nie stwierdził bym tak z pełną śmiałością, że oto przewartościowuje nękano autorytetów, ale jednak podsuwamy rzeczywiście czytelnikom czytelniczkom i jakąś odrobinę przesuniętą wizję dwudziestego wieku Polski i osób związanych z polską takich formuł używamy, bo niekoniecznie chodzi nam tutaj jakoś jakieś poczucie tożsamości narodowej co też może istotne dla tej publikacji może też trochę do tego pani nawiązuje mówiącą o autorytetach, więc ja bym to w ten sposób widział, że jest to jakaś jednak nieśmiała próba pewnego przewartościowania i zgadzam się tutaj, że ten dobór postaci w tym sensie jest oczywisty i tak może być dla niektórych jakoś nie wiem czy kontrowersyjny to nie jest duże słowa, ale my nie oczywisty, ale chyba, tym bardziej warto dyskusyjny po prostu dyskusyjne to np. ja się zastanawiałam dlaczego, bo nie ma przy czym to niema nie oznacza niczego złego konia, dlaczego zdecydowali się państwo szyk ład na najdłuższe Mieroszewskiego nie Jerzego Giedroycia z związanych z 3 z ideą np. tej sąd myślę ukraińską czy też z wtedy ja nawiązuję teraz do tego do naszej bardzo bieżącej rzeczywistości to też pokazuje jak ważne było to co oni wtedy głosili jak myśleli jak ważne to by dzisiaj okazało, gdybyśmy potrafili traktować poważnie tego rodzaju wydawałoby się oczywiste myśli no tak Ukraina to jest uderzające prawda, że ona się tak tutaj w tej książce przewija i rzeczywiście Juliusz Mieroszewski jako autor koncepcji USB czyli, czyli tego przekonania, że Ukraina Litwa Białoruś jako silne podmiotowe państwo są jedynym gwarantem bezpieczeństwa Polski brzmi dzisiaj bardzo aktualnie mogę od razu odpowiedzieć, bo dopytuje pani, dlaczego Nigerii, dlaczego Mieroszewski to znaczy tak my prosta odpowiedź jest taka, że nie da się wszystkich, ale to nie nie taką odpowiedź pani chodzi nie szewski sam w sobie jest fascynującą zupełnie postacią i taką trochę, którą chcieliśmy od zapomnieć, bo no Giedroyc jest symbolem nie da się absolutnie przecenić jego wkładu w rozwój polskiej myśli Państwowej emigracji itd. no to nie trzeba powtarzać oczywistości, a nam zależało na tym, żeby pokazać kogoś, kto rzeczywiście pracował idei myśli i o ile generuje w lutym organizatorem i wielkim swoich Ewę tego całego środowiska skupionego wokół Maisons-Laffitte no to mieli szewski był tym siedzącym w londyńskim domu i piszący te eseje polityczne to z niego w głowie wychowały się myśli, więc wydaje mi się, że kto jak my takiej publikacji mógłby okazać właśnie wykuwanie się też idei no niemal jak pytamy montaż w czasie rzeczywistym powiedzmy więc, dlaczego nie grodzić, dlaczego Mieroszewski chyba dlatego dopowiem jeszcze, że normy obecność niektórych w były postaci w książce wypływała naszych wcześniejszych doświadczeń z innymi publikacjami i Juliusz Mieroszewski jest właśnie tak mianowicie, kiedy 4 lata temu przygotowaliśmy księga stulecia niepodległości, w której opowiedzieliśmy o o 100 latach Polski od 1913 do 2018 roku i też też właśnie naszą metodą CAR-T, czyli głosami samych światku wtedy zobaczyliśmy jak niezwykle ważną postacią był Juliusz Mieroszewski i zobaczyliśmy jak wiele jego wypowiedzi możemy zacytować w naszej książce, a w księdze w połączeniu podległości kompozycję dotyczące poszczególnych tematów lub etapów stulecia były bardzo funkcjonalne, więc czy selekcja też była niezwykle ostra mimo to tekstem Jaroszewskiego bardzo często zostawały przebijały się i były niezwykle istotne, a kończąc chciałbym by, mimo że wyrażą tak bardzo dosłownie jest tą nazwą NBA w latach siedemdziesiątych to tak naprawdę kiełkowała Mieroszewski czy początku lat pięćdziesiątych pierwszy raz o znaczeniu naszych wschodnich sąsiadów ich pozycję pisał w 502 roku w kulturze paryskiej, a więc czy, jeżeli tutaj nie mieliśmy żadnych wątpliwości że, że właśnie Maruszewski pomniejsze w tej dwudziestce znaleźć sobie pozwolę przeczytać króciutki fragment z tego zbioru właśnie autorstwa Mieroszewskiego musimy sobie jasno zdać sprawę, że nowej Rosji będzie się mógł oprzeć przeciw wstęp politycznie tylko potężny blok federacyjne państwo Europy środkowo-wschodniej, a nie poproszę suwerenne państwo wykrojone zestrzelonego już uprzednio obszaru gospodarczego co racja byłaby jednostką wielką przestrzenną w dużej mierze gospodarczą niezależną i posiadałaby wszelkie możliwości współpracy ekonomicznej z Rosją na zasadach całkowitej równości i niezależności jeśli kraje Europy Środkowo-Wschodniej po uwolnieniu powrócą do koncepcji suwerenności zatargów granicznych historyczno mocarstwo owego tromtadracji 2 to w okresie najbliższych 10 lat staną się w orbicie wyłącznych wpływów rosyjskich Rosji nie tylko nic nie wyprze z Europy, ale nie waham się tego stwierdzić, że głos w sprawach starego kontynentu będzie rósł w przyszłości co jest nieuchronną konsekwencją utraty przez Europę prymatu polityce światowej to jest 1951 rok dlatego właśnie pierwszą haseł geograficzną, które umieściliśmy pod nazwiskiem Olszewskiego jest zbliżone szkolenia powojennej Europy natomiast o nie dotyczy Europy o tym wie więc na to by chciał powiedzieć jeszcze, że jakby idea, jakby przewidywanie powstania tworu na kształt Unii Europejskiej obecnej pojawia się już naszego pierwszego prekursora Ludwika Zamenhofa, który u progu pierwszej wojny światowej pod koniec 1914 roku pisał w odezwie do dyplomatów, że najlepiej byłoby, gdybyśmy zamiast rozmaitych dużych małych państw europejskich mieli kiedyś proporcjonalnie geograficznie zorganizowane stany Zjednoczone Europy i stany Zjednoczone Europy co łączy bohaterów chcą państwo bohaterów poza wizją tego lepszego świata, a może może inaczej co się, gdyby państwo mieli ten lepszy świat ulepić z tych z tych myśli, jaką wygląda od trudnych pytań, kiedy słyszę hasło lepszy świat w kontekście naszej książki, o co nietrudno jest częścią od tytułu to pierwsza postać, która przychodzi mi głowy to jest Rafał Lemkin i jakieś jego przekonania o sile prawa Międzynarodowego, które ratuje życie jednostek całych narodów i nie wiem jakoś w obecnej sytuacji europejskiej globalnej głównie o tym naszym bohaterze myślę, a nie wiem nie wiem gościu co ty myślisz o budowaniu lepszego świata, a myślę, że trzeba wspomnieć o tym, że takim wspólnym mianownikiem tych postaci jest też to, że bardziej myślał o innych nie o sobie i może trzyma to wreszcie polować również postawę państw, które być może powinny myśleć o innych swoich sąsiadach i nie zawsze stawia tylko swój interes na pierwszym miejscu no tak tak to właśnie brak w pełni zgadzam to właśnie ręki jest takim pewnie jednym z najlepszych przykładów, a takiej ekstremalnie altruistyczne postawy która, która przekłada się później na konkretne działania i lobbowanie skali wręcz z Państwowej czy międzynarodowej tak popieram taką wizję przecież myślę, że Rafał Lemkin jest też jedną z mniej znanych postaci w tym zestawieniu jest to postać którą, który kompozycję tekstu przygotował właśnie Karol i no to postać zupełnie wyjątkowa człowiek, który wprowadził do prawa Międzynarodowego pojęcie ludobójstwa polskiej i jestem pewna czy jest mało znaną osobą w tym zestawieniu akurat wydaje się, że jest to jednak z absolutnie gwiazda międzynarodowy no jest, ale jednak to zależy jak spojrzeć, bo w takiej ogólnej świadomości w skali powiedzmy społeczeństwu to on jednak nie jest nam to znaczy to znaczy jest obecny historii, ale no jego gwiazda nie błyszczy tak jak by mogła mam wrażenie plus do tego warto dodać że, że sam no za życia nie cieszył się przesadnie jakąś ogromną popularnością czy wdzięcznością, bo poświęcił życie konwencję ONZ w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa współtworzył ją lobbował działał w ONZ jako taka swoista szara eminencja, ale stracił na tym zdrowiej w zasadzie umierał no w zapomnieniu też też wyobrażam sobie, że moglibyśmy mieć liczne instytuty czy inne instytucje imienia Rafała Lemkina nagrody Rafała Lemkina, więc może w tej skali jeszcze jest do zrobienia mam mam nadzieję, że ten książka i montaż rynki na w niej trochę pomoże trochę pan przecież moich myślach, bo to było jedno z moich pytań czy bohaterowie książki są zwycięzcami czy też z pozostaje im ta gorzka kategoria zbycie jest moralnego, która nie należy do moich ulubionych kategorii akurat no nie moich również nie nie Goś cie coś powiedzieć pan, jakie losy były tych bohaterów to my też czeka niektóre absolutnie postaci tragiczny rzeczywiście czasem historia przesądzały o losach naszych bohaterów, a tutaj no takim był 1 znać również przykładów jest postać Janusza Korczaka, której kompozycje również przygotował właśnie Karol natomiast na drugim biegunie znajdują się wg mnie Jerzy Owsiak Janina Ochojska, którzy jakby, który zwycięstwo wydaje się, że widać w obecnej chwili, dlatego że ja postrzegam te 2 osoby jako te, które nauczyły Polaków pomagać i właśnie teraz właśnie tej wiosny było widać, że odnieśli zwycięstwa po prostu w kontekście wojny Ukrainie i pomoc, która płynęła w Polskiej i gościnności polskiej wobec Ukraińców większy myślę, że różnie tak naprawdę były losy i chyba większość odniosła zwycięstwo, ale nie wszyscy np. w pewne postulaty Ireny Krzywickiej przed w zasadzie no niemal 100 lat są nadal aktualne i w zasadzie tekst większość też czyta się jak współczesna publicystyka to tak jest na pewnym poziomie to w ogóle jest bez sensu, ale tak rzeczywiście jest słuchaczy Krzywicka brzmi jak dzisiejsza publicystyka, która stawia na pierwszym miejscu prawa kobiet no dziwaczne prawa zaś właśnie, z czym się, że państwo przywołali postać Ireny Krzywickiej, bo lektura tych wyników, które państwo znaleźli do tej publikacji jeży sierść na grzbiecie i mówimy o dwudziestoleciu międzywojennym, gdzie dyskusja na temat przeżywalności ciąży była nawet nie wiem czy nie gorętsza niż ta, którą dzisiaj toczymy w Polsce to niejedyna jej wypowiedzi bardzo korespondujący z teraźniejszością w recenzji książek cyklu prosta w poszukiwaniu straconego czasu w tygodniku wiadomości literackie Irena Krzywicka opisuje świat osób LGBT plus on odwołuje się do pustej oczywiście jest to tekst napisany tak nowoczesnym językiem, że właściwie można by było gości, choć dzisiaj opublikować i prawdopodobnie pieką również mogłoby się dostępność podobne do tego, które znamy dyskusji o dopuszczalności aborcji w Polsce jest jest Irena Krzywicka niewątpliwie wyjątkową postacią w tym w tym zestawieniu, ale tutaj przy okazji chcę wrócić do tego co powiedziałam we wstępie również jest w książce mniej bohaterek niż bohaterów, dlaczego tak jest czy na pewno nie mieliśmy więcej prekursorem możemy wierzyć, że szukaliśmy no wydaje mi się, że pieklą i przez to, że mężczyznom było łatwiej mieli lepszy łatwiejszy dostęp do pewnych dochodów do po prostu zajmowania się czy pisarstwem czy polityką, bo po prostu tak naprawdę mieliśmy większy wybór jeśli chodzi o mężczyzn i to tylko dochodzi, jakby no bardzo chcieliśmy opowiedzieć też o kobietach, szczególnie że ośrodek karta ostatnio też zwracamy się jak najbardziej to chyba spory wydaliśmy w tym roku wyjątkową książkę stulecie kobiet i le, w której kobiety z ostatnich 100 lat znana i nie zna, ale opowiadał swoim doświadczeniu i jakby konfrontacji z patriarchatem natomiast jeśli chodzi o kursor ski to udało nam się, jakbym ująć w książce 4 z nich i oprócz Marii Skłodowskiej Curie Ireny Krzywickiej są to Magdalena Abakanowicz i Janina Ochojska i może są tylko 4, ale za to kompozycję tekstów tych 4 prekursorem Kek, jakby może nie nie o tym, że byłoby nam na Łotwie przygotować, ale były bardzo bardzo przekonujące i nie było żadnych wątpliwości, że zasługują na miejsce w naszej książce no nie nie wymyślimy zupełnie wieku dwudziestego no i nasza książka jest tego odzwierciedleniem po prostu to znaczy oczywiście, że chcielibyśmy, żeby w książce było więcej kobiet i jasne, że było więcej kobiet wybitnych to jest oczywiste, ale tak jak na samym początku mówiliśmy ośrodka jest kryterium była dosyć gęsta plus chodziło o mnogość tekstu o o wypowiedzi to to wszystko było bardzo trudne i rzeczywiście tak jak Gosia mówi przez to, że mężczyzna było łatwiej no na wszystkich możliwych polach to tych głosów kobiet jest po prostu mniej i przed tym się nie ucieknie to można tylko starać się jakoś ograć i wydaje się że, że zrobiliśmy to w miarę tak właśnie kobiety te znacznie rządzi zapisywały swą historię i to było właśnie widać, kiedy szukaliśmy tekstów do książki stulecie kobiet wydawałoby się, że zapisów kobiety z różnych środowisk, które opowiadają o swoim życiu patrona chacie będzie na pęczki tymczasem dotarcie do takich środek, który nam chodziło o scalenie nie było łatwe i moje koleżanki z redakcji, które szukały takich tekstów i poświęciły też długie miesiące na ich odnalezienie i to właśnie kobiety rzadziej zapisywały swoją historię, a jako, że w naszej książce nie ma tekstów pisali współcześnie leży prekursora tylko opowiadają o sobie sami coś właśnie szczególne i też chciałbym, żeby to tak bardzo mocno, że brzmiało no to właśnie z tych przyczyn, które powiedzieliśmy, że mamy więcej mężczyzn czy Jerzy wszelkie inne wojska wiedzą, że są w książce oczywiście jak najbardziej, żeby wykorzystać tyle tekstów celem naszych bohaterów musieliśmy zdobyć zgodę na wykorzystanie oboje czytali te kompozycje i muszę powiedzieć, że wysłaliśmy bardzo pozytywny odzew od zarówno Janiną, choć jak Jerzego Owsiaka o oboje napisali mi mniej więcej coś takiego, że jakby cała działalność czy przesunęła się przed oczami też, gdy w tych 2 przypadkach, szczególnie że mieliśmy powodu do przeczytania, a nie w szczególności materiału przecież zarówno Jerzy Owsiak Janina Ochojska dzieli się tak jeśli nie tysięcy wywiadów są też książki tak jest wywiadami rzekami i koleżanki, które realizowały tylko powiecie tekstów przeczytały wszystko i kod znalazło się w książce to wybór, że wszystkiego wszystkiego co było o dostępne w już gratulować czy współczuć, że le Plate gratulować jednak, żeby myślę, że tak brak jest lepszy o dolna na szczęście nie była sama w tej pracy czy Karol były jedną z najważniejszych osób wyż wkroczy też, ale był jeszcze kilka innych osób i podjęliśmy się postaciami no i myślę, że kwerenda dokumentacyjny na siłę zabrać każdą z tych postaci była wielką przygodą i można by każdy z tych postaci zasady zrobić osobne spotkanie o tekst o tym jestem przekonana mówiąc współczuć miał na myśli właśnie przed wszystkim ogrom pracy, ponieważ też zajmuje się kwerendę swojej pracy, choć tak wnikliwą jak państwo badaczy to wiem, jakim wyzwaniem jest przygotowanie się do rozmowy z kimś do wywiadów z kimś, kto udziela już wywiadów wcześniej jest to naprawdę niezła Orka na ugorze, jeżeli oczywiście chcemy być przygotowania mówimy o poważnej naukowej jednak publikacji poważnej, chociaż nie nie przystępnej formie to też państwo muszą wiedzieć państwo, czyli potencjalni Czytelnicy książki chce też zapytać państwa kwestie pewnej mitologii za co pamięć może tak to nazwała to przyszło do głowy w przypadku akurat Magdaleny Abakanowicz, która miała taką pewną skłonność do opowiadania o sobie w pewnej legendy, która była nigdy do końca nie jest pewny na ile jest rodzaj zmyślenia, a na ile jest na ile to prawda znajdą się opiera na faktach na ile jest to jakaś jej opowieść o nim same, które już jest kreacją również artystyczną, ale to nie tylko dotyczy Magdaleny Abakanowicz 3 Niewiem Ludwik Hirszfeld zjemy, że niektóre rzeczy w swoich swojej autobiografii przemęczona przykład jakiejś faktów, o których wiemy z innych źródeł, zwłaszcza jeśli chodzi o wojenną historię czy państwo na rozważali też tego rodzaju problemy przy komponowaniu tego zbioru tu pani pytanie pojawiło się 2 kwestie pierwsza kwestia to jest kwestia tego, że tymi realizacji i tego, że nie wszyscy nasi bohaterowie byli progi rzeczywistych i jest trochę no jest trochę prężenia się niektórych osób nie jest tego ukryć, ale to jest cecha ich idiomu wypowiedź i skoro w ten sposób chcieli o sobie mówisz ja widzę żadnego problemu w tym, żeby wpuścić ich na scenę i dobrze oświetlić oprócz Magdaleny Abakanowicz to tu też wydaje mi się, że dobrze w tym kontekście gra Grotowski, którego ucieka modowa Ganowicz nie, dlatego że nie jest fascynująca, bo jest tylko po prostu Grotowskiego montaż ja zrobiłem i i miałem podobne odczucia przy nim jak teraz pani wspomina o Abakanowicz rzeczywiście są takie postaci głównie są to osoby ze świata sztuki, które rzeczywiście no z takim większym umiłowaniem mówią o osobie i lubią kreować odbiór to znaczy widać artystów często staranie o to, żeby jakoś wyrzeźbić potencjalną recepcję swoich dzieł to jest taka to jest taka praca takty jest taka praca intelektualna taka auto interpretator ska, którą oni wykonują, żeby zaprezentować się z takiej ani innych stron czy to jest zagrożenie dla nas dla czy to czytających im miasto to znaczy jest to wyzwanie, bo my jako osoby, które realizowały te montaże musieliśmy tak dobrać źródła, żeby wyważyć jakąś taką opowieść nagą powiedziałbym razem z to auto kreacją jest to bardzo trudne, ale jest wykonalne i wydaje się, że i przy Abakanowicz przygotował im się udał, a druga rzecz, którą pani pytała, czyli te luki w ten w opowieści luki autobiografia ach, w pisaniu mówieniu o sobie no to jest w ogóle dla mnie i chyba najbardziej fascynujący element pracy nad tymi postaciami nad tą książką bo nasza metoda umożliwia czytanie na 2 poziomach to znaczy czytanie tego co jest czytanie tego, czego nie ma, a przez to, że oddajemy zupełnie głos naszym postacią jesteśmy skazani na ich pomocną dłoń, które zawsze tam jest i teraz jakieś innej książce pewnie trzeba było dostosowywać komentarza uzupełnienia liczne bardzo dodatki dorzucono jakieś didaskalia powiedzmy w nawiasach kwadratowych my decydujemy się jednak iść za głosem autorów w naszej prekursorów i po prostu pod dajemy osobą, które będą czytały naszą książkę opowieść szczerą, która często rzeczywiście ma w sobie pewne luki, ale luki też mamy jakoś interpretować te luki też są znaczące lub też mówią coś o oddanej stacji w dobrym przykładem jest też wspomniany przez panią korcie, którego montaż tekstów na początku pierwszej połowie czyta się w ogóle ma niezwykle łatwo to znaczy przeskakujemy po jego publicystyce poznajemy jego poglądy na temat no wychowywania dzieci pedagogiki jakieś wspomnienia dotyczące praktyki lekarskiej, ale w pewnym momencie przychodzi to kompozycyjne tąpnięcia przychodzi wojna przychodzi, gdy jest to no i właśnie wtedy wrażliwe czytelnika jestem pewien, że tylko tacy silną naszą książkę no będzie doskonale wiedział, że oto zaczyna się koszmar i jak teraz Korczak gra w tym kontekście moim zdaniem gra także życia Arki przechodzą po ciele, bo jego humanizm jest obecny do końca i w ostatnim wpisie swojego Dziennika pamiętnika Dziennika zwanego pamiętnikiem nadal jest wypełniony wiarą drugiego człowieka no i to jest niesamowite to jest też zysk taki głęboki głębinach, do którego się trzeba dobrać to jest korzyść płynąca z naszej metody skończyły nie ja chciał tylko dopowiedzieć Ludwików świeże powiedziała pani męża sią pewna niepewne inform niepełne informacje z jego autobiografii dotyczące okresu wojny i chciałam powiedzieć, że musimy pamiętać o momencie, w którym spisywał swoje wspomnienia to był jeszcze czas wojny pisał swoją relację o życiu gacie na emocjach na gorąco i nic dziwnego, że pisał o sobie znam sam te zarzuty, która kierowano do obecnego m.in. który kierował już trwają, które był organizatorem kursów medycznych, w których brał udział Ludwik Hirszfeld i po prostu zarzucał, że chętnie wspomniał o innych przedsięwzięciach, które były w wykreowane w getcie lub, jakby dla mnie jest to zrozumiałe biorąc pod uwagę okoliczności, w których się świąt wpiszą swoje wspomnienia i w jakim to było w sytuacji i właśnie na tym polega opowieść konkretnego autora, że to nie jest opracowanie, które ujmuje szczegółowo wszystkie te wszystkie sprawy danego okresu tylko opowieść człowieka o swojej drodze i Małgorzata Sopyło i Karol Płatek redaktorzy książki prekursorzy 20 wizji lepszego świata od tej publikacji dyskutowaliśmy książka ukazała się niedawno nakładem wydawnictwa ośrodka karta całą dyskusję znajdą państwo na Facebooku muzeum historii Żydów polskich Polin Anna Wacławik-Orpik dziękuję za dzisiejszy wywiad pogłębiony spotkamy się za tydzień po Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WYWIAD POGŁĘBIONY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz z rabatem 40%. Wybierz pakiet Standardowy z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA