REKLAMA

Wszystko, co ważne zostało już powiedziane, a dalej pytać nie wolno

Interluda
Data emisji:
2022-06-24 22:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
53:46 min.
Udostępnij:

POLECAMY KSIĄŻKI

Literatura i religia. Antologia tekstów
Anna Głąb

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Inter luda zaprasza Cezary łasiczka dobry wieczór Cezary łasiczka witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejszy program Inter luda państwa moim gościem jest pan prof. Jacek Hołówka emerytowany pracownik wydziału filozofii Uniwersytetu Warszawskiego były redaktor dnia były redaktor naczelny przeglądu filozoficznego autor wielu wspaniałych książek i z Super tak mądry człowiek tak można powiedzieć panie profesorze zaryzykuję taką tezę dla NATO to partia ryzykownie Rozwiń » pada ryzykowne to dobrze, że na początek dobre rzeczy powinny wcina się bez przywita dobrze w czasie posiedzenia w panie profesorze niedawno mówiąc niedawno dosłownie chyba można powiedzieć, że na dniach ukazała się książka zatytułowana literatura i religia antologia tekstów w to jest książka pod redakcją pani prof. Anny głąb znanej panu doskonale bo, bo przecież wspólnie odpowiadacie by przecież za do bitki grillowania przyszła wolność nie no właśnie tak to znaczy 2 lata temu siadaliśmy razem książkę, aby droga do dorosłości, a wtedy pracowało nam się doskonale, dlatego że pani profesor ja jesteśmy osobami, które nie interweniują nie są nachalne nie wtykają nasza, gdzie nie trzeba i daliśmy sobie tyle wolności może być to znaczy wtedy było także mieliśmy kilka 9 chyba 10 rozdział i każdy pisze o połowę, czyli pani profesor jadałem taką koncepcję moim zdaniem teoretyczną, która lansowała kilka takich romantycznych trochę naukowe dyscypliny przede wszystkim ekologia, czyli nauką o zwyczajach i to życie stadnych także silić zwierząt także dość dużo tam było na temat psychologii socjologii filozofii także to były rozmaite dziedziny nauki skoncentrowane na 1 cel to znaczy jak wychować następne pokolenie ja jestem łagodnym konwencją na liście to można powiedzieć nawet konserwatystą i ta książka, żeby się pewne uznanie wśród pedagogów, chociaż także budziła kontrowersje, dlatego że moje stanowisko jest takie, że podział na rolne półkowe jest istotny, jeżeli ktoś chce czy ma powód identyfikować się z innym statusem dotyczącym gender, czyli będąc w pozornie chłopcem jest dziewczynka albo będą pozornie dziewczynką jest chłopcem to jest dobre powody, żeby coś takiego zrobić to to niema niema powodów twierdzić, że jest inaczej natomiast społecznie niebezpieczne niekorzystne i mi bardzo kłopotliwej bułki takie konflikty Gene, jeżeli dopuścimy się czegoś takiego jak tworzenie płynnych kategorii dotyczących gender, że ktoś tam też nie chłopcem, ale naprawdę dziewczynka 1 tak drugiego dnia znaczy, jeżeli chcemy się tak bawić to prącia to rzeczywiście może być, ale wtedy możemy mu musimy mówić, że to jest zabawa natomiast przekonania o tym, że warto eksperymentować w taki sposób, że się będzie jakąś jednostką całkowicie poza kategoryzacją pod względem im tego gender, czyli tożsamości męskiej żeńskiej po pro prowadzi do bardzo poważnych zaburzeń relacji społecznych moim zdaniem tak gra jest niewarta świeczki to znaczy dla robienia zamieszania i odstawiania jakiś przedstawień no budzi się przede wszystkim bałagan wyobrazimy wyobraźnię młodego pokolenia czas tradycyjną w tym przypadku uważam są bardzo cennego to nasza książka dyskretnie delikatnie bez na napastliwe ości sugeruje, że inne są role chłopców inne dziewczynek inne kobiety na mężczyzn i powinniśmy szanować tak odróżnienie cieszyć się z niego i tu zarówno błędem jest zamazywanie jak coś niepotrzebne nasilania stuprocentowym mężczyzną z postacią od odrażające, a stuprocentowa kobieta też jest postacią mało atrakcyjna tylko inaczej mydło wobec tego nam wiem na wszystkie strony tutaj zaraziliśmy, ale pani proszę głąb jest też była w tej sprawie absolutnie niewinna, dlatego że ta ta propozycja nie był teoretyczny pochodziła ode mnie ona dawała doskonałej ilustracji literatury pięknej no to odróżnienie pan prof. Yale i oczywiście na pewno pan zgodzi się ze mną, że ta nowa książka znowu wraca do literatury ilość tak jak tutaj od razu przez naszych słuchaczy, że nie nie ten temat, który pan profesor na zasugerował w poprzedniej książki jest tematem nasze dzisiejsze rozmowy, ale też zaznaczy, że pan profesor ma szczęście, że tak można powiedzieć, że zawsze tak tak zakłada od początku się identyfikował z płcią, która została przydzielona w momencie urodzenia doskonale się czuje w swoim męskim ciele nigdy nie miał wyzwań związanych no właśnie z na tak, ale to proszenie nie myślę, że chciałby kogokolwiek narażać narazić na przykrości mnie tkwi w głowie straszny przypadek Oscara Wajda ktoś sobie pośród poszuka w internecie od jego matka koniecznie chciałam córka nie szynka i do tam 5 przed 10 lat dokładnie, bo ubierano jak złota czarnowłosa kochana słodka dziewczynka sukieneczki warkoczyki, żebyśmy kokardki wygląda na to, że zaplątał 60 właśnie, dlatego że gdyby w normalnej sytuacji panie profesorze, gdyby to było tylko takie proste prawda to nie jest takie proste, że to nie jest takie proste, więc proponuję byśmy dzisiaj przeszli do innego tematu do tematu każdy zasugerowałem, bo pani prof. Anna głąb na, która zredagowała 2 antologia filozofia literatura to chyba było 10 lat temu ponad 10 lat temu także etyka i literatura tym razem zajęła się Grecji połączyła filozofów literaturoznawców i poprosiła, aby zajęli się problemami religijnymi, które są obecne w nie tylko w Polskiej, ale w ogóle w literaturze pięknej za książka powstała jako antologia to znaczy ona od widz zawiera wstęp napisany przez panią profesor głąb ten ten wstęp jest moim zdaniem bardzo głębokim esejem filozoficznym, dlatego że prawda też łączone literatura religia, ale proszę również normy pracuję, że drze na wydziale filozofii na KUL-u ja pracowałem na wydziale filozofii na Uniwersytecie i nie żyje jesteśmy przekonani, że filozofia ma bardzo interesujące podejście do religii, ale zwykle nie radzi sobie z zjawiskami religijnym w sposób prosty nikt nie miałem okazję do głębi tego tematu panią profesor mówić ta książka, którą o, których dzisiaj mówimy to jest jej autorski pomysł do branż takich autorów jakiegoś jeśli uzna za szczególnie interesujących no i w tym wstępie, który już wspomniałem te rysuje pewien obraz filozoficzne, które nie wydaje się bardzo dumny i trochę zaskakujących, ale jednocześnie bardzo przekonujący mianowicie pisze ona, że religia opiera się na paradoks inna zagadka to bardzo niewiele osób wierzących chciałby swoje stanowisko w taki sposób przedstawić nie mógł się, że ich nie ma wcale, bo wtedy sam znam kilka osób, które tak myślą, ale to nie jest dominujące stanowisko dominujące stanowisko stracił doktrynalne czy takie, które mówi religia składa się przede wszystkim wiary, a wiara nie znosi wątpliwości dopuszcza się wątpliwości, ale warunkowej krótkotrwale, starając się przezwyciężyć natomiast profesor ogółem dopuszcza taką możliwość przynajmniej teoretyczne, że człowiek wierzący te w sposób zasadniczy jednocześnie bierze na siebie duży ciężar wątpliwości to nie jest tak, że szuka pewności szuka drogi światła rozwiązania to problem pytań zagadek, ale niepewności i to jest jak sądzę bardzo ważna bardzo ciekawa sugestia, dlatego że cała współczesna filozofia, a przede wszystkim filozofia analityczna bierze się z paradoksów sprawdza wiemy nawet, że już starożytność prawda pytano o to jak postąpić człowiek, który mówiono o nim przez to mieszkaniec krety, czyli Kretę czek zawsze kłamie czy, żeby Kretę czy zawsze skłania ich jakieś momencie powie no jak łamie to mówiąc jak kłamie mówi prawdę o tym, że sobie zawsze kłaniać czy też przez powódź tego przestał być kompletnym patentowanie kłamcą i czy nawet jak mówił prawdę to w jaki sposób jest ciągle kłamstwa jest oczywiście paradoks biorący się z tego rząd nie może wyraźnie, o czym mówi, że kłamie, kiedy kłamie i prawda, jeżeli mówi o tym jak mówię poza tym to jest prawdą szansach przekładnie jeśli mówi o tym co mówi w tej chwili też mówić w tej chwili jak mawia no to mówi prawdę czy też jednocześnie mówi prawdę nie prawda bez mamy paradoks jak rozwiązać paradoks rozwiązanego prostej łatwo odróżniając język przedmiotowi mówiące o świecie i tzw. jest meta język, czyli SUV, który mówi się wyłącznie w języku miast niektóre paradoksy filozoficzne zostały w przyszłości świetnie rozwiązane, ale tym dłużej ludzkość nimi zajmowała tym wyraźnie było już widoczne, że paradoks rosną szybciej zagadki noszą się szybciej niż możliwości rozwiązania, a co więcej jedna z najważniejszych najciekawszych tematów filozoficznych jak np. rozwój by podstaw logiki matematyki do my stawia przed filozofami taki tzw. paradoks Aslan, czyli pada paradoks klas olbrzymich 3 największych zbiorów teoretycznych, jakie potrafimy sobie wyobrazić, gdy postawione pytanie czy takie wielkie zbiory przedmiotów, o których mówi logika mogą być elementem siebie samych, czyli czy one same siebie obejmują czy siebie nie obejmują cokolwiek się przyjmie na ten temat okazuje się niemożliwe wobec tego trudności teoretyczny zagadkowe jednocześnie głęboko filozoficzne czy czają się nie wiadomo, gdzie teraz ktoś czy niewierzący, czyli tak jak ja spokojnie na to patrzy może poważną mamy olbrzymie dość trudności zagadek staramy się rozwiązać nawet jeśli wiemy, że nie wszystkie rozwiążemy natomiast o osoby z wrażliwością religijną taki problem ma dodatkowe i jak przypuszczam bardzo głębokie znaczenie, dlatego że trudności związane z tajemniczą oraz paradoksami siąść religii nieusuwalne prawda dla każdej osoby, która jest wierzącym katolikiem nie no przypada obowiązek wiary w to, że Bóg jest 1, ale 3 osoba mówi się o tym to jest tajemnica Trójcy jeśli jest to tajemnica nie wjadą wolność głębia czy nie wolno zgłębiać czasami się mówi w dyskusjach religijnych wolno czasami się mówi, że niewolno czasami się Vita jest tajemnica nie rozwiązywane czasami się mówi, że jakoś z tym sobie trzeba poradzić i sugeruje się pewne rozwiązania moim zdaniem nieprzekonujące, ale tak tego rodzaju zagadek i trudności z bardzo wiele i tradycyjna postawa religijna polegała na tym, żeby o tym publicznie nie dyskutować, bo też coś co jest nakazane musi być objęte posłuszeństwem, a publiczna dyskusja jest dowodem zapal chciwości agresji i postawy anty religijny czy przypadkiem prześladowanie wierzących tak oczywiście nie było, jeżeli ktoś chce wierzyć religie, które opiera się na rozwiązaniach z obejmujących tajemnicę zawierające w sobie błąd logiczny to trudno takiej osobie mówić, że nie powinno tego robić robi niczego dopuszcza się pewnego paradoksu i raczej chcę żyć w tym paradoks rząd dobrze, ale profesor głąb mówicie bardzo ciekawego, że tych paradoksów nie możemy co prawda uniknąć, ale można na tych paradoks skupić swoją uwagę jeśli mogę dalej, o czym masowy, ale oczywiście panie profesorze tak dobrze, bo ja myślę, że coś dajcie jeden z najciekawszych fragmentów tej książki profesor błąd zajmuje się pisarstwem jej esej dotyczy pisarka, ale szmer TOK, czyli brytyjskiej sile gorzowski to w pewnym sensie, chociaż przede wszystkim stan jako świetna dziś odpowiedź pisarka no i gdy pisze chce tam postać kobiety zakonnicy, która decyduje się w zostać własny przyjąć, więc śluby i zostać wzrokową nie no i nie bardzo rozumie na jakich warunkach będzie mogła w przyszłości wyznawać wiarę i dok, którą wewnętrzny czuję jako bardzo głęboką potrzebę, ponieważ jest to uczciwe postawienie szkoły są przeprowadzane w sposób poprawny wiążący i dający pełny wyraz w głębokim przekonaniom natomiast nie umiała sama przewidzieć co się będzie w przyszłości my pojawia się w w tej powieści prawda po dość oczywisty problem, czyli jak powiedziałem Paradox SA gadka co zrobić człowiekiem, który złożył śluby wieczyste, których odwołać wolno a w jakim momencie nagle widzi się powinien zrobić coś innego, że okresie lekceważy tego rodzaju doświadczenie mówiąc a kto jest utrata wiary to jest tylko chwilowe niech ta osoba pości niech ta osoba umarł w czasie niższe złem głęboko pomodli prawdopodobnie wszystko wróci do normy, jeżeli szybko wraca do normy nic się tym nie interesuje słusznie czy nie słusznie na to czy stoi Anna, która z postacią nagle się powietrze bardzo dziwnego mianowicie Andach chodzi o jakimś tam momencie dochodzi do przekonania, że musi zerwać swoje śluby innych żegna się klasztor klasztor jest dla niej łagodne miały przyjazne pozwalają pracować na poczcie nawet otrzymują ją finansowo wtedy dokonuje się coś dziwnego w Onecie w mieszkaniu gdzie, gdzie mieszka wchodzi do kuchni nagle widzi postać którą, który rozpoznaje Chrystusie no i teraz tutaj mamy mam nadzieję, że pan też chciał jeszcze trudną sytuację tutaj mamy bardzo wstrząsającego to czy przy to jest na pewno jest osoba wierząca cały czas głęboko wierząca była zakonnica czy chcemy niechętnie myśleć o kimś, kto złożył wieczyste śluby tam złamał ja uważam czy nie lepiej być szczerym wobec siebie i uczciwym wobec własnych przekonań niż być tylko posłusznym natomiast jest czymś wstrząsającym, jeżeli ktoś chce traktować dosłownie się u siebie w domu nagle się Paul spotyka postać, która w sprawie wrażenie strusia i teraz wiele osób wierzących wzdraga się na taką już tak silnie, że od razu może to jest bluźnierstwo nie to nie wolno tak myśleć to jest jakieś wygłupia się to są niemądre szantaże należy być cichym pokornym nie dyskutować nie myśleć nie masz wątpliwości trzeba się właśnie umarł świat wszystko się samo wyczyści ja myślę, że to jest najbardziej anty filozoficzna postawa, jaką można sobie wyobrazić i Murdoch zupełnie inaczej pozwala zachować Anny Anna spokojnie rozmawiać z tą postacią mówi do Chrystusa tanie czy to jest coś ty Chrystus się zapewnia, że tak jest ona się nie zachowuje dziecinnie proszę, że ja tego nie potrafię tak pięknie przedstawić jak mówi sama powiedzieć, ale nie ma krzty dzieci noście ani jakieś frywolności ani figla stwarza zachowań tylko namówić damie wobec tego jakiś dowód ich Chrystus się tam zachowuje w tym opowiadaniu tak jak wobec niewiernego Tomasza mówi Uwierz bez dowodu te nie komentuję tej sytuacji w sposób dosłowny czy nie mówić przecież nie widzisz tak wyraźnej dopłat jak dziś każda noszą teraz co do siebie myśli czytelnik to jego sprawa może pomyśleć to jest dziecinada naiwna wiara może myśleć prawda może myśleć to jakaś nieudolna trawestacja opowieści o świętym Tomaszu, ale można na to patrzeć jeszcze inaczej i sądzę, że profesor głąb nas skłania do tego, żebyśmy patrzyli jeszcze czy mianowicie można na to patrzeć tak jakby to było całkiem realne wtedy mamy prawdziwy problem no nie panie profesorze zranić, kiedy mamy mniej problemów no, gdyby na chwileczkę nikt nie ma pewności, że to jest nie, ale proszę maszyna osiąga duże po pierwsze, bo tak chciałem w 3gr wrzucić Kocierz po pierwsze, propos tej tych klubów wieczystych, jeżeli ktoś traci wiarę no to również, że także przestają obowiązywać myślenie o systemie ślubów wieczystych na nowo śluby wieczyste też są siłami nie straciła wiary ona nigdy nie straciła wiarę ona straciła wiarę swoją rolę zakonnicy rozum nie znaleźć osobę nie wierzą w to, że to obraża Protona ona chciała, żeby w czasie zdjąć siebie no np. że powiązanie do posłuszeństwa rozumie dobrze to duże znaczenie tam zostawia to wchodzę do części oto pojawia się postać osoba, która wygląda Chrystus nas, więc pierwsze pytanie takie, skąd wiemy o tym jak jak wygląda Chrystus czy to jest wiedza, która wynika z lekarzem empiryczne to jest wiedza właściwie pop kulturowa, czyli przekazywanie jakichś wizerunku, który przez parę tysięcy lat zmieniał po to, aby na końcu być smukły białym tak mężczyzną przystojnym, więc jeżeli widzimy taką postać, którą znamy raczej popkulturowych obrazów obrazków to raczej podpowiadał by nam nie wiem logika, że to morze jest nie do końca osoba, która myśli, że nią jest tak i oczywiście ma pan rację każdy nasz statut w takiej sytuacji tak się zachowa i dlatego ten projekt ten problem sam wygasa, bo za każdym razem, kiedy ktoś jest konfrontowany sok z taką sytuacją to mówi sobie to jakaś sztuczka to jest teatralna, a my scena do, które zostały niepotrzebne wplątany to być może są w powietrzu rozpylony jakiś środek chemiczny czy krzyż powagę wuja po halucynacje i tylko problem jak tylko to jest z punktu widzenia Religi, bo w tej chwili proszę stać się z tego sprawę pan przyjmuje stanowisko religijne, a stanowisko filozoficzne, chociaż podejrzewam, że pan nie chciałby sią tak ona opisy, ale to właśnie religia nie krytyczna nie, dopytując ca i kto przyjmuje takie właśnie dość naiwne wożenia się wszystko co ważne zostały już po, więc powiedziane, a dalej pytać nie wolno natomiast czym robi profesor tłum pozostawia upiera się przy utrzymaniu pytania, a nowych granicach daleko wykraczających poza prostą ofiary regionach mówi po prostu tak zajmie się przez chwilę filozofią i pomyśl sobie coby to było, gdybyś nagle spotkał się ruszę oczywiście większość niewierzących mówi na to, że też wiarę ja nie chcę być wierzący też dla mnie nieważne i mało to, choć każdy ja sądzę każdy ma prawo tak powiedzieć, ale z drugiej strony o jeśli pan coś wspaniałego wszystkim państwu pięknych pań wiele wiele lat temu w jednym z moich ulubionych tygodników, czyli w sektorze był rysunek taki dowcip rysunkowy na naukę w Londynie na ulicy wykres sąd też taka półksiężyc księżycowa bardzo bogata i wcześnie rano i idzie postać smutnie wygląda dla cięć mająca coś w rodzaju krzyża na plecach musi ciężki plecak bardzo świadom i drugą stronę idzie bardzo bogaty bogato ubrany kapłan i przy czym to jest to nie jest film to jest rysunek, ale świetnie wroga oni stoją na krok od 7 jest krótka rozmowa między nimi kapo mówi pani czy dobrze rozpoznaje NATO jest rzecz mówi do niego tak to jestem ja kim jesteś na szuka on Which ja jestem kapłanem, a Jerzy mówi na to kapłan od, kto to taki kapłan ja myślę, że ten świetny POŚ, iż to jest świetny dowcip to znaczy może mamy prawo pytać długo, dopóki nie będziemy zadowoleni, jeżeli z odpowiedzi, jeżeli rozmawiamy z ludźmi, którzy w, jakim momencie mówią już więcej nie chce rozmawiać, bo się obraziłem no to niema filozofii i tras, jeżeli ktoś patrząc na właśnie jest patrząc na kapłana mówi kapłan też nie wiadomo co za postawić właściwe Robina dzień, kiedy i czeka on może serio lekarzowi kapłana, stojąc przed Bogiem, którego jest sługą dzięki rozpoznaje, ale jak sam nie zostanie rozpoznany przecież lekceważenie Religi tutaj mamy obraz, w którym Bóg wybiera się radzić, która jest nauczana powszechny nie wiem, ale taka możliwość też filozofii dopuszczalna i ten wróćmy do tej sytuacji, w której Anna postać powieści, a już Murdoch widzi w Chrystusie i ona w takiej sytuacji czy nabiera przekonania, że choćby zerwała ze wszystkimi kapłanami ze wszystkimi zakolami ze wszystkimi ludźmi też ma wewnętrzne poczucie, że spotyka się bowiem spotkać z Bogiem teraz czy to daje prawo do nauczania oczywiście nie czy to prawda prawo do tego, żeby wyszła na jakiś główny plac w Londynie czy w innym mieście mówiła moja wiara jest lepsza niż wasza wiara, bo wasza wy nie traktuje się swoim poważnie, bo boicie się krytyki policzy się kontr przykładów, a ja została wystawiona na bezpośredni kontakt, że tak jak wice teraz proszę jeszcze 1 aspekty sprawy wziąć tak jak proponuje to wcale nie znaczy, że ta Anda ma rację nie wolno nam powiedzieć czy to co pisze barda to jest sytuacja, w której 1 osoba ma prywatne silne osobiste doświadczenie wobec tego to co ona widziała była było prawdą, a co im życia to nie jest prawdą tylko jest to prawdziwy problem filozoficzny mamy bardzo silne jasne wyraźne pytania nie mamy żadnej odpowiedzi i tego uczy filozofia Religi, jeżeli jest naprawdę prowadzone jako filozofię bardzo często filozofia religie sprawdzona jako dalszą naukę na ucierpi przy otwieraniu się jakimś te treści ami powierzchownie interpretowane mi z zakresu filozofii natomiast literatura piękna, kiedy angażuje się w rozwiązywanie problemów religijnych z lepiej traktuje problemy filozoficzne niż religioznawstwo czciciele wasali tak jak to widzę i dlatego myślę, że ta książka czeka ta książka ciekawa, ale ciekawy ten rozdział jest bardzo ciekawy, ale są równie ciekawe rozdziały jeden z nich jest zatytułowany prawie jak powieść dana Brauna, bo brzmi anioły ludzie Diabły w takt tak no przepraszam to to jest to mój rozdział część w, czyli mistrz bał, że to o nadarzy się też poproszę dot po pierwsze jest to bardzo wdzięczne profesor one przedmiot opuściła, chociaż jestem niewierzący, a traktuje tak jak było je no MO, że często jak sądzę przyjaciel doradca duchowy nie może mnie powiedzieć, że Rze, że mamy te same przekonania jeśli chodzi o religię, ale ja lubię za to, że religijna ono chyba lubi za to, że nie jestem pod tym względem danie podobny jest pozwoliła mi tu przytoczyć jakieś moje przemyślenia na temat mistrzem Małgorzaty prawda książki Bułhakowa, która na mnie wiem, że na wielu innych klucza zrobiła niezwykłe wrażenie i no główną siłą tej książki nie tak jest pisze w pewnych postaci o charakterze, że zdecydowanie nadprzyrodzone, czyli gdzieś tam postać Jezusa jest wyraźne przedstawione w zaparkowane leci dziękuję bardzo, delikatnie są postacie jakiż aniołów, ale Diabłów tam jest olbrzymia o olbrzymi tłum innych, które z nich ponoszą postaciami najbardziej imponują czyni to są postaci świetnie wykształcone uprzejmy zdolne do dokonywania czynów być może mające złe intencje, ale teraz czy intencje i z to trafią później ktoś tego to jest sprawcy, bo często, bo często spotykamy się nie wśród osób wierzących albo niewierzących np. takim terminem diabeł mnie podkusiło diabeł opętał i można rozumieć dosłownie przy niektórzy rozumieją dosłownie po prostu coś ze mną stało nie działałem sam działała jakaś inna siła czy nieczysta zła, ale są tacy, którzy używają tego przenośnie, więc teraz może nie, rozstrzygając tego pan wyłuskał bardzo interesujące powiedział właściwości tego tego diabła czy tych Diabłów, które pojawiają się w mistrzu Małgorzacie ktoś, kto bierze tę książkę lekko i nawet może pogardliwie to łatwo powie, że postać diabła tam przedstawiona została w sposób komedia ludzki, że diabeł już taką postacią Jar markową, która naprawdę niczemu ważnemu żadne istotne myśli swoim zachowaniem swoim sposobem oddziaływania na rodzinę nie nie nas nie przekonuje, ale sądzę, że wystąpi inaczej to znaczy ten prof. Woland, który jest do niezwykle fascynującą postacią po pierwsze, zdolny do przewidywania przyszłości co jest oczywiste, a także wyśmiewa się z ateisty to w jaki sposób do takiej zawodowe ta lista tam przedstawiony to są to są tylko wczesnego komunizmu w Rosji wtedy można było zarabiać pieniądze z miesiąca na miesiąc po prostu, przedstawiając się jak jako zawodowy ateista nie mając nic do powiedzenia oprócz tego, że wszystko trzeba jest Religi to jest nie naukowe na oczy wcześnie naukowo, że także chcemy patrzeć to to oczywiście wulgaryzmy się, że zarówno naszą postawę typ poszukiwanie jakiś ostatecznych wartości w wielkich ideałów oraz celu w życiu z 1 strony, a z drugiej strony także ośmiesza się tych ludzi, którzy w taki naiwny sposób nic nie wierzący udają rzeszą np. ile silnie zaangażowanymi komunistami, więc właśnie prawo komunizmu i innych zbrodniczych systemów pan profesor podsumowuje te diabelskie przymioty pisze diabeł sam siebie nikogo nie uwodzi nie porywa i nie deprawuje wbrew jego woli może kusić, ale nigdy nie przymusza w szczególności nie posługuje się żadną z opcji politycznych żadnej nie wspiera żadnej nie zwalcza nie odpowiada zatem ani za komunizm ani za faszyzm ani za wojnę ani za masakrę nie jest inspiratorem zła tylko pomocnikiem w jego realizacji myślę co bardzo ważne słowa, bo bez względu na to czy o złu myślimy jako, o czym rzeczywistym namacalnym czy raczej jako czymś przenośnym to do to mamy do czynienia z takim z próbą zdejmowania z siebie odpowiedzialność, wydając to ideologia to jakieś coś opętało to ktoś mi, ale zapamiętam za zapominamy że, że zawsze na końcu to człowiek konkretny człowiek podejmuje decyzję jest sprawcą tego co się co się dzieje prawda bardzo dobrze pan Vita znaczy na pewno się z panem zgadzam pewnie wszyscy się z nami zgodzić, ale sądzę że, że właśnie to jest najważniejsza myśl to ten prawda ten cytat, który pan przytoczył na w tych w całej książce mistrz Małgorzata, bo proszę zwrócić uwagę, że u tam działy się nowe cały czas kłębią się jeszcze, gdzie wrzesień ruszymy pojawia się taki diabeł inne et jeden z nich ten kot behemot to w ogóle cały czas gdzieś się pojawia, bo wciska się do sklepu do tramwaju to natomiast no postaci to są bardzo interesujące bardzo kolorowe prawdę i korozję Fiten profesor ten kod to są 3 wersje diabła i on one są całkowicie pozbawione nienawiści w stosunku do ludzi in tym chęć czynienia zła nie jest to w ogóle oznaczony i z źródłem zła są w tej książce ludzie teraz czemu są źródłem obu mają niskie instynkty, bo są pozbawieni szacunku dla innych noszą pozbawieni i dobrych uczuć, a wy upraw i uczciwości chęć szukania prawdy tylko osią oportunista ami, którzy wykorzystają każdą możliwą okazję do tego, żeby się samemu smacznych, a jednocześnie umywają ręce od zła, które czynią cały czas zachowują się w sposób, który ma ich uniewinnić, dlatego że przedstawiają się osoby dążące do ID do wysokich celów my tym wysokim celem wciąż jest oczywiście budowanie komunizmu i jednocześnie zachowanie jak dzisiaj wyrządzają porządku teraz ta hipokryzja no nieskończona przenikając przez wszystkie poziomy społecznej wszystkie instytucje w zacząłem się tam wierzę sędzi widać oszustwo fałsz łapownictwo zastraszenie donosicielstwo odrażające postawy teraz kim jest diabeł diabeł pomaga w złym ludziom osiągnąć cel, ale jednocześnie diabeł jest postacią samo ograniczającą się, kiedy wszystkim wszystkim złym prawda postacią, czyli takim złowieszczym intrygant tom i egoista manipulator i podał się zawsze osiąga swoje cele no to by się wydawało, że debel swoje nieusuwalne, gdyby istniała jakaś siła zewnętrzna, która da ziemię od razu za złe czyny każe NATO wtedy także jak polskie to podszepty by nie byłaby słuchany wobec tego haków obu skrajności unika i pokazuje, że bez kwot to jest bardzo subtelna taka, że przepracowana gra polegająca na tym, że ludzi, którzy mają złe intencje, a czasem obdarza się możliwością realizowania swoich pragnień, a czasem Zostań zostaną oszukani po karani za to co zrobili sami to to nie jest nigdzie wprost ten wniosek pokaz pokazane, ale w tej książce przebija cały czas taka konkluzja że, gdyby ludzie chcieliście zachować bardziej uczciwie bardziej prostolinijny i gdyby uchwali sobie nie byli za zawiedzeni przez te osoby, które pisał fan czyli, gdybyśmy byli uczciwi przyzwoitymi uczonymi, żeby jak obszar natomiast przez to, że to my takie tendencje oportunistyczne cierpienia nas przymusza do oszustwa no to jesteśmy coraz są bardziej wplątani, że rzeczy, które nie, które nie potrafimy wykonać taki sposób, żeby zachować się też w tym drugim obrazem poza tym wtedy przestrzeń w rękach diabła, a jednocześnie panie profesorze jest nauczycielem moralności ale, ale jednocześnie pojawi się też kwestia konsekwencji działania do myśli sobie, że nawet dzisiaj, kiedy czytam różne komentarze osób, które nie są np. zadowolone z polityki, jaką prowadzi obecny rząd no widzisz jest taki rozdział tych komentarzy, które dotyczy odpowiedzialności, która będzie poniesiona przez osoby odpowiedzialne za takie inne działania i jest to takie oczekiwanie, że musi przecież nastąpić taki dzień, kiedy zło w ich przekonaniu, które się dzieje zostanie ukarane, a tymczasem tak jak odpowiedział jest zło, które zostanie ukarany, ale jest takie zło, które nigdy nie zostanie ukarane, ale oczywiście prawda, a jednocześnie to zawsze człowiek jest sprawcą to moim zdaniem bardzo mądra, a też rząd tak się w książce Bułhakowa mistrz Małgosia ta co myśmy to bardzo przekonująca podobnie jak jeszcze inny wątek i tak i paradoksalny im chyba nawet bardzo niesprawiedliwe, ale w tym kontekście na przekonujący taneczne najstraszniejszą najbardziej odrażającą postacią w całej powieści Piłat i teraz oczywiście nie mamy powodu sądzić, że naprawdę Piła to robić rzeczy najgorsze, dlatego że tam są setki ludzi, którzy robią dzień dzień rozmaite odrażające rzeczy przecież są niezgodne z prawem niezgodne z moralnością oszuści ludzie agresywni ludzie z eksploatują inny zakłamanie mordercy no co zrobił Piłat były tylko umył ręce i była w pewnym momencie z zamiast powiedzieć ja użyję tutaj władzy Rzymu, żeby zaprowadzić porządek w tym przeklętym mieście aden Piłat cały czas sprawdza wspomniał o tym, że Jerozolima to np. na bodaj najbardziej przeklęte wszystkich miast marzy tylko o tym, że wreszcie się zerwać z tego urzędu Sejm z urzędu termin został jak gdyby tam narzucone Leny prawda oczywiście, bo wysokie wyróżnienie i na start momencie staje przed dylematem ściśle moralnym to znaczy widzi, że pewien człowiek niewinny został fałszywie oskarża o tym mógłby go uniewinnić znajduje sposób na to, że taką do Dojlid niewinność jeśli inni zechcą z nim współpracować natomiast kapłani świątyni nie chcą współpracować mają swój powód mówią, że jeżeli tego rodzaju postacie, które mogą wzniecać protesty walkę przeciwko Rzymowi będą tak do apelu jak będą te postacie akceptowany społecznie prawdę NATO wtedy dojdzie do wolnej olbrzymia ilość mieszkańców miasta zostanie z wybita przez wojsko rzymskie wobec tego dla dobra mieszkańców należy skazać niewinnego o to, żeby był w oku i była w tym momencie staje intrygant i próbuje sprytnie wymanewrować go szefem po manewrować tak szefem policji, żeby jakoś prawda ten problem rozwiązać, ale szef policji jest na tyle sprytne na tyle przebiegły, żeby zdawać część z tego sprawę, że te argumenty mówiące o powszechne zamieszka to może by w ciągu doby podejrzenia proponowane przez władcę przez kapłana szkoły świątynie rzeczywiście, jeżeli proroczy religijny będą chodzili sobie o mieście będą nawoływali do uczciwości do posłuszeństwa do działania zgodnego z moralnością no to bardzo trudno będzie, że stosować np. jawną przemoc przeciwko tym, że lotom, którzy chcą oderwać Izrael od od państwa rzymskiego wobec tego dla bezpieczeństwa lepienie winnego wskazać niż był trzymać litery prawa i uczciwości to, żeby Norwid prawda moralna słuszność bądź być może także religijna trafności i typy i prawomocność okazały się ważniejsze niż niskie ziemskie interesy z Piłat mając ten konflikt między religią pani polityką wybiera oczywiście politykę natomiast wybiera to jest taki ciekawy wątek w tej książce wybiera tę politykę no nie całkiem serio zgodził się na tę decyzję potem gruczoł ryzyko tylko rzeszy sumienia i w pewnym momencie jak oświetla spodziewa się tego, że zostanie zabity to tak tam przedstawiona też pomysł Bułhakowa, że został otruty winem w sytuacji, które właściwe już tego spodziewał tak, a to, dlatego że no miał wrażenie, że nie spełni swojej roli właściwie a jaka jest rolę diabła, po czym dokładnie not diabeł tutaj nie jest inspiratorem niczego złego diabeł do pomaga ludziom, którzy mają niskie niską motywację albo po prostu tylko słabą wolę albo przesadną to przy troskę o swoją przyszłość, bo oczywiście przy niewielkim staraniu o nas np. symulując choroby albo słabych mogły Piłat uniknąć śmierci uniknąć skazania jest już na na śmierć na krzyżu, gdybyśmy postanowił wymyślić uciekł z tej całej sytuacji, zostawiając to swojemu następcy, który oczywiście nie przeszedłby do historii coś by załatwił czegoś by nie zobaczył niepowtarzalni odpowiedzialny byłby na tyle nas zdjęto z niego wszelką odpowiedzialność z tego powodu jest niedoświadczony a gdyby prawda ta udana choroba czy prawdziwa choroba nie budziła wątpliwości, które też swojego życia Piłat spędziłby tam wciąż żaden tam, gdzie miał swoją cenę to co dziwne, ale prawda, że to jest bardzo tania jednocześnie, ale jednocześnie taka niemoc dziwi u Bułhakowa taka niemoc, a Niels ska prawda anioły tam są, ale dziś tak trochę się, gdyby chowały po kątach no wiem wiem oczywiście na tak dla osoby niewierzące to tego rodzaju stan rzeczy jest tylko powodem lekkiego rozbawienia nie wiem czy coś co osoby głęboko wierzący uważają to rodzaj im wyzywającego dezintegracji sensu prawdziwego Lewic moim zdaniem co haka mówi tutaj życzliwe i co okiem zgodne z tym z jakąś dopuszczano interpretację Religi opartej na Starym na nowym testamencie, jaka jest rola aniołów no jak wiemy aniołowie w literaturze pięknej mają wiele oczywiście ról zawsze w tych rolach są dyskretnie delikatnie pomocny ale w jaki sposób się o pomoc czy no też prawie na takich zasad tak jak Diabły same anioły nie robią nic tylko aniołowie czasami dodają trochę otuchy dodają trochę inspiracji skłaniają do dobrych czynów, ale to nie jest tak, że można im powierzyć jakieś zadania, które wykonały w za nas anioły są koszta oczami bardzo sympatycznymi, ale chyba ani nie są to postać atrakcyjne pod względem wiedzy ani pod względem charakteru od Świętego Tomasza wiemy że, a aniołowie mają wolę nieskazitelną doskonałą to znaczy Anią z jest w stanie zawsze wypełni swoje postanowienia to znaczy ma zawsze wolę, jeżeli ma silną wolę, której zawsze skuteczne to tak literacko rzecz biorąc nie są to postać szczególnie interesują czas jeśli naprawdę nie pomagają, jeżeli nigdy się mylą nie mają co prawda pełnej wiedzy prawda, dlatego że stały tam Ania tak to się urodził nie widział tego swoją rolą pani teraz może mieć też interesujące jest to rozmawiamy o tym w jaki sposób literatura podejmuje różne wątki na początku naszej rozmowie mówił pan o tym, że jest różny w różnych religiach jest różne podejście do wątpliwości pytań są takie, które co takie religie, które odradzają zadawanie pytań i odradzają wątpliwości po prostu jest tak właśnie mamy odpowiedzi na wszystkie pytania wszystko jest jasne mamy też autorytety, które w razie czego powiedzą, dlaczego wszystko jest jasne są też takie religie, które mówią zmienia się czasy zmieniają się technologia zmienia się myśl zastanówmy się czy te słowa, które są dla nas ważne, które opowiadały o świecie takim, jakim był 3000 lat temu 2000 lat temu czy 1000 temu czy te słowa opisują świat, który dzisiaj nas otacza czy te pytania, kto się pojawiły wraz z rozwojem nowych technologii nowych sposobów prowadzenia naszego życia czy te pytania można nauczyć innych odpowiedzi tak jednocześnie, gdyby nie, tracąc wiary coś co jest ważne danej religii, więc to to się też daje takim ciekawym wątkiem literatura w pewnych religiach podejmuje, gdyby zaś, aby zabezpieczyć tę przestrzeń, która jest taką przestrzenią raczej której, które odradza, czyli nie zadajemy pytań nie podejmujemy wątpliwości nie re interpretuje my dla czynnych ty to osobiście to ja sądzę, że nie da się nie rezygnować z reinterpretacji musimy wszystko odczytywać na nowo trzymać, gdy tych zaś to mówię nie tylko osoba wierzących, ale osobach, które mają jakikolwiek szacunek rady religii nosiła Religi polega na tym, że w wersji w warstwie mitologiczny przedstawione są niezwykle wielkie ważnej z zasadniczą ludzkie problemy i teraz ze świeckiego punktu widzenia el Mot działanie jest czym świat z fascynującym niezwykle wartościowym tego, że głębokie problemy światopoglądowe z religijne estetyczne wychowawczy polityczne nie dadzą się w sposób naukowy ująć bardzo łatwo mówić tak jak mówił Rasel oraz bardzo cenie, ale raz lub, że cała religia nie naukowe, że to bardzo nie ma ani wykopaliska ani do zachowania dróg te jeszcze nie druki pisma no nie nie potwierdzają tego, że można by było powiedzieć, że cuda i a przede wszystkim powstanie świata się niczego Bóg jakiś wielki pierwsza postać stwarza przez 6 dni rozmaite fragmenty rzeczywistości to jest mit, który jest kompletnie bajkowy niewiarygodne to, że tak może być to znaczenie ma raz owi za złe mówił takie rzeczy odwrotnie ssące czy ma pełne prawo podkreślać różnice między naukowym religijnym punktem widzenia teraz naukowe badanie Religi jest ów, a jest jest ciekawe, ale bardzo ograniczone dlatego, że to jest badanie źródeł i ty nauka ma ostatnio słów już w określeniu czy orzeczeń, jakiego rodzaju bydło sza wiarygodny, ale sens religii prawdziwej przekonują ciele zupełnie, gdzie indziej to znaczy jest to bardzo przejmująca bardzo przekonująca bardzo ciekawa wizja porządku i między ludźmi porządku, które ma charakter jednocześnie prawny wychowawczy światopoglądowy i moralny i teraz to jest nie do zastąpienia przez cokolwiek innego do komunii to próbował jakoś zupełnie dziwaczną wizją świata przyszłości zastąpić twarz zrobił rzeczy podobne do konkurentami przeszły do religii są przerażające ideologii, które nie mają albo po prostu powtarzają religie i wtedy w znacznym stopniu są przekonujące albo religii nie powtarzają takie, że awanturnicy przedstawiają uproszczenia, które są nie to zastosowania oczywiście mamy bard wyrafinowane bardzo dobre teorię np. polityczne, które mówią o tym, że nie można zrobić dobrego ustroju bez demokracji te sprawy z tym zgodzić bez rządów prawa to też zgodziłem z dziś tymi podstawowymi zasadami z socjologii teorii prawa z zasadami z rady ekonomii, które odgrywają tutaj zasadniczą rolę na pewno się zgodził, ale jak to połączyć całość, chociaż nie ma czegoś takiego jak przekonująca ideologią naukowa może mieć przekonujący naukowe obraz świata, ale nie będziemy mieli przekonującej propozycji stworzenia lepszego systemu politycznego i bardziej idealnego społeczeństwa w oparciu o badania ekologiczne biologiczne socjologiczne ekonomiczne te wszystkie nauki ma zawierają olbrzymią ilość ważnych praw, ale to są prawa szczątkowe i fragmentaryczny natomiast nadrzędny porządek musi być jakoś zbudowane inaczej czy religia jest nieunikniona w tym w takiej sytuacji ktoś nie sądzę, żeby to była prawda natomiast jak dotąd nie znaleźliśmy nic innego, dlatego że nie udało się osiągnąć tych pierwszych punktów zgody, dzięki którym moglibyśmy zbudować jako tako z, a prawda kolejarze najsłabiej mogą mieć zawsze, o czym zawsze człowiek, który łapie się na ten sam LED w większość religii czy systemów politycznych czy w momencie, kiedy kończy ideologię to potem w Tychach chciwości i ich koleżanki się pojawiają i człowiek mówi no tak byłem słaby cóż już no właśnie to znaczy jest tylko 1 rzecz, która pana podważa ta taką mity górującą i leczniczą funkcję Religi w stosunku do życia społecznego w systemie trzeba mianowicie ważne religijne przez całą historię ludzkości poszczególne odłamy religijne zastęp zawsze występowały przeciwko innym religia zawsze służyła jako ideologia defensywna, która broniła rozmaitych negatywne bardzo szkodliwy decyzji politycznych w tym, że w przeciwnym razie nasza tradycja nasza historia by została całkowicie zlekceważone no to podejście bardzo mało przekonujące także problem z wyższym postawą religijną jest taki, że z dziką kierować się nie da, a z drugiej strony wyprzeć wyszedł z religii jest także bardzo niedobrze to oczywiście ta tak chce do ust, gdy powiem tak są osoby, które chcą religii wyrugować z różnych powodów to nie z mamy za mało czasu, ale można by z tym polemizować natomiast chyba trudno nie zauważyć, że religia jest ważna dla sporej części ludzi oczywiście pewnie religia ważne dla pana, a czy pani by, pomimo że możemy taką samą nazwę oznacza zupełnie coś innego pan też swojego życia, ale trochę pisze różnych rodzajach religii 1 taki rodzaj pewnego rodzaju psychoanalizy, więc jeżeli to jest coś tak prawda to coś co pomaga to, a jeszcze 1 taki wątek, który też w tej książce do tego vany złożone przed przerwą wieś bardzo dobrze i przekonująco zarysowane jestem mianowicie wątek odkrywania naszej własnej doskonałości, bo każdy człowiek w jakim zakresie widzi, że prawda nie udają się zrobić tego co by chciał, ale każdy z nas jednocześnie ma nadzwyczajne odkrycia na swój własny temat znaczy to odkrycie polegają na tym, że człowiek nawet prąd mają taki dość prozaiczny tryb życia nagle jest poruszony jakimś wiedzy wielkim i realistycznym wzorem, którego przekonuje to co się wtedy wtedy dzieje i to siebie dość często, że nagle człowiek odkrywa w sobie natchnienia o tym pisze proszę się w Chyrowie w tej książce i mam tam kilka jest wspaniały cytatów z poezji Rilkego z, która doskonale o tym wie że prowadzą panie profesorze śmieciarki przeszły zew no właśnie więc, ale w każdym razie z w takiej sytuacji w każdy z nas czy przymuszony dość przyciśnięty do ściany przed siebie samego, kiedy stawia sobie trudne rozwiązania problem czasami przegrywają musi cicho siedzieć, ale czasami nagle sam w sobie odkrywać bardzo wielkiego dobre sformułowanie albo dobro odkrycie prawdy i to tak, że jest bardzo wyraźny aspekt religijny można powiedzieć, że też całkiem świeckie zdarzenie, które się rząd wiąże, z czym z rozwojem psychiki pewnie też dobry opis w pasie siłę religii polega na tym, że te same fakty, które są o o opisywane przez rozmaite dziedziny sztuki i humanistyki mogą być także charakteryzowane jako pewnego rodzaju ważny natchnienie, czyli rodzaj takiego nieoczekiwanego zasłużonego nie zapracowanego toru, które odkrywamy w sobie każdy nasz np. jak zrobić coś paskudnego i potem dam się wydaje, że to niedopuszczalny chcemy się z tego jakoś wytłumaczyć przeproszony istnieje umiejętność pięknego przeproszenia istniał, więc brak takiej umiejętności, czyli taki prymitywny w my my dla niej się panie profesorze zostaw stawką to w takim razie muszę pana przeprosić, bo już zbliżamy się do końca audycji, a jeszcze chce jeszcze wspomnieć raz tytuł i dane, że tak się wyrażę książki literatura religia antologia tekstów to jest tytuł książki, która ukazała się pod redakcją pani prof. Anny głąb książka ukazała się nakładem wydawnictwa naukowego Semper wśród tekstów m.in. tekst pana prof. Jacka Hołówki goście dzisiejszego programu Inter luda panie profesorze bardzo dziękuję za dzisiejszą rozmowę, że państwa, którzy państwu za cierpliwość tak państwa, którzy są zainteresowani tematem odsyłam do tejże książki literatura i religia antologia tekstów książka jest niezwykle ciekawa niezwykle poziomym poszerzająca pogłębiająca różne kwestie informację już za kilka minut o godzinie dwudziestej trzeciej w przygotowaniu dzisiejszego programu wspieranie Paweł Ziętara, a nad jakością naszych połączeń czuwał Krzysztof Oleszkiewicz Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: INTERLUDA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA