REKLAMA

Poznański Czerwiec'56 - historia Trzech Tramwajarek

Popołudnie Radia TOK FM
Data emisji:
2022-06-28 12:40
Prowadzący:
Czas trwania:
14:50 min.
Udostępnij:

Stanisława Sobańska, Helena Przybyłek i Maria Kapturska 28 czerwca 1956 jako młodziutkie dziewczyny wzięły udział w protestach, czego władza ludowa im nie zapomniała. Ich historię opowiada historyk, dr Paweł Cieliczko z Fundacji Kochania Poznania.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
1243 popołudnie Radia TOK FM 28czerwca, tak więc w Poznaniu jak państwo słyszeli informacjach modeli Mazur kulminację obchodów wydarzeń poznańskiego czerwca pięćdziesiątego szóstego roku szereg spotkań dyskusji te wszystkie wydarzenia od kilku dni trwają, a dziś od szóstej rano obchody główne upamiętnienie zarówno anonimowych dziś uczestników protestów, jaki poległych o dziesiątej 45 uczestnicy obchodów składali kwiaty na skwerze 3 tramwaju Arek u zbiegu ulic Rozwiń » Dąbrowskiego Kochanowskiego ten skwer nosi nazwę od 4 lat, a inicjatorem pomysłu nadania temu skwerowi imienia 3 tramwajarze właśnie jest dr Paweł Cieliczko historyk Fundacja kochania Poznania teraz z nami dzień dobry panie doktorze witam serdecznie czy tramwaj Arki Stanisława Sobańska Helena Przybyłek Maria aktorska 18 dwudziestoletniej kobiety, które przyłączyły się do pochodu 66 lat temu szły na jego czele ich zdjęcie stało się jednym z symboli tego protestu tych tego pochodu na kobiety doczekały się upamiętnienia na mapie Poznania relatywnie późno, dlaczego bardzo późną to jest chyba pro prawdą jest kilka w ogóle poznański czerwiec nie miał szczęścia do pamięci historycznej, gdy z był on tym zapłonem, który rozpad, który rozpoczął zmiany w Polsce, który zlikwidował, które z, które zlikwidowały stalinizm wkrótce w październiku Gomułka doszedł do władzy, ale nie był wdzięczny poznaniakom i nakazał zapomnieć o poznańskim czerwcu tak jak się zapomina o kłótni w rodzinie i zapadło milczenie poznańskiego czerwca nie świętowano nie mówiono o tym była to taka biała plama w Polskiej historii i właściwie to początek takiej otwartej rozmowy o poznańskim czerwcu początek jego upamiętnienia rok 1980 pierwsza, kiedy przypadała dwudziesta piąta rocznica poznańskiego czerwca wówczas wzniesiono pomnik to słynne poznańskie krzyże oraz kilka mniejszych pomników m.in. przez przed zajezdnią kraju tam bojową na le na ulicy Gajowej, a także nazwano od by ulice Dzierżyńskiego dotychczasową imieniem 28czerwca, a krótki fragment ulicy Mylnej nazwano imieniem Romka Strzałkowskiego, który stał się takim symbolem symbolicznym bohaterem poznańskiego czerwca natomiast natomiast potem tak się dziwnie złożyło, że znowu to milczenie zapadło na właściwie kolejne niemal 25 lat ukazywały się zupełnie pojedyncze publikację i dopiero w 2006 roku znowu poznański czerwiec zaczął wracać na ulice miasta zaczęło się od tego, że ulice przed nową siedzibą rządu z Sądu Okręgowego nadano imię Stanisława Dmowskiego bohaterskiego adwokata potem się pojawił kolejni uczestnicy Janusz Kulas i i właściwie dopiero po i dopiero potem przyszedł czas na tramwaj Arki one miały to nieszczęście, że tak, jakie mam też kobiety upamiętnić jakoś u nas historii mało się pamięta o kobietach natomiast ja gdzieś jeszcze trwają w latach osiemdziesiątych no niezwykłą książkę poznańskim czerwcu po pani krajanom licowej pana Maciejewskiego przeczytałem o tych tramwaj Arka byłem zupełnie poruszony tymi historiami, które były tam tylko niewielkim stopniu przedstawione w ich szukałem miejsca, w którym udałoby się je uhonorować, ale taki sposób nieprzypadkowe, żeby nie była jakaś uliczka, gdyż na jakimś oddalonym osiedlu lak tu, o czym nikt nie będzie pamiętał tylko, że było to miejsce godna i takie miejsca się szczęśliwie bardzo pojawiło u zbiegu ulicy Dąbrowskiego Kochanowskiego w miejscu, w którym kilkanaście metrów od budynku urzędu bezpieczeństwa gdzie, gdzie kobiety zostały postrzelone i tam miasto przygotowało piękny skwer stanęły ławeczki udało nam tam postawić taki nieduży pomnik chcą by Jarek i co najbardziej przez te 3 tramwaje marki, które 4 lata temu myśmy wprowadzali do pamięci historycznej dzisiaj są jednymi z najbardziej rozpoznawalnych bohaterek poznańskiego czerwca, a najbardziej mnie cieszy, że niemal zawsze jak przejeżdżam koło tego pomnika przechodzę to tam są świeże kwiaty, że to nie jest pomnik, który jest pomnikiem tylko takim okazjonalnym, gdzie przychodzi delegacja tylko ludzie pamiętają o tych kobietach to co to co się wówczas wydarzyło jest dla nich ważka to jak to się stało, że Stanisława Sobańska Helena Przybyłek Maria Turska znalazły się na czele pochodu tak 28czerwca 66 lat temu na no co się stało później po tym, jak już na ciele tego pochodu znalazła właściwy to tak do końca nie wiadomo, czego się znalazły to były to była seria przypadków każda z nich zarówno dla przybyłych listę oba Sobańska tego dnia pracowały Maria Turska miała dzień wolne zaczynały się tramwaje jeszcze dojechać np. np. opowiada o tym, że jako porządna tej poznańska konduktorka pozamykała ten tramwaj i wyszła tłumią porwał i nagle ktoś włożył flagę nagle okazało się i to na czele pochodu i to jest właśnie takie niezwykłe wspomnienie tych dziewczyn to było to były to były młode dziewczęta właśnie 1819 dwudziestoletnia, które przybyły do Poznania z małych wsi już sam ten Poznań sama ta praca w mundurze tam Jarek była dla nich pewnym awansem społecznym, ale właśnie Helena Przybyłek bardzo ładnie powiedziała, że one po raz pierwszy w życiu tego dnia, gdyż zorientowały, że one z tą flagą minął na czele pochodu tej manifestacji poczuły się kimś ważnym osobami, które mają znaczenia i właśnie my tylko taką książeczkę od hot tych 3 tam bajorka ach, zdarzyły 2 fotografie właśnie tą fotografię taką symboliczną, która pokazuje też czy 3 młode kampanią Arki takie radosne i idące ten słoneczne dzień na czele pochodu z drugim zdjęciem też bardzo znanym zdjęciem, które ukazało się kilka kilka dni później takim magazynie Radia wolna Europa i tam jest tam widać manifestację na targach poznańskich i nad i wśród manifestanci niosą właśnie skrwawiony krwią Helena Przybyłek sztandar i mają wyczerpany oczy chodziło o to, żeby władze komunistyczne nie czy tutaj ubecja nie rozpoznały tych kobiet, ale to są 2 zdjęcia 2 manifestacji zrobione w ciągu godziny może kilku akacji, które pokazują jak bardzo jak wiele zmieniło się w Poznaniu wyniesie nie da nie da uniknąć wielkich słów tak tam jest mowa o święcie demokracji taki powiew wolności, który towarzyszy ludziom uciśnionych bardzo społeczeństwie w ostatnich latach, które ten powiew bardzo szybko odleciał, a tak został z dmuchaniem można by rzec no ale toteż pokazało, ale poznański czerwiec to było wydarzenie, które pokazało, po którym państwo już komuś z Mińska władze nie mogą być taka sama jednak komuniści byli zmuszani wyprowadzić znaczą i ulic czołgi na ulice tutaj okazało się, że społeczeństwo masowo wystąpiło ja tutaj też tutaj mówiłem wtedy do współpracy miejskie przez przedsiębiorstwo komunikacyjne MPK, bo moim zdaniem w tej właśnie w tej opowieści o poznańskim czerwcu ta kwestia tramwajów jest nie to ceniona to, bo tutaj mamy sytuację trochę podobną jak w osiemdziesiątym roku w Gdańsku gdzie, gdzie słynna tramwajarka pani Krzywonos powiedziała ten tramwaj dalej nie pojedzie i Gdańsk staną podobnie było w Poznaniu, gdyby manifestacja w tych okolicach tych schodach robotników Cegielskiego ZNTK przeszła z Wildy pod zamek cesarski wtedy była miejska rada narodowa tuż obok komitet wojewódzki partii byłaby to po prostu też rzecz niezwykła zupełnie, ale byłoby to manifestacja robotników natomiast w momencie, gdy do tej akcji włączyło się TK, gdy stanęły kampanie stanęło całe miasto i to właśnie sprawiło, że w Poznaniu wybuchło to co prof. Trzeciakowski nazwał powstaniem miejskim, że to i dlatego mamy post zgarnia muzeum powstania poznańskiego czerwca, które właśnie ma oceniać ten tak właśnie powstańczy charakter tych wydarzeń, które pisał je znaczą polskich powstań narodowych jesteśmy na etapie, w którym Przybyłek Sobańska aktorska idą na czele pochodu i jest ten moment radości co się dzieje później urządzone stają przed urzędem bezpieczeństwa tam to jest na ulicy Kochanowskiego tam jest tak niewielki skwer w ogóle całe te cały ten rajd robotników o więzieniach prokuraturach sądach komendach milicji tego dnia wynikał z pewnej plotki sprawiła, że władza więzi i tych delegatów robotniczych była to plotka natomiast spowodowało to właśnie ich poszukiwania, jako że ich nie znaleziono nigdzie to właśnie cały ten tłum przyszedł od urząd bezpieczeństwa domagał się otwarcia urzędu ich wpuszczenia, żeby sprawdzić czy niema też delegatów k urząd był wówczas zaparkowany w na początku planu wody z pierwszego piętra, gdy poleciały kamienie te pompy przeniesiono wyżej natomiast nie było odpowiedniego ciśnienia no i przyszły wtedy tramwaje stanęły tam Muz przy tej fladze i uciekł śpiewali pieśni i nagle właśnie padły strzały celującą była kobieta tam personalnie ustaloną i ona Jona właśnie by postrzeliła 2 tramwajach szczególnie ciężko ranna została Helena Przybyłek lżejszą rany odniosła Stanisława Sobańska natomiast z tego miejsca udało się umknąć Marika aktorskiej te 2 ranne tam barierki trafiły do szpitala i tak naprawdę wtedy zaczęła się ich Händla okazało się, że rana chroni przybyło jest tak poważna, że przez 3 lata spędziła w szpitalach ostatecznie amputowano 1 nogę druga druga była też nie sprawi nam i po 3 latach tą kobietę wypisano ze szpitala uczy ona tam kuśtykał do hotelu robotniczego na ucięcie, gdzie mieszkała tam nawet nie wpuszczono 2 dni spędziła w parku Wilsona ławce czekając aż matka przyjedzie po nią Skalskiego i zabierze na tam na wiś do tej do tej z biednej wsi, w której ona mieszkała i to właśnie i to właśnie pokaz i 8 przy Helena Przybyłek pokazuje tą tragedią taką tragedię, że pełni inną niż heroiczna śmierć czy nawet przed przypadkową i 5 pozostała heroizm one tylko ta kobieta musiała dalej żyć co, więc 60 najmniejszą grupą inwalidzką przy tych odniesiona w drużynach co najmniej najniższe nie mając nogi mają drugą niepełnosprawną mając właśnie nie mają środków do życia co więcej jeszcze ona w czasie pobytu w szpitalu poznała mężczyznę, który chciał ożenił czy, za którego wyszła za MOS wkrótce okazało się, że ten człowiek cierpi na chorobę PRA co spowodowało, że mam to amputowano 1 potem drugą pod nogę, a wreszcie rękę i wówczas mamy z tą ostatnią rękę popełni samobójstwo podciął sobie żyły także ona miała jakiś totalny mieszka w totalnej biedzie, w jakich rozpadającej się chacie wynajmowała się do prac polowych wiadomo, że jako osoba niepełnosprawna nie mogła tych prac zbyt wiele co je wykonać i nie tylko była ofiarą, ale była też pośmiewiskiem, bo właśnie ludzi dotykali palcami mówili jak podczas wypadków czerwcowych i nie było to w ogóle powodem dostały także tutaj, toteż pokazuje, że ta pamięć o poznańskim czerwcu nosi bardzo różnie układała Helena Przybyłek dopiero u schyłku zupełne zupełnie życie została uhonorowana po dziewięćdziesiątym pierwszym roku Rada Miasta Poznania przyznała jej tytuł honorowej obywatelki, które miało znaczenie tylko honorowe natomiast w dziewięćdziesiątym trzecim roku otrzymała otrzymała legitymację kombatancką, toteż dopiero w takim drugim rzucie na specjalny wniosek 1 część szefów tego związku kombatanckiego natomiast po dziewięćdziesiątym czwartym roku w marcu znalazła się w szpitalu onkologicznym w szpitalu w Poznaniu w kwietniu umarła także tutaj jakiejś żadnej chwały z tego tytułu nie czerpała natomiast, jeżeli chodzi o 2 pozostałe dziewczyny tutaj była sytuacja no nie mniej tragiczna, ponieważ Helena Przybyłek była w szpitalu była ciężko ranna nie mogła być przesłuchiwana w sposób charakterystyczny dla ówczesnych ubeków milicjantów natomiast 2 pozostałe dziewczynę już były w ten sposób przesłuchiwane co zakończyło z kolei pierwszą grupą inwalidzką dla każdej z nich jak kilku latach o o wpis pobił obicia o tam to doszło do no do 100 to było to było straszliwe bestialstwo i tutaj właśnie ta trzecia z tych z tych dziewczyn Maria aktorska okazała się bardzo odważną osobą, bo ona wystąpiła do prokuratury o odszkodowanie za cierpienia, które do uznała za te za to zniszczenie zdrowia życia podczas przesłuchań sprawę prowadziła aż do prokuratora do Sądu Najwyższego, gdzie ci oprawcy zostali uniewinnieni gdyż, gdyż sąd stwierdził, że pan, że władza ludowa wstyd łaskawości no tutaj odstąpiła od ścigania tych manifestantów uczestników zajęć, więc może gorzej traktować czy tutaj tych bestialskich policjantów, więc tutaj ich taki marsz flagą został zrównany z wielo tygodniowym biciem w karcerze i doprowadzeniem tych kobiet to no to do całkowitego kalectwa straszna historia bardzo dziękuję dr Paweł Cieliczko historyk fundacji kochania Poznania był z nami kończymy popołudnie Radia TOK FM program przygotowała Martyna Osiecka realizował Szymon waluta kilka informacji o trzynastej, a potem połączenie, na które zapraszam w imieniu Jakuba Janiszewskiego ja nazywam się kilka każda usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA