REKLAMA

"Czymś innym jest rozumienie wolności w Nowym Jorku, a czym innym w Teksasie" - o dostępie do broni w USA

Połączenie
Data emisji:
2022-06-28 13:40
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
15:53 min.
Udostępnij:

Kiedy demokraci mówią o kontroli dostępu do broni, republikanie słyszą o ograniczeniach. Rozmawiamy z prof. Pawłem Laidlerem z Instytutu Amerykanistyki i Studiów Polonijnych UJ.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
1342 Jakub Janiszewski przy mikrofonie z nami prof. Paweł Laidler amerykanista z Instytutu amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego dzień dobry dzień dobry witam serdecznie będziemy rozmawiali o zaostrzenie to chyba tak nazywa dostępu do broni w stanach Zjednoczonych, które właściwie na uzyskało pewne całkiem realne ramy, choć dalej z perspektywy europejskiej jest to zaskakująca, jakiego stopnia broni jest w stanach dostępne szeroko dostępna łatwo Rozwiń » dostępna tania, ale może spróbujmy wytłumaczyć co się ostatnio takiego wydarzyło rzeczywiście prowadzą poprowadzone są takie próby w do bardzo jak na warunki amerykańskie mocnej mocnego, ale w wahała się tutaj się jakich słów już trwać od liczenia w dostępie do broni to chyba nie jest dobre słowo też się by znaczy restrykcje na pewno czy ograniczenia są te słowa, które częściej padają z ust tych, którzy są niezadowoleni z tego prawa, czyli np. Republikanie powiedzą, że to prawo, które teraz zostało podpisane przez Joe Bidena ma na celu ograniczenie to jest myślę, że już kontrola tutaj jest właściwe dlatego, że to naprawdę się odnosić do stopnia kontroli przez państwo czy też przez poszczególne stany tego w jakim zakresie broń będzie dostępna dla osób w odpowiednim wieku w umowie 18 do 21 je również kwestie dotyczące tego w jaki sposób będzie się może nie tyle kontrolowało, ale edukował społeczeństwo wspierało społeczeństwo lokalne w kontekście pieniędzy, które będą funduszami federalnymi dla Stanów i w celach przygotowania takich programów edukacyjnych czy też tych, które mają wspierać osoby, które ewentualnie no właśnie z tak, że z punktu widzenia stanu stanu zdrowia jeśli chodzi o kwestie kwestie psychiczne czy psychologiczne nie są nie są mówiąc dyplomatycznie, że w najlepszej kondycji związku z tym tutaj edukacja ma znaczenie będzie oczywiście prawo które, która pije podpisał Dziuba 1 w jakim stopniu jest historyczna, czyli powiedzmy najpierw może w kontekście Demokratów co jest pozytywne, a potem to patrzymy na ten sam problem oczami Republikanów mianowicie, gdyby rzeczywiście wielkim sukcesem jest samo to, że zeszły czwartek w Senacie, bo tam wszystko zostało zainicjowane kilkunastu senatorów republikańskich wsparło senatorów demokratycznych co wcześniej było rzadkie w sprawach dotyczących prawa do noszenia broni jego zakresu, więc można powiedzieć o pewnym sukcesie nawet to prawo ma to nazwę taką, którą Amerykanie lubują, zwłaszcza w tematach koloryzujące spółek społeczeństwo czyli by fakt za prawda ponad podziałami ponad partyjny układ rzeczywiście był to sukces na torze potem izba reprezentantów przegłosowała to niebyła wielka niespodzianka, bo tam Demokraci mają większość szkole też jest pewna grupa republikańskich reprezentantów, którzy to poparł i potem prezydent podpisał z żadną niespodzianką nie jest natomiast punkty z dnia Demokratów no pierwotnie to co zapowiadał Aiden i to, czego oczekują wyborcy Demokratów no to jest o wiele więcej, bo tu chodzi o konkretne działania, które ograniczą w tym również w jakim sensie prawa Stanów do tego, żeby zupełnie dowolnie kształtować w sobie kwestie związane z licencjami kwestie związane z tym, jaka broń i komu czy będą również taką Check, czyli kontrolę dając prawo, które weszło w życie daje potencjał do tego, żeby taka kontrola się pojawiła prawo bowiem zakłada, że oprócz tych funduszy, o których wspomniałem zakłada, że stany będą mogły czasowo ograniczać prawo do noszenia broni to są co się nazywa fachowo rac flag los, czyli takie prawa, które z wyników konkretnych zdarzeń, w jakich innych procesów, które są bardzo negatywne dla dla systemu bezpieczeństwa stanu będą mogły takie ograniczenia na jakiś czas wprowadzać natomiast cały czas jest to jak przestrzeń dopiero do wykonania do wprowadzenia w życie do stosowania przez stany warto powiedzieć o 1 sukcesie dosyć istotnym co się nazywa Boyfriend luką, czyli do tej pory w sprawie wielu Stanów nie było ograniczeń do możliwości zakupu i korzystania z broni dla osób, które miały w swojej historii takie akty przemocy względem względem członków swojej, żeby właśnie nie tyle rodzin, ale np. osoby, które pozostawały w związku, ale sformalizowanym w tej chwili jest taki przepis, który mówi, że nawet, jeżeli ktoś nie jest sformalizowanym związku i może potencjalnie zagrażać zdrowiu życiu drugiej osoby to taka osoba raczej pozwolenia na broń w łatwy sposób nie dostanie, więc można będzie o sukcesie z drugiej strony natomiast mamy Republikanów, którzy z 1 strony mogą powiedzieć ci z zazwyczaj właśnie z południowych Stanów, że no jest ograniczenie prawa wnoszenia broni już mamy wypowiedź szefów naszych rajców Asus mniejszym, którzy twierdzą, że prawo uderza w konstytucyjne gwarancje, które Amerykanie mają drugą poprawką, ale z drugiej strony oczywiście dlatego część Republikanów to poparła tu warto podkreślić, że wśród nich znalazł się przywódca tej mniejszości senackiej bardzo ważny polityk republikański myśmy Kono, który stwierdził, że on właśnie bardzo popiera wspieranie finansowe tych programów edukacyjnych czy tych, które mają działać na rzecz większego uświadomienia społeczeństwa do czego jest broń w związku z tym nie widzi przeszkód, żeby to poprzeć atak naprawdę kwestia to wybory, które zbliżają się tutaj każdy każda strona kalkuluje na pewno Republikanie bardziej czy warto tego typu prawo poprzeć cienia no właśnie ale bo właściwie można powiedzieć, że to jest w taki straszny kłopot wprowadzeniu tej rozmowy z nazywaniem tego co zrobią Amerykanie w kontekście dostępu do broni naprawdę jest duży temat, kiedy się na to patrzy właśnie z perspektywy europejskiej można powiedzieć to jest duże duża kontrola tak a, zważywszy na to co było wcześniej, a z drugiej strony, gdyż trudno w to uwierzyć, że to jest jednak w dopiero teraz Amerykanie próbują jakąkolwiek kontrolę wreszcie wprowadzić no to nie jest tak, że to jest dopiero teraz, bo w rzeczywistości patrząc na całą historię właśnie od początku dwudziestego wieku tam były momenty w latach dwudziestych, kiedy przestępczość wzrastała, kiedy dochodziło do krwawych zamachów, gdzie pojawiały się pewne federalne uregulowania, które w, jakim stopniu ograniczały może nie prawo do noszenia broni, ale chodziło o rodzaje broni, kiedy rzeczywiście ta broń była jeszcze bardziej powszechnie dostępna w tej chwili tych ograniczeń trochę więcej, ale oczywiście nie w takim stopniu jak zakładano w jak czyta się różnego rodzaju portale to wszyscy podkreślają, że to jest pierwszy, że to co by ten podpisał też pierwsze ustawodawstwo od prawie 30 lat to oczywiście wracamy do roku 1004. prawo brać Diego historii pamiętamy, że Brejza był bliski współpracownik Ronalda Reagana, który zasłonił go podczas próby zamachu na prezydenta i to wszystko doprowadziło później do uchwalenia takiego prawa, które rzeczywiście wprowadza pewne ograniczenia, ale co znamienne one zostały wprowadza ona lat 102004 roku nie zostały przez przedłużone za czasów prezydentury Busha, więc z 1 strony oczywiście można mówić o o jakiś regulacjach i jakieś kontroli, ale tutaj 2 wątki pozwala jeszcze podnieść pierwszy redaktor kilkukrotnie już odnosił się do Europy ma, więc powiedzmy szczerze my mówimy o kontynencie, na którym kilka państw tylko w ogóle ma coś takiego co można by porównać do prawa do noszenia broni nigdzie jednak nie są, o czym mowa tu o Szwajcarii Czechach wpisane na poziom Konstytucyjny to jest jak pierwsza różnica na druga różnica jest taka, że nawet w tych państwach, gdzie tej broni jest więcej, bo mamy dane np. mówiące o tym, że ma 100 osób około 30 kilku jest 940 sztuk broni jest w państwach byłej Jugosławii głównie mowa o Serbii Czarnogórze w Szwajcarii znowu jest o wiele mniej, choć tam jest najpowszechniejszy dostęp do broni, ale po pierwsze, kultura posiadania broni jest inaczej to źródło, z którego wynika prawo do posiadania broni po drugie, skutki tego nie są tak widoczne po trzecie to jest najważniejsze wszystkie państwa europejskie wracam znowu do Szwajcarii do Czech mają takie regulacje, które pozwalają na prawo do noszenia broni w określonym kontekście tutaj pozwolę wrócić na na grunt amerykański nie powiedzieliśmy, że w czwartek oprócz tego, że z 1 strony Senat poczynił pewien krok w kierunku próby kontroli tego prawa do noszenia broni, ale z drugiej strony w tym samym czasie Sąd Najwyższy ten konserwatywny Sąd Najwyższy, który również zaskoczył nie liberalną część Ameryki wyrokiem dotyczącym zakresu prawa do aborcji stwierdził, że prawo stanu nowy Jork, które ogranicza możliwość noszenia broni w miejscach publicznych tylko wyłącznie do sytuacji, w których wykaże się, że człowiek no znajduje się w jakimś niebezpieczeństwie jest niekonstytucyjnym czy w tym samym czasie z 1 strony 1 gałąź władzy bardzo istotna wsparta przez drugą przez prezydenta próbuje uczynić krok w kierunku zaostrzenia prawa, ale Sąd Najwyższy, który jest ostatecznym interpretatorem konstytucji mówi coś zupełnie innego w kontekście tego orzeczenia, o którym mowa jak również tego dotyczącego aborcji wydaje się, że kwestią czasu będzie sytuacja, w której nawet to prawo, które by pan pisał, które nie jest bardzo zaostrzające będzie skonfrontowane z konstytucją niż dziwię się, jeżeli Sąd Najwyższy stwierdził, że on jest niekonstytucyjne to jest naprawdę niezwykła to znaczy z 1 strony ten społeczny problem przemocy z użyciem broni palnej, który narasta, a z drugiej strony i też opór społeczny wobec takich sytuacji narasta czy taka potrzeba zmiany, a z drugiej strony to, że właściwie jeśli chodzi o regulację w dostępie do broni to stany Zjednoczone taką sinusoidę się jednak charakteryzują np. ograniczenie dostępu do tzw. karabinów szturmowych, która od dziewięćdziesiątego czwartego 2004 było, a potem już go nie było znowu to też jest takie niesamowite co znaczy, że inne stany można coś wprowadzić, a tak to za moment zostanie usunięta to ta sinusoida wynika ze specyfiki funkcjonowania rządu federalnego z 1 strony mówi się, że w demokracji dobre jest to jeśli rządy zmieniają więc, gdzie niejedna partia cały czas rządzi, zwłaszcza w systemie dwu partyjnym rzeczywiście patrząc na prezydentów czy patrząc na Kongres w ostatnich kilkudziesięciu latach dochodziło do zmian po 48 lub 12 latach no i tutaj pokazuje to jednak siła tego lobbingu, który ma miejsce nie zapominajmy, że to, że dzisiaj na poziomie federalnym nie ma wielu ograniczeń prawa do noszenia broni nie jest wynikiem tradycji czy jakiś braku szkód skutecznego lobbingu po stronie Demokratów tylko jest to efekt bardzo skutecznego lobbingu po stronie tych, które są zwolennikami prawa do noszenia broni z naszą bajką, a dzisiejszy na czele, kiedy popatrzymy na budżet roczny, które mają na wydatki na cele tego lobbingu to są setki milionów dolarów przy kilkunastu milionach dolarów oczami takie dane mamy po drugiej stronie w związku z tym to jest no element amerykańskiej demokracji się może podobać lub nie, ale niewątpliwie jest to jego charakterystyka drugi wątek, w którym nie możemy zapominać nie może już odwołuję do tego drugi raz nie będziemy mówi dzisiaj prawie do aborcji, ale nie zapominajmy, że w obydwu przypadkach, a więc tych orzeczeń, o których wspominałem mamy do czynienia z takim językiem, który wprost nie zabrania niczego ani stwierdza autorytatywnie, że któryś z tych tras jest absolutna jakimś wymiarze, dlaczego mówią tak my nie będziemy o tym decydować na poziomie federalnym zostawmy to staną to prawdziwy sekret Ameryki z 1 strony zrozumiały z punktu widzenia historii, że to stany muszą decydować, a z drugiej strony oczywiście ci, którzy nie są zadowoleni mieszka w danym stanie nie są zadowoleni z tych uregulowań muszą robić wszystko, żeby legislator stanowych na pozycję gubernatora wybierać do innych przedstawicieli wydaje się jednak, że w najbliższym czasie rzeczywiście to stany będą wciąż decydowały ten podział Ameryki czy ta polaryzacja będzie postępowa siła z niezwykłej, a na koniec z zupełnie temat poboczny mam ochotę poruszyć czy istnieje coś jeszcze takie jak tożsamość stanowa i Stanach istnieje istnieje tożsamość stanowa znaczy paradoks polega na tym myślę, że Teksas jest znakomity znakomity przykład tożsamość stanowa z 1 strony przez Kalifornię sylwestrem Newag i Kalifornia z drugiej strony dokładnie Telefonia republik z 1 strony w Teksasie wciąż są mi jest wiele miejsc gdzie, gdzie flaga Konfederacji KO ma swoją wartość, a z drugiej strony w pod koniec lat osiemdziesiątych to Sąd Najwyższy wydał taki wyrok w oparciu o 100 prawo teksańskiej, które prawo teksański chronią amerykańską flagę właśnie przed zniszczeniem, bo ktoś tam podczas demonstracji politycznej ją zniszczył w związku z tym no z tej perspektywy można powiedzieć że, że jest pewien dwugłos, ale ta tożsamość teksańska nie chodzi o symbolikę chodzi o pojęcie wolności czymś innym jest rozumienie wolności w Kalifornii Nowym Jorku, a czymś innym w Teksasie tam wolność znaczy przestrzeń wolność znaczy taki obszar, w którym ja czuję się panią panem jednocześnie np. musimy przy sobie broń, gdyby ktoś niepowołany zbliżał się do mojej przestrzeni, czego nie zrozumie nowojorczyk mieszkający na Manhattanie w związku z tym Ameryka jest bardzo zróżnicowana i to widzimy, obserwując te walki w kongresie dotyczące zakresu prawa do samochodu jednak pana zagadnąć tą regulacji odnośnie aborcji jak pan odnosi do tego będę do tego ruchu ze strony Sądu Najwyższego skargę teraz to przekonało to rozmach, a ja ja nie jestem tym ruchem zaskoczony biorąc pod uwagę z 1 strony pewne zapowiedzi pewien kierunek zmian i też, jaki skład sądu jest 6 konserwatystów i trójka liberałów, aczkolwiek podkreśla też wyrok 5 do 4 w związku z tym to też nie zaskakuje znając Johna Robertsa juniora, który potrafił stawać po drugiej stronie, ale nie, dlatego że jest liberałem, ale dlatego, że uznaje, że jednak stworzony precedens powinien funkcjonować natomiast ta pozostała piątka miała zawsze tego typu poglądy jeszcze byli sędziami sądów niższych uważali, że mówiłem to jest zły zły, że precedens Regan zaczął tę rewolucję w latach osiemdziesiątych nominując sędziów, którzy mieli wtedy by wpłynąć na zmianę Kazana sura mówił jej natomiast tamtego to dokończył to jest kadencji też paradoks Ameryki, że w pewnym sensie najmniej republikańskich prezydentów czy też najmniejszy systemowy był tym, który wprowadził do Sądu Najwyższego ludzi, którzy zrealizowali coś na czym zależało Republika natomiast chcę podkreślić tutaj jest jakby słowo otuchy dla tych wszystkich, którzy uważają, że Ameryka zawróciła zupełnie przeciwnym kierunku wszystko będzie zależał od stanu są stany takie jak właśnie stany południowe, gdzie będzie zaostrzona lub nawet zakazana aborcja, ale będą też stany, które będą nadal liberalizować, bo ten precedens tego nie uniemożliwia, ale to co odebrał to rzeczywiście wielki problem, bo uważano, że prawo o aborcję z prawem konstytucyjnym od kilku dni już jest dziękuję bardzo, jak prof. Paweł Laidler amerykanista z Instytutu amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego był z nami 1358 za chwilę informację Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POŁĄCZENIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz z rabatem 40%. Wybierz pakiet Standardowy z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA