REKLAMA

95 lat temu sprowadzono prochy Słowackiego do Polski

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2022-06-28 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
53:50 min.
Udostępnij:

Jakie były okoliczności sprowadzenia prochów Słowackiego do Polski i złożenia ich na Wawelu? Jaką rolę odegrał w pamięci historycznej Polaków Słowacki?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dobry wieczór we wtorek 28czerwca mamy dzisiaj czas na historię Polski i tu kalendarium nie dało nam możliwości wyboru jednoznacznie wskazało, że trzeba zająć się wydarzeniem sprzed dokładnie 95 laty cóż to takiego oczywistego ponowny pogrzeb albo inaczej złożenie prochów Juliusza Słowackiego na Wawelu i to obok jego rywal Adama Mickiewicza w tej historii wszystko co rozpala emocje wielka znana postać pochowana w czasach zaborów na obczyźnie, a Rozwiń » dokładnie na cmentarzu Mater słowacki zmarł w Paryżu 3kwietnia 1800 czterdziestego dziewiątego roku w wieku zaledwie 39 lat w drugiej połowie dziewiętnastego wieku, mimo że dalej żyliśmy pod zaborami zaczęto organizować na ziemiach polskich uroczystości, które miały po klęsce powstania styczniowego jakoś podtrzymywać Narodowy duch jednocześnie pomagać w kształtowaniu się narodów w oparciu o wielkie wydarzenia z przeszłości i postacie, które kojarzyły się dobrze z polskością i tak oczywiście w Krakowie, czyli stolicy z czasów świetności Rzeczypospolitej 1800 sześćdziesiątym dziewiątym roku odbył się pogrzeb króla Kazimierza wielkiego w 1800 dziewięćdziesiątym roku z kolei uroczyście sprowadzono zwłoki Adama Mickiewicza także złożono na Wawelu zaraz potem zaczęły powstawać inicjatywy zrobienie dokładnie tego samego ze szczątkami drugiego wierzcie pierwsza próba pojawiła się już w 1800 dziewięćdziesiąty czwartym roku została podjęta przez studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego zrzeszonych w czytelni akademickiej niestety próba bez powodzenia kolejne miały miejsce w 1800 dziewięćdziesiątym szóstym 1904 oraz w 1909, kiedy był na dodatek znakomity pretekst, bo setna rocznica urodzin poety, ale wtedy się nie udało sprawa nabrała rozmachu już wolnej Polsce, choć bardzo szczególnym czasie w maju 1926 roku Józef Piłsudski i jego obóz dokonali przewrotu wojskowego zginęło wielu Polaków w bratobójczej walce szukano pomysłu jak skleić pęknięty po tym, doświadczeniu naród to wyszło na to, że dobrym pomysłem będzie ponowny pogrzeb Słowackiego, tym bardziej że było wiadomo, iż to ulubiony poeta marszałka, więc łatwo z tego powodu uda się przebrnąć przez całą konieczną do tego biurokrację rzeczywiście poszło gładko jedyny problem też ostatecznie przezwyciężone robił kardynał Adam Jerzy Piecha, blokując zgodę na pochówek na Wawelu w końcu się zgodził, choć oczywiście pierwszy i ostatni raz tak zaczyna się dość niezwykła droga pełna patosu medialnej Wrzawy nasycona politycznymi wystąpieniami najważniejszych osób w państwie od momentu trafi do Wawelu na finał miał miejsce właśnie dokładnie 95 lat temu tę historię zgodził się nam opowiedzieć pan prof. Jarosław Czubaty z wydziału historii Uniwersytetu Warszawskiego AJA jestem pewien, że po raz kolejny mamy przed nami 50 minut ciekawej opowieści o naszej jakże barwnej historii zaprasza Maciej Zakrocki przedstawia jest z nami zapowiadany pan poseł Jarosław Czubaty wydział historii Uniwersytetu Warszawskiego dobry wieczór dobry wieczór panu dobry wieczór państwu słowacki to wiemy ze ze szkoły przede wszystkim zawsze funkcjonuje obok Mickiewicza jako no czasami dochodzi do tego jeszcze Norwid jako jako jedno z najważniejszych postaci należy do tzw. no do grona wieszczów naszej naszej w naszej literaturze no i zawsze rywalizował tak łącznie z rywalizacją po śmierci z Mickiewiczem, jaką pan dla niego znajduje rolę w naszych dziejach no ja nie jestem historykiem literatury natomiast patrząc na na twórczość Słowackiego z perspektywy historyka na pewno to jest tak jak już pan redaktor powiedział jeden z najwybitniejszych poetów romantycznych tutaj oczywiście gros koniecznie należałoby dorzucić do tej Trójcy wieszczów jeszcze Zygmunta Krasińskiego skądinąd w odróżnieniu od Mickiewicza entuzjasta twórczości Słowackiego i jego dość bliskiego przyjaciela twórczość Słowackiego rolę odgrywał czy to w życiu intelektualnym wielkiej migracji kraju, a czy też mgły w późniejszym rozwoju literatury polskiej mamy to jest pasjonująca kwestia to znaczy to był jednak polecam w dużej mierze niezrozumiały proszą niezrozumiany przez przez otoczenie tam być może także, dlatego że go twórczość była niezrozumiała właśnie tak poeta, którego rolę w literaturze życiu literackim czy to wielkiej migracji czy później także w kraju, bo to dzieła były przecież w końcu przemycane do kraju objętego zaborami by jego, gdy go na jego ocenę w dużej mierze wpłynęły i słynne słowa Mickiewicza, że poezja Słowackiego to jest kościół bez Boga to jest berlińskim odpowiedział jakoś tam z początku lat trzydziestych mu młodemu wówczas słowackiemu bardzo się spodobało ma, skąd tak znany poeta uznaje opozycja kościół właściwie wygląda na to, że dopiero po kilkunastu latach do niego dotarło co tak naprawdę znaczące słowa, żeby rolnictwo do matki pisze, że to nieszczęsne słowa Mickiewicza, który miał Europy określił odbiór mojej poezji innymi słowy, że jest coś pięknego skomplikowanego godnego podziwu jednocześnie pozbawionego tego co romantycy cenią najbardziej, czyli ducha, a takiego natchnienia i imbiru refleksji metafizyki itd. nie jestem specjalistą historii literatury, ale mam wrażenie, że jest to co absolutnie nie nietrafna i zresztą zupełnie inaczej patrzyli na tę twórczość i Czytelnicy i trafić kilkadziesiąt lat lat później w jego życiorysie dosyć ważnym chyba elementem jest powstanie listopadowe tutaj też można powiedzieć niektórzy łączą akurat 2 postaci nieco podobnie Lickiewicz nie bardzo dało się zdążyć na na powstanie z kolei słowacki bardzo mógł wziąć w nim udział mówi, że był niezdolny do służby bronią w ręku no ale ale się oczywiście to wydarzenie jakoś tam zaangażował no, niemniej jednak dlatego przywołuję ten ten epizod czy ten fragment, ponieważ on w związku z wydarzeniami na początku 18003001. roku w kontekście tegoż powstania ob opuszcza Warszawę właśnie od tego momentu zaczyna się jego życie na emigracji chodź chodź chodź jeszcze w początkowym okresie można powiedzieć, że jest jakimś emisariuszy czy pełni misję dyplomatyczną zlecono jeszcze przez powstańczy rząd Narodowy czy tak tak czy słowacki pracował w komisji rządowej przychodów skarbu kupon w Warszawie będą na to, że pracował tam głównie, dlatego że jego matka, która była osobą dość dość dominującą, a chciał, żeby jakąś posadę, bo nie było to nie była uboga rodzina natomiast po wybuchu powstania listopadowego słowacki zaczną pracować w biurze dyplomatycznym prezes zarządu Narodowego księcia Adama Jerzego Czartoryskiego następują znana z europejskiego dyplomaty i latem 18003001. roku po prostu zostaje wysłany z misją zleconą przez rząd Narodowy do Paryża i do Londynu, a chodziło po prostu instrukcje dla polskich przedstawicieli, że przedstawicieli powstańczego rządu stolicach Francji Wielkiej Brytanii w sierpniu dociera do Londynu moi goście kilka tygodni później kończy się powstanie w listopadowej słowacki już na tej migracji zostaje właśnie, ale można połączyć go dalej czy stworzyć coś rodzaju takich 2 postaci z 1 strony reprezentant ta kraju, który właśnie próbował w wyniku walk powstańczych może wrócić na mapę Europy i angażuje się jakoś tą działalność polityczną czy właściwie jakiś rodzaj zawodu, że ta próba powstanie coś nie udała powoduje, że w większym stopniu już zaczyna się skupiać na napisaniu na pracy, choć ciągle właściwie jest w drodze, bo to jeszcze chyba kilka lat potrwa, zanim MON osiądzie w Paryżu o nią myślę, że te 2 w jej rolę Słowackiego trudno jest od siebie dzieli się z marszałkiem pan prezes tworzył od dawna początkowo, bo po latach wspominał swoje wczesne próby z pewnym niesmakiem, bo to była 1 okazja utrzymana w konwencji klasycyzmu to jest po dość częsty w tej Polsce przypadek polityk jednocześnie jest jakoś tam zaangażowany w bieżące bieżące wydarzenia to kilka takich przykładów można by Jakub Jasiński prawo wcześniejszej generacji więc tutaj nie oddziela ja bym tych 22 o rolnictwo życiowych Słowackiego oczy oczywiście w tym działalność publiczną zaangażowanych w dość krótko, ale chyba też nie był typ działacza od szampana jego biografii jego reakcji na rozmaite wydarzenia, owszem, uważnego obserwatora rzeczywistości, który chętnie komentuje właśnie w ramach własnej pozycji natomiast raczej nie nie tylko emisariusza działacza politycznego zdecydowanie oczywiście bym o jego decyzji o pozostanie emigracyjnego decyzję, bo pozostali migracji dużej mierze wpłynęła też sytuacja osobista Otóż pamiętajmy o tym, że słowacki formalnie biorąc był poddanym cara i to nie poddanym Mikołaja jako króla polskiego tylko właśnie DUP oddaleni wywodzący się z zaboru rosyjskiego w związku z tym jego zaangażowanie w działalność tę inną działalność powstańczego rządu bo, tym bardziej obciążające o powrót do kraju związał się tego na pewno jakiś bardzo ostrymi sankcjami ze strony władz władz rosyjskich i to głosowanie wyjątek od to podróżowanie po świecie jest tylko pana zdaniem do tej właśnie jakąś jakąś formą szukania dla siebie miejsca czy to jest bardzo też powiązany z poszukiwaniami o charakterze twórczym Rze, że to że, że jest i i Szwajcarii i w Marsylii i Rzymie i nawet w którymś momencie w Grecji Egipcie Palestynie Syrii to jest to jest jakiś w tym koncept socjalny czy to jest trochę przypadek, a ja myślę, że oczywiście te być może chyba na pewno słowacki bunt tylko człowiek, którego określamy mianem niespokojnego ducha jego rzeczywiście trochę oszczędności, bo po świecie z drugiej strony dobrze proszę zwrócić uwagę rząd jak to, więc w pewnym stopniu odtwarza i realiom, ale też pewne pewne pewien wybór stylu życia dzięki, że tylko i idola no wszystkich poetów romantycznych tej epoki czyni lorda Byrona, a egzotyczne podróże, zwłaszcza w podróży pewnym posmaku egzotyki ryzyka prawda jakoś Syria jakaś ziemia święta podróże przez morski przez morze Śródziemne, które były jednak wciąż jeszcze wtedy obarczone pewnym ryzykiem pamiętajmy o piratach z północnej Afryki to wszystko myślę, że oczyszczenie nie jestem w stanie teraz jak wniknąć dokładnie intencje Słowackiego Otóż wydaje się, że on mógł mieć przekonanie, że prawdziwy romantyk tak powiedzieli poeta musi szukać inspiracji musi szukać natchnienia i musi to być pewnego rodzaju doświadczenia właśnie doświadczenie podróży, że podróż egzotycznej obarczone pewnym pewnym ryzykiem to jest coś co inspiruje co oni też wyzwala w jakim stopniu warto pamiętać jeszcze 1 słowacki podobnie zresztą znaczną część polskich emigrantów był niesłychanie rozczarowany Francją, a przede wszystkim Paryża to jest, ale są prześladowania nazwijmy to oczywiście proszę wybaczyć określenie turystyczne czy to jest rozczarowanie jeśli chodzi o o środowisko poziom intelektualny salonów o również obóz polskiej emigracji, którą no też nie zawsze jest mu po drodze jest taki takich epizod, kiedy on jest w kole sprawy Bożej a, ale właśnie potem odchodzi ze względu na na akceptacji ich niewielu konceptu politycznego szczególnie w kontekście stosunków z Rosją nos zgrana toruńczyków słowackim by usunął się z 2 powodów z powodu politycznego, a to znaczy to na zupełnie nie był w stanie zrozumieć w jaki sposób można Polak emigrant przebywa pod dobrami może wznosić modły za cara Mikołaja pierwszego po drugie, jemu, w którym momencie bardzo przeszkadzać narastająca atmosfera, a pewnej presji wewnętrznej właśnie w tym kole pojawiła tak znaczy pan myśli, że miał bardzo wyraźne poczucie, że to koło sprawy Boże staje się tym co co dzisiaj określamy mianem sekty tak dziś publiczne spowiedzi jakiś kulty, które nakłada się członkowie nakładają na te tam to szło bardzo niebezpiecznym męczącym Słowackiego w kierunku i nie ma zresztą jedyny, który z tego koła wystąpił rozczarowanie Paryża to jest oczywiście po części rozczarowanie sporami toczącymi środowisko polskiej migracji potem 5 sfery, o których pisał Mickiewicz panu panu Tadeuszu to jest rozczarowanie, gdy stosunki rządu francuskiego do sprawy polskiej, ale innym ludziom, że podobnie jak w przypadku większości migrantów czy dużej części migrantów to jest rozczarowanie o charakterze cywilizacyjnym to znaczy proszę wyobrazić, że ludzie, których doświadczy dotychczasowe doświadczenie cywilizacyjne to jest to są ziemie polskie królestwo polskie zabór rosyjski my, czyli mówimy tu kraju jednak w przeważającej mierze rolniczym z niewielką liczbą wielkich miast gości 1 wielkim miastem, czyli Warszawą, w którym nie zapuściła korzenie rewolucja przemysłowa, która zmienia bardzo szybkim tempie w wymiarze społecznym PC takie kraje Francja czy można bardziej tylko pytania w każdym razie to jest rozczarowanie pewne po zmieniającą się oczywistością bardzo wielu emigrantom nie podoba się Paryż jako wielkie miasto nie podoba się to jesteśmy przyzwyczajeni i tak do, bo tempo życia pewnej miłości do pojawienia się nowych grup społecznych senator jako przemysłowych robotników do pewnej atomizacji społeczeństwa która, która za tym wszystkim idzie im na tym tle szczególnie w tym kontekście wydaje się bardzo łatwo zrozumieć pewien pół atmosfery, która przebija od pana Tadeusza odwodzi najbardziej do najbardziej znanego dzieła migracyjnego była taka Sielska idylla wiejska nie ma tam żadnej tak jak taki mały zbiorowości, które sobie żyją oczywiście mają swoje spory generalnie żyją w ramach pewnego naturalnego rytmu ne tutaj bardzo artystyczne jest to, że słowacki dość szybko podejmuje decyzję o wyjeździe z Paryża do słońca, czyli to nie jest dobry przypadkowy to Schweitzer jest ciągle jeszcze czasów Jana Jakuba Rousseau uważana za taką czy kojarzy się pewną Rostek garną się z Arką może w ten sposób życie blisko natury zgodnie z 1 mam bez dymiących kominów i tłum robotników zmierzających do fabryk na horyzoncie co ciekawe możesz to właśnie wydawać zaskakujące dla osób, które kojarzą tylko wyłącznie Słowackiego z tą romantyczną twórczością sobie nieźle radził finansowo, bo niekoniecznie tylko, a może nawet niewielkim stopniu mógł żyć ze swojej pracy twórczej mówi, że sobie całkiem nieźle radził na giełdzie i że byście to też mu pozwalało na takie swobodne funkcjonowanie na, aczkolwiek dosyć szybko staje się słaby chory chory na gruźlicę to m.in. powoduje, że nie nie bardzo mu się udało wziąć udział w kolejnym powstaniu mówię tutaj już o wiośnie ludów i kiedy ruszył chyba do Wielkopolski, ale ale, ale ostatecznie też nie wziął nie wie udziału w tych w tych walkach to już jest rok przed śmiercią, więc rozumiem, że m.in. właśnie wynika to zostaną jego zdrowia tak znaczy jak gruźlica będą koszty po prostu holować dziedzicznego ojciec Euzebiusz słowacki również również dość wcześniej właśnie właśnie różnice w istotnie tutaj wspomniana przez pana łatwość, z jaką słowacki poruszam się ów zagadnieniach finansowych wydaje się trochę kłócić z takim stereotypem romantycznego projekt produktu powinien być oczekiwalibyśmy raczej, że tego typu osoba będzie w kwestiach tak przyziemnych jak finanse własne tak będzie osobą kompletnie niepoukładane zadłużoną student wiążącą koniec końcem słowacki im pieniędzmi obraca umiejętnie oczywiście tych pieniędzy tu o tym warto pamiętać, bo on, iż miał całkiem sporo jak migrant to znaczy głównie dzięki to może go ojciec w profesor literatury polskiej na Uniwersytecie gdańskim Bączkiem dość zamożnym i bardzo oszczędny i oczywiście przekazał, że spory z spory fundusz na pokrycie utrzymania i syna jego ojczym takiej lekarz mamy dość popularnym wziętym, jakbyśmy szkodzi lekarza medycyny on również zostawił pewne środki w związku z tym Słowackiego słuchał regularną pensję od matki i tę kwestię dość umiejętnie blokował może nie osobiście, bo dość późno zaczął osobiście grosza ludzie, a więc wybrał dobry bank Polski, który bardzo sprawnie pieniędzmi tymi pieniędzmi obracał, inwestując je różnego rodzaju bardzo nowoczesny jak nowe czasy przedsięwzięcia typu zyski z budowy kolei żelaznych, a to słowackiemu zapewniło rzeczywiście znaczną warunkiem migracyjne swobodę finansową, bo w gruncie rzeczy dzięki przeważającą większość swoich dzieł po prostu same osoby to były to były to były książki publikowane za jego prywatne pieniądze choroba powoduje to, że ono dość młodym wieku umiera 39 lat ma zmarł właśnie w Paryżu 3kwietnia 1800 czterdziestego dziewiątego roku po mszy żałobnej w kościele della dla trumna została przez przewieziona na cmentarz mat no i tam został pochowany do i od razu tutaj właśnie rodzi się to to pytanie czy wykorzystać można było tego typu postaci jak jak słowacki tak jak Mickiewicz no nie tylko przez promocję ich dzieł, które stworzyli, które na pewno duży duży ładunek właśnie tej treści narodowej czy nawet narodowo wyzwoleńcze bym powiedział czy czy właśnie można uznać, że to co się dzieje w drugiej połowie dziewiętnastego wieku w Polsce i wykorzystanie znanych wielkich postaci dla takiego podtrzymania ducha Narodowego dosyć szybko dotyka również samego Słowackiego, bo jeszcze tylko dodam że, że właśnie już 1800 sześćdziesiątym dziewiątym roku w Krakowie odbywał się powtórzy pogrzeb Kazimierza wielkiego no, a nieco później, bo to już 1890 jest właśnie sprowadzenie zwłok Mickiewicza do kraju ten ten słowacki staje się naturalnym kandydatem do czegoś podobnego, jakkolwiek to może niezbyt elegancko drzwi no i wszystkim teren wydarzenia, o których pan redaktor wspomniał to się mieści w nastroju epoki to znaczy mamy mamy dziesięciolecie rodzenia się nowoczesnej świadomości Śródmieście narodowej Polski nowoczesnej świadomości narodowej w tle jest pewien są emocje, ale też pewien mistycyzm Narodowy, a inaczej proszę zwrócić uwagę, że ten rosnąca rola Wawelu świadomości historycznej Polaków wiąże się właśnie z tymi wydarzeniami, o których pan wspominał nie jest w tym coś w rodzaju takich gromadzenia takiej mocy narodowej, a tak głośno w tym Wawelu, a na Wawelu wszystkich, którzy są potężni duchem tak niech to będzie wielki król, ale jeszcze Narodowy mamy tam już królów mamy Kościuszkę mamy Poniatowskiego to jest taka emanacja pewnej nie nie rosnącej Energi Narodowy tak powiedział można na to spojrzeć właśnie z tego punktu widzenia słowacki idea sprowadzenia zwłok Słowackiego do do Polski i pochowania Novotelu mieści się w tym tych tendencja tak jak i gromadzenia świętości upamiętnienie świętości narodowych Otóż pewnej kumulacji pewnej mocy tak, ale nie dla wszystkich Słowackiego wspomniałem przeżywa wtedy twórczość Słowackiego przeżywa właśnie pierwszą fazę swojej popularności trudno mówić o renesansie jego jego twórczość za rzeczami nie cieszyła się powszechnym uznaniem natomiast oczywiście w pewnych kręgach dla wielu osób będzie to idea kontrowersyjna, o czym słowacki na Wawelu to może niekoniecznie no ale to od razu trzeba wyjaśnić dlaczego, bo te próby się pojawiają jeszcze w dziewiętnastym wieku 800 dziewięćdziesiąty czwarty grupa studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego zrzeszonych w tzw. czytelni akademickiej podejmuje przynajmniej rozmowy na ten na ten temat, a kolejne inicjatywy 896904 potem się zbliża rok 1909, kiedy to wiadomo, że będzie setna rocznica urodzin urodzin poety i no i tu znana przecież wtedy postać w Krakowie m.in. za sprawą Wyspiańskiego, ale dziś za sprawą swojej twórczości Lucjan Rydel na takim wiecu komitetu powszechnego obywatelskiego obchodu jubileuszu Juliusza Słowackiego no właśnie rzuca ten postulat z wciąż sprowadzenia prochów Słowackiego i złożenia w podziemiach katedry wawelskiej uczci czemu miałaby być kontrowersje aby, aby coś takiego wykonać jeszcze są 22 powody in pierwszy test oporu części środowiska literatów dziennikarzy, bo profesorów Uniwersytetu gdzieś na naczelnego komitetu, który nie sprowadzać zwłoki Słowackiego do Polski stanął lokalem, bo taki wybitny znawca jego twórczości niewątpliwie znakomity historyk literatury natomiast wygląda na to, że na część opinii, ale oczywiście tej opinii publicznej zainteresowany tą sprawą działa nadal ten wywiedzione jeszcze czasów wielkiej migracji spór między słowackim Mickiewiczem, kto proszę to, że są to 222 różne słońca czy 2 różne Boga prawda 2 na 2 krańcach horyzontu, że tak trochę jak już zjawić leży na Wawelu to będzie niezręcznie tam dorzucić izraelskiego nie chroni to ten wypada chyba jednak nie powinni leżeć obok siebie tutaj zresztą uciekano się do Rozdroża rodzaju mniej bardziej szczery czy też my może raczej bardziej zręcznych niż tych argumentów mówiąc o tym, że tak słowacki do kraju to jest świetny pomysł, ale pochowali go np. ma nie łączy albo jakiś Turni albo gdzieś na skalistej wysepce na jednym z Jeziorek tatrzańskich na na uwagę, że przez nich nie przyjdzie do po co no to 8 padał bardzo zabawne argumenty właśnie bardzo dobrze to właśnie chodzi słowacki przez całe życie samotny rodzic po śmierci też będzie samotny, bo to jest jego też jego misja tego prawda historyczna będzie samotnym samotna wielkość oczywiście miałam wrażenie bardziej chodziło o to żeby, żebym nie pochować Słowackiego horroru niż, żeby znaleźć przed dokonać pochówku zgodnego z pewną czy to filozofią życiową drogą życiową Słowackiego, ale tutaj też kontrowersje słowacki Mickiewicz mogła i odgrywała sporą rolę ostatecznie zgodę na na pochowanie Słowackiego Novotelu odmówił kardynał kuzyna i biskup krakowski kardynał Jan Puzyna tak taki właśnie ostatecznie zdecydowało o powodzeniu tych planów on bądź nie bardzo chciał ujawnić motywy znaczy to raczej była taka to wyroki opornie, bo nie, gdybym miał miał zgadywać powiedziałbym, że mogło chodzić o to, że słowacki osobą wierzącą, ale ma w sposób tak dość nieortodoksyjne powiedziałbym macie z punktu widzenia dostojnika kościoła katolickiego religijność Słowackiego mogła budzić pewne wątpliwości czy obawy i być może to też był powód, dla którego od tutaj ten słowacki nie ostatecznie nową trasę może też warto powiedzieć, bo to pokazuje skalę napięć, jakie towarzyszyły tej idei również o charakterze takim szerszym społecznym socjaliści chcieli wykorzystać odmowę kardynała Puzyny również do ugrania tam czegoś swojego rozkręca ono taką kampanię właśnie przeciwko kardynałowi przy okazji w ogóle szerzej kampanie taką antyklerykalną i pokazują właśnie kim ten kuzyna jest skoro skoro nie chce, aby sprowadzić wielkiego poety na na Wawel znalazłem króciutki taki bardzo opis demonstracji pod siedzibą biskupa, którą brutalnie rozpędziła policja czytamy szarża policji konnej wywołał szaloną panikę tłum zniesiony ze wszystkich stron rzucił się do ucieczki konni policjanci blokowali po Plantach najeżdżając uciekających okrzyki zgrozy i jęki rozległy się na oku no można by się, że to dosyć zaskakujące, że do takiego poziomu emocji ten spór został został wtedy rozkręcony trudno no tak do innych już jakiś pan wspomniał w tle są nie tylko emocje narodowe i literacki jednak nie jest spór wielbicieli twórczości Słowackiego przeciwnikami jego twórczości to jest też spór polityczny światopoglądowy w dużej mierze tutaj oczywiście sporo można było ugrać na różnego rodzaju akcentach antyklerykalnych do z punktu widzenia socjalistów to oczywiście ogół postawiła karna z jedno rzeczywiście była no taki bardzo dogodnym celem do doby stopniowania napięcia dawne środowisko studenckie jeśli dobrze pamięta również dosyć intensywny udział w tej demonstracji da się po prostu też władza zdaje się obawiały się rosnąć będzie ten zgromadzony tłum wtargnie do do Pałacu biskupów krakowskich i wtedy konsekwencje mogą być zupełnie nieobliczalna oczy jam mimo wszystko jednak spojrzą dość trochę krytycznie na tę relację prasową pamiętajmy że, bo ten opis bardzo dramatyczny natomiast tego co pamiętam nie było tam raczej z poszczególnych osiach ludziach myślę, że te szarża policji konnej oglądana z perspektywy warszawiaka, który ogląda działania sił porządkowych rosyjskich na ulicach Warszawy w roku 1905 np. szóstym czy wcześniejsza z wcześniejszych lat no bo wygląda może trochę trochę mniej dramatyczny, ale niewątpliwie wskazuje na to, że emocje były wysokie, ale przy okazji poruszył pan wątek, który my się jeszcze nie pojawił, a może warto 2 słowa o tym powiedzieć, bo właściwie tak trochę rozmawiamy o tej idei wprowadzenia Słowackiego wcześniej wspomni w sposób minęliśmy już o tym, że 890 to jest sprowadzenie prochów Mickiewicza wcześniej właśnie ten ten pogrzeb Kazimierza wielkiego na przyszły ciągle nie mamy swojego państwa wiadomo jest, bo to też już zostało w naszej rozmowie powiedziane, że przecież robiona jest właśnie po coś dla podtrzymania tego ducha na Narodowego dla czegoś co może nazywamy właśnie procesu tworzenia się w ogóle narodu po powstaniu styczniowym no i co przecież dalej nie nie jesteśmy samodzielnym państwem, owszem, Galicia ma sporo jakiejś autonomii na pewno zabór austriacki nie jest szczególnie represyjny, choć przecież też ale, ale przyglądają się temu wszystkiemu no nie wiem bez bez cienia niepokoju, bo to jest także oczywiście nadal Polacy nadal pozostają narodem bez państwa narodem, który co począć warto pamiętać rodzą się takiego rozwija wewnętrzny poszerza to dzięki rozmaitego typu działaniu edukacyjnym kulturalnym politycznym itd. następuje proces niesłychanie ważny dla pro dalsi dziejów Polski, a mianowicie stopniowego jak to wtedy mówiono narodowe dania chłopów to jest w latach, o których mówimy funkcjonują już takie funkcjonuje coś takiego ruchu chłopskiego ruch ludowy partia ludowa, które mieszczą się kosztem spektrum polityczne np. autonomii galicyjskiej istnieje w związku z tym istnieje pewność, że im pewne środowiska, które gotowe są działać na rzecz umocnienia i rozwoju świadomości narodowej to jest przede wszystkim no i istniejące już od paru dziesięcioleci inteligencja inteligencja różnych poglądach prawda czy socjalistycznych czy to narodowych konserwatywnych, bo to jest generalnie zgody zgadzając się od paru zasadniczych kwestii tak mówicie istnieje coś takiego jak naród Polski, który jest zbiorowością, która przetrwała zabory i trzeba ją przygotowywać do odzyskania własnego państwa i istnieją też jest zbiorowość wykraczająca poza grupę wywodzącą się z dawnej szlachty koniecznych 80% procent społeczeństwa przed drugą przed rozbiorowego istnieje autonomia galicyjska, która w gruncie rzeczy stanowi dla wielu coś rodzaju własnego kwas państwa po jest jednak pewien pewna część dawnych ziem Rzeczypospolitej, na której Polacy mają coś dopowiedzenia w sprawach rządzenia z mają mają pełną swobodę kulturalną i w zakresie edukacji i stąd m.in. do rosnąca rola symboliczna rola Wawelu to jest święte miejsce, które znajduje się na tej części ziem polskich, której Ruch Narodowy może się rozwijać i jaki stosunek do tego władz zaborczych ma być jeszcze różne to znaczy w przypadku w przypadku władz austriackich no to jest to się jeszcze nieźle w ramach tego projektu dualistycznego prawda austro-węgierskiego i to pewne pewne swobody działalności politycznej tej soboty w życiu kulturalnym one są proste wkomponowane w ten projekt polityczny tak, bo z tego to imperium Habsburgów nie nie dałoby się zreformować, aby była poddawana nieustannym wstrząsom tak w przypadku zaboru pruskiego to stosunek władz do tego rodzaju inicjatyw jest oczywiście by tu jest bardzo pragmatyczna czy już wydaje się, że władze pruskie władze niemieckie uznają, że pewnych rzeczy, że pewne koncesje pod adresem Polaków są po prostu niezbędna w przypadku zaboru rosyjskiego to jest jednak pewna fluktuacja znaczy, a takie balansowanie między zaostrzaniem kursu, a jego łagodzeniem no pamiętajmy, że jeszcze w dziewiętnastym wieku swoje hasła koniecznym pomnik Mickiewicza to nic co było absolutnie wydarzeniem absolutnie sprzeczne z dotychczasową linię polityki rosyjskiej w królestwie polskim czy zaborze rosyjskim cała sytuacja oczywiście zmienia się po pierwszej wojnie światowej, kiedy niepodległość odzyskujemy oczywiście na czas wojny sprawa ściągania prochów Słowackiego została odłożona wracają do niej również można powiedzieć o osoby związane z sztuką literaturą w kwietniu 2004. roku w teatrze Starym imienia Słowackiego rozpoczyna się właśnie no powiedziałbym taki taki powrót do do idei tworzy się tymczasowy komitet organizacyjny pierwsze petycje kierowane do marszałka Macieja Rataja zostają bez odpowiedzi no i wydaje się, że właśnie ta ta kolejna próba podejmowana już niepodległej Rzeczypospolitej się nie uda, ale z pomocą przychodzi zamach majowy po prostu pojawia się taka prosta teza, że po tym co się wydarzyło ten zamach oczywiście wywołał poważne konflikty polityczne niektórzy też mówią jak dzisiaj trochę o pęknięciu społeczeństwa no i że właśnie o to taki taka idea jest bardzo silnym patriotycznym kontekstem aby, aby sprowadzić jeszcze do do kraju tym razem zyskuje sympatię nie wiesz już o tym, że pozycja Piłsudskiego jest potężna się, bo od początku niepodległej Polski, ale teraz jeszcze bardziej dla skoro skoro wiadomo było wspominała także żona marszałka Aleksandra, że słowacki pozostał mu ze wszystkich poetów najdroższy do końca życia no to zrobił dobry klimat, ale się okazało, że zna już w duchowny tym razem kardynał Adam Jerzy Sapieha ma jakieś wątpliwości co do tego żeby, żeby chować Słowackiego na Wawelu taką tutaj oczywiście ten powrót tej idei wprowadzenia pochłania Słowackiego na Wawelu wiążę się tak z 1 strony to jest niewątpliwie działanie w sferze symbolicznej tak potrzeba po po przewrocie majowym rzeczywiście tutaj zgodził się z tą opinią on zaowocowała pewnym pewnym pęknięciem i politycznym dość dość dramatycznym do mówimy jednak o walce bratobójczej krótkiej ograniczonej, gdzie zasięg, ale jednak i pewne wydarzenie o charakterze symbolicznym i one mogą jednoczyć to jest niewątpliwie zręczny zręczny zabieg osobiste upodobania Piłsudskiego odgrywają tu na pewno na tak dużą rolę to było zdecydowanie ulubiony poeta marszałka co zresztą jeśli spojrzymy na fundusz Słowackiego inne działania Piłsudskiego moim zdaniem jest bardzo interesujący przyczynek do do pewnego do pewnej im charakterystyki naczelnika późniejszego marszałka to ciekawe czy tego typu postać pasjonuje się tego typu poezją muszą oni, że trochę stanowi to dla mnie zagadkę pamiętajmy pamiętajmy też o tym, że na no wrzucanie Piłsudskiego fragment 1 Społem watów Juliusza Słowackiego zostaje emeryt ma w grobie matki marszałka na cmentarzu na Rossie, gdzie złożona jest także serce Piłsudskiego, więc tutaj bardzo bardzo wyraźnie widać, że to była postać dla Piłsudskiego Piłsudskiego znacząca ten kolejny opór ze strony Rosji jeśli rolnik duchownej moim zdaniem w tym przypadku jest raczej ma charakter raczej polityczne czy chodzi o to, żeby jakiś sposób zdystansować od postaci, która politycznie jak jest jest odległa i praw działania wydaje się nieco nieobliczalne niektórym duchownym w każdym razie my Sapieha udziela zgody, choć jak podkreśla czyni to pierwszy i ostatni raz co zresztą będzie miało potem może ciekawe w konsekwencji, kiedy umrze Józef Piłsudski, ale wróćmy do Słowackiego od 14czerwca 1920 siódmego roku, kiedy już właśnie wszystko w Polsce można powiedzieć załatwiono również załatwiona jest we Francji, bo zakładam że, że tak musiały się formalnie odbyć dokonam dokonana ekshumacja kieruje pracami eksploatacyjnymi konsul generalny Karol poznański tutaj jest taki króciutki opis właśnie jak to wyglądało może trochę przerażający, ale w końcu mamy późną porę przeniesiono 6 lat grabarze wyjęli z grobu złożyli na przejście rady czaszkę Słowackiego była nienaruszona miała wszystkie zęby na czaszce Czupryna nienaruszone dawała się zdejmować peruka wszystko co pozostało po słowackiej można było zawinąć 1 serwetkę tu w każdym razie od tego momentu rozpoczyna się coś co co rzeczywiście no przynajmniej dzisiejszego punktu widzenia wydaje się być taką 1 wielką polityką historyczną, ale też i nikogo nie obrażając no taką z przesadną nie wiem jak to nazwać przesadną pompon to wszystko się dzieje, bo bo, bo te prochy są najpierw w porcie w Cherbourgu lub załadowane na okręt ORP Wilia tam jest pożegnanie przez admiralicję francuską prefekta miasta potem właśnie okręt płynie warte na tym okręcie pełnią m.in. Jan Lechoń Artur Hofman potem statek przypływa do do Gdyni gdzie, gdzie oczywiście też są uroczystości powitalne dzieci śpiewają dzieci polskiej Syberii pieśni religijne i testament Słowackiego potem ten okręt Wilia zwiedzają obywatele trumna przeniesiona jest Torpedo, więc Mazur, którym jest przewieziona do wolnego miasta Gdańska oczywiście wiadomy kontekst, bo większość ludności niemieckiej, więc jest to, że dziś rodzaj pewnej demonstracji politycznej wreszcie ta trumna z tego Torpedo co potem jest przenoszona na statek wiślany Mickiewicz tym statkiem Mickiewicz, zatrzymując się po różnych miastach typu Grudziądz Toruń Włocławek płoccy do 20206czerwca przypływa do Warszawy no tutaj oczywiście prezydent Mościcki i jego żona dziennikarzy przedstawiciele Sejmu itd. no oczywiście przedstawiciele świata literatury jak Leopold Staff Jarosław Iwaszkiewicz Adolf Nowaczyński jak i jak pan odbiera to jest rzeczywiście na tamten właśnie czas taki dobry pomysł na NATO jedność narodową po zamachu majowym czy jednak przerysowana polityka historyczna myślę, że może jeszcze tylko uzupełniając kulisy tej sytuacji Musze jednak kłopot, jaki należało, jakim się pojawił w trakcie procedury, bo władze francuskie, które oczywiście nie nie stawiały żadnych żadnych przeszkód stronie polskiej zresztą pamiętajmy, że Francja jest jedną z takich nowych wydawałoby się od danych i najważniejszych sojuszników Polski 1 problem pojawił się jak się pojawił związany był z tym, że to był grób wykupione przez Francuza 1 ze znajomych Słowackiego związku z tym należało znaleźć spadkobierców po to, żeby nie wyrazi zgodę na to ekshumacji, bo formalnie byłoby bez zgody byłoby to naruszenie naruszenie prawa my ja myślę, że na na tę uroczystość nie nie powinniśmy patrzeć z dzisiejszej perspektywy powinniśmy oceniać i przebiegu dzisiejszej perspektywy, bo istotnie oraz sprawia, że wszystkie ceremonie wydaje się przesadny pompatyczne może nieco sztuczne akcjach niż politycznym kontekstem dla ten kontekst niewątpliwie był natomiast pamiętam jedno odtwarzamy tutaj pewien scenariusz ceremonii narodowych ceremonii żałobnych, które ukształtował się w początkach wieku dziewiętnastego tak, kiedy to Alexander pierwszy wyraża zgodę na sprowadzenie do kraju zwłok księcia Józefa Poniatowskiego, które ostatecznie spoczną wiadomo na Wawelu i to się odbywa dokładnie wg tego samego scenariusza to znaczy trumna asystenci wojskowej tak podróżuje przez kraj w każdym miasteczku witają ją władze miejskie ludność oddziały wojskowe, które tam proszę stacjonują pojawiały się kochały żydowskie rozdzieli ją bardzo bardzo ciepłe uczucia na księcia Józefa, jaki jest od tego peregrynacja tak jak Święty obraz prawdę albo relikwie narodowe przemierzały polskiej ostatecznie zwieńczeniem tego są uroczystości na Wawelu to samo potem w przypadku prowadzenia zwłok Tadeusza Kościuszki tak tutaj jest pewien pewien scenariusz, który nie stracił swojej aktualności mimo upływu dziesięcioleci, a co więcej wydaje się nawet, że to jest scenariusz jest tym bardziej godny naśladowania, że już wcześniej było tworzonego Poniatowski Kościuszko prawda to są to są narodowe narodowe świętości i wydaje się, że to zresztą temu w dobór tych statków jest ich też nieprzypadkowe prawdę o tym, bo ORP Wilia, która się kojarzy z tymi z Mickiewiczem i wino wileńskim epizodem w życiu Słowackiego i statek wiślane Mickiewicz, który teraz w tworzy kontekst takiego symbolicznego pojednania obu wieszczów, którzy za chwilę te, których sarkofagi chwile, które zostały ściany ściankę w krypcie wawelskiej, ale jeśli zwrócimy uwagę na to kto jest zaangażowany w te działania, które wydają się nią i mogą się wydawać na program po części nieco sztucznej bardzo sympatyczne jednak mamy tam wśród delegacji, która towarzyszy doczesnym szczątkom jeszcze na statku mamy tam Artura Hofmana i to jest absolutnie to absolutnie nie dziwi Artur Hofman był poetą zaangażowanym patriotycznej napisał tomy mniej bardziej udanych, ale niesłychanie popularnych wierszy na temat patriotyczne o księciu Józefie Poniatowskim o wszystkich polskich ważniejszych bitwach tak bohaterach narodowych itd. itd. ale obok niego jest koń Lechoń, który wywodzi się ze środowiska, które też z tego skoro skamandrytów, z którego środowiska pod psem po mana zresztą kilka kilka lat wcześniej płynęły dość zjadliwy satyryczny osiągi tak to jest taki piewca narodowej martyrologii rada Lechoń proszą o Mar, który lekki krwawe reżimy tam coś takiego oni razem się spotykają w tym samym miejscu w tej samej misji i jak na razie pojednanie tak, ale najwyraźniej w żaden z nich omal na pewno, ale Lechoń nie mogli poczuć jakich nie ma chyba poczucie jakiś sztuczności tej sytuacji pewna bo gdyby miało być zdrowi nikt nie zmuszą przecież do tego w w związku z tym wygląda na to, że sama idea wydaje się różnym środowiskom niekoniecznie bliskim sobie pod względem estetycznym politycznym światopoglądowym tak dalej idea wydaje się słuszna i formaty tak tej ceremonii, a tych obchodów najwyraźniej nie budzić jakichś większych jakichś większych kontrowersji minie parę lat będziemy mieli do czynienia z powodem tak Józefa Piłsudskiego to przybierze by peregrynacja, jakby trumny przez kraj do Krakowa też będziemy w gruncie rzeczy dość podobną formę ja myślę, że wyszło dość dobrze w pewnej mentalności politycznej tam tamtej generacji, bo rzeczywiście po tych wielu uroczystościach, które mają miejsce w Warszawie i w katedrze i na placu Zamkowym potem właśnie ta trudna jest odprowadzona na dworzec główny jedzie przez Skierniewice Koluszki Piotrków Radom Częstochowę Sosnowiec Katowice do Krakowa no i tam też, zanim dojdzie do złożenia tych prochów na Wawelu też wiele uroczystości właśnie po raz pierwszy dopiero tam pojawia się marszałek Józef Piłsudski, który jest wtedy szefem szefem rządu to on wygłasza przemówienie na takim udekorowanym krużganku otoczeniu właśnie duchownych między nimi właśnie też jest arcybiskup Sapieha są są wojskowi członkowie rządu itd. no to oczywiście wszyscy przywołują w tym kontekście jego słowa koń końcowe w imieniu rządu Rzeczypospolitej polecam panom odnieść trumnę do krypty królewskiej, bo królom był był równy no i tu właściwie powoli płyt, czując tę całą historię nasze nasze spotkanie pan w pewnym sensie już podsunął trochę i taką tezę, która się pojawiła, że niczemu nie ujmując jeśli chodzi o miłość Piłsudskiego do Słowackiego to on jednak w ten sposób sobie trochę szykował miejscy na Wawelu i rzeczywiście, mimo że Sapiehy wcześniej mówił, że wydaje tę zgodę w kontekście Słowackiego pierwszy ostatni raz potem też mu wykręcili jednak rękę i i na pochówek Piłsudskiego się zgodził czy to jest zbyt daleko idące tezy niż rok miałbym zachował pewną ostrożność to jest jednak nie kupuję jeszcze upłynie jeszcze wodnych ładnych parę lat działalności publicznej Piłsudskiego Niejestem pewien czy już wtedy szykował sobie miejsce na Wawelu może nie jest w stanie tego żaden sposób zweryfikować jest to zdanie jest niesłychanie ważne, dlatego że ale nieco innym kontekście to zdanie pokazuje pewien bardzo interesujący ważny proces przemian świadomości narodowej nie tylko Polski mówimy tu akurat Polski, który dokonał się w dziewiętnastym wieku tak Otóż pewien sen profesora literatury napisał pierwszy zostaje pochowany w krypcie królewskiej, bo królom był równy a kto jest to co się zmienia świadomości narodowej Polski w dziewiętnastym wieku to jest przekonanie że niesłychanie istotną rzeczą część jak unieśmiertelnił człowieka czy też wynosi ona, kiedy zostały już tam do narodowej wyobraźni są jego zasługi różnych dziedzinach proszę zauważyć, że książę Józef Poniatowski jest pierwszym, a nie królem pochowanym na Wawelu niedługo później dołączy do niego ma, ale powiedzmy krewny druga natomiast niedługo później dołączą do niego skromny szlachcic z Litwy Tadeusz Kościuszko potem pojawi się tam poeta Mickiewicz słowacki oni są wszyscy królom równi to jest to jest pewna oferta zdanie Piłsudskiego wyrazem bardzo interesującej przemiany świadomości narodowej dokonał się w wieku w wieku dziewiętnastym a gdzie pojęcie zasługi dla narodowej zbiorowości pewien sposób ma nie tylko nobilituje konkretną osobę, ale też, jakby no wynosi do nieśmiertelności byli tak to dobiega końca nasza rozmowa, w której 905 rocznicę tych właśnie uroczystości na Wawelu przypomnieliśmy jak to jak to było przy okazji, przypominając nieco postać samego Juliusza Słowackiego co bardzo dziękuję naszemu gościowi, który był pan prof. Jarosław Czubaty wydział historii Uniwersytetu Warszawskiego oraz jeszcze panie profesorze bardzo dziękuję dziękuję bardzo, podziękowania też Małgorzaty Wólczyńskiej, którą rodzic wydawała Maciej Zakrocki to była noc Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA