REKLAMA

O Spitsbergenie, wiecznej zmarzlinie, śniegułach, nurzykach, berniklach i innych

Weekend Radia TOK FM
Data emisji:
2022-07-02 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
52:14 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór państwu, którzy za ten program ta rozmowa mieli państwo wysłuchać tydzień wcześniej, ale nie doszło do tego z różnych powodów, a więc zapraszam teraz spotkanie z Jackiem Karczewskim przedstawiciele organizacji kiedyś taki polskie, a obecnie jestem na tak rozmawialiśmy z Jackiem obtarcia, ale także rozmawialiśmy o jego książkach, a mianowicie o książce, która miała piękny tytuł jej wysokość Kalisz iść gęściej w noc sów opowieści lasu i teraz ostatni Rozwiń » Zobacz ptaka opowieści po pracę no Jacek nie zatrzymuje się jeśli idzie o dzielenie się swoją wiedzą przemyśleniami także emocjami w kwestii ptaków i sposobi się do następnych książek właśnie o tym wspomniałam, zapowiadając audycje wcześniej państwa Jacek podróżuje i ostatnio m.in. bo będziemy tak tydzień po tygodniu znane jego podróże dzisiaj zaczniemy od tej jednej z nich, a mianowicie Jacek był na Spitsbergenie ale zanim zaczniemy rozmawiać muszę oczywiście Jacku przywitać by witam dzień dobrych w dzień dobry dobry wieczór, dlaczego właśnie pojechały na Spitsbergen, jakie ptaki można tam zobaczyć, w których tutaj nie będą, bo rozumiem, że tym się kierujesz jakiegoś powodu ten kierunek daleko ja wiem teraz tam zaraz nam odpowiedź, jaka jest temperatura, że powiedziałaś to myślę, że chciałbym być teraz na Spitsbergenie rozmawiamy rozmawiamy proszę państwa w piątek w tym strasznym żarze Żary rzeczywiście straszny po blisko chyba 40 stopni na, a na ten na termometrach ana PiS Berger nie byłoby dużo mniej, bo jakieś 45 byłem tam zaledwie no tydzień temu z okładem, a także no przeżyłem tutaj też ten szok termiczny, a ja przyjechałem do Warszawy z Sopotu tak przeżyłem szok termiczny, którego różnica wynosiła różnica różnica temperatur wczoraj między Sopotem Warszawą to była myślę, że co najmniej 10 stopni, jeżeli nie trochę powyżej 10 no ale by właśnie temperatura 45 stopni taką temperaturę by takie temperatury doświadczałem na Spitsbergenie i był to by podkreślam początek tamtejszego lata, więc 45 stopni to jest temperatura całkiem typowa jeśli chodzi o średnie letnie temperatury na całym archipelagu to to jest 47 stopni, ale skoro mowa w temperaturach chyba warto powiedzieć też, że 2 lata temu w lipcu 2020 roku dokładnie 25lipca to jest taki dzień, który wszyscy mieszkańcy Spitsbergenu będą pamiętać pewnie zawsze ci mieszkańcy 2 możliwych i 4 możni i tamtejsze niedźwiedzie polarne, dlatego że tamtego dnia padł rekord temperatur w historii pomiarów to jest to dotyczy nie tylko Spitsbergenu, ale też całego całego tego kręgu polarnego, bo padła temperatura, a temperatura przekroczyła 21 stopni dokładnie termometry pokazały 21,7 °C i przez 4 dni z rzędu, a temperatura szybowały powyżej 20 stopni tak jak powiedziałem rekordy dla tamtych rejonów, ale powiedzieli, że to było w ubiegłym roku, czyli tego roku można spodziewać pobicia tego rekordu np. nie wiem, czego się spodziewają w jawnych czy jak tam były właśnie jeszcze parę dni temu, kto to oczywiście nic nie jest po i zapowiadało takich temperatur no ale ale wiemy już całą pewnością, że średnie temperatury na całym archipelagu na przestrzeni ostatnich 40 lat 50 lat, bo 4050 lat pomiędzy 1970 rokiem 2020 wzrosły o 4 stopnie to temperatury temperatury letnie natomiast imperator zimowy wzrost wzrosły aż o 7 stopni rzeczywiście mówiąc o zmianach klimatycznych to w Arktyce te zmiany są, a bardzo bardzo widoczne i no to jest taki temat, którym się tam mówi, czyli w sam sam może nie, ale jadąc tam jakby bardziej w sposób taki też nie powiem słowo naoczny, ale poprzez rozmowy z ludźmi dotarł do ciebie, że faktycznie jest coraz cieplej faktycznie przez to zmienia się pejzaż ciekawe czy nam się zmienił chociażby pejzaż jak to wpływają te zmiany klimatu coś ci mówili więcej na ten temat wbija pytałem jak wygląda no właśnie byłem tam ponad tydzień temu to była po od lub czerwiec druga połowa pro połowa czerwca ja byłem zaskoczony wciąż ilością śniegu, który były tam widocznie nie mówią o dawcach ale, czyli o no ostały chodzie, który w, którym pokrywa właściwie na 60% archipelagu, ale mówiłem o takich płatkach śniegu, które by, które są po prostu widoczne w najróżniejszych miejscach po spodziewałem się, że mimo wszystko, a tego śniegu będzie tam mniej znaczy właśnie teraz zaczynam trochę trochę kręcić to co chcę powiedzieć to pytam jak wygląda to jest tym typowa sytuacja to jest typowy typowy widok, więc powiedzieli, że tak tak wygląda u nich lato tylko, że zwykle jeszcze kilka lat wcześniej, a tak tyle śniegu byłoby pod koniec lata, czyli sierpień, a już już polecieć lica, zanim wraca zima gdzieś tam na przełomie sierpnia IAI września mówią, że nigdy nie mieli nic nie pan nie pamiętają nie pamięta nie pamiętają tak wczesnych i tak ciepłych wiosek jak obecnie, bo ja mówiłem państwo o tym, że że, kiedy byłem na Spitsbergenie temperatura dziś tam krążyła wokół 5 stopni 45 może 6 stopni, ale mówili, że by tydzień 2 tygodnie wcześniej na to mieli temperatury sięgające kilkunastu stopni i no by mówili też, że do nie pamiętają sytuacji żeby, żeby w maju, tudzież na początku czerwca temperatura szybował, aby powyżej 10 stopni podobno efekt jest piorunujący, bo syn w takich w takim tempie topnieją śniegi wówczas, jakie to taki tam są, czego szukały 6 i czy tego czego, czyli tych ptaków nie można znaleźć bliżej one są jakieś typowe dla tamtejszej kości geograficznej gdzieś tu bardziej na południe nie ma tych ptaków ja muszę państwu powiedzieć tobie, żeby szpital agenta jest to były takie moje marzenie dzieciństwa, a oczywiście jak te pewnie nie jest niejeden z nas nie niejeden z naszych słuchaczy no by poszukiwałem na filmów przyrodniczych telewizja w moim dzieciństwie moim w mojej młodości było by było bardzo niewiele mieliśmy przecież do dyspozycji, a National geograficznie Animal planet czynicie niczego takiego mogliśmy liczyć na emerytury zwierząt Zwierzyniec taką serię pamiętam świat, który nie może zaginąć i od czasu do czasu pojawiały się tam filmy, które były kręcone w tundrze i takim zawsze bardzo fascynowała fascynowała mnie, a w ilość ptaków, które się tam pojawiały tym aktywnym latem wiosną latem i zawsze chciałem tego doświadczyć, ponieważ przygotowuje się do 2 kolejnych książek i a te podróże są z nimi związane i pomyślałem sobie, że doświadczenie takich właśnie by wielkich ptasich koloni to jest to jest to czego co by się przydało w ramach tego przepraszam za słowo resortu stąd by tu sąd dra stąd wyprawa na nasz PiS Bergen, ale też tak jak mówisz ptaki które, które można zobaczyć na Spitsbergenie to są przeważnie zupełnie inne ptaki, bo tych, które możemy zobaczyć u nas jest 1 bardzo ciekawy ptak, który łączy śpi internet z nami mianowicie Białożyt Białożyt to jest tak niewiele większy od Wróbla skromny żyjący w takich bardzo Debby skromny niepozorny żyjący w takich miejscach, gdzie trudno wybaczyć w ogóle dziś niewiele dzieje, bo to jakich tzw Ugory nieużytki Kamińska, a powiedz czy Polacy nazwali tego ptaka biało brzydka, bo biało ja rozumiem, ale tak szybka, a no nazwaliśmy zresztą nie tylko go nazywam Białożyt to znaczy by w winnych językach też moglibyśmy przetłumaczyć na dosłownie na biało biało Żytko i jeśli jeśli uświadomimy sobie to jest brzydka brzydka to jest drobniej zdrobnienie od dzieci, czyli od tyłka, bo dupy przepraszam za zwrot, a no i na końcu mówimy o w no taki jest nasze, więc tak proszę państwa Białożyt KE to jest taka trochę już archaiczna, a biorąc pod uwagę by historia naszego języka ale by nazwa do, bo oto życie, ale innymi słowy to jest biało Dudka po prostu i ta biało słupkach od jakiegoś tajemniczego powodu od kilku dekad do praw, który bardzo poszerza swoje zasięgi, a był ptak, który kiedyś żył w Europie i przegrał w przylegających częściach, aby we oraz po prostu, a zimuje w Afryce, żeby wyprowadzić, żeby założyć rodzinę przylatuje właśnie do środkowej i północnej Europy do umiarkowanych części Azji, ale właśnie od kilku dekad Ross rozprzestrzenia się po całym świecie jakimś cudem Białożyt któregoś dnia by zatrzymały się na skraju Szkocji i nie wiedzieć, dlaczego pomyślał sobie lecimy dalej na północny zachód osiągnęły Islandię i co im powiedziało, że on w końcu lecę na jakiś ląd przed nimi był tylko wielki ocean nie wiadomo, ale kiedy, kiedy skolonizowanych Islandii, kiedy mówię skolonizowane to to nie jest taka kolonizacja w naszym stylu one kolonizują subtelnie to są zresztą bardzo subtelne ptaki, a bardzo skromną, o czym zresztą już mówiłem, więc kiedy on już tam by zajęły tę te ślady to któregoś dnia postanowił lecieć jeszcze dalej i doleciały do nabrzeża Grenlandia gry Wybrzeże z drzew z wybrzeży Grenlandii posunęły się dalej na na północno wschodnie krańce Kanady to samo działo się w drugą stronę, czyli z edukacji przeleciały na Alaskę, a Avia używki z krańców Skandynawii północnych krańców półwyspu skandynawskiego, a poleciały w końcu na nasz PIT Bergen na Svalbard i Białożyt taki, a razem ze śniegu ami to są jedyne ptaki wróblowe tzw. śpiewające, które zobaczymy tak daleko na północy, a tylko, że Białożyt praktycznie śpiewają natomiast śniegu i owszem, śpiewają śpiewają całkiem słodko szczegóły do niedawna, dopóty nie nie dołączyła do niej Białożyt AK była jedynym takim śpiewającym, który tak daleko na północy sięgnie jeździ, ale to są wszystko ptaki, które na Svalbard, które na Spitsbergen przylatują wiosną zabierałem się stamtąd większości na zimę, chociaż niektórzy twardziele zimują na wodach okalających Svalbard, ale jest 1 ptak, który spędza tam cały, a całe życie to jest par 2, a to jest dopiero niezwykła historia ale zanim powiedział par 2 co z tego co ja zrozumiałam to zresztą owo Białożyt można tutaj zobaczyć w Europie ataki, owszem, myślę, że Mazowsze bardzo dobrym miejscem dla biało, że tak, bo Mazowsze większość jest takie jak lubią Białożyt taki albo przynajmniej było to znaczy piaszczyste kamieniste niezbyt urodzajne sam raz Białożyt zaraz to VAT w jakiego nie pojechać na Spitsbergen zobaczyć ptaka, którego może zobaczyć za rogiem to jest bardzo słuszna uwaga zawsze były fajnie zobaczyć takiego by takiego fantastycznego małego pioniera, a na własne oczy rzeczywiście widziałem tamte Białożyt 1 mama chciała się przekonać jak daleko na ponad gwarantują Białożyt i tak chciałbym zobaczyć na własne oczy, ale ma rację w gruncie rzeczy ja tam nie dla biało użytek poleciałem poleciałem tam raczej dla dla 80 innych gatunków ptaków większości są to ptaki morskie, a w większości to są ptaki, które mierzą się tam dużych spektakularnych koloniach może nie tak spektakularnych jakieś 100 lat temu, ale ciągle jeszcze, bo nas bardziej raczej dookoła asfalt bardów noży w w ciągu lata pod koniec lata, kiedy są rodzice dzieci i no no właśnie, kiedy są tak wszyscy wszystkie pokolenia, a to szacuje się, że wokół palca fal bardzo nas bardziej żyje około 1 000 000 ptaków około 80 gatunków tak jak powiedziałem większości są ptaki morskie, ale szyki nożyki i Rybitwy w tym ta w tym Rybitwa popielata, czyli ten ptak, który nie, który ze Svalbard na zimę niektóre z nich polecą aż do Ant Arktykę albo do Australii i fantastyczne Dydony kilka gatunek gatunków by gęsi dzieje się tam w czasie no właśnie powiedziałem dzieje się tam ptasie i czy ty tak jak kiedyś mówimy, bo przecież byliśmy tam razem w środkowej Południowej wali set w świat daliśmy na łódkę w drodze takiej motorówki dla turystów, które nas wiozła na wyspę i tam mogliśmy obserwować ptaki albo też ptaki w wodzie morskiej prawda nie mielibyśmy z nimi takiego kontaktu u chodzą sobie po brzegu, a ty też w ten sposób tam deptaki widziałeś podglądałem podróżowałem w ten sposób, że Łódź płynie po prostu tak Łódź jest często jedynym do wielu do wielu do większości miejsc na na całym archipelagu można się dostać albo z powietrza albo wody zwody pod warunkiem, że ona jest nie zamarznięte nosimy można byłoby być może jeszcze dostać się tam idę jakimiś różnymi skuterami, ale zima to jest w ogóle by osobny rozdział, bo zimą jest tam po prostu ciemno poza wszystkim innym oprócz tego, że zimno, chociaż nazwa bardziej o wiele cieplej niż w innych miejscach podobnych, a o podobnym klimacie Svalbard otoczony jest ciepłymi prądami płynącymi tam od Atlantyku Jon podobnie tak jak wyspy brytyjskie by południowe Wybrzeża Grenlandii czy Islandia no ma dość niezwykły klimat spodziewalibyśmy się tam nawet nie wiadomo jak ser siarczystych mrozów, a tutaj niespodzianka Ros są jasne że, ale wcale nie takie siarczyste jak tak jak powiedziałem analogicznych miejscach gdzieś tam w Rosji czy czy Kanadzie różnica zimą jest aż 20 stopni średnia różnica to jest to jest już, więc by tak jak pod podobnie jak jak u wybrzeży brytyjskich tutaj też takie miejsca płynie się płynie się od morza płynie się od wody poza tym to też nie jest takie proste, żeby się poruszać swobodnie po oba z bardziej swobodnie poruszać można się tylko i włożyć i tylko i wyłącznie w miejscach zabudowanych takich miejsc jest tam bardzo niewiele zresztą powiedzenie, że można się poruszać by swobodnie w miejscach zabudowanych też pewnym nadużyciem, bo był to co z naszego punktu widzenia może wydawać miejsce za zabudowanym to myślę lokalnego prawa już wcale takie być musi to znaczy jest tam w dużym rozproszeniu są jakieś budynki, ale to już jest, a strefa misiów polarnych strefa misia polarnego polega na tym, że nie wolno tam chodzić nie uzbrojonym trzeba być uzbrojonym podwójnie po pierwsze musimy mieć zgodnie z prawem, a odstraszacze przy sobie, czyli i inne różnego rodzaju pistoletowe petardy którymi ewentualnego misia, aby przestraszy my no i jeszcze musimy mieć ze sobą broń ostrą którym, która niestety służenie do straszenia misia ile do do jego zabicia, gdyby Miś chciał i zabić nas zdarza się to niezwykle rzadko ale, ale czasami się zdarza nas bardziej jest by około 300 misiów polarnych i żeby no właśnie, żeby ryby że, żeby gdziekolwiek pójść albo musimy mieć tę broń ze sobą, żeby mieć broń oczywiście musimy mieć pozwolenie na broń, żeby mieć pozwoli na broń to musimy dać odpowiednie egzaminy taką broń możemy sobie wypożyczyć, a jeśli my nie mamy tej tej broni, a no to musi nam towarzyszyć by ktoś przewodnik lub lub ktokolwiek, kto ma odpowiednie pozwolenia i uzbrojony jest ja rozumiem, że nie miały tej broni, czyli 1 słowem sam nie mogło się zbyt daleko wypuszczać, a jak wygląda sprawa tego wypłynięcia może rozumiem, że to jakaś miejscowość nie wiem czy turystyczna jest dobre, ale taki efekt jest więcej pewnie przyjeżdżają inni w tym okresie był taki podglądać i co podobnie jak wali kupujesz bilet na konkretną godzinę tworzy się grupa 1015 osób jest przewodnik i wypływamy w tak proszę państwa Ewa właśnie z takimi by powiedzieć z niepewnością mówisz o miejscowości turystycznej rzeczywiście to jest chyba w taksie jakoś składa, że bardzo dobrze oddaje to co się dzieje na bardziej i by Svalbard kiedyś stało węglem dzisiaj stoi turystyką uwaga badaniami tak proszę państwa badaniami, bo jestem sporo różnych takich instytutów instytucji raczej oddziałów instytutów instytucji zajmujących się badaniami polarnymi węgiel wciąż jest tam wydobywany, ale to już nie jest taki taki przemysł jak kiedyś przed węglem, a Svalbard stał niestety by śmiercią zwierząt, bo a, bo to był w ważny ośrodek wiele wiele dni, więc polowano tam na wieloryby polowano na mocy polowano na inne duże ssaki morskie no oczywiście eksploatowano też, a te fantastyczne kolonie ptaków morskich dzisiaj przede wszystkim turyści, a ja zatrzymałem się w miejscowości, która nazywa Longer GN to jest takie taka osada no trudno nazwać miasteczkiem, ale tak naprawdę chińskie jest to jedyne miasto miasteczko na na całym archipelagu liczba mieszkańców na całym archipelagu szacowana jest na by tam tam ponad 2600600 osób myślę, że trochę mniej, dlatego że co ciekawe do niedawna była tam spora mniejszość rosyjska ta mniejszość została wyproszono po napaści Putina na Ukrainę, więc tam cała rosyjska osada opustoszała właściwie teraz miastem widmem ja się tam nie wybrałem, ale poznałem fotoreportera francuskiego którymi opowiadał o tym co tam zastał pokazywał zdjęcia niesamowite wrażenie robiło i by do większość tych ludzi oczywiście większości by, więc większość ludzi na całym archipelagu skupiona jest Longer pie tak jak powiedziałem samorząd Bjoergen ma około 2 pół 1000 mieszkańców i proszę państwa już tłumaczy ten mówi szeroki uśmiech w związku z miejscowością turystyczną, bo tam latem, a cumują statki wielkie gigantyczne statki wycieczkowe, z których wysiada o wiele więcej ludzi niż mieszka, aby w blok gier na całym archipelagu, a więc śpi Bergen stał się rzeczywiście poważną sytuacją turystyczną, a na to dlaczego to są turystyczny i z miast wydało, jakie sektory nieadekwatne nie właśnie po, gdyby odpowiedział, że no nie wiem czy dobrze, ale właśnie dobrze bardzo dobrze jest to rzeczywiście poważne poważne miejsce turystyczne większość ludzi większość turystów przyjeżdża tam dla sportów zimowych, ale to są to nie ta pora roku oczywiście, a i to ich eldorado to jest od od lutego gdzieś do kwietnia natomiast tym przepraszam dzieci przerwą sportów zimowych tak to co tam biegają na nartach jakieś psie zaprzęgi są, jakie są sporty zimowe wszystko wymieniła jakieś psie zaprzęgi przede wszystkim oraz z nie tyle narty i ile ile skutery śnieżne no i to się odbywa w no w tamtych zimowych warunkach, czyli pokrywa śnieżna może miejscami miejscami będziemy liczyć raczej metraż niż centymetrach obostrzenia są te same czyli, czyli trzeba mieć na baczności przed trzeba uważać na misie polarne no ale misie polarne też właściwie to są no jedyne zwierzęta, które o tej porze roku tam, a Truth part w zloty zobaczymy, ale teraz latem to przede wszystkim przed nim przyjeżdża się tam dla ptaków dla wielorybów, a dla różnych doznanie takich no około przewodniczył by powiedział, a poza tym ludzie lubią ekstrema, bo nie sądzę, żeby a, żeby te to niema być by to niema być złośliwy, ale mówimy trochę zwierzętach nie jest jeszcze zwierzęta zwykle mówi Starak nie sądzę, żeby stara turystów, a bogatych Amerykanów czy by Europejczyków w szczególności chyba jednak Amerykanów, bo to najczęściej oni przyjeżdża tak wielkimi statkami przypływają, żeby przypływają tam tylko zależy na 1 dzień, więc oni chcą tak naprawdę zaliczyć ten ten z fal Marten loggie, ale pamięć to było tak jak właśnie wali, gdy byliśmy w tym rezerwacie i następnie płynęliśmy do wyspy, na której były setki tysiące chociażby głów ptaków tak ta wyspa była biała oddali wyglądało to było po prostu te ptaki można powiedzieć, że wtedy właściwym byłoby określenie ptasi raj tych ptaków było bardzo dużą wiedzieliśmy tak to jest miejsce, gdzie indziej pójdziemy pojedziemy tego nie będzie czytam też tych ptaków było tak dużo tych ptaków byłoby tam nawet więcej, ale one są tam w o wiele większym rozproszeniu, czyli takich wyspie akta, które myśmy ze wspólnie by szczęśliwie by, a zwiedzali tak intensywnych wysp ja akurat tam na taki nie trafię być może są no bo przecież byłem zaledwie by Czyżby obracały się w 1 stosunkowo niewielkim rejonie tego tego skądinąd niemałych archipelagu cały Svalbard to jest jakaś powierzchniowo to jest jakaś 15 powierzchni Polski, czyli nie jest to nie jest mała miejsce szpic Bergen zamienna nazwa, ale Spitsbergen to jesteś nazwa w wciąż oficjalna nazwa głównej by inaczej no no głównej biorąc pod uwagę nasze osadnictwo nasze ludzi osadnictwo, ale też największej, a wyspy w archipelagu to co ja, a kolonii, który oglądałem to były kolonii oglądane od strony morza, czyli myśmy nie lądowali Schmidt rywali w różnych miejscach, ale nie lądowaliśmy, a w kolonii, a jako takiej również, dlatego że, że to były kolonie położony na absolutnie absolutnie niedostępnych klifach ścian powinny to były pionowe ściany to jest nie po PiS powiedzieć niewiele tam w tych niezwykłych niezwykłych warunkach, jakby ideologicznie czy, a czy siedliskową, a na półkach czasami kilkucentymetrowych no ptaki zakładają swoje swoje gniazda mogą zakładać tam gniazda z tego, że większość z nich składa, a jedno jajo i no no już to nie jest to nie jest gniazdo z jajami to spółka z jajkiem, jakie tam lokale jakich ptaków czy tak jak właśnie wtedy wali, gdy była po prostu 99 kar w tym miejscu to była Kolonia głuptaków albo maską rury prawda czy tam też tak było powie więcej, jakie ptaki tam widziałem, których myśl nie zobaczył wymieniłeś kilka ich nie mówi Białożyt sekwencji można zobaczyć, ale part partie nie zobaczymy w tym, że pan 2 chyba nie jest ptakiem, bo w mieście padła kojarzy skoro łatwą, czyli czymś stosunkowo wolno przemieszcza na pewno nie kojarzy mi się z Lotte spiskowanie w doborze Leeds takie, choć wszystkie skoro skojarzenia jak najbardziej prawidłowe par 2 to jest bardzo bliska kuzynka naszych poczciwych kuropatw, ale to co by jest niezwykłego by w partiach partie tak jak misie polarne nie zapada wzięcia sędzi mowy i pardwy żyją tam w tym klimacie w tym śniegu, a w tej nocy polarnej, która trwa od października do do kwietnia ja sobie też zawsze wyobrażałem noc polarna musi być bardzo romantycznie i miło kompensowana z zorzą polarną, ale nie mówią, że nie to jest absolutnie nieprawda jest pełnia Księżyca to rzeczywiście i ten biały śnieg odbija blask Księżyca wtedy robi trochę jaśniej ale, ale Zorza polarna w żaden sposób Zorza polarna jest pięknym zjawiskiem, ale nie nie powoduje, że nagle na Spitsbergenie czy gdzieś tam robi się jaśniej możesz robić trochę kolorowo, ale na pewno wyjaśni w tych warunkach ta partia jednak trwa obniżona od stóp do by do działa ona ma wszędzie biura, a nawet właśnie na palcach między palcami pod palcami, a i dla mnie to jest fascynujące, że ten ptak potrafi przetrwać w w takich warunkach, ale wracając właśnie tych do tych głównych aktorów tej fali bardzo fal Bardzkiej sceny do tych miejsc, gdzie by, gdzie dzieje się dużo na istnienie, czyli to są ptaki morskie głupków tam nie ma, ale są fantastyczne Musk, który te ptaki na widok, których każdy uśmiecha niektórzy płaczą, a więc co ma kontury są guziki nie nożyki, które myśmy widzieli obok no wokół wysp brytyjskich, a tam na północy na dalekiej północy są są rzeki polarne albo grubodzioby znaczy to jest nazwa to nazwy zamienne, a one są trochę większą tych, które myśmy, które myśmy widzieli, a w Wielkiej Brytanii, a full Murray też widzieliśmy widzieliśmy w wielkiej Brytanii, ale tam na dalekiej północy jest jest forma jest podgatunek arktyczny nie sposób nie wspomnieć o Olczyk kach, a ścieki są niesamowite to są takie miniaturka alki bardzo blisko spokrewnione z muzykami to są ptaki i wielkości trochę większa od Kosa, ale w innych w innych proporcjach taki mały latający kulki jak ja lat latają bardzo szybko jak latałem to, a skrzydeł w ogóle nie widać już taki czarny punkt przemieszcza one trochę jak nasze jerzyki albo jakiś szalony by, tyle że mniejsze gołębia może szpaki June krążą właściwie cały cały dzień całą noc w takich Stanach można zobaczyć nad nad, a nad klifami na styku morza z lądem one właśnie różnych takich rodzinach zakładają gniazda, a i one takimi wielkimi kadrami w ogromnym tempie z różnymi zawiasami się tam, a przemieszczają bardzo bardzo bardzo uroczy widok widok na, a z fal bardziej jeszcze są nory rury są takie ptaki, które zawsze mi się tak raz w wyrazie robiły piękne tajemnicze niesamowitym gór i niesamowitymi głosami niesamowitym wyglądem, więc na, którą mogę się tam trochę by przyglądać, ale mi ogromnie też zależało jadąc z myślą co o tej wyprawie bardzo zależało mi też na Żernikach biały ulicy na regionach natur Kanach bliskich krewnych dragonów, a na gęsia kilkudniowych tych mówi Berenika to jak kojarzy gęś, a redą to też to też coś podobnego gęsi jak najbardziej to ta sama rodzina rodzina paczkę waty, czyli gęsi łabędzie i kaczki i parę różnych takich właśnie kaczek dziwek Dydony to są mała to są kolejne braki, do których mam pewną słabość Odry Donny być może państwo kojarzycie odsłuchu Odry nowego punkt terenowy był już by zbierany przez starożytnych wikingów jeszcze do niedawna by odzież polarna była wypełniona tym puchem długoterminowym dzisiaj puchem terenowym przede wszystkim są wypełniane luksusowe kołdry i poduszki, ale są bardzo luksusowy, bo niektóre kołdry najdroższe kołdry o trzeba byłoby ani zapłacić ponad 1 000 000zł to niemożna się zapytać w tym językiem jak pozyskuje się w puch czy gdy już wylecą z gniazda coś chodzi zbiera się chyba wnioskuje tych ptaków nieszczęsnych na szczęście nie one one się skupują same mamy drewno drezyną dredy nowe mamy tak udało się jak siadają jak siadają na swoich gniazdach siadają w sensie zaczyna mnie zaczęły wysiadywać jaja właściwie dziś i jeszcze zanim zaczną wysiadywać to robi wiele kaczek wiele gęsi niektóre łabędzie w rywalom sobie same się skupują wyrywają puch, a z spod piór na pierwszy na na brzuchu no i pamiętajmy o tym, że to są ptaki, które żyją no tam, czyli na dalekiej północy jest zimno ten puch, a ten puch ma osłonić jaja przed chłodem przed przed wiatrem, a no, bo to nie jest mama kaczka zaczyna wysiadywać ja, kiedy już złoży wszystkie jaja w przypadku regionów są 4 zwykle są 455 mniej niż niż inne kaczki mniej niż nasze kaczki, ale ja są większe i małe rynki, które dzisiaj wyskakują co jeszcze bardziej a aby gotowe do samodzielnego życia niższy nasze krzyżówki np. samodzielnego to też nie do końca, dlatego że ona oczywiście są są pod opieką swoich mam uwaga, gdy adres Johnny są znane również z silnych więzi społecznych przede wszystkim dziewczyny są połączone komisje by samice są połączone tymi tymi więziami, a więc, kiedy w takiej kolonii dragonów tam widziałem niezwykłą kolonię bo, bo to była Kolonia położona proszę państwa w obok zagród sami za księgowymi i to był niesamowity pomysł trzeba przyznać, bo żaden Lis polarny oczywiście nie odważy się tam zapuścić, bo nie wiem co musiałby wziąć ten Lis polarny, żeby on ma świadomość prawdopodobnie tego, że psy są zamknięte inne i jemu nic nie zrobią, ale są jednak północne psy zaprzęgowe lasy pierwotne rasy puch dzikie rasy naprawdę szalony, które trudno opanować widziałem na własne oczy bo by zimą psie zaprzęgi owe ciągną sanki, a latem no ciągnął różne zaprzęgi kołowe i naprawdę miałem okazję by zobaczyć jak trudno jest opanować PiS sprzęt to są psy o bardzo silny temperament bardzo silnych osobowościach tam jest dużo dużo takiej by konkurencji wewnętrznej i kto liderem, kto nie i dużo się tam trudna sprawa proszę państwa i no to są przecież bardzo głośne kaczką to nie przeszkadza kaczki kaczki się tak wysłani to było naprawdę rozkoszne to było przezabawne, ale też strasznie skuteczne, bo one zakładały gniazda dosłownie przy siatkach z tymi z z tymi psami psy nawet nie próbowały ich tam straszyć zapowiedziały, że to niemal zupełnie zupełnie sensu nie wiem ile tam było słów a by pewnie ponad 100, bo to są właśnie propos mówiłem trochę tych faktów są też takie, których nie sposób trzymać w domu, ale większość mieszkańców Longer Ian ma swoje by swojego psa lub przy za księgowe taka tradycja nie sądzę, żeby nie ich często używali jednak mają je, więc przyszli się trzyma w takich właśnie w takich zespolonych końca one mają swoich opiekunów no i w tamtym, a w tamtym miejscu w tamtej lokalizacji myślę, że były jakieś 300400 Katynia Ast wyglądało to prze zabawnie kaczki tam kompletnie wyluzowany stały na tej gniazda to wychowywanie unik trochę trwa, bo jak i 4 tygodnie czasami trochę więcej, więc one tam po sypiał ja mogłem podejść do Dody do tych kaczek, a na odległość uwaga centymetrów sensie dosłownym on kompletnie nie reagowały no właśnie ten puch wybiera się, a nie wtedy, kiedy kaczka już opuści gniazdo, kiedy lęgną się pisklęta właściwie też go wtedy zbiera to zespół drugiej jakości natomiast puch pierwszej jakości rozpoczął wybiera się na samym początku wysiadywania kaczką za bardzo nie przeszkadza to jest właściwie cena, którą one płacą za za w pewnym sensie ochronę nas bardziej na Spitsbergenie to nie jest takie byłyby oczywiste, chociaż ten puch też został wybrany, bo to było widać po ilości puchu, który został w gniazdach, a tam spod tych psich zagród, ale na Island jest poważny biznes Islandczycy chronią, a zakładają wydzierżawią właściwie specja fragmenty plaż, a te plaże są specjalnie oznakowane te to oznaką one często mają różne też zabezpieczenia przed wiatrem chłodem deszczem kaczki rozpoznają te oznakowania to już wiemy z całą pewnością osiedlają się tylko na plażach oznaczonych, a ludzie wybierają trochę puchu one mają spokój przed lisami przed wielkim wami świetny interes znaczy wybierających epoką podchodzę wsadza łapy podchodzącą kaczkę i biorę trochę puchu spodni nie muszę sadzać nawet łapy po siedzącą kaczkę, dlatego że ten cały biznes duchowy zresztą zaczęli robić nie wiem czy zdążyłem powiedzieć już starożytni wikingowie, ale sprawa jest prostsze nie trzeba wsadzać łapy podkładkę po prostu ten puch jest dosłownie otacza tę żałując kaczkę wianki, bo one tego puchu rwą bardzo dużo o wiele więcej niż nic tak naprawdę potrzeba w niektórych miejscach kiepska rekompensata, ale daje się trochę sianka, ale one zwykle tam trwają już trochę tego puchu jest i nie ma nie ma żadnego problemu, ale tak jak powiedziałem kaczką to zdecydowanie opłaca powiedz dziecku co zaskoczyło, gdy pojechał pojechałem z pewnym wyobrażeniem zawsze idziemy w nowe miejsca z pewnymi oczekiwaniami, zwłaszcza że na początku wspomniałem o tym chciałem tam pojechać oglądałem filmy przyroda tundry chciałem zobaczyć przeżyć dotknąć samemu tam być i był jak i zaskoczenie tak było sporo zaskoczeń pierwszym zaskoczeniem było to, że ja wiedziałem o tym, że jest coś takiego jak dzień polarny, czyli łączenie zachodzi ale by Ewa proszę państwa myślałem, że jak bywałem w dość wysoko na północ, ale najwyżej to była to były północne granice Szkocji by Estonia no i tam słońce tak nie do końca zachodzi ja myślałem, że może być coś podobnego no być może w zachodzi jeszcze mniej, ale jednak trochę zachodzi Otóż nie proszę państwa słońce dwunastej w nocy tak samo jako pierwszy tak samo jak dwudziestej trzeciej tak samo jako drugi, a w nocy świecie jest wysoko na niebie, a światła jest wcale nie mniej słońca i stale, niemniej dziś tylko świat się robi takie miękkie, więc ono i się subtelnie zmienia, ale tak jak powiedział wcale go nie jest do mnie, więc to mnie zaskoczyło zaskoczył widok słońca wysoko na niebie, a w środku nocy a, toteż powoduje, że tyle ptaków m.in. toteż powoduje, że tyle ptaków tam leci, bo one mają dzień 24 na dobę mogą mieść mogą mi się rozmnażać robić co tam co tam robią kolejną rzeczą która, która mnie zaskoczyła to na własne oczy zobaczyłem to jest wieczna zmarzlina wszyscy słyszeli o wiecznej zmarzlinie, ale Otóż wieczna zmarzlina w większość już mówiłem o tym, że większość archipelagu jest pokryta lodem to są lodowca 60% tylko 10% archipelagu to jest prawdziwa tundra, czyli miejsce, gdzie się zrobiło trochę gleby, gdzie rosną jakieś jakaś roślinność państwo, aby zapytać, a co z pozostałymi 30% to jest po prostu naga skała na Stal bardzie tam wszystkie procesy wszystko dobrze widać widać jak się tworzy gleba widać to jak jak postępuje tzw. sukcesja roślinna widać tak się po prostu tworzy tworzy życia podstawą tego życia jest oczywiście oczywiście gleba, ale tak źle da się miejscami tworzy po prostu talon na lodzie dosłownie gdzieś tam jakieś okruszki pewnie na ten lód spadły, a potem tych okruszków było więcej pojawi się pierwsze rośliny pojawi trochę gleby, więc takie miejsca, gdzie macie państwo po prostu lud, czyli ta wieczna zmarzlina, a nad wiecznej zmarzlinie np. 30 albo 40cm gleby i na tej glebie są rośliny, jaką roślin dostarcza życia na nie wymówił wieczna zmarzlina dziękuję, że takim miejscem, gdzie mogę wbić łopaty to z tego co ty opowiadasz to mogę biskup Dec 40cm i potem trafia już na jedno bazy i dokładnie tak jest to ma pewne poważne konsekwencje, a dlatego, że na Spitsbergenie nie może wykopać szamba no bo wieczna zmarzlina dlatego jeśli masz jakąś chatkę gdzieś tam no to by w po wakacjach flisacy kupę musisz zabrać ze sobą do logiki byłem tam ją zdeponować, a skoro mowa o hakach kolejną rzeczą, która nie bardzo zaskoczyła na Spitsbergenie to skala uprzemysłowienia oznaczenia zaznaczenia krajobrazu sobie wyobrażam, że to będzie dziki pierwotny piękny nieskażony krajobraz nic podobnego my jednak my ludzie mamy straszny i strasznie silny instynkt właśnie kolonizator ski i nawet jak mi jak mieszkamy już tam stale to to pozostał po pozostawiamy sobie takie osady winna, bo mówimy o tym, że śpi Bergen stał kiedyś węglem jeśli państwo się zastanawiać, skąd na Spitsbergenie węgiel w rękę węgiel skoro tam by nie ma roślinności przecież, żeby węgiel był to pierwsza muszą musi już muszą być drzewa no Spitsbergen dawno dawno temu miliony lat temu no leżał na równiku tak jak większość lądów, a może większość lądów gór leżała na równiku, ale wszystkie kontynenty tworzył 1 Super kontynent kodowane i Spitsbergen rzeczywiście gdzieś tam bliżej równika leżał, a stąd na Spitsbergenie oprócz węgla bardzo dużo kopalin pięknie zachowanych kopalin, a liści paproci jakiś skamieniałych konarów drzew itd. tak dalej, ale to jest już bardzo zamierzchła historia natomiast dzisiaj jest współczesna historia, a o wiele młodsza nieporównywalnie młodsza tak jak powiedziałem osady widma pozostawione budynki pozostawione szyby wiertnicze pozostawiony wyciągi do do transportu węgla, które się ciągną całymi całymi kilometrami widziałbym się spodziewał, że ktoś posprząta, ale nie jest zostawiony może po to, żeby, żeby pokazać, że myśmy tam kiedyś byli, a dzisiaj już tam nas nie ma no i spora zabudowa rozproszona tu i ówdzie co też bardzo zaskoczyło, mimo że można pomieszkać tylko 23 miesiące w roku to, że użyję takiego słowa nie do końca odpowiedniego do wielu takich ministrów po prostu nie jest ładnie jest taki jest porzucone różne rzeczy tak robi wrażenie Boga no, żeby nie powiedzieć, jakiego drugą czasami nie ma harmonii by nikt nie jak powiedziałeś myślałem czysta dzika przyroda tutaj powalone żelastwa zostawione jakieś EG słupy też inne rzeczy proszę państwa to już powiedziała, a momentami jest tam nieładnie momentami jestem, jaka zaskakująco kiedyś się jedzie z lotniska właściwie lotniska może można też iść, bo to jest bardzo niewielka odległość to najpierw trzeba przejść przez naprawdę wielką coś co wygląda jak wielka strefa przemysłowa, a i ona zaskakuje właśnie takim nie tylko uprzemysłowienie, ale jakimś takim kompletnie nie skandynawskim bałaganem skandynawskim, bo przecież śpi w Bergen standard jest pod pod, a pod administracją norweską ja pytałem o to nikt nie potrafimy tego sensownie wyjaśnić, ale mam taki pomysł może to jest właśnie jakaś taka chęć oznaczenia terenu teren został zdobyty nieważne że, żeby osada już jest osadem osadą widmem niech sobie stoi nie jest także, że ludzie, że ludzie tutaj byli, więc z 1 strony jest to taki jest właśnie, o czym mówiliśmy ta nie ładną ość, ale potem gdzieś tam jedziemy w teren i robi się już ładnie a bo nie ma żadnych śladów, ale wyjeżdżamy zza zakrętu ślady ślady już są to co i to co mnie też uderzyło to, że jest to daleka północ, że niewiele jest byt tylko by część Grenlandii leży dalej na północ niż Svalbard, ale to co tam uderzyło to, że z pomyślałem sobie kurczę jak można żyć w takich warunkach ciągle w jej ciągle jest inna można żyć w krajobrazie, gdzie gdzie nie ma gdzie nie ma drzew, ale jednocześnie tam coś też przytulnego coś takiego miłego miły chyba też jest to że, a ludzie tam się trochę lepiej zachowuje niż, gdzie indziej, bo wiedzą że, żeby muszą sobie bardziej polegać tam się drzwi np. nie zamyka do domów tam się samochodów nie zamyka, a samochodów mam wrażenie, że stan więcej aut niż niż ludzi no i kolejne rzeczy już może by z koniec willi wyliczane którymi zaskoczyły to był Berlin tle białe ulice, a tak jak powiedziałem to są gęsi to jest taka gęś, którą myśleliśmy nie wtedy jeszcze nawet na świecie nie było a, ale wydawało się, że Berlin białe ulice znikną tak jak wiele innych gatunków, że zieje wystąpimy, a w latach sześćdziesiątych pięćdziesiątych sześćdziesiątych wydawało się, że nic ich nie uratuje a, ale stał się cud po pierwsze, żeby w program ratunkowy Wernik białe lica rzucił, a nie, kto inny jak sir Peter Scott i wód które, a propos swoich wspomnień z, a z Anglii, gdzie mieliśmy okazję by być i skąd pamiętam, że nagrywała się program o kolejnym ratowany przez nich gatunku przez nich gatunku o biegu zaszkodziłoby, więc WTO rzuciło koło ratunkowe Górnik miał ulicy no i wprowadzono wprowadzono po prostu między nar międzynarodowy zakaz zabijania od ciało Bereniki biało litych i to wystarczyło ten program ratunkowy by badania ochrona ich lęgowisk MO i zimowisk dzisiaj Górnika białe lica z gatunku, który był na skraju by istnienie jest 1, który był na skraju istnienia jest jednym z najliczniejszych gatunków gęsi z populacją szacowaną na blisko pół na około 500 000 par i to jest droga, która z dalekiej północy zaczyna przesuwać swoje zasięgi na na południe, a Svalbard Spitsbergen był być może ostatnim ostatnią deską ratunku Bernie biały litych ostatnim legowisk jem Bernie Libia ulicy i one tam są one tak mocno student opisywał one są tam w przy tym mieście wmieście one razem z trybunami by miały swoje gniazda właśnie przy by przy ich zagrodach, a niektóre z nich gnieżdżą się nie jak gęsi tylko jak Orły na takich ostrych Cliffa skała nagich nic nie ma on tam krążą właśnie Orły Sokoły zachowują się kompletnie tak jak gęsi było to zaskakujący widziałem na filmach Davida Attenborough, ale to co widziałem na żywo absolutnie przekroczyło moje najśmielsze wyobrażenia myślę, że chce powrócić do rozmowy z tą Momo Spitsbergen nie, ale to chyba potrzebujemy po prostu wymyśleć taką Polek znowu spotkamy i nagramy następną godzinę, bo jednak chcecie zadać jeszcze wiele różnych pytań, a teraz dziękuję za tę opowiedział za tydzień proszę państwa Delta Dunaju, bo Jacek też tam był w poszukiwaniu, ale pewnie innych ptaków dziękuję bardzo, Jacku Jacek Karczewski był naszym gościem przypominam program realizował Jacek Kozłowski, a jeszcze przypomnę może któż nie wiedzą włączyli zupełnie przed chwilą internet po prostu lub odbiornik radiowy Jacek Karczewski przyrodnik ekolog reprezentujący Stowarzyszenie i jestem na tak autor książek i wysokości gęś noc sów i ostatni Zobacz ptaka opowieści potraf dziękuję ci dziękuję bardzo, do usłyszenia wydawała ten program Martyna Osiecka Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKEND RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA