REKLAMA

Wielka Loża... Czym jest postęp? Dyskutują prof. Cezary Obracht-Prondzyński oraz prof. Przemysław Czapliński

OFF Czarek
Data emisji:
2022-07-07 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
01h 01:40 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry Cezary łasiczka witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejsze spotkanie czwartek Szanowni Państwo, a więc wielka loża może też być wielka loża, chociaż Wilka tutaj z nami nie ma, więc nie będzie wielka loża, a w niej pan prof. Przemysław Czapliński literaturoznawca z Instytutu filologii polskiej oraz centrum humanistyki otwartej Uniwersytet imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu panie profesorze witam serdecznie dzień dobry dzień dobry i pan prof. Cezary Rozwiń » Obracht-Prondzyński socjolog historyk antropolog z zakładu antropologii społecznej w Instytucie socjologii Uniwersytetu gdańskiego prezes Instytutu Instytutu kaszubskiego dzień dobry, ale chyba coś dziękuję mam nadzieję, że umie słuchać, bo właśnie poznałem państwa z Gdańska, ale chyba wakacje po sprawiają, że w sieci coś się kłopotliwego tak w sieci samego pod wiele rzeczy np. w artykuł, do którego chciał się dzisiaj odwołać próbuje go zamieścić na grupie dyskusyjnej, ale tak jak pan profesor coś dziwnego dzieje się w sieci już tak nie można chyba sobie na grupie dyskusyjnej od wyrzucać teraz musieli musimy czekać na decyzję administratora co na to administrator, więc proszę trzymać kciuki, że administrator grupy dyskusyjnej Radia TOK FM znajdzie czas może dziś może jutro, więc najbliższej przyszłości jest szansa, żeby państwo mogli także zapoznać się z tym artykułem zobaczymy zobaczymy jestem pełen pozytywnych emocji, więc skoro nie możemy się jeszcze cieszyć tym artykułem to to powiem, że chodzi o tekst, który ukazał się na stronie BBC i jest zatytułowany dumni BT Understanding off progres czy lepszy powinniśmy lepiej zrozumieć czym jest postęp pewnie tak można by to przetłumaczyć autorem jest Gerson Lively, a i tekst ukazał się 16czerwca także całkiem niedawno i to jest tylko Szanowni Państwo taki punkt odniesienia, bo tyle mówi o postępie tyle się mówi o tym że, że ma nam się żyć lepiej natomiast zastanawiam się co właściwie oznacza to, że ma nam się żyć lepiej albo co oznacza, że jest postęp w jakiej sprawie tekst, o którym mówię rozpoczyna się od tego że, gdybyśmy rozejrzeli się dokoła w roku 1800 siedemdziesiątym i potem zasnęli na około lat 70 i obudzili się to świat z pewnością różni się znacznie i oczywiście możemy sobie wyobrazić różnicę na czas pewni, kiedy spojrzymy na ostatnie kilkanaście kilkadziesiąt lat to znowu jak tutaj wspomina ktoś cytowany marzyliśmy o latających samochodach tymczasem dostaliśmy 160 znaków chodzi oczywiście o jeden z komunikatorów internetowych zastanawiam się czym jest postęp i jak ten postęp rozumieć i jeżeli faktycznie mamy postęp nowości my czyli kto czy postęp jest dla wszystkich czy postęp jest dla uprzywilejowanych pytajmy więcej, ale rozpocznijmy może od od rozmowy pan prof. Przemysław Czapliński jeszcze raz jeszcze raz dzień dobry artykuł jest bardzo ciekawy, bo sam problem jest niesłychanie ważne i pewnie warto byłoby wspomnieć o tym, że taka niekwestionowana akceptacja dla postępu to jest powiedzmy pierwsza połowa dwudziestego wieku kryzys jeszcze nie do końca objawiający się w całej pełni, ale już raczkujący początkujący jest chyba związanym mam wrażenie aktor to jest rzecz jasna do dyskusji od momentu, kiedy postęp umów w zakresie społecznym i wiąże się z państwową przemocą tak mam wrażenie, że to jest taki punkt zostaje inny dziejów postępu w dwudziestym wieku no, czyli państwo państwo stalinowskie komunizm w wersji stalinowskiej jak rozumiem i mam wrażenie, że to trochę będę improwizował tak ID wyprze wyrażone w tym artykule są momentami bardzo ciekawe inspirujące, zwłaszcza w tych partiach, których tekst mnie w tekście pojawiają się pytania momentami są takie powiedziałbym troszkę trochę naiwne, więc momenty, że wyobraża sobie, że o postęp można umawiać można rozpatrywać w 2 obszarach w 2 procesach historycznych jeden z nich dotyczy kwestii i nazwijmy tak cywilizacyjną technicznych i posłuży się tą między figurą naszych przodków, którą podsuwa nam artykuł o artykule zaprasza na takiej podróży i błyskawicznej podróży w czasie przy z wykorzystaniem siedmiomilowe buty już 70 letnich butów i dziwnie brzmiał, czyli skaczemy od 1800 siedemdziesiątego 900 do 1940 piątym 2010 potem jeszcze raz próbujemy ewentualnie przenieść się wśród pod tym względem tak rozwój cywilizacyjny techniczny jest rzeczywiście niebywały, żeby przebyć, żeby przebyć drogę powiedzmy z Zakopanego do Krakowa u schyłku dziewiętnastego wieku trzeba było dorożki, a my dzisiaj jak ktoś ma samochód to zajmie Motor nie pamiętam godziny prawda, a dorożka jechała i pół dnia dzisiaj to właśnie będzie 60 minut 3 jeśli nawet nie weźmiemy pod uwagę jeszcze większe dystanse w dół większe odległości to możemy wsiąść szybszy środek transportu samolot tak dalej tak dalej jeśli chcemy się porozumieć z kimś tak jak my teraz dzisiaj rozmawiamy prawda nie w gruncie rzeczy nie ma większego znaczenia, gdzie się któreś z nas wdzięk, który z nas siedzi pod warunkiem, że jesteśmy pod 5 do internetu, więc czas przestrzeń zostały zrealizowane przez rozmaite środki nie wynalazki cywilizacyjną techniczne, które niewątpliwie uczyniło życie uczynił życie lepszym wygodniejszym środki transportu środki komunikacji i budownictwo tak to wszystko nie budownictwo mieszkaniowe budownictwo przemysłowe to wszystko uda im znalazło się na takiej ścieżce niesłychanie konsekwentnego szybkiego postępu jest też druga sfera, która w ogóle w tym artykule się nie pojawia w pani pozna wszy w ramach prawno obyczajowa obyczajowo prawną Obywatelska mam na myśli, a rozwój, który od co najmniej od dziewiętnastego wieku jest niewątpliwy, chociaż rozgrywa się dużo większych bólach i dużo większą liczbą ofiar, a chodzi mianowicie o to, że dążymy do tego by móc określać swoją własną tożsamość i kształtować wedle własnej woli relację w jaki będziemy chodzić, czyli chcemy odpowiadać samodzielnie na pytanie kim jesteśmy w tej myśli tożsamość płciową seksualną etniczną religijną światopoglądowo i chcemy również w ten sposób traktować relacje międzyludzkie, jakie wchodzimy, a więc chcemy mieć prawo do tego by żyć z tym o kogo sobie wybraliśmy, a nie jest kogo wybiera nam, a tu wieczny norma pod tym względem praw również ulega zmianom pod naporem rozmaitych postępowych postępowych żądań jeśli tak na to spojrzymy to będziemy mieli nieco inną odpowiedź na pytanie, skąd biorą kłopoty z postępem, a on się biorą po pierwsze z tego, że przy wszystkich kosztach, jakie należy ponieść przy nic nie niebywałym zupełnie nam przy konieczności niebywałego zupełnie rozwoju infrastruktury jak z tym jest związany rozwój technologiczny cywilizacyjny w pewnym sensie mniej skomplikowana oczywiście są tutaj takie sfery, na które państwo zawsze będzie chciało mieć wpływ będzie chciał mieć pod kontrolą np. rozwój technologiczny związany z wojskowością związane z komunikacją pewnie także związane z UE w nim bakteriologii ją szeroko pojętą inżynierią genetyczną tak no, więc to wszystko są ma takie obszary, na których ten rozwój technologiczny, a co prawda może się odbywać pod kontrolą albo pod cenzurą państwo może chcieć wiedzieć co tam się tak w tych laboratoriach dzieje, ale zasadniczo wystarczą i pieniądze jakiegoś sponsora, żeby uruchomić laboratorium, żeby grupa naukowców przystąpiła do pracy to mam wrażenie jakieś 5 lat temu przepraszam za za krótką dygresję 5 lat temu w wielkiej Brytanii wydarzyło się właśnie coś takiego mianowicie do odpowiedniej komisji parlamentarnej wpłynął wniosek o przedłużenie na jakim subwencji finansowej przeznaczonej na jakieś tam badania i pół i komisja, która przyznaje o pieniądze nagle sobie uświadomić na podstawie analiz tego wniosku o tych papierów uświadomiła sobie, że w tym laboratorium od 5 lat pracuje się nad IAR, że mieszanie genów ludzkich genów zwierzaków tak to jest projekt, który nazywa Chimera, więc im jeszcze raz pozwolę tu służyć w coraz większym otoczył ich coraz większym stopni dzisiaj ten postęp technologiczny może po prostu polegać na tym, że ktoś daje pieniądze grupa uczonych przystępuje do pracy Heya natomiast druga sfera jest niepomiernie trudniejsza, a i ma swoje bardzo wysokie zniesienia czy trasy, które idą w górę, a i bardzo mocne zjazdy, tak więc np. prawo dotyczące mniejszości seksualnych cała historia my cała historia równouprawnienia mniejszości etnicznych, tak więc gumę rasizm oferta apartheid w RPA trwał do początku lat dziewięćdziesiątych dwudziestego od dwudziestego wieku prawa wyborcze kobiety otrzymały w niektórych krajach europejskich np. Szwajcarii w dniu 1975 roku we Francji jeszcze po 1945 roku jeśli pamiętam kobieta nie miała dzielnych praw majątkowych itd. itd. a więc prawa prawa obywatelskie, czyli to co przy porządku problem tej drugiej sferze postępu prawo dotyczące równości bez względu na płeć tożsamość seksualną czy preferencje seksualne tożsamość etniczną wyznanie światopogląd czy przynależność klasową itd. tak dalej wszystko to odbywa się toczyć się rozwija zupełnie innym rytmie niż ten postęp technologiczny w związku z tym tak możemy mieć możemy mieć my bardzo rzadkie przypadki, w których te 2 ścieżki ruch na tych 2 ścieżkach odbywa się mniej więcej równocześnie równolegle UE jakoś we współpracy korelacji tak jak jakimś powiązaniem, czyli ludzie on coraz więcej swobód obywatelskich oczywiście im z poszanowaniem praw cudzych i zarazem patrzył na to jak wygląda cała ta sfera Infrastrukturalna albo na odwrót tak teraz, ponieważ coraz większa jest swoboda postęp w tej sferze technologicznej wobec tego ludzie uświadamiają, że nie mogą żyć wedle starych, a to na chwileczkę panie profesorze się zatrzymamy, albowiem informacji już wyjął z głodu pan prof. Przemysław Czapliński prof. Cezary Obracht-Prondzyński, czyli wielka loża informację o dziesiątej 20 w czarne jak postęp Szanowni Państwo czym jest dla kogo jest co to właściwie oznacza czy da się mówić na poziomie ogólności czy tak jak sugerował pan prof. Przemysław Czapliński należy tak przyjrzeć się, w jakich dziedzinach mamy progres albo który, który postęp postępuje, który postęp nie postępuje pan prof. Cezary Obracht-Prondzyński panie profesorze, a jak pan postrzega postęp co z tym postępy lekowe postęp czy postęp jest na 3 na kartki gości, a na co ja bym powiedział, że taka jest zaskoczył w ogóle, że ktoś nie tylko napisał ten artykuł, ale ten art. 6 nawiązuje do prawdy Stade, czyli do pomysłu na rozwijanie i pada nad postępem i po chyba w ostatnich latach sama idea postępu w bardzo mocno spowijała i to coś co przecież mamy nawet takich związków frazeologicznych wiara w postęp, gdyż ulotniło i zrozumiałem to co opisywał autor, że to jest chęć przejścia od wiary w postęp do wiedzy o postępie, ale mam też takie wrażenie jak prof. Ciepliński, że tutaj jest kilka, że tak powiem obszarów kilka sfer, o których na pewno autor nie wiem czy twórcy tych programów studiów i badaczek, którzy byli tam opisywani starają się uwzględnić, ale zawsze może też takiego nawiązania historycznego i takim ostatnim momentem w moim przekonaniu, kiedy ta wiara była bardzo silne ugruntowane powszechna to była epoka apele by epoka la Belle epoque, czyli przed pierwszą wojną światową UE, ale przywołuję, dlatego że późniejsza pierwsza wojna światowa druga wojna światowa rewolucja bolszewicka itd. znacząco wyleczyły nas tak powiem z tego jednoznacznego przekonania, że każdy następny krok to będzie krok ku lepszemu, ale przywołuje to dlatego, że to jest idea bardzo zachodnia i ona związana w ogóle ze sposobem rozumienia czasu takiej czym ewolucja jesteśmy przekonani, że rozwój oznacza jest konieczny postęp musi postępować musi być jest jednokierunkowy i Wasick każdy krok prowadzi do lepszego i to bardzo silnie ugruntowane i to i coś jeszcze nas zostało, ponieważ zostało nas myślenie o czasie, który biegnie cały czas do przodu i wręcz wywołuje w nas lęk sama idea zatrzymania się nie mówiąc już o regresie wywołuje nas lęk, a przecież my tych regresu także w tym wymiarze powiedziałbym cywilizacyjnym dwudziestym stuleciu przeżyliśmy bardzo wiele upływający czas wcale nie sprawiał, że wszystkim żyło się lepiej, ponieważ wielu obszarach świata zafundowaliśmy sobie regres także chciałbym technologicznej cywilizacyjny czy ten, który mierzymy np. tak kością życia to jest pytanie oczywiście jak mierzyć jak wycenić ocenić oszacować postęp wedle jakich kryteriów naj tutaj faktycznie mamy te wymiary te wymiary czy technologiczny ekonomiczny re Obywatelską wolą te możemy różnie je jakby co, ale jak zawsze jest 1 kość śmieje drugie płacze, bo w każdym z tych wymiarów nawet jeśli technologiczne możemy powiedzieć jasne mamy niezwykły progres kopaczy, ponieważ wiemy, że ten progres generuje ryzyka dlatego w moim przekonaniu sama idea postępu nasycona jest przesycona inaczej być nie może pan Valencię, że z 1 strony tak mamy nadzieję, bo postęp jest nierozerwalnie związany z nadzieją na to, że będzie żyło się lepiej, że problemy, które mamy np. zdrowotne będą rozwiązywane, ale już nauczyliśmy dwudziestym jak i 2001. i teraz też szczególnie się uczymy, że myślenie o kolejnych krokach i wykonywanie tych kroków generuje również problemy no bo jeśli spojrzymy na rozwój cywilizacyjny technologiczne no fajnie Super lecimy w kosmos tak dalej, ale jednocześnie mamy różne klimatu i ale znowu jest nadzieja, że to technologa w nas przed kompletną klęską klimatyczną, ale niektórzy mówią technologia da nam pewne szanse, ale generuje inne problemy to jest to jest nieustanna właściwie taki przekładaniec i to samo jest jeśli o sferę wolności obywatelskich możemy przywołać oczywiście te elementy, które pchnęły nas ku lepszemu ku większej swobodzie, ale jednocześnie mamy drugie dno to drugie oblicze, które związane np. czy osamotnienie MO serwowanie więzi społecznych wzrostem agresji i nieufności itd. tak dalej jest nasza cała egzystencja zarówno w takim wymiarze indywidualnym, jaki zbiorowym przesycone nadzieją, że będzie lepiej taką pragnieniem tego właśnie postępu, ale jednocześnie sumą doświadczeń pewnych obaw lęków, że ten postęp właśnie w tych wszystkich wymiarach generuje kolejne problemy albo przywołuje stare problemy, które wydawałoby się już z tą rozwiązany i czy zostały rozwiązane podnieśmy taką nadzieję, że za chwileczkę one rozwiązane zostaną i już być musieli się tym martwić to się też bierze z tego, że często mylimy idea postępu z rozwojem, bo wiemy, że rozwój jest, ale każdy rozwój musi prowadzić do postępu, czyli nie każdy rozwój we wszystkich tych wymiarach czyni nasze życie lepszym, bo właśnie może spowodować, że coś się wydawało dzisiaj jako postępowe jutro może okazać się bardzo problematyczne i na tym tle widać różne wątki, ale jednak dość czasami spójne tej krytyki zarówno konserwatywnej, bo przecież postęp był mocno krytykowane z punktu widzenia właśnie takich idei konserwatywnych, ale również z punktu widzenia lewicowych czy progresywnych idei również widać pokoleniowe różnice w sam się zastanawiałem tak ostatnie zdanie na ile współczesna młodzież młode pokolenie jest na ile w nim tkwi ta wiara przekonanie nadzieja związana z postępu jak oni sobie jak sobie to definiują jak to postrzegają ale jaki mają obawy związane właśnie z takim ani innym modelem rozwojowym kaszka z takim pytaniem czy aby ten model rozwoju faktycznie prowadzi to postępu, więc jest tutaj bardzo wiele ambiwalencji co do tego artykułu to trochę tylko dziwiło, że autor, tudzież ci promotorzy tych studiów z kopyta ambiwalencji, jakby drugie sprawy albo nie chcieli zauważać albo pomoże zostawili sobie na drugi artykuł być może tak jest panie profesorze każda sprawa wygląda tak Szanowni Państwo, że postęp brzmi dobrze, a na pierwszy rzut czy na pierwszy słuchu ucha tak można powiedzieć, ale warto dopytywać co to znaczy czym ten postęp miałby być czy gdyby postęp, dlaczego postęp automatycznie miałby oznaczać coś lepszy stan niż niż poprzedni przed postępowań, a poza tym takie też tu pojawi się też wątek w artykule i w pana pana profesora Czapińskiego wypowiedziach warto zaznaczyć właściwie z jakiej pozycji patrzymy, bo czy mówiąc o postępie np. co ekonomicznym o tym, że się bogacimy co to właściwie znaczy my kim jesteśmy my czy my to jest ten szczyt piramidy ten 1% czy środek czy może sam dół, a nawet, jeżeli ten sam duszy bogaci czy na pewno mówimy o całym świecie czy też mówimy tylko o Europie zachodniej Ameryce północnej i czy co oznacza bogacenie, kto właściwie się bogaci ale, ale Powróćmy do naszej rozmowie, że pali pozwolą po informacjach Radia TOK FM te już za chwilkę o godzinie 1040, a po informacjach powrócimy pan prof. Cezary Obracht-Prondzyński pan prof. Przemysław Czapliński, czyli dzisiejsza wielka loża wówczas jak postęp Szanowni Państwo i może się podzielić, że jest postęp mamy postęp chciał zameldować, że jest postęp, albowiem na grupie dyskusyjnej Radia TOK FM na Facebooku w końcu udało się i mamy postęp i artykuły w postępie jest, więc to z pewnością jest postęp w pan prof. Przemysław Czapliński pan prof. Cezary Obracht-Prondzyński, czyli wielka loża wydaje mi się, żeby słyszałem przed samymi formacjami głos pana prof. Przemysława Czaplińskiego, ale nie jestem pewien Dec też pani raczej był mój głos, a pan dobrze pan profesor zarobek Prądzyński bardzo proszę brać Cichy nie miał rzecz, ponieważ nie, ponieważ przywołał pan takie pytanie czy to jest kwestia Zachodu itd. pomyślałem sobie wtedy, kiedy Belgia się tak bardzo bogaci pod koniec dziewiętnastego wieku odbywały się to dramatycznym kosztem tego co się działo w Afryce i w gruncie rzeczy dzisiaj, podziwiając wspaniałe muzea i budynki w Brukseli zawsze z tyłu głowy stoimy to pytanie no właśnie, ale ktoś za to musiał zapłacić i i to pytanie właściwie cały czas przed nami staje on dostaje w bardzo dramatycznej skali, bo powiedziałbym tak postęp oznacza dostęp do pewnych grup, ale tzw. globalne południe chce mieć dostęp do tych DUP, ale czy wystarczy dla wszystkich mógłbym, więc zadać takie pytanie czy postępu starczy dla wszystkich i czy można komuś odmówić prawa do tego postępu i coraz dramatyczniej nam nam jak Zachodowi to pytanie jest stawiany i mamy kłopot z tym jak się posunąć na tej ławeczce, która gdzieś tam patrzy do przodu i która oznacza, że żyje nam się lepiej nie ma dobrych rozwiązań nie ma dobrej odpowiedzi, a niektórzy z tego globalnego południa mówiono ani kraju jeszcze się już tutaj rozwijali wzbogacili jeszcze się, ale teraz jest nasza kolejka przecież my nie chcemy też zrezygnować nasze uprzywilejowanej pozycji no właśnie teraz kto będzie decydował jak reglamentować postęp i kto zasługuje na postęp rozumiem, że pewnie ci, którzy mogą być takimi decydentami czy tak takimi taką komórką reglamentuje sądzą to ci, którzy na tym postępie dotychczasowym korzystali kosztem innych którzy, zapewniając środki czy też narzędzia do postępu dla części świata sami postępu nie zaznali no jeszcze tylko dodam, że tak czy ktoś wymyśli lepszy rozwiązanie niż to rozwiązanie zachodnie, bo np. to co proponują Chińczycy wcale nie wydaje mi się w czynie wcale w ogóle nie wydaje mi się lepszym rozwiązaniem lepszą ofertę nawet jeśli dla niektórych może się okazać bardzo atrakcyjny jak na wylotach z pan prof. Przemysław Czapliński tak jeden z autorów uwzględnionych w tym artykule współtwórców w tym studiów nad postępem obiecuje deklaruje, że poświęci więcej czasu na zrozumienie Chin my bardzo się podobało to co mówił przed chwilą pan profesor Obracht-Prondzyński, ale w tym nie chciałbym do tego do tego nawiązać do tego czy dla wszystkich postępu starczą już dziś wydaje mi się, że na moment wrócę jeszcze do swojego do swojego konceptu, że to co dzisiaj widać bardzo wyraźnie to, czego czemu nie da się zaprzeczyć to nie fakt, że największym wyzwaniem związanym z postępem jest wiązanie tak korelacja łączenie łączenie sfer, które podlegają postępowi najłatwiej jak się okazuje rozwijać kontynuować my nie za przedstawiać postępu w zakresie technologicznym tutaj oczywiście nasze oczekiwania mam na myśli to takie my ogólnoświatowe nasze oczekiwania są ogromne by nie powiedzieć nieskończone w tym artykule, do którego do, którego cały czas się odwołujemy pojawia się w momencie takie buńczuczne zawołanie chcemy taksówek powietrznych sprawdzano, więc można sobie wyobrazić, że pod taksówki powietrzne dałoby się podstawić kilka rzeczy dużo bardziej potrzebnych tak np. związanych ze sferą ze sferą zdrowotną, ale to co jest najistotniejsze to, żeby ta sfera technologiczna cywilizacyjne była powiązana połączona skorelowana ze sferą prawno obyczajową czyli, żebyśmy mieli do czynienia z takimi przypadkami, które wydają się w nim mieć charakter modelowy np. państwa i bliskiego Wschodu dzisiaj są bardzo dalece zaawansowane w pod względem technologicznym to są państwa nowocześniejszy od bardzo wielu państw europejskich, a nie nieprawdopodobnie rozwiniętą infrastrukturą i rynkiem na automat automat żyjący się jak itd. tak dalej, a zarazem w niej sfera prawno Obywatelska jest w nich dla części społeczeństwa właściwie na poziomie takim niewolniczych prawda mam na wyniku owej łączone Zjednoczone Emiraty arabskie w dopiero niedawno Zjednoczonych Emiratach arabskich zdaje się od niedawna wolną kobietą i prowadzić samochody i tak w dalszym ciągu nie mogą tych samochodów prowadzić samodzielnie to znaczy muszą mieć zawsze pasażera w samochodzie, więc o wydaje mi się, że to tutaj to jest pierwsza najważniejsza sprawa to pytanie o to czy dla wszystkich starczy postępuje związane z tym, że jedni mogli mieć więcej, a inni w tym czasie albo mieli mniej, bo nie mieli wcale, jeżeli będziemy w niej kładli nacisk na wiązanie tych sfer to ujawni nam się kolejny gracz, którego nie wolno już dziś pomijać to znaczy środowisko naturalne ono także powinno określać to w jakim jeże nie wolno rozwijać rozmaite badania eksplorację, ponieważ on jest środowisko naturalne jest także warunkiem możliwości zaistnienia postępu jak zniszczymy zrujnuje klimat rujnuje środowisko naturalne to, choćbyśmy mieli najszybsze samochody najlepsze smartfony komputery itd. tak dalej to po prostu nie będziemy mogli tego jak skorzystać do prawdopodobnie już nas nie będzie zostaną mrówki nie kara ludzki rozmaite zwierzątka pustynne prawda, ale nie będzie całą pewnością infrastruktury infrastruktury ludzkiej to dopuszczenie środowiska naturalnego pod postacią mam tej myśli bardzo konkretne rozwiązania, które wydają się coraz bardziej konieczne to dopuszczenie środowiska naturalnego to winno przybrać np. taką postać reprezentacji parlamentarnej znaczy środowisko wrzód roślinności powietrza zwierząt powinny mieć swoich reprezentantów w parlamentach wszystkich państw i wówczas od reprezentanci, czyli posłowie senatorowie przemawiali w imieniu i środowiska naturalnego a, wprowadzając konieczną korektę, a skoro bowiem z 1 strony im pragnienie uczestnictwa w postępie jest ogromne i zrozumiałe ludzie chcą mieć na przeżycie, bo niejednokrotnie prowadzą to, iż życie na poziomie bardzo niskim, a z drugiej strony zdajemy sobie sprawę z tego jak ogromne są koszta i postępu wobec tego najważniejszym wyzwaniem byłoby wprowadzenie dzięki owego systemu powiązań, które uwzględniały rozmaite rozmaite niebezpieczeństwa trudniej dostępnym związane w ten sposób tak mam wrażenie można by mówić o rozmaitych koniecznych posunięciach w obrębie nie w obrębie np. prawne Obywatelskiej ludzie powinni mieć prawo decydować o swojej tożsamości wręcz seksualnej kluczowej czy jakiekolwiek inne, jeżeli nie szkodzą nie szkodzą innym zarazem to powinno być powiązane z rozwojem technologicznym zarazem oba te obie te sfery powinny być powiązane interesami środowiska naturalnego to jest trochę wizja utopijna, ale mam wrażenie, że w gruncie rzeczy postęp na korzenie utopijne, a dzisiaj zauważalna jest zarówno refleksji filozoficznej jak i literaturze pięknej, a w zauważalny jest powrót to i tak rzeczywiście postęp nie powinien być naruszany im tak ostępy powinien być zauważalny ostra, ale powiedzieć tak tak byłoby to jest bardzo interesującą uwagę panie profesorze, bo jeszcze, słuchając tej części np. to postępie technologicznym pomyślę sobie, że filozofia utopia fajnie, ale przydałby się matematyk, który pewnie powiedział, że jak mawiają Anglosasi niema czegoś takiego jak darmowy land zawsze w jaki sposób za niego płacimy, czyli że nie ma nic za darmo Szanowni Państwo teraz mówiąc np. postęp technologiczny co zyskujemy co wygrywamy, a co tracimy ludzi można prawda, jakie są i jakich kosztach tutaj mówimy o pewnym ani nie trzeba tak nie trzeba pewnie jakoś bardzo szukać w internecie, żeby się dowiedzieć, że straciliśmy chociażby naszą prywatność tak znaczy ma także straciliśmy przehandlować piszmy albo się oddaliśmy ją i jeszcze sprzedajemy dalej swój czas, kiedy pan prof. Przemysławem Czaplińskim rozmawialiśmy o tym, że żyjemy w takim trybie dwudziesto czterogodzinnym, że właśnie już śpimy nawet kiedy śpimy to nie śpimy nawet kiedy śpimy to ten czas już zostaną zabrane i jakby rzeczy się dzieją w czasie dodatkowo często myślimy sobie wolność słowa mamy wolność słowa no i temu ten postęp techno i technologiczne miał służyć tymczasem okazuje się, że nie bardzo, że właściwie ktoś, kto jest właścicielem czy kontrolerem kanałów naszej komunikacji może w którymś momencie powiedzieć w, a to już chciał zablokować dostęp to już ósme komentarz to zamknąć konto, dlatego że one nam się przestało podobać, że narusza, jaki zestaw reguł, które sobie wymyśliliśmy, a ponieważ jesteśmy prywatnym podmiotem do mamy do tego prawo także cała masa rzeczy, które jako oddaliśmy czy, które straciliśmy w zamian za to, że to jest tak pięknie, że możemy właśnie nie wiem co możemy przecież, ale nie mamy więcej czasu jeśli mogę się jeszcze badania tak pan także Przemysław Czapliński bardzo ciąży i że Otóż wydaje mi się, że największe niebezpieczeństwo dzisiejszego świata polega na tym, iż wielkie pieniądze mogą rozpędzić naukę do nieprawdopodobnych zupełnie prędkości, ale jest to nauka autonomiczna zarówno jak chodzi o sposoby badania, jakie ewentualne rezultaty tak, czyli np. tak film park Jurajski mówił właśnie o tym w że gdzieś istnieje takie laboratorium, w którym pracuje się nad reaktywacją przedmiotowych z zwierzątko to jest w pewnym sensie funkcjonowania laboratoriów, które pozostają poza całkowitą kontrolą uczyć nimi poza kontrolą i państwa jakichkolwiek innych i innych instytucji dla niewielu ludzi rezultaty badań takich laboratoriach mogą być dostępne oni mogą, ale przed swoje życie podczas gdy życie pozostałej części ludzkości planety będzie rozwijało się na tym samym poziomie, na którym w tej chwili, na którym w tej chwili jest osobno jest zagrożeniem dla postępu dzisiaj, a nie nie tylko powiedział rynki jak na tego rodzaju kontrola, której pan wspomniał osobność rozłączność tak dobrze Szanowni panowie w takim razie informacje o godzinie jedenastej już kilka minut po informacjach powrócimy do naszej rozmowy wielka loża co to jest postęp ile następstwem kosztuje czy można postęp reklamę towar to tylko niektóre z pytań, które pojawiło się, na które próbujemy odpowiedzieć, a my to pan prof. Przemysław Czapliński literaturoznawca z Instytutu filologii polskiej oraz centrum humanistyki otwartej Uniwersytet imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu i pan prof. Cezary Obracht-Prondzyński socjolog historyk antropolog zakład antropologii społecznej w Instytucie socjologii Uniwersytetu gdańskiego prezes Instytutu kaszubskiego informacje po informacjach wracamy dzisiaj rozmawiamy o postępie pan prof. Przemysław Czapliński pan prof. Cezary Obracht-Prondzyński nasza słuchaczka pani Monika sugeruje, że postęp może nie jest najlepszym rozwiązaniem we wszystkich państwach albo dla wszystkich ekip rządzących niektóre preferują stagnację przekręcona świętą tradycją ewentualnie nawet regres, czyli powrót do źródeł do starają się co panowie na ten temat sądzą jeśli wolno, bo to jest prof. Czapiński wyszli bardzo bardzo bliskiej bardzo bliskie temu, o czym mówiłem, a mianowicie Polska jest przykładem takiego państwa, w której sfera prawna obyczajowa znajduje się właśnie pod nowym dyktatem rzekomej tradycji powrotu do źródeł i nie wiem naturalności czy czegoś tam czegoś tam jeszcze, więc wszystkich argumentów, które pozwalają drukować rozwój o dotyczący sfery prawne obyczajowych swobód dotyczące swobód obywatelskich rada, ale zarazem jest to mniej dni rząd gumy, który w dalszym ciągu mówi o konieczności rozwoju postępu równie cywilizacyjną technicznego to jest właśnie przypadek bardzo częsty dzisiaj czasach bardzo częsty takiej dysproporcji tak kasyn ochronnej osobną ścieżką toczy się rozwój i czy raczej techniczny regres mamy taki klasowy regres mamy na obszarze prawno obyczajowym dotyczącym sfery Obywatelskiej, a więc wszystkiego tego, o czym wielokrotnie rozmawialiśmy w no tak jak mogę dodać także resort Cezary Obracht-Prondzyński na takie komentarze to jest oczywiście pytanie pewien wzorzec myślenia modernizacyjnego czy bierzemy wszystko w pakiecie czy wybieramy sobie rodzynki w postaci dbania o ten technologiczny czy powiedzmy materialną rzeczowy rozwój i pilnowanie, aby nic niespodziewanego nieprzyjemnego nie wydarzyło się w tej sprawie właśnie wolności swobody inne pytanie tylko takie czy czy to jest możliwe takie selektywne podejście czy jest w ogóle możliwy innymi sposób innymi słowy jest takie pytanie czy jesteśmy w stanie sobie zagwarantować ten postęp cywilizacyjny, rezygnując albo wręcz, blokując nawet, wywołując jakiś regres w sprawach wolności obywatelskich jeśli ten pierwszy zasadza się na otwartej głowie na innowacyjności kreatywności wymyślania to owej wolności wymyślania kreatywności nie da się zapewnić bez swobody ekspresji różnych wymiarach także obywatelskich twórczych artystycznych naukowych czy jakichkolwiek innych no i jeden z autorów przywoływany w tym artykule właśnie, kiedy było się przyjrzeć temu modelowi chińskiemu no to w domyśle było, że się zastanowić czy jest możliwe rozwój technologiczny ten właśnie taki cywilizacyjny bez sfery wolności ekspresji 3 wtedy, kiedy ta sfera wolności w różnych wymiarach jest bardzo mocno limitowana to mam zasadnicze uwagi wątpliwości co do tego czy to jest możliwe uważam, że w dłuższym przedziale czasowym model chiński zostanie bardzo mocno zweryfikowane to co dzisiaj się wydaje o IAI i o to historia się toczy życie się toczy i myślę, że w nawet niedalekiej przyszłości bardzo mocno zostanie to zweryfikowane tam nie ma miejsca na wolność nie ma miejsca na kreatywność innowacyjność na radzenie sobie z wyzwaniami ale, żeby to tak ogólnie to powiem jest takie pytanie czy to jest świadczy to Zmierzch wtedy zmienimy właśnie o owej utopie przyszłości to myślimy o świecie, że stara się wszystko zaczyna z drogi drogi są otwarte, a niektórzy i to jest utopia przyszłości, a niektórzy mówią nie to jest zmierz i wtedy pojawia się taka retro topie w przyszłości kiedyś to było piękne to jest ogromne paliwo politycznej mobilizacji taka rekrutacja przyszłości resentyment do tego, że kiedyś było wielkie na klasyka maggi z Donalda Trumpa, który przecież nie jest absolutnie z wyjątkiem dziś wydaje się dzisiaj wiemy już, że wiara w postęp bywa niebezpieczna jeśli nie tylko naiwna, ale niebezpieczna, ale uwiąd i utrata tej wiary jest czymś smutnym smętny bardzo ryzykownym odbiera nam nadzieję na przyszłość i dziś wydają strasznie ciąża była jest jakaś nadzieja na przyszłość pan prof. Przemysław Czapliński i nadzieja umiera ostatnia ta wiara nadzieja nie znikają, chociaż rzeczywiście one nie mają już tej mocy, jaką posiadały w wieku dwudziestym wówczas, kiedy były po prostu wspierane opieki przez rządy tak postęp w pewnym sensie był ideologią państwową i to nie tylko w Rosji czy na obszarze czy nawet na obszarze Europy środkowo-wschodniej, ale mimo zdecydowanej większości świata a, a my i na etapie dekolonizacji Afryki, a więc od lat sześćdziesiątych dwudziestego wieku był również i ideologią tamtych państw tak dokładnie to samo działo się działo się w Azji, więc nadzień brakuje tylko mam wrażenie, że o stała się rzecz bardzo bardzo ciekawa, a to trochę obserwuje raczej obserwuj od stanu w literackiej niż od strony powiedzmy scjentyzm tysięcznej, a mianowicie współczesna utopia ma w sobie sam 52 rzeczy po pierwsze ma w sobie pamięć dawnych utopii, które doprowadziły do niebywałych zbrodni tak niestety utopia, kiedy doszła do władzy doszła do władzy z 1 strony pod postacią nie szybkiego szybkiego rozwoju, a stabilizującego się stabilizującego się państwa jest, a z drugiej strony np. w postaci obozów koncentracyjnych tak dniu komór komór gazowych to także są rozmaite oblicza owego rozwoju państwa nowoczesnego, więc dzisiejsza utopia na sobie pamięć wszystkiego im tego tego całego zła potwornego zła tych zbrodni, które zostały na obszarze całej kuli ziemskiej, a zarazem usiłuje jakoś zrealizować reaktywować o możliwość innego wspólnego życia w teraźniejszości przyszłości tak jeśli się nie mylę to szczególnie w czasopiśmie w dwumiesięczniku humanistycznym zatytułowanym teksty drugi jeden z najbliższych numerów zostanie poświęcony właśnie w przyszłości takich wśród my tekstów, które tam znajdą my będzie również tekst my takiej amerykańskiej autorki, która pisze o możliwości odzyskania nostalgii i tak nawiązuję tutaj do tego, o czym mówił inny pan profesor Obracht-Prondzyński i rzeczywiście reprodukcje jest niesłychanie niebezpieczna ten retro topie w postaci resentyment halny tak podszytą rozmaitymi sytuacjami widać było jeśli programie i Quazi programie Donalda Trumpa widać również tę retro pilną iluzję widać również o programie polskiej prawicy konserwatywno nacjonalistycznej retro to firmy są rozmaite programy faszystowskich współczesna Europy itd. itd. ale to, o czym, o czym pisze autorka i dwumiesięczniku teksty drugie polega na tym, żeby zobaczyć co nostalgii, a więc w takim przeświadczeniu o tym, że przeszłość, ale przez co w tej nostalgii jest jeszcze do odzyskania co jest do ewentualnego spełnienia właśnie dla umożliwienia w przyszłości tak my tych nostalgicznych dawnych marzeniach istniały np. pomysły na to by raczej było równiej niż bogacze np. tak raczej, żeby było bardziej innych, żeby większy nacisk kładziono na współpracę niż na konkurencję, a ile, więc tego typu pomysły więcej wolności więcej wspólności tak tego typu pomysły być może należy właśnie jakoś wyszukać jednym z rozmaitych nostalgicznych wspomnień i przywrócić do do teraźniejszości nie przypadkiem wydaje mi się np. że przed kilku laty w Polsce kupimy całkiem spory rozgłos zyskała książka Janka sowy inna Rzeczpospolita jest możliwa książkę, w której autor Janek Sowa wracał do postulatów długi sierpniowy 100980 tego roku pokazują, że na 21 pkt 14 i dobrze pamięta ma charakter socjalny UE, a więc nie antykomunistyczny nie chodziło o obalenie komuny tylko chodziło o stworzenie nieco innych warunków życia tego typu przegląd niby tak tego typu sięganie w przeszłość może nam dzisiaj pomóc inaczej rozwiązywać problemy teraźniejsze, a nie zanurzać się złudzenia, że kiedyś było wspaniale i lepiej wiemy, że nie było wiemy, że nie było poza tym nawet jeśli było to i tak my znajdujemy się po prostu w innym miejscu winnym momencie, ale nie należy być może odrzucać takich marzeń prawda Uniwersał połaniecki mamy np. kilka kompletnie zaniedbanych dokumentów takich historycznych Polski w polskich dziejach prawdę np. Uniwersał połaniecki, a więc pomysł na to jak wreszcie przekształcić my społeczeństwo przede wszystkim szlacheckie społeczeństwo i dużo lepiej powiązane wspólne albo np. gumę program rządu dzięki Ignacego Daszyńskiego w 1918 roku niesłychanie wolnościowy taki właśnie progresywne nastawiony na nastawionych nad nim wspólnotę Obywatelską na równość praw m.in. równość płci na zwrócenie im wówczas to była niesłychanie istotna sprawa zwrócenie wolności Litwie Ukrainie Białorusi tak dalej tak dalej, więc mamy mamy my bardzo wiele dokumentów tekstów, których i zostało zostały zapisane rozmaite marzenia o lepszym świecie ja bym tych marzeń nie lekceważył należy po prostu przeczytać i zobaczyć na ile one mogą nam dzisiaj pomóc w czynieniu sobie świata bardziej przyjazny, a nie słuszne powrócimy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM pan prof. Przemysław Czapliński pan prof. Cezary Obracht-Prondzyński to goście dzisiejszej wielkiej loży informacje dziś o 11 przepraszam 20 po informacjach wracamy dzisiaj wielkie loże rozmawiamy o postępie i pan prof. Przemysław Czapliński pan prof. Cezary Obracht-Prondzyński pana mawiają do pewnej ostrożności i nie zachłystywać się zbytnio samym terminem samym słowem, bo chyba samo to, że na poziomie ogólności dyskutujemy o postępie to właściwie niewiele tłumaczy należy się przyjrzeć uważnie co to znaczy kto mówi co mówi i w jakim celu mówi, a drogą zupełnie innej beczki tak sobie myślę przeczytałem Szanowni Państwo, że złoty jest najsłabszy od lat i chyba nie wygląda na to, że będzie się umacniał, a jednocześnie patrzę na to co się dzieje w Zjednoczonym królestwie tam premier Boris Johnson powiedział, że przestanie wkrótce dzisiaj ogłosić decyzję przestawia nie będzie już szefem swojej partii pozostanie premierem na razie tak taka jest wersja pozostanie premierem ale kiedy pojawiła się ta informacja o tym, że Borys Johnson przestanie być szefem partii konserwatywnej to brytyjska waluta umocniła się o ponad pół procenta w stosunku do dolara amerykańskiego i prawie tyle w stosunku do euro tak sobie myślę premier mówi, że zrezygnuje waluta umacnia Czyżbyśmy tutaj mieli jakiś interesujący sposób na umocnienie waluty tak tylko mówię bez związków Znicza, ale dziś wracamy tak, proszę bardzo, ta nie, bo moglibyśmy powiedzieć tak nie będzie postępu z takim przywódcy państw to jest k jedna z kluczowych kwestii, o której rozmawiamy, bo na razie było, jakby tak na tym poziomie piszmy ogólnie czym to jest, ale zawsze oczywiście musi to być realizowane obecnie, którym wymiarze powiemy technologicznym obywatelskim wolnościom jakimkolwiek, a jeśli realizowane to dotykamy kwestii przywództwa zarówno tego indywidualnego, jaki zbiorowego grupowego w sensie grupy przywódczych danych społecznościach i wydaje mi się, że jednym z największych wyzwań jest właśnie kryzys przywództwa i to nie jest tylko kwestia tego co widzimy w wielkiej Brytanii, ale oczywiście w Polsce i myślę tutaj różnych wymiarach nie tylko przywództwie politycznym już nie będę nazwisk wywoływał, żeby słuchacze nie dołować, ale również w biznesie również w mediach również tego przywództwa obywatelskiego i jest takie pytanie pewien typ sposób sprawowania tego przywództwa sposób jego kreowania sposób jego sprawowania, jakby wyłaniania, a w drugim rzucie, bo to nie jest tylko techno jak takie podejście technokratyczny jest pytanie o ten wymiar odpowiedzialności, bo w gruncie rzeczy to, o czym mówił prof. Czapiński przed naszym rozstaniem się przed tą przerwą to wszystko było w kontekście też pewnej etyki publicznej takiego poczucia odpowiedzialności, bo to jest pytanie o naszą odpowiedzialność przyszłość i ma my nie możemy uciec oczywiście zakorzenienia się w przyszłości nie da się tylko odciąć, a więc musimy być odpowiedzialni w myśleniu o przyszłości wybieraniu tej przyszłości tego co może być dla nas użyteczne rozsądne myślenie o przyszłości, ale nie możemy też uciekać od przyszłości mówiąc, że to nas interesuje robimy taki ostry zwrot ku przeszłości tam będzie już nasza sielanka mam takie wrażenie że, zwłaszcza w Polsce, że tylko zaczyna być kłopot z przyszłością teraźniejszością i wymyślanie przyszłości to robimy ostry zwrot ku przyszłości gadając nie, mówiąc że na auto teraz już to nam wystarcza, ale można by powiedzieć, że uczelnia historii napełni nam miejski nie obniży nam rachunków nie sprawi, że służba zdrowia będzie funkcjonowała lepiej co mówię też jako historyk z pierwszego wykształcenia przed czym przestrzegam jednak nowe przywództwo i to odpowiedzialne przywództwo w myśleniu o przyszłości mam wrażenie, że w ustabilizowanych demokracjach, jaką jest demokracja brytyjska właśnie doszli do wniosku, że to przywództwo Borysa Johnsona był eksperyment właśnie się kończy, bo przestało być przywództwem odpowiedzialny i dlatego zabiera reakcja rynku tak myślę sobie, że dzisiaj mówimy o tylu zawodach i chyba teraz najważniejsze zawody z tego co co orientuje się to to powinni być się dentyści i terapeuci i po pan prezydent Andrzej Doda zachęca nas byśmy zaciskali zęby i byli optymistami, więc dentyści terapeuci mają szansę pomóc przejść suchą nogą przez te wszystkie kryzysy tak sobie myślę nie wiem czy słusznie nic nie wiem czy to jest najbardziej wiarygodna osoba do mówienia o nadzieję na przyszłość, a swoją drogą panie profesorze to jest ciekawe w takim sensie, kto powinien być bo kto jest wiarygodną albo ma legitymację do tego, aby mówić nam w przyszłości, jeżeli chodzi o polityków to chyba trochę zastanawiamy się zwykle, słysząc słowa polityków czy można tym słowom ufać czy można czy to nie jest przypadkiem jakaś jakaś strategia gra, aby zachęcić nas do oddania głosu na partię jednocześnie no właśnie jednocześnie w pamiętając, że w, że także w zakresie kończy nie tak jak nam obiecywali to jest pytanie do prof. Czaplińskiego czy mamy opowiadaczy od opowiadać to, że oświata czy postępu tak jest czy takich mamy profesor przemysłu w sierpniu sztuce, a tak przyczyny jeszcze raz pozwolę sobie powtórzyć utopia nie mogła powrócić my w dotychczasowej postaci taki ci powiedzmy, jaką wykształci twórcy pisarze od moru SA do nich tym Julesa Verne, a tak dwudziesty wiek jest zasadniczo wdziękiem antyutopii zamiast in Orły Axl i Stanisław Ignacy Witkiewicz Stanisław Lem Tadeusz Konwicki tak dalej tak dalej tak dzieli wiek dwudziesty z wiekiem przerażenia utopii, która doszła do władzy, więc dzisiejsza utopia, która wraca w wydaniu literackim jest jakby samo krytyczna i my radni na właściwy jest nieodłączna od od rozmaitego typu obaw to jest bardzo często utopia budowana na ruinach aktualnej aktualnej cywilizacji znowu tak odwołałem się do większości są, że socjologicznej nie Johna Razera zatytułowanej 4 przyszłości on pisze tam, że zasadniczo najbardziej prawdopodobne są 22 rodzaje przyszłości pierwszy został przedstawiony w Marksie tak rozpadają się struktury państwowe rozlatuje się społeczeństwo właśnie każdy walczy o swoje możliwe są rozmaite sojusze takim charakterze gangsterskim w przestępczym prawda bandyckim to są po prostu grupy ludzi, którzy napadają na napadają na innych albo jakoś tak by w niej wydaniu łowiecką koczowniczy usiłują się odizolować całej reszty, ponieważ spotkać drugiego człowieka w takich warunkach na masowych to znaczy napotkać kłopoty ten drugi wariant zaś tak jest tak bardzo bardzo amerykański aby, a mianowicie to świadku, któremu zmierzamy świat, w którym coraz więcej rzeczy będzie opatentowanych płatnych, czyli woda zasadniczo będzie tylko, że będzie płatna ziarno będzie, ale będzie opatentowane przez wielkie firmy coraz więcej ochroniarzy coraz więcej prawników strzegących tych patentów itd. tak dalej to gdzieś pomiędzy tymi tymi 2 strasznymi wariantami, które są niestety bardzo prawdopodobne tak rozpad państwa co pokazują niektóre państwa czy to kim z dalekiego Wschodu czy Afryki rozpad państwa nie jest możliwy my również z powodu zakłóceń ekonomicznych, więc mamy 2 skrajne warianty pomiędzy nimi jak sądzę kombinuje dzisiejsza utopia na co ona zwraca uwagę tak po pierwsze na to, że nie da się im wymyślić jakiejkolwiek przyszłości opracować jakiejkolwiek przyszłości bez uwzględnienia środowiska naturalnego środowisko naturalne musi być po prostu częścią demokracji musi być kawałkiem demosu, czyli elementem społeczeństwa, który ma wpływ ma głos ma swój udział w rządzeniu sprawowaniu władzy podejmowaniu decyzji w decydowaniu o tym co komu za ile i jak tak nie da się po prostu wymyślić innej przyszłości, w której nie będzie innej polityki my w stosunku do do prowadzonej natury druga sprawa zgadzam się tej instytucji profesorem praw ten prorosyjski, który mówi o kryzysie przywództwa powiedziałbym, że w Rzymie jednym z tego wynika konieczność poszukiwania innych modeli rządzenia niech żyje anarchizm rozumiany nie jako, a my kompletna Rozwałka wszystkiego tylko jako cedować władzy na dół tak sprowadzanie jej na jak na jak na jak najniższy poziom jak najwięcej ludzi powinno mieć możliwość podejmowania decyzji we własnych sprawach natomiast bardzo mało gazu powinna być powinna także literatura testuje uzna nas dla nas możliwości innego przywództwa innego sprawowania władzy i takiego dużo bardziej sieciowego trochę anarchistycznego anarchii od socjalistycznego od tego jest obrażenie literatura to jest z tego rodzaju laboratorium albo mówiąc nieco słabiej warsztat tak taka Szota, w której testuje rozmaite możliwości opowiada się rozmaitych możliwościach przyszłości w notach to też pytanie czy te to Laboratory ta Szopa w taki sam sposób będzie funkcjonowała w świecie prawdziwym, bo jednak literatura daje więcej wymiarów eksperymentowania te wszystkie czasem też te literackie wizje przyszłości czy zmiany właśnie postępu niekoniecznie sprawdzają się w świecie rzeczywistym ja mam wrażenie, że jest troszkę na odwrót, a mianowicie bardzo często można odnieść wrażenie, zwłaszcza kiedy się żyje w Polsce słucha wiadomości, iż w dniu od czasu do czasu zagląda na transmisję obrad sejmowych żyjemy bardzo wąskich fikcja tak, że to są niesłychanie konwencjonalnej fabuły to są właśnie fabuły w rodzaju nasza chata z kraja albo wróćmy do przeszłości albo tutaj już oczywiście odsyłam do zupełnie innego wzorca uczynimy Amerykę na powrót wielką albo Polska tylko dla Polaków albo tylko biała rasa tak to są za Zacha były to są niesłychanie wąskie retro to pilne konwencje literackie w odniesieniu do tego literatura mierzy się właśnie z tą złożonością takim nieprawdopodobnie zawoła ganiony tym sieciowym nas my struktury zadaniem współczesnego świata, które jest nieprawdopodobnie skomplikowany połączony tak to jest taki świat, który wszystko ze sobą jakoś wiąże tylko nie do końca wiemy jakiś sposób się wiąże to po pierwsze po drugie naj jeszcze raz pozwolę się powtórzyć to jest to przed czym literatura ostrzega największe niebezpieczeństwo teraźniejszości przyszłości polega na autonomię kapitalizmu tak na takim sprowadzaniu się my pieniądze za wszelkich więzi pieniądz będzie hulał tam, gdzie będzie mógł uchylać i będzie hulał tylko łącznie na korzyść tego kogo na to stać to jest i tych pieniędzy z właścicielem tak osobności jest największym zagrożeniem przyszłości to jest mam wrażenie to w nim co wynika z my z literatury bardzo bardzo panu dziękuję pan prof. Przemysław Czapliński literaturoznawca Instytut filologii polskiej oraz centrum humanistyki otwartej Uniwersytet imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu i pan prof. Cezary Obracht-Prondzyński socjolog historyk antropolog zakład antropologii społecznej w Instytucie socjologii Uniwersytetu gdańskiego prezes Instytutu kaszubskiego to goście dzisiejszej wielkiej loży informacji już za kilka minut o godzinie 1140 po informacjach kultura osobista zapraszam w imieniu Marty Perchuć Burzyńskiej i informację o jedenastej 40 dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara, a nad jakością naszych połączeń czuwał Szymon waluta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz z rabatem 40%. Wybierz pakiet Standardowy z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA