REKLAMA

O coraz intensywniejszych zakwitach sinic w Bałtyku

Homo Science
Data emisji:
2022-07-09 13:40
Audycja:
Czas trwania:
24:59 min.
Udostępnij:

W tym roku sinice pojawiły się na Bałtyku wyjątkowo wcześnie. Czym grozi spotkanie z nimi? Jak wpływa na nie zmiana klimatu? I jaki mają związek z martwymi strefami w Bałtyku? Na te pytania odpowiada dr Tomasz Kijewski z Instytutu Oceanologii PAN w Sopocie.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry państwu witamy w audycji Homo science przy mikrofonie Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski Crazy nauka PL jest z nami gość dr Tomasz Kijewski z Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk w Sopocie dzień dobry dzień dobry, a rozmawiamy dziś o zakwita sinic jak Bałtyku już 2 tygodnie temu pojawiło się informacje doniesienia o zakwita sinic zalewie Wiślanym czy to czy słusznie się wydaje, że to wyjątkowo wczesny termin za kwitu sinic, a tak niestety tak Rozwiń » zaskoczyło nas to nasze zaskoczyło zaskoczyło można się spodziewać, że te sinice będą się rozwijały artykuł coraz intensywniej i coraz wcześniej to jest jednak ze swego rodzaju rekord, że już o tej porze roku też niższe udało się zaobserwować rekord, który został spowodowany tu się domyślamy przez bardzo wysokie temperatury w czerwcu prawda tak to są 2 główne czynniki, które ty zakwita sprzyjają 1 to wysoka temperatura, a drugi przetworzenia, czyli dostawa nadmiernych ilości azotu, a w szczególności fosforu do tej wody, a czy to o przenawożenie też dniem wyższe w tym roku czy to jest czy to co roku mniej więcej tak samo wygląda kwestia temperatury decyduje to utrzymuje się na mniej więcej takim samym poziomie mimo starań, które są podejmowane myślę o tym będziemy mówić jeszcze za chwilę natomiast tym czynnikiem sprawczym dlatego wczesnego pojazdu, a jest wysoka temperatura no można powiedzieć, że kilkadziesiąt lat temu 23 dekady temu temperatura wody Bałtyku osiągała 21 stopni gdzieś pod koniec wakacji teraz już obserwujemy takie temperatury w niektórych miejscach zostały one przekroczone w takim razie, jakie warunki muszą być spełnione, żeby można było się spodziewać zakwitu sinic, jaka musi być temperatura wody i w ogóle, jakie czynniki tutaj są decydująca, a czynniki jak powiedziałem to jest przede wszystkim temperatura wody i oczywiście to, że te sinice dają nam się we znaki sprawiają, że plaże są zamykane dla kąpieliska są zamykane, a to jest spowodowane oczywiście ruchami wody i kierunkiem wiatru, bo czyni generalnie występują na całym obszarze Bałtyku i dopiero kiedy wiatr je przyzna do brzegu mamy problemy i są podnoszone alarmy, czyli od, jakiej temperatury można się spodziewać takiej temperatury wody można się też nic spodziewać, a tu nie ma jakieś takie ciasno określonej granicy natomiast 21 stopnia można uznać, że to jest temperatura, która będzie sprzyjała też zakwita to teraz zróbmy krok w tył i może przypomnimy albo powiedzmy czym są sinice w ogóle co to jest za grupa organizmów czy, bo tak się mówi, jakby one się nagle tutaj pojawiały złośliwie na tych kąpieliskach mawiało się tam spływały, żeby dzieciom utrudni życie jak one są normalnie obecny w Bałtyku czym się różni to ta ich obecność codzienna, bo zakładam, że jednak nie nie zlatują z nieba od tych zakwitów i tego momentu, kiedy słyszymy o nich w mediach one stają dla nas jakość groźne w osi niż to są jedne z najstarszych organizmów istniejących na ziemi one mają ponad 2,51 000 000 000 rad lat, a i one są bardzo ważnym organizmem czy są bardzo grupą bardzo ważnych organizmów, a to one doprowadziły do tego, że mamy tlen atmosferze, bo przed sinicami atmosfera była kompletnie pozbawiona tlenu dopiero wynalazek fotosyntezy produkcja tlenu, a był udziałem sinic dopiero one dały początek później roślinom wyższym takim jak glony rośliny naczyniowe w do tego trzeba zacząć się one przede wszystkim występują we wszystkich środowiskach są w wodach słonych i są w wodach słodkich możemy znaleźć także w glebie skolonizowały także system klimatyzacji np. są bardzo powszechne i są bakterie to są bakterie gram ujemne, które doskonale radzą sobie w najrozmaitszych warunkach no dobra to co takiego się dzieje, że ci nasi trudno mieć dobroczyńcy w ogóle nie ma Stwórcy życia takiego, jakim ono w tej chwili jest w jakiej formie na ziemi co się dzieje takiego, że my nagle raz do roku przestajemy lubić przestajemy lubić tak jak wszystko, czego mamy w nadmiarze na dobrą sprawę, a jeżeli, a one znać dostają warunki, które sprzyjają im ich gwałtownym rozwoju i gwałtownemu rozwojowi, a to rozwijają się w sposób nieprawdopodobny one są 3 godziny podwajają swoją masę absorbują dwutlenek węgla dwukrotnie szybciej niż rośliny, więc jeżeli tylko te warunki, czyli właśnie temperatura i dostępność w szczególności fosforu są dla nich odpowiednie to dzieje się jak wybuch no i co i co jest dużo sinic kiedyś było mało teraz jest dużo znaczy nagle się robi więcej i więcej tlenu mamy tego planu się boimy czy co innego problem no nie boimy się tlenu wprost przeciwnie sinice sprawiają w Bałtyku w szczególności w głębinach Bałtyku warunki beztlenowe bo kiedy jest ich dużo przy powierzchni wody to światło nie dociera w głąb, więc c rośliny, które gdzieś tam na dnie próbował próbują sobie z Bytowa, acz nie mają dostępu do światła, a poza tym, kiedy kończy się sezon letni, toteż sinice obumierają i tak przeogromna biomasa, którą można wyszukać w internecie na zdjęciach satelitarnych widać po prostu z kosmosu, a opada na dno, kiedy ta biomasa upada na dno to oczywiście zaczyna gnić i tamte warunki beztlenowe pogarszają się artykuł tutaj już mamy strefy beztlenowe tzw. strefy śmierci, a do tych stref śmierci jeszcze wrócimy natomiast chcemy dowiedzieć się co tak naprawdę czym zagraża nam kontakt z tymi dzielnicami, dlaczego my i tak nie lubimy ludzie i nie tylko ludzie też zwierzęta uczą się zamyka kąpieliska cano dla nas to na pierwszy rzut oka jest to kwestia czysto wizualna nie podoba się nikomu taka błyszcząca Zielona zupa natomiast sinice w naturalny sposób produkują najrozmaitsze substancje, z których część jest dla nas toksyczna i są to substancje szkodliwe dla wątroby Pato toksyczne tak to się nazywa fachowo, a i, a spożycie większej ilości takiej substancji będzie powodowało problemy zdrowotne mogą także one podrażniać skórę no oczywiście działają w podobny sposób na świat żywe organizmy żyjące w morzu co prawda ryby skorupiaki może są trochę bardziej odporne niż my, niemniej jednak, że bardzo dużych ilościach tych dzielnic również mogą odczuwać się problemy zdrowotne często się słyszy o tym, że ludzie sami nie wchodzą dowody, ale np. wpuszczają zwierzęta tak psy kąpiące się mogą ucierpieć prawda bardzo mocna oczywiście tak na spożycie takiej wody zwykle będzie się kończyła jakimiś problemami trawie innymi przy bardziej wrażliwych organizmach może dojść do poważnych zachorowań wspomniał pan wcześniej o tym, że dostawy fosforu bardzo mocno wpływają na ten gwałtowny rozwój ten zakwit sinic jak się nazywa jak to jest w tym Fosfory w jaki sposób my jako ludzie tego fosforu więcej wytwarzamy w jaki sposób dostarczamy do Bałtyku, bo to zdaje się, że nasza Sprawka w dużej mierze to co tam się dzieje nie również naszą Sprawką są wyższe temperatury, ale o tym innym razem tak, a oczywiście tak to, że fosforu dostaje się do Bałtyku generalnie do 3 oceanu to jest Sprawka ludzi, a i związane jest to z 2 głównymi źródłami jednym z tych źródeł są ścieki komunalne, czyli co spuszczamy na rozprawę w toaletach i tutaj sytuacja jeśli chodzi o Bałtyk, ale nie tylko poprawiła się w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat c w szczególności od 20 mniej więcej lat zbudowaliśmy dużą liczbę oczyszczalni ścieków, więc ścieki komunalne są dużo dużo bardziej, ale lepiej oczyszczone natomiast głównym źródłem fosforu i Azoty również, który spływa do Bałtyku są uprawy rolne no z tym sobie bardzo trudno poradzić, bo jeżeli rolnicy sypią nawozy na pola jest oczywiście niezbędne, żeby uzyskać wysokie plony, a jeżeli przychodzą potem jakieś ulewne deszcze to naturalny sposób zakłada spółki Ivana wspólny trafia do rzeki tymi rzekami spływa prosto do Bałtyku, a czy rzeczywiście w Bałtyku to się na tyle może być rozprzestrzenia, bo wyobrażam sobie, że w u ujścia rzeki to stężenie może być spore, bo ten wody są zbierane na całej w przypadku Wisły z całej Polski tak no prze cały bieg rzeki natomiast potem no w Żyd nawet Bałtyk, który nie należy do tych wielkich mórz to jest to mnóstwo wody czy też nie nie rozprasza na tyle nie rozmywanie rozwadnia żeby, żeby problem znikał w odległości no jakieś większe od od od ujścia rzeki i rozprasza się i rozwadnia, ale musimy pamiętać o tym, że powierzchnia zlewni Bałtyku jest czterokrotnie większa od powierzchni samego morza i oczywiście nie chodzi tylko o Polskę odrzut nawozów z terytorium Polski, ale całej zlewni Bałtyku, więc woda zwyczajnie się miesza poza tym ten sport, kiedy już raz do tego artykuł trafi ma bardzo niewielkie szanse, żeby się z niego wydostać nie znika po prostu stał co zimą opada na dno razem z tymi martwymi sinicami to później na początku sezonu letniego różnymi sposobami wraca do Toni Wodnej tego sporu jest po prostu więcej więcej czy dlatego ten fosfor nie znika, bo się do wody nie mieszają z innymi wodami morskimi, a tak czy co prawda woda artykuł wypływa znacznie większych objętości ach, niż dostaje się z morza Północnego to jest znowu sterowane układami atmosferycznymi, żeby się woda do Bałtyku oblała potrzebna jest bardzo specjalna pogoda, a takie warunki występują występują niestety coraz rzadziej a, ale cały czas ten spływ następuje w osadach bałtyckich są ogromne ilości fosforu i tak naprawdę my tymi nawozami tylko dokładamy do tej puli tego jak ruszą, jakie muszą być warunki, żeby się w wlała wodę, dlaczego coraz rzadziej się zdarza, bo to zabrzmiało intrygująco, a to jest taka specjalna atmosferyczne pompa można powiedzieć, że te wlewy wody do Bałtyku są sterowane układami barycznym mi, jeżeli w uproszczeniu mówiąc nad morzem Bałtyckim jest niż to ciśnienie tego powietrza, a sprawia, że woda, jakby chciała się podnieść, jeżeli w tym samym momencie nad morzem północnym panuje wyż to już tworzy jakąś tłocznie dodatkowo między tymi ten wyżej ani żem wieje wiatr wtedy ten świat jest skierowane w kierunku północno zachodnich jest dodatkowo przez cieśniny duńskie i potrafi przepchnąć ogromną masę rzędu kilkuset kilometrów sześciennych wody jednorazowo w ciągu 1 powiedzmy sztormu do lat osiemdziesiątych tego typu sytuacje zdarzały się co kilkanaście miesięcy ostatnia miała miejsce w 2014 roku po dziesięcioletniej przerwie to właśnie Samowi tej czy to jest związane ze zmianami klimatu czy z takimi zaburzeniami co tu się dzieje jest to związane z globalną zmianą klimatu tymi układami barycznym nad Europą steruje taki silny Strumień powietrza się nazywać Jet Stream albo prąd strumieniowy on płynie w tych średnich szerokościach geograficznych na wysokości około 810km i to jest ogromna rzeka powietrza na kilkaset kilometrów szerokości prędkość tego wiatru czasami przekracza 300km/h, a jest pewna określona reguła na południe od tego prądu strumieniowego są niże przepraszam są węże na północ są niże, kiedy on faluje na drugie, a to, że układają się jakiś określonych sekwencjach jakiś określony układa to co niedawno mieliśmy jako napływ powietrza z południa ten nasze ta fala upałów, która nas niedawno dotknęła to był właśnie efekt takiego głębokiego meandrów prądu strumieniowego i właśnie te zakorkowane w cudzysłowie cieśniny duńskie sprawiają, że w Bałtyku po prostu rozszerzają się martwe strefy, o których pan wcześniej powiedział co to jest taka martwa strefa martwa strefa to jest c obszar słonej wody, która jako cięższa utrzymuje się gdzieś tam przy dnie to jest bardzo wyraźna granica między tą słoną wodą, a wodą bardziej mnie za szaloną, a między tymi 2 warstwami wody bardzo słabym stopniu dochodzi do wymiany gazowej w jakiejkolwiek wymiany on jak są osobne zbiorniki, czyli dno Bałtyku zagłębienia w dnie Bałtyku wypełniony słoną wodą, która dzięki dzielnicą m.in. osłabieniem tych latek jest pozbawiona ceną, czyli to wszystko właściwie co się dzieje w sumie się sprowadza do działalności człowieka to nie są zjawiska, które były można jakoś inaczej wytłumaczyć będziemy jeszcze chcieli właśnie wpływ zmian klimatu ocieplenia globalnego zapytać nieco więcej w drugiej części wpływ na sytuację całego Bałtyku, a naszym gościem jest dzisiaj dr Tomasz Kijewski z Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk w Sopocie i na drugą część audycji zapraszamy państwa po informacjach Radia TOK FM witam państwa ponownie druga część audycji Homo science i ponownie Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski Crazy nauka PL jest z nami wciąż dr Tomasz Kijowski z Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk w Sopocie witam wykonaniem dzień dobry, a rozmawiamy dziś o zakwita sinic w Bałtyku, które pod wpływem zmian klimatu, ale też przy nawożenia pól są coraz częstsze i występują coraz wcześniej jak np. w tym roku pojawiły się już 2 tygodnie temu zakwity sinic zalewie Wiślanym to jest wyjątkowo wczesna pora i można się spodziewać, że pod wpływem globalnie rosnących temperatur i też lokalnie bardzo mocno idących w górę temperatur te zakwity sinic będą bardziej intensywnej będą się pojawiały wcześniej co nas czeka czy jest także już za kilka lat Bałtyk będzie stale kwitnącym morzem i w ogóle nie będzie można wejść się wykąpać nadbałtyckich kąpieliskach, a to przede wszystkim zależy od wiatrów oczywiście, jeżeli wiatr będzie odgarniał Silnicy od brzegu mówiąc tak kolokwialnie to oczywiście te zakwity nie będą, a plażowiczom utrudnia się pobytu nad morzem, ale niestety trzeba się liczyć z tym, że bardzo łatwo nam się z tym problemem nie da uporać no dobra to co możemy zrobić znaczy na pewno możemy ograniczać zmiany klimatu tak jak zawsze, czyli no nie będziemy o tym teraz długiej historii, zmniejszając emisję w tym zajeździe plan dnia tak natomiast to jest działanie ogólno globalnej niezbędne i starannie lekceważone przez wszystkich czy lokalnie coś możemy zrobić w kwestii Bałtyckiej, a tak takie działania są podejmowane jest taka organizacja, która nazywa HELCOM ona stowarzyszeń wszystkie państwa nadbałtyckie i koordynuje działania zmierzające do, a ochrony tego morza, a zaleca np. unikanie wszelkiej chemii gospodarczej, która zawiera fosfor najbardziej apetyczne dla sinic pierwiastek a, ale także bardzo ważna jest gospodarka wodna prowadzona w krajach nadbałtyckich, jeżeli będziemy spowalnia się bieg rzek, jeżeli nie będziemy sprawiali, że też jak i staną się szybko płynącymi kanałami, a to ta woda zdąży się gdzieś tam oczyścić się, zanim do tego artykuł dotrze chodzimy tak naprawdę o, a budowanie rozwijanie takich terenów podmokłych, a jeżeli woda będzie miała możliwość rozlewać się gdzieś się dookoła rzek będą powstawały bagna lasy grądowe tym podobne obszary nam to ta woda Bartek będzie docierała czystsza z tym, że tendencje są niestety odwrotne to znaczy bieg rzek jest przyspieszane przez to, że są regulowane są kopane kanały i że mokradła są w dużej mierze osuszane prawda taka jest obecnie tendencja w Polsce wciąż jeszcze to obserwujemy w naszym kraju mam nadzieję, że presja ze strony Hel komu Unii Europejskiej, a sprawi, że Polska dołączy do tego trendu, bo tego typu działania są w innych krajach europejskich podejmowane ja tylko dodam, że mokradła i spowolnienie biegu rzek to jest również czynnik bardzo istotny w kwestii walki ze skutkami zmian klimatu chociażby z regulowaniem mikroklimatu wilgotności powietrza w naszym bezpośrednim otoczeniu po to, żeby ta godność na mnie czekało właśnie w stronę Bałtyku tylko, żeby zatrzymywać, a jednak nad lądem w dużej mierze to teraz z trochę szerzej patrząc na całość co jeszcze dzieje się z Bałtykiem jak się zmienia Bałtyk w pod wpływem zmian klimatu chodzi o te zmiany co, do których mamy już pewność, że są związane właśnie z ocieplaniem klimatu w ciągu ostatnich dekad z ocieplaniem w wyniku emisji dwutlenku węgla przede wszystkim do atmosfery, a te zmiany artykuł to jest tak naprawdę wysławiania się tego morza tak jak w pierwszej części wspomniałem coraz mniej słonej wody dostaje się do Bałtyku, a ta słona woda, która zalega głębiny dnie Bałtyckim, a jest odłączona od całej reszty akwenu na dobrą sprawę to jest tak silna granica, że czasami sądy, które z opuszczamy na dno sygnalizują dno w momencie, kiedy docierają do granicy między tą wodą słoną, a mniej za szaloną, a i Bałtyk będzie coraz bardziej słodki może tak jak 2 lata temu zakazano połowów dorsza, ponieważ tak naprawdę zasoby tej ryby Bałtyku się skończyły on z morza Północnego nie chce spływać woda Bałtycka dla północno Morskiego dorsza jest akceptowalna, a dorsz nie wróci nie sądzę, żeby to się udało natomiast te ryby zastąpią inne gatunki Bałtyku można już łowić sandacza szczupaka okonia leszcza, a tego typu gatunki będą w Bałtyku się rozwijały i Bałtyk będzie się stawał coraz bardziej, a jeziorem można by powiedzieć, czyli te gatunki, które pan wymienił to są gatunki słodkowodne ewidentnie i tu chciałabym też dodać, że zakwity sinic, których wyszliśmy to również jest domena polskich i nie tylko polskich jezior prawda w tej chwili to jest ogromny problem różnych zbiorników wodnych w całej Polsce ach, w Polsce nie tylko w stanach Zjednoczonych tego typu problemy się pojawiają i Azji i całej i w całej reszcie Europy, więc się to słuszna sinic jako najstarsze organizmy praktycznie na ziemi są wcześnie i były zawsze można powiedzieć, że te złoża gazu ziemnego, które wydobywano gdzieś tam strzelców kontynentalnych to tak naprawdę są dawne martwe strefy, gdzie sinice w dużych ilościach opadały chciałem spytać o to słono wodę, która tam czai przednie co się stało, że ona się tam zaczaj iła jak to wcześniej wyglądało i czy to wysłać danie się w Bałtyku to jest kwestia tego, że baby cały czas napływa słodka woda z rzek, ale co się stało z tą słoną czy właśnie 4 oczy mówi się w poprzedniej części audycji, czyli to, że i nie przepompowni je się ta woda z morza Północnego z co tam się dzieje, dlaczego ona tam przycięła przednie słona słona woda jest bardziej gęsta i przez to jest cięższa niż się woda słodka ona miesza się ze słodką wodą bardzo ograniczonym stopniu dlatego w górnych warstwach artykuł Zatoce Gdańskiej np. mamy, a stężenie soli ja rzędu 8 PS, czyli 8 g licie morzu północnym woda jest ma 35 g od soli w litrze, a jest taka różnica woda przednie ma kilkanaście 20 może 20 kilka gramów soli ta granica między słoną wodą słodką jest naprawdę bardzo mocno wyrażana, ale co się zmieniło kiedyś przecież była czytaj był nim fizyczne warunki się znać inaczej nie zmieniło się to, że jest woda słona cięższa co się zmieniło, że się nie miesza tak naprawdę nie mieszała się zawsze, bo Bałtyk tylko w niewielkich krótkich etapach swojej skądinąd krótkiej historii na podatek ma 12 może tysięcy lat można odpowiedzieć, a ta woda wpływała do Bałtyku z morza Północnego albo szybciej albo wolniej bardziej intensywnie lub mniej intensywnie, a ostatnimi czasy wpływa coraz mniej intensywnie maksymalne stężenie soli w Bałtyku, jakie miało miejsce w czasach przed prehistorycznych jeszcze było rzędu kilkunastu może 20 PS, czyli o g na-li to się zmienia sposób mniej więcej dla tura Anny w tymże ostatnimi czasy staje się to bardzo bardzo szybko ekosystem zwyczajnie nad tym zatem nie nadąża czy można mówić, że to jest katastrofa ekologiczna czy takich ostrych słów raczej należy unikać właśnie w przypadku mówienia o Bałtyku tym tych procesach, jakie w nim zachodzą ja unikałbym określenia sytuacji Bałtyku mianem katastrofy ekologicznej bo kiedy jest katastrofa łapiemy się za głowę i uważamy że, że jest pozamiatane nie ma czego ratować my wciąż mamy możliwości, żeby temu Bałtykowi pomoc okej, czyli z tego co rozumiem doraźna pomoc, której możemy dokonać my tak szeregowi to jest raz unikanie chemii gospodarczej zawierającej fosfor i 2 po głosowanie na ludzi, którym zależy, a niektórym kompletnie nie zależy na dobru Bałtyku nami, choć premier Chin, którzy myślą o tym co będzie nas czekało kilkadziesiąt lata nie w perspektywie do kolejnych wyborów i tutaj warto wspomnieć o tym, że spowalnianie biegu rzek, czyli nieregulowanie ich oraz przede wszystkim utrzymywanie mokradeł jest kluczowym czynnikiem właśnie związanym z tym, żeby ten Bałtyk nam się nie zamienił słodkowodne jezioro dziękujemy za rozmowę dr. Tomaszowi kijowskiemu Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk w Sopocie i zapraszamy do strony strony monitorującej m.in. zakwity sinic, która jest polecana przez Instytut Oceanologii poprosimy podania adresu, ale strona sad Bałtyk Pele zapraszamy na tę stronę można tam zajrzeć świeże dane też temperatura wody na temat auta bić czasami te najróżniejsze parametry tam co dziękuję bardzo, zapraszamy państwa co tydzień na naszą audycję i również naszą stronę Crazy nauka PL, a teraz czas informacji Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HOMO SCIENCE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA