REKLAMA

Dlaczego prof. Leder tęskni za nudą? (cykl o nudzie)

Godzina Filozofów
Data emisji:
2022-07-16 11:00
Prowadzący:
Czas trwania:
45:07 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
, a z nami jest prof. Andrzej Leder psychoterapeuta filozof kultury związane z Instytutem filozofii socjologii Polskiej Akademii Nauk autor wielu książek ostatnio książki rysa na tafli wcześniej też przeszklonej rewolucji dzień dobry Andrzeju dzień dobry dzień dobry państwo często się dziś nie ja niestety chyba się nic nie cudze, bo niestety związki nie bez tego on to ciekawe dlaczego wydaje się, że nuda jest takim momentem, kiedy można oderwać się od takiego o karcie presji Rozwiń » różnego rodzaju bezpośrednich zobowiązań filozofowie zresztą jak pewnie z prof. Mikołejko żeście zauważyli zawsze się interesowali do tak i podejrzewali ja, a głębsze znaczenia jest ten słynny fragment Heideggera, gdzie pisze pan o tym, że głębokie znudzenie ciągnące się mgła przepaście naszej przytomności i no, więc już jak się przeczyta jakiś smakowity cytat takie smakowite zdanie nasz człowiek zapomną widać, aby w, których by tak chciał te 3, a jeszcze swojej przytomności jest zagłębić na w związku z tym takie życie, w którym nie bardzo jest na to miejsce wywołuje czasem nostalgiczna tęsknota do tego, żeby sobie zagłębić w przepaście pojawił się w tej sprzed tygodnia naszej rozmowie z prof. Mikołajko i Miguel de Namur no i Emil czara również m.in. rzecz jasna ran praktyki teoretyk nudy, które wszakże to doświadczenie dla niego esencja no i jakością związaną z nudą było coś specyficznego co dzieje się czasem mianowicie takie pozostawanie poza czasem niejako jest dla nudy charakterystyczna wg rana, ale wg nam również Otóż wczoraj jednak opisywał to doświadczenie przynajmniej przy przy wskazano, że mówił o nim, że taką prawdziwą nudą jest nuda długotrwała nie taka, która nam się przydarza w pewnych szlak tylko tylko właśnie takie takie doświadczenie, które trwa bardzo długo Otóż, że to jest jednak niezwykle trudne doświadczenie będące źródłem dyskomfortu głębokiego, które z kolei porównywał też czy czy jakoś łączył ze swoją długotrwałą bezsennością mówił, że te chwile takie nocne ciągnące się wydłużające, kiedy właśnie zamierało następstwo czy poczucie następstwa rzeczy no powodowało u niego bardzo intensywny dyskomfort nawet taki prowadzący go do myśli autodestrukcji na rozpoznaje tu całego rana pewnie w Gniewie czy jest jakiekolwiek doświadczenie, które czara określiłby jako takie, które nie prowadzi go i VAT autodestrukcji myślę, że nienawiść wściekłość które, którą przekładał na te swoje doskonałe aforyzmy to było coś takiego co jednak myślę było elementem witali styczna mu jego jedynym chyba w i to chyba możemy sobie tak przeskoczyć do różnych form z analitycznego czy związanego z teorią w stanach etyczne myślenia to znaczy myślenia o tym że, że nuda jest pewnego rodzaju zahamowaniem jakiejś ekspresji jeziora wtedy, kiedy wyk lina i wyraża swoją dezaprobatę dla świata jest pełen energii natomiast kiedy musi zahamować, kiedy to właśnie takim się rozlewa w tej pościeli, w której nie może zasnąć to wtedy jest znudzony to pojawi się takie podejrzenie, że ta nuda jest czymś co co wynika z tego, że właśnie nie mógł wyrazić czegoś czegoś bardzo ważnego naraz, czyli że nie mógł np. pójść za pewnego rodzaju siłą napędową, która w nim dojrzewa i taka koncepcja wydaje mi się jest dość bliska ogólnie rzecz biorąc Myślenic analitycznym, a to wtedy sytuuje nuda blisko melancholii chyba czy nawet depresji Ka tak, choć ja bym raczej oczywiście w ogóle powiązanie mówi depresji to jest bardzo istotny wątek, ale jeszcze, zanim do niego dojdziemy to ja bym tutaj przede wszystkim widział zahamowanie, które nie wynika z jakiejś utraty czy jakiegoś zranienia traumę jest dawanie tylko raczej pewnego kontekstu, w którym funkcjonuje dana osoba dany podmiot czy nawet grupa jakaś, który powoduje, że i jego dążenie jego taka podstawowa właśnie siła militarna przy jego pragnienie jeżelibyśmy bardziej Polaka nas mówi i nie może się wyrazić lokalne mówi często powtarza taką swoją myśl, która brzmi mniej więcej nie nigdy nie zdradza swojego pragnienia co dokładnie miałoby znaczyć oczywiście spory trwają wyrażają w ale na pewno jest tym coś takiego, jaki sens, że jeżeli człowiek na zdradzanie idzie za swoim pragnieniem w takiej czy inny sposób stała no to właśnie na jakieś manowce jednym z tych masowców, na które może trafić jest jakiś rodzaj znudzenia braku poczucia sensu braku poczucia celu braku energii, która do tego celu niesie to wydaje mi się jest nawet niekoniecznie związane z ramieniem utratą żałoba tylko po prostu jakimś rodzajem spraw paraliżu który, który przychodzi często z zewnątrz zależy to właśnie, bo tutaj ten wątek jakiegoś przyhamowania czy zahamowania, którym mówisz jakiegoś sprzeniewierzenia się im Pulsowi czy pragnieniu jest bardzo ciekawy czy wobec tego ta nuda czy to doświadczenie nudy byłoby jakąś karą, którą sobie zmierzamy za to jak i jakie ma miejsce w ogóle w tej w tej logice działania psyche wobec tego jak to wygląda czemu czemu czemu aż tak intensywne jest doświadczenie, które dostajemy po stłumieniu nawiasem mówiąc pamiętam jak kiedyś Zbigniew Sokolik, czyli nestor tutaj powojennej polskiej z analizy tłumaczy różnicę pomiędzy tłumieniem wyparciem psychoanalizie bardzo to było malownicze i ciekawe, a nie nadaje się niestety do przedstawienia na antenie tutaj w Th CEZ znakomitego przeczuwam hale w każdym razie wydaje się, że jeże ten wątek zahamowania czy niemożności podążania, za jaką siłą napędową czy jakimś pragnieniem tak się ciekawie łączy w tym literackim opisem nudy bowiem Hajdy rano udaje jednym z tych nastroje tych takich wielkich uczuć, które nie są wcale zwykłymi naruszeniami emocje, kto wygra PiS tylko są sposoby na to, żeby doświadczyć całości świata tak jest GE i można by powiedzieć, że jest w tym Tety tym łącznikiem jest ten moment, kiedy nie możemy dążyć do czegoś określonego, a zwykle pragnienie wiąże się czy jak mówił analiza obsadza bardzo konkretny obiekt na powiedzmy częściej zakochuje i uważa, że tylko ta 1 osoba dowolnej płci albo ewentualnie pozbawiona płci, ale zwykle jednak się jakoś uczą wiąże jest tym obiektem, który jest źródłem szczęścia radości, bo potężnych przeżyć różnych i teraz, jeżeli się te staje niemożliwe na święta osoba wyjechała do Anglii tam pracuje to no to wtedy pojawia się takie takie właśnie niespełnienie i władz może się pojawić się uda, ale derby powiedział tak to jest ten moment, kiedy właściwie po mniej więcej pół roku dochodzimy do poczucia, że cały świat jest wobec nas nic szczególnego nie biegają losowanie jakiś obiekt nie jakaś samo lub czy cokolwiek innego co mogłoby być obiektem pragnień tylko właśnie całość świata jak gdyby się tak nam wyłania i tutaj nuda jest mediatorem w takim jakimś otwarciem na doświadczenie, które inaczej jest dla nas w ogóle niedostępne, kiedy właśnie goni się za takimi szczególnymi obiektami ale, toteż jakoś łączy się czasem prawda z tym, że wychodzi, że w tym doświadczeniu wychodzimy poza właśnie uczestnictwo w przepływie czasu, że jakby stajemy trochę poza tym i wtedy właśnie ta całość istniejącego się się uobecnia nam no bo w momencie, kiedy w tym nurcie płyniemy tą to nie mamy tej perspektywy po prostu jest potrzebna coś co jakoś specyficznie charakteryzuje nuda właśnie, czyli jakiś rodzaj jakiś rodzaj transcendencji może negatywnej porządku czasowego czas jest bardzo silnie związany z pragnieniem w każdym razie, jeżeli w ogóle cały czas jesteśmy w tym obszarze różny teorii, które jak powiedział, że w ogóle, ale mają taki taką genezę czy tak i klimat Niciński to znaczy jest jakiś czy nawet, żebym Orłowski jest jakiś taki taka Wola taka siła taki jakiś nurt, który płynie z tego wynikają różne różności i oczywiście psychoanaliza jest w tym nurcie czy w tym sposobie myślenia, ale też powiedziałbym, że Heather gdzieś matę Niciński korzenie łatwo sprawdzić i jej i w tym w tych wszystkich sposobach myślenia w ogóle czas jest dużym stopniu związane z o tym przepływem z pragnieniem siłą z popędem teorii psychoanalitycznej w ogóle doświadczenie czasu jest bardzo silnie związane z takim z takim właśnie realizację pragnienia i i ten Dzierżanowski niemożności doświadczenia czasu w momencie, kiedy człowiek jest jak sparaliżowany bezsenności pięknie o tym też wina pisze to jest właśnie taki moment, kiedy czas rozlewa się jakiś rodzaj wieczności, która napiera dokładnie nie blef NASA to jest taki na napiera tego co jest i ja w ogóle jest ono tak zmiażdży tego, kto nie ma sobie tego tej energii do UE w finansach to jest energia do innego i ten ten rozlewanie się czasowo ości taką jakąś nieokreśloną bagno watą czy mglistą wieczność jest dotkliwym w każdym razie opisach 2 autorów z rana, czyli wina z dotkliwymi bardzo głęboko nieprzyjemne uczucie tak tutaj też jeszcze pojawił się wątek tydzień temu ale, ale jeszcze go również przywołam, bo jest interesujący jakoś łączy się z tym kontekstem przez siebie przywołanym wątek ojców pustyni tradycji takiej no właśnie mistycznej wewnątrz wewnątrz chrześcijaństwa pierwsze wieki chrześcijaństwa pustynie egipskie tam dość masowo ludzie wówczas nawracający się na chrześcijaństwo udawali się, żeby żyć w odosobnieniu i poświęcać się całkowicie modlitwie kontemplacji prawd wiary dużo jest takich bardzo ciekawych tekstów, które powstały właśnie wtedy dokumentujących aktywność rozmaitych ojców, ale i matek pustyni aptek maty ojców pustyni można nabyć bez problemu dostępne są w księgarniach w każdym razie to jest tak naprawdę bardzo ciekawa tradycja pod wieloma względami też przypominająca różne wschodnie mistyczne tradycje jak się czasem ta postać maty czyta przypominają one niekiedy klany Zenon, ale tam właśnie pojawia się wątek ludy w postaci AC Edi, a media jest oczywiście nie tożsama z Dudą, bo to jest rodzaj doświadczenia, które jest konglomeratem rozmaitych Stanów emocji nuda jest tylko jednym z tam jest jeszcze nostalgia jest jakaś jakiś rodzaj Arche do nich no są różne inne odczucia typu melancholia właśnie to jest mieszanka ale, ale facet jest tam tępiono niezwykle mocno przez ojców pustyni w czasie dużo modlić i pracy fizycznej wykonywać, żeby nie dopuszczać do siebie tego stanu proweniencji dom demonicznej skądinąd, bo to jest przypisywany stan czy też no istota, która stoi za za za tym stanem jest jest charakteryzowane jako jako istota demoniczna demon południa szczególnie w szczególności to się wiąże z okresem, kiedy w ciągu dnia, kiedy to było najbardziej dotkliwe właśnie koło południa, bo tam było wtedy bardzo gorąco już byli głodni, bo wstawali bardzo wcześnie, a jedli tylko 1 posiłek w okolicach tam piętnastej minutami, więc już w okolicach południa do jedzenia jeszcze trochę było, a od od od poranka minęło dużo czasu upału no i wtedy mnichów opadało takie odczucie, które właśnie też przypomina na poziomie fenomenu logo swojej to co tutaj mówiło się lawina się wczoraj nie no i tamto było traktowane jako coś bardzo złego jako coś co jest grzechem ciężkim i co trzeba za wszelką cenę z siebie wypędzić no zresztą skodyfikowane to zostało w teologii Tomasza z Akwinu jako 1 jasna bardzo poważnych grzechów, którego sens wydaje mi się był związany z odrzuceniem na Bożego stworzenia to oznacza, że to poczucie nudy, która właśnie powoduje, że niczego się już Niechcę nie pragnie w szczególności nie pragnie się zbawienia wszystkiego co do niego może prowadzić no jest po prostu odrzuceniem tego co dobre, a w łuk więc, więc rzeczywiście sprawa jest tutaj poważna, choć muszę powiedzieć, że w swojej interpretacji pojawił się taki wątek rzecz jednak spadek poziomu glukozy ta pani własność stąd, że stajemy się historia może w czasie może łączyć wydaje mi się tutaj są to na pewno dość różne elementy etyki, ale skoro w liście one jakoś się ze sobą spotykają i w każdym razie oczywiście można patrzeć na NATO w ogóle praktykę całą mona styczną czy w ogóle Papa to ona pojawia się przecież bardzo różnych kultura jako taką próbę wewnętrznie Enia całej pracy pragnienia to znaczy, że nie realizujemy pragnienia przez życie światowe i obiekty postaci osoby rzeczy, które możemy znaleźć świecie tylko raczej wycofujemy się właśnie na pustynie i na tej pustyni w naszym wewnętrznym świecie odnajdujemy te obiekty, których możemy pragnąć, chociaż właśnie jakiś rodzaj kontaktu z boskością z absolutem i i nie potrzebujemy do tego ani innych w każdym razie wtedy, kiedy w szczególności, kiedy indywidualnie w samotności oddajemy się tego rodzaju medytacje albo ani nie potrzebujemy już jakiś bardzo istotnych dóbr ziemskich w swój swoistą ewolucję tego myśli sposobu myślenia odnajdujemy najpierw było Augustyna, który jest jeszcze bardzo mocno w takiej tradycji właśnie, żeby znaleźć Boga z o swojej myśli w swojej duszy na nie swojej duszy on jest latanie jak bardzo w przeciwieństwie do Tomasza do naszego, ale jednocześnie zachód wyraźnie znajduję zupełnie, a wołem w zasadzie 1,52 wieki po po Augustynie, a doktryna Świętego Benedykta wyraźnie ukierunkowuje aktywność ze świata wewnętrznego z tego z tej, żeby do platońskich korzeni kontemplacyjnego sposobu, skąd ten placyk na aktywności znowu do działania w świecie i i raj dla Bora które, które powoduje, że mamy średniowieczną kulturę, która jest jednak niesłychanie kulturą działania świecie, nawet jeżeli oczywiście kontemplacyjne wątki cały czas są obecne ten wewnętrzny spór jest bardzo silna, ale nowożytność zdecydowanie akcent przenosi na aktywność w świecie, ale tutaj dochodzimy do jeszcze innego sposobu myślenia o nudzie to jest ten sposób myślenia, który wyłania się z pro z nowoczesnym społeczeństwem przemysłowym z nowożytności zresztą taką, która do której, jakiego stopnia nadal należymy, czyli z maszyną Wiedniem stosunków międzyludzkich i z tym co zostało nazwane filozofii niemieckiej alienację Hegla Marksa, czyli nuda wynikająca z przyciągnięcia człowieka coś co jest powtarzalne automatyczne, odbierając mu aspekt twórczy wreszcie, podporządkowując go jakimś anonimowym wielkim siłom społecznym, które zmuszają go do aktywności która, owszem jest aktywnością, ale ma bardzo niewiele wspólnego z jego pragnień tak no tu jeszcze można by było przywołać kontekst zupełnie współczesne różnych badań, która na temat nudy powstają takich badań w kręgu psychologii empirycznej one są w ciekawy sposób skądinąd sprzęgnięta z taką narrację efektywności i działania, którą jednak mocno mamy w tym świecie zakorzenioną, bo dziś duża mówi się o takich bardzo pozytywnych aspektach nudy jako czegoś co właśnie w dalszej kolejności jest takim wzmacniaczem sprawności efektywności kreatywności szczypta nudy innymi słowy pozwala na uwolnienie się z jakiegoś schematycznego myślenia i na uruchomienie rezerw kreatywności, które czasami są uśpione na dużo jest teraz takich takich tekstów takich książek również sporo się pojawiło, które właśnie na nudę chcą patrzeć przez taki pryzmat jeden z moich ulubionych bohaterów literackich komisarz grę z menu, na który prowadzi śledztwa w Paryżu prawie zawsze przeżywa w trakcie swoich dociekań taki moment, kiedy nagle rozłazi mu się całkowicie obraz no przestępstwa tego, jaki mógł być związek pomiędzy poszczególnymi osobami, jakie są motywy z przyczyny skutki tak dalej itd. on wtedy szpada taki stan, który dość dobrze odpowiada tym różnym AC Dion albo o takim właśnie bezsennością znudzonym chodzi potem Paryż zwykle wtedy pojawia się mgła właśnie albo jakaś mżawka i on tak nie wie co ze sobą zrobić właśnie watę stale, że nic muszę nie chcę nawet nie chcę się usiąść wypić piwa, bo on raczej miłośnikiem piwa jest nie wina i i już zupełnie jest taki znudzony i ale on wie i oczywiście czytelnik też sobie, że to jest stan, który po, którym pojawi się wreszcie ta konstrukcja, która wyjaśnia zbrodnie i wydaje się, że to jest w ogóle bardzo częste różnego rodzaju procesach twórczych często psychologia odkrywa coś co literatura w pewnym sensie opisywał już od dawna że, że właśnie, żeby pojawiło się coś nowego najpierw musi dojść do dezintegracji dotychczasowych struktur, a także integracja ma taki charakter właśnie na uznały do tego cytatu każdy gra się odwołał, gdzie już wszystko zaczyna się rozpływać widzimy całości albo nie widzimy tylko odczuwamy, jakby całość i tak całość dopiero na nowo się może ułożyć restrukturyzować i i wtedy nagle wyłania się coś, czego szukamy też w tym sensie Duda jest całkowicie niezbędna do tego żeby, żeby doświadczyć twórczości też hale to by było tak to było to by była taka wizja, w której doświadczenie nudy z 1 strony aktywizuje nieświadomość z drugiej strony rozszczelnienia granica pomiędzy świadomością ani świadomością w tym sensie, że no my tutaj tak Pellegrino jemy trochę w poczuciu, że Rze, że właśnie nic się nie dzieje i i że nie wiadomo co miałoby się czy co mogłoby się wydarzyć jest ten rodzaj wystąpienia z nurtu czasu, który wcześniej mówiliśmy, ale z drugiej strony coś tam się dziś dzieje to znaczy jakiś rodzaj pracy jest w tle i w pewnym momencie nagle pojawia się rozwiązanie w tym sensie ta data ta ta kreatywność się budzi to czy to tak by można było pisać wg ciebie tak wydaje się, że psychoanalityczne w sensie dokładnie tak było i to jest związane z taką myślą, która już jest obecnie frajda laka nie wypowiada bardzo wyraźny sposób to znaczy tak naprawdę myśli niż świadomość człowieka i jeżeli my to co się dzieje świadomości to jest stosowanie właśnie do jakiego stopnia pewnych schematów moglibyśmy powiedzieć świadomość zawsze świadomością trans centralną, która ma swoje schematy, do których kant mówił, że tam przyczynowość nie wiem na różne logiczne kategorie i tak itd. natomiast pojawienie się czegoś nowego to jest zawsze efekt aktywności świadomej i problem polega na tym, że ogólnie rzecz biorąc nasza świadomości i to już idziemy za krajem nie lub wcale być pod władzą czy to wpływem nieświadomości mam mnóstwo mechanizmów, które tą świadomość na różny sposób blokują projekt nazwał cenzurą i i i w związku z tym również blokują bardzo wiele twórczych sił czy aspektów i bardzo chętnie w gruncie rzeczy poddaje się takiemu schematy zmowy, czyli temu, żeby działać w zgodzie z bardzo określonymi i powtarzanymi sposobami funkcjonowania, żeby doprowadzić do tego pojawienie się czegoś nowego twórczego zaskakującego chaotycznego trzeba ten ten cały system obronny schematycznych trochę zdemontować to demontowanie często przeżywane jest doświadczane właśnie jako luda, czyli jako taki stan no świetnie opisany właśnie np. wypadku komisarza grę, ale powiedziałbym, że na dodatek współczesna cywilizacja jednak aż 3 i ogólnie rzecz biorąc ekonomii i ten cały sposób funkcjonowania produkcja dla produkcji itd. itd. lubi powtarzalność schematyczność lubi to, żeby człowiek oddawał się dużym stopniu takim takiemu działaniu przewidywalne muzykalności wcale nie lubi zaskakującej i nowatorskich momentów poza tymi, którzy są do tego delegowani, czyli tymi tam, którzy mają wymyślać nowe bomby układy scalone i inne takie rzeczy i perfumy np. i i w związku z tym i w związku z tym ogromna większość z nas raczej jest skłania do tego, żeby no i chronić przed takim takiego rodzaju doświadczeniami, które z 1 strony będą nas zintegrować z drugiej strony nas będą skłaniać do twórczych pomysłów pomyślałem, kiedy mówiło się o tej relacji pomiędzy świadomością świadomością o tym, że świadomość na różne sposoby aktywnie stara się nieświadomości od siebie odgrodzić ograniczyć wpływy, że w zasadzie w perspektywie współczesnej neuronauki i psychologii empirycznej chyba jest odwrotnie to znaczy nieświadomość właśnie ma różne sposoby na to, żeby świadomość oślepić na nas się działanie różne skróty poznawcze różna różna Hermana Henry styki poznawcze właśnie na tym m.in. polegają, że świadomość ma poczucie nasze ja nasze ego, że to co robimy jest wynikiem jakiejś naszej racjonalnej analizy tymczasem to to są właśnie różne skróty które, które sprytnie tam gdzieś się się rozgrywają za naszymi oczami, ale to w sumie też jest bliskie takiemu psychoanalityczne w ujęciu mam wrażenie, że steruje tym wszystkim nieświadomość zza kadru, ale w nasze tylko wydaje to jest taki pozór świadomości z drugiej strony nawet te słowa czy określenia, które w, których używasz to znaczy trik i tai różnego rodzaju skróty itd. itd. to wszystko pokazuje, że świadomość bardzo broni tej swojej hegemonii licznej opozycji, która jest ułudą oczywiście i tutaj powiedział współczesna euro nauka jej psychoanaliza po prostu zgadza może inaczej opisywać mechanizm samego tworzenia się tego co moim zdaniem zresztą wynika z różnicy poziomu języka opisu natomiast natomiast rolnicy z te 2 dziedziny zgadzają sieć co do tego że, że to jest pewnego rodzaju roszczenie świadomości mianowicie żona ma pewną kontrolę nad wszystkim co robimy czy myśli czy coś, czego chcemy tylko, że i widać tutaj, że to, żeby utrzymać to roszczenie o to, żeby utrzymać stan taki takie poczucie dominacji trzeba do się napracować zdjęcie trzeba włożyć mnóstwo wysiłku, żeby nie zauważać wszystkich efektów skrótów oddziaływań przewidywalnie nie w pełni uświadomiony czy i czy oddziaływania tego co wyparte tego co jest objęte cenzurą i tutaj świadomość ma naprawdę dużą wprawę bym to efekt powiedział trenowany od dzieciństwa, żeby starać się tego nie zauważyć może to oczywiście oddziałuje tak pewnie, jakbyśmy porównali te 2 wizje nieświadomości już przyjrzeli się temu jak ta nieświadomość scharakteryzowana co ona robi tak dalej to byłyby jednak tutaj fundamentalne różnice pomiędzy tą euro naukową perspektywą psychoanalityczną, ale na poziomie bazowym rzeczywiście na poziomie relacji pomiędzy ja i całą resztą to faktycznie jest bardzo podobne Paweł Boguszewski, który tutaj flankę euro naukową prezentuje często w tej audycji używa takiej metafory dużego biurowca i prezesa który, który w jakiejś wielkiej korporacji nowym biurowcu siedzi na ostatnim piętrze no i oczywiście jest tam cała masa pracowników, którzy wykonują realne realną robotę ten prezes sądzi że, że on w zasadzie nad wszystkim kontrolę sprawuje i wszystkie polecenia wydaje tymczasem ja tymczasem jego obraz całej sytuacji opiera się w dużym stopniu na raportach, która otrzymuje na biurko regularnie na w tych raportach różne rzeczy tam piszą swe pracownice niekoniecznie odzwierciedlające to co rzeczywiście się dzieje też mające na celu upewnienie prezesa jakiejś jakimś przekonaniu które, które czemu tam służy np. i perspektywy piętra piątego byłoby bardzo korzystne, żeby prezes właśnie tak myślał, ale wcale niekoniecznie odzwierciedla to stan faktyczny także wydaje się, że to jest bardzo dobra metafora jakoś w nurcie tego, o czym mówimy, więc na pewno, ale ja jeszcze wrócił do tego wątku związanego z tym jak bardzo kwestia nudy stała się istotna nowy sposób w społeczeństwie nazwijmy to mieszczańskim, ale wcześniej koniecznie o tym powiedzmy to bardzo ciekawe jest taki projekt ten ten wątek alienacji czy tego, że pewnego rodzaju fundamentalny aspekt twórczy ludzkiego z istnienia egzystencji jest przenoszony poza człowieka i ostatecznie człowiek staje się dodatkiem do różnego rodzaju urządzeń które, które wykonują za niego różnego rodzaju funkcje coraz bardziej funkcje intelektualne wydaje mi się powoduje pojawili się czegoś co jeszcze ich Fromm nazwał złośliwą Ludo to znaczy takim rodzajem en ty, która w gruncie rzeczy jest formą przeżywania agresji wściekłości takiego poczucia zużycia jest taki bardzo ciekawe myśliciel współczesnym walczą już nie żyje Bernacki Blair który, który niedawno zmarł skądinąd tak, ale dni, a zmarł kilka książek się okazało po polsku i a jest trudny w lekturze m.in. dlatego rząd próbuje języków humanistyki i umieścić gdyby, więc duże obszary wiedzy związanej ze współczesną inżynierią inżynierią komputerową itd. itd. więc więc, więc to nie jest łatwe w lekturze, ale takiego myśl, której chce wrócić to jakiś taki bardzo odległy początek tego procesu Antona zwykle Proletaryat ją proletariackiej człowiek rozumie właśnie w ten sposób, że człowiek oddaje zewnętrznemu umaszynowienie temu światu swoje twórcze w swoje twórcze siły czy swoją twórczą władze i im mówi właściwie spór o pismo, które odnajdujemy Platona jest początkiem tego pismo jest pierwszym momentem, kiedy pamięć zdolność do szczegółowego nazywania rzeczy spraw zostaje w jakim sensie wyprowadzone poza żywy umysł ludzki znajduje materialny nosi i wiemy o tym, że plan był przeciwny temu temu procesowi zresztą opór przeciwko pismu jest jest czymś co się w tradycyjnych kulturach często zdarza i tu możemy dalej ciągnąć pojawienie się druku, który ten proces upowszechnia potem pojawili się maszyny maszyny takiej Sejm w tym sensie jak maszyna Tkacka czy różnego rodzaju maszyny wykonujące skomplikowane w gruncie rzeczy czynności wymagającej inteligencji twórczego podejścia on jest zamieniają jakąś sekwencję ruchu no i współcześnie oczywiście całe cały obszar umaszczeniu mówienia myśli myślenia, ale też takich funkcjach za zaufanie czy innych takich gruncie głęboko relacyjnych elementów ludzkiego funkcjonowania aż po sztuczną inteligencję, która wprawdzie na razie niezbyt inteligenta, ale zaczyna w i ten ten proces takiego wyzwania człowieka z różnego rodzaju twórczych relacyjnych aspektu owocuje takim takim stanem właśnie ściek Kłos ci, który wron bardzo silnie diagnozował społeczeństwach europejskich szczególnie tuż przed wielką wojną potem w okresie między 2 wojnami to tam było coś takiego co zostawało jeszcze zastanawia też, jakiego stopnia dzisiaj ten rodzaj takiej złośliwej nuty właśnie nie nie był na to, że już dzisiaj, ale jeszcze przed chwilą bardzo istotny dla społeczeństw co najmniej globalnej u nas w do dzisiaj to rzeczywiście trudno mówić chyba o ludzie jeśli, choć co dzieje się dookoła i ATA to bombardowanie w sensie i dosłownym, które wydarza się za naszymi granicami nie dalekimi i bombardowanie informacjami, którego nieustannie doświadczamy na co właśnie takim miejscem w tym krajobrazie aktualnym zupełnie, gdyż teraz zastanawiam na ile to doświadczenie jeszcze w ogóle jest możliwe w takiej konfiguracji w jakim my żyjemy dzisiaj nieustannie od rana właściwie, sprawdzając często media i obserwując to co 24 godziny na dobę tutaj płynie w takim poczuciu, że za chwilę może się stać coś znowu co kompletnie nam się modelu obraz rzeczywistości pandemia przecież takim się stała momentem, w którym zresztą mimo tego, że zamknięcie byliśmy w domu część z nas przynajmniej to się wydaje, że jakoś nuda nie zagościła no bo te miesiące przynajmniej pierwsze miesiące euforyczne miesiące w pewnym sensie, choć wypełnione lękiem mówi o tym co było w Polsce, bo w Polsce ta pierwsza fala właściwie nie nastąpiła w sensie medycznym było niewiele zachorowań no ale ale poczucie lęku było silne no to pierwsze miesiące spędzone w domu to był czas dla wielu osób właśnie pełen niezwykłych inicjatyw związanych z jakimiś nowymi formami edukacji albo z nadrabianiem zaległości w czytaniu oglądaniu seriali fraktale tutaj to nuda już specjalizująca w rodzinach, w których nagle ludzie znaleźli się na nogi to oczywiście trach miast, a ich dochód to jasna Kaczyński był z długu, który dawno nie było wszyscy sobie wychodzili latam też nudy nie było wtedy o prawdę ale, a propos tej aktualnej sytuacji szczególnie właśnie doświadczenia najpierw pandemia, a potem wojny to taki przychodzi do głowy, że ta reakcja wielu społeczeństw zachodnioeuropejskich w szczególności niemieckiego francuskiego włoskiego to znaczy próba w gruncie rzeczy nie usłyszenia czy nie zobaczenia tego co się dzieje jest pewnego rodzaju powiedziałbym obroną nudy to znaczy obroną takiego właśnie stanu, w którym żeśmy byli do mniej więcej pierwszej dekady 2001. wieku, gdzie z 1 strony właśnie już wszyscy już sprzęgnięte w ten nazwijmy to późny kapitalizm, a z drugiej strony ten ten ten taki rodzaj pewnej stabilności komfortu braku wyzwań miał taki narkotycznych wpływ na nasze społeczeństwa i wydaje się że, że ten te pukanie w rzeczywistości, które się teraz odbywa w ciągu ostatniej dla okresu jest odrzucane, że to jest znowu ten moment, kiedy pan świadomość broni swojego stanu nie chce z realnym mieć do czynienia, jakie mogą być skutki tej odmowy na skutki mogą być przede wszystkim tragiczne w sferze realnej to znaczy, że jednak pomoc dla walczącej Ukrainy nie będzie nie 3 i myślę że, że o tym trzeba pamiętać, że tkwienie wiek pewnego rodzaju w stanie uśpienia, ale uśpienia takiego świadomego zaprzeczanie pewnego rodzaju zjawiskom tym co się widzi nawet to to prowadzić do tego żeby, żeby to się czy źle skończyła myślę też, że ta nie jest ani bezpieczne ani dobre dla dla tych społeczeństw, ale myślę też może teraz tak i to za spadkiem, o którym wspominałem takiej i z mówiąca, a postaci komisarza Megger o tym w takim momencie kryzysowej nudy, która poprzedza jednak pewnego rodzaju twórczą mobilizację, że może jesteśmy z punktu widzenia tych społeczeństw właśnie w takim momencie to znaczy takim momencie, kiedy nic nie układa w całości dawny dawna struktura już rozsypuje, a tej nowej wcale nie widać, gdzie niczego się nie chce nawet piwo przestało smakować ale, ale jednak, ale jednak to poprzedza jakiś rodzaj wyłonienia się nowego kształtu nowej figury nowego pragnienia i taką mam nadzieję tak to było bez wątpienia korzystna pod pod wieloma względami, a czy widziałby pytam czy jako psychoterapeuta psychiatra przecież również czy widziałby nudę w takich po prostu kategoriach Niewiem zaburzenia jako czegoś co co nie posiada tych wszystkich jakości, o których powiedzieliśmy tylko jest jakąś taką po prostu uporczywą, gdy stracą ją czymś co co po prostu może być źródłem cierpienia i co należy leczyć ja wiem, że w ogóle paradygmat medyczne ściśle nie jest twoim paradygmatem w myśleniu o doświadczeniu psychicznym, ale bywa też także właśnie w ten sposób się na nudę patrzy jako na coś co jest po prostu pewną jednostką diagnostyczną co może być składową właśnie różnych bardzo poważnych kondycji i na koniec właśnie o to perspektywa taką medyczną czy może nawet raczej medyka listy tchną należałoby powiedzieć w odniesieniu do, gdybym zapytał no, jeżeli nudę połączymy z depresją i z takim stanem pozbawienia chęci do życia, a w celi, jeżeli sięgniemy do tych średniowiecznych skojarzeń to to tutaj rzeczywiście często dzisiaj odpowiedzią jest po prostu radykalizacja i oceniając tego wielu różnych względów nie oceniając, bo oczywiście to się wiąże z tym z analitycznym psychoterapeutycznych sposoby myślenia w tym sensie, że depresja może być efektem właśnie już zwykle wynikającego z jakiegoś rodzaju utraty, nawet jeżeli to jest dziś bardzo odległa utrata zahamowania takich sił życiowych energii czy pragnień i popędów na nie zmienia faktu, że psychoterapia jest dostępna dla stosunkowo wąskiej grupy ludzi i medyka Liza jest skuteczna w każdej społecznej skutecznym bardzo wielu ludzi, którzy cierpi z powodu takiego rodzaju rozjazdu rzeczywistości, które mówi sieradzki wyraz daje wczoraj Jan po tym, jak są Niechcę używać określenia karmieni lekami, bo to jest trochę przemijające, a zmienia faktu, że zostają leki to inny to to po prostu czuje się lepiej tej jest o wiele bardziej dostępne społecznie niż ta praktyka duchowa, jaką jest terapia, a więc, więc w tym sensie tak lokalizacja różnego rodzaju form nudy jest wydaje mi się praktyką, która niezależnie od tego jak można poddawać krytycznym myśleniu typu lokatorskiego jest coraz bardziej powszechnym sposobem radzenia sobie z różnego rodzaju trudnościami we współczesnym świecie, a to, że jest to równo niż związane z tym wszystkim, o czym mówiliśmy wcześniej alienację z tym tym całości lub nazwa Proletaryat ją itd. itd. jest związany no ale w takim świecie żyjemy i także, że znak musi użyć szczepieniu jest samoistną wartością w rozumiem, że Sojusz płata naszej rozmowy jeśli chodzi o takie doświadczenie nudy, które nie jest właśnie jakoś uporczywa i rozległe, a jedynie przydarza się od czasu do czasu to w żadnym razie nie rekomendujemy tutaj tzw. sposobów na nudę ani też na jakichś praktyk, które można przedsięwziąć, żeby nas tego stanu się wydostać jak najszybciej tylko raczej zachęcamy do bardzo fajne często sposobem na nowe my mając złe skutki nie będzie do tego zachęca to ja, nawiązując do tego od czego zacząłeś naszą rozmowę życzę ci w takim razie więcej momentów, kiedy będzie mógł się nudzić po prostu bardzo dziękuję za za rozmowę dziękuję bardzo, widzeń prof. Andrzej Leder psychoterapeuta filozof z Instytutu filozofii socjologii Polskiej Akademii Nauk był państwa gościem no a teraz informację za moment po informacjach Ryszard Bugaj się tu pojawia się na antenie oczywiście Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA