REKLAMA

Kto zniszczył cywilizację Azteków?

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2022-07-18 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:11 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
na początku jest legenda o to na drodze indiańskiego narodu staje Kamienna głowa świszczący szeptem oznajmia, że uczyni ich panami całego Meksyku i wskaże im miejsca do osiedlania się, jeżeli tylko zabiorą ją ze sobą porzucają swoją krainę i kamienną głową pod pachą ruszają przed siebie wędrówka trwa długo nawet bardzo długo schodzi na niej 200 lat wreszcie uznano znak kaktus u podnóża skały anonim osią pożerający węża rzecz dzieje się na niewielkiej wyspie Rozwiń » pół źródeł strumienia kapłani orzekają, że to sztuka Sowa skała tak legenda staje się rzeczywistością Aztekowie sami nazywający się Meksyk to zapuszczają korzenie nad jeziorem na licznych Wyspach po jeziorze rozsianych zaczynają budować miasto stolicę Wenecję nowego świata imponującą metropolii musiano potężnymi kamiennymi budowlami ten hit plan Europie kanonizacją wówczas Świętego Tomasza z Akwinu, a Władysław Łokietek zawiera Sojusz z księciem litewskim, kiedy Eminem i z jego córką Aldoną żeni swego syna Kazimierza do epoki odkryć geograficznych jeszcze blisko 2 stulecia Hernan Cortes przyjdzie na świat dopiero za 160 lat jest 18 lipca 13002005. roku powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewicka moim państwa gościem jest prof. Stanisław i ani szef ski państwowe muzeum archeologiczne w Warszawie oraz narodowa szkoła antropologii historii w mieście Meksyk część Instytutu Narodowego antropologii historii Meksyku dobry wieczór pani profesor cięcia pozwolę sobie taki stan na początek dla pana profesora miłosierdzie już w pomocniku historycznym w tekście wielkie cywilizacje ery prekolumbijskie pisał tak zasiedlanie nowego świata stanowi jedną z największych zagadek współczesnej nauki mimo wnikliwych badań archeologicznych genetycznych lingwistycznych nadal brak jest zadowalającej i zdecydowanej odpowiedzi na podstawowe pytania, kiedy człowiek postawił swoją stopę na terenie Ameryki, jaką drogą dotarł do nowego świata brak jakichkolwiek znalezisk szczątków należących do przodków ludzkiego gatunku Homo erectus tenisowi Janina tarczycy wskazuje, że Ameryki północnej Południowa były jednymi znaj później zasiedlonych kontynentów na ziemi najpóźniej czyli kiedy to wiemy to oni też nie wiemy dokładnie najstarsza taka grupa teorii to będzie lokowała ty przejście do Ameryki za pośrednictwem cieśniny Beringa, czyli takiej cieśniny, która dzisiaj pokryta wodą, ale ona była w okresie zlodowaceń pokryta lądolodem, który łatwiej się z taką wędrówkę z Azji do Ameryki suchą nogą przy czym wędrówki nie odbywały się tylko z Azji do Ameryki, bo w nich mamy przykłady wędrówek odwrotnych Amelki do Azji, ale rzeczywiście nie mamy wielu danych archeologicznych po pierwsze, teren północnej Kanady, a Laskach to są tereny, które nie są tak łatwo dostępne badaniom psychologicznym to jest olbrzymie tereny leśne pokryte czasem trudno, gdzie oczywiście no znaleźć jakieś stanowiska archeologiczne to jest troszeczkę znać na szczęście na łut szczęścia w związku z tym mamy trochę stanowisk na Wybrzeżu zachodnim Ameryki, czyli od strony oceanu spokojnego natomiast cały ten teren, który idzie do strony wielkich jezior on archeologiczny nie jest jeszcze do tej pory przebadany poza tym mam jeszcze oczywiście część Alaski mamy Grenlandię, która też była zasiedlona w czasach odległych, ale mamy pokryta dużą częścią dużą część kontynentu jest pokryta nadal żąda ode w związku z tym badania archeologiczne są niemożliwe jony to samo dotyczy Południowej strony Ameryki tam mam Antarktydy na jeszcze w tej chwili nikt na Antarktydzie badań psychologicznych dziękować być może tam też znajduje jakaś wskazówka dotycząca migracji człowieka mówimy o Homo sapiens, bo te wszystkie inne gatunki ludzkie prawdopodobnie w Ameryce nie były karnację brzmi nie znaleźli typach żadnych śladów tak, że mówimy ograniczymy się tylko do Homo sapiens, który jak wiadomo mniej więcej w okresie 180 000 lat temu, czyli około 200 dotarł do Europy wyszedł z Afryki dotarł do Europy z jej kontynentu afrykańskiego być może by chodziły też inne grupy, ale one nie zawsze musiały przeżyć to były izolowane małe grupki ludzi i z uwagi na ciężkie walki nie wszystkie musiały do życia, bo widać jakieś potomstwo skrzyżować się natomiast Homo sapiens wydaje się być tą częścią rzecz w tym gatunku Homo, który jednak przystosował się do wszystkich rodzajów klimatu i przeszedł i był potem w stanie migrować do Ameryki, kiedy z Afryki wyszedł Homo sapiens poszedł na bliski wschód tam dzisiaj mamy tereny trochę nie urodzajną to jest pustynia arabska tam mamy dzisiaj konflikty wojenne, ale w tamtych czasach oczywiście troszeczkę inaczej to wyglądało był to teren bardziej bardziej sprzyjające takim gród ARR, choć dość Beaty osoba nowego występował były okresowe deszcze były wiocha, gdzie ta ludność mogła ewentualnie zebrać się na kilka tygodni czy miesięcy w roku takie osady też mamy re Polska ekspedycja archeologiczna razem ze amerykańską brytyjską przez wiele lat prowadziła badania północnym Sudanie południowym Egipcie, gdzie znaleziono dużo takich właśnie no osad gry czasowych, kiedy zjechały się wody była pora deszczowa ludzie tam gromadzili się prawdopodobnie wtedy dochodziło do krzyżowań rozmaitych grup apotem oni odchodzili znowu i wędrowali z popołudniowej Saharze jednostronne albo na dzienne ten Półwysep arabski z drugiej strony, ale stamtąd człowiek poszedł dalej, czyli zasiedliły Azję i Europę, a z Azji również poszedł w stronę południową do Australii no i został jeszcze 1 kontynent to, które nikt nie wiedział, że istnieje, ale no mamy różne datowania, choć logicznie czasem fantastyczne czasem niezbyt precyzyjne powszechnie sądziło się, że w czasie ostatniego zlodowacenia, kiedy ten lądolód skandynawski zatrzymał się miejsce na połowie Polski, tak więc powiedzmy od Kutna w stronę Poznania ta ten na Odolanach tam zatrzymał i mamy pod takim Putina kutnowską takie wyraźne obniżenie potem mamy Wysoczyzny Kujawską z tymi dzieciakami z nowymi i PiS może nam z tym typowym krajobrazem polodowcowym również my tego typu zlodowacenie my nazwanych skansen było w Ameryce i ono przy kryło przejście to on no taki przesmyk cieśniną dzbany Berlinga, który łączył w ten sposób łączył Syberię z Alaską i to jest okres nie 14 000 latem, kiedy no może 1516, kiedy te warunki na stałe, żeby człowiek mógł suchą stopą przejść no i mamy stanowiska archeologiczne datowanym właśnie na ten chory na 12 000 na 13 000 lat temu nawet w w Chile jest takie stanowisko Monte Verde, które jest datowane na różnie tam po 12 pułap 13 EPU przed naszą erą a, ale była taka teoria, że te osadnictwo było przesuwało się lądował powoli powoli powoli ci ludzie wytwarzali no tutaj taką kulturę od narzędzi zwana Clovis i oni się przesuwa i nawet archeolodzy wyliczyli, jaką szybkością przeszli przez cały kontynent amerykański, żeby dotrzeć tam do Chile bardzo szybko się liście no dzisiaj wiemy, że część obligacji odbywała się łodziami wzdłuż Wybrzeża Ameryki, czyli przez Amerykę północną przez Półwysep kalifornijski szybko to znaczy ile no i na tyle szybko się już 12 000 czy 13 000 przed naszą erą byli w Chile, ale nie odbywało się tą rządową natomiast w tym pojawiło się inne hipotezy w związku z tym, że jeżeli zrezygnujemy z tej teorii musimy co innego poszukać w związku z tym szukali stanowisk i są stanowiska rzeczywiście datowane na 30 państw 8000 przed naszą erą, ale stanowisko w Brazylii Petra rada no nie do końca jest rzetelnie opisane czy rzetelnie wydatkowane także są wątpliwości zresztą Monte Verde też było to i to one wielokrotnie Pesach logo całego świata, którzy dyskutowali i sposób datowania datowanie jest takim problemem dla nas hologram, bo niby mamy te metody chodzi o węgiel jest bardzo powszechną metodą, ale musimy wiedzieć co datuje, czyli musi być dokładnie umieć kopać wiedzieć, jakie są was w tym okresie w tym okresie dużej zmiany kulturowej nie było wniosku z tym warstwy kulturowe są dosyć nieprecyzyjne co innego jak się kopie, jakie stanowisko, gdzie co Stal co 100 lat jest jakaś zmiana kulturowa no weźmy np. stanowiska no ze średniowiecza w Polsce to ile dokładnie te domy były burzone były potem budowane i te warstwy kulturowe są wyraźnie oddzielone jednak drugi, ale w okresie no to jest jeszcze panu LEED albo okres palę indiański to w te ślady są bardzo rzadkie, które ludzie zostawili, zwłaszcza na stanowiskach otwartych co innego z jaskiń, gdzie ten materiał ten gruz skalny się gromadzi w sposób ciągły, bo ciągle nam przez spada z tej sufitu takiej ochoty i przystępuje to dawniejsze jakieś warstwy, ale jedno z tą samą nieco szybkością to odbywa, ale na otwartym stanowisku no to bardzo wiele rozmaitych żywiołów wchodzi w rachubę i nie mamy tak precyzyjnych was kultowe wydatkowanych w związku z tym powstały inne to pierwsze zasiedlenie Ameryki nastąpiło wcześniej troszeczkę wcześniej to znaczy jedni mówią o 1718 000 ani nawet przy przenieśli do 30 000 to, ale kierunek zawsze był CB natomiast była jeszcze druga grupa badaczy, ale to ostatecznie Czechy na skutek braku badań archeologicznych upadło, że od strony wyspy wielkanocne strony Polinezji, ale też bardzo nowe tak powiem datowania są na 1011. wiek naszej ery, więc ta tego typu migracja oczywiście nie wchodzi w rachubę trzecia były jeszcze fantastyczne takie SA w PiS, że z Europy przed wikingami jeszcze, ale oczywiście one upadły także w tej chwili mamy i 3 albo 4 ewentualne fale, które doczekały ostatnio fala miała miejsce 2000 nie ostatnia fala dopiero dziś jeszcze przychodzi, bo do czasów rewolucji październikowej Eskimosi ciągle mieszkali inni ci dla terenu Rosji oni się przenosili ciągle do Ameryki i grupka ich została przyszła rewolucja październikowa i zamknęła ich, iż nie mogę dalej przenosi się do laski, ale to jest ostatnia migracja Waśniewski posła czy in wójtów tam rynki to kiedy na scenie dziejów pojawiają się Aztekowie kim są czoła atakowi to bardzo późno na to już Mieszko założył swoje państwo Polan, a tylko jeszcze się nie pojawili w Strykowie hardo podobnie przyszli to wiadomo, że z północy, ale nie wiadomo do pani, skąd być może jest to teren graniczący między Meksykiem Stanami Zjednoczonymi nowy Meksyk, a być może jeszcze trochę dalej na południe tam, gdzie jest stan Meksykańskiej coli ma na północ nadal Harry nie więcej z mitycznego kraju, a plan haju no i Czapli można powiedzieć, a plan to jest ten, kto pochodzi z kraju czapki po na łacińską można pobić Aztekowie wywodzą się z dużej grupy językowej i to STK ta grupa obejmuje stan dzisiejszy Jutta tam, gdzie są lekcje i tak była kiedyś igrzyska olimpijskie były utopie tam mieszkali Indianie zwani utopie stąd nazwa Jutta tego stanu potem byli Komancze nie wiem czy państwo pamiętam, żeby sza oni momencie chłopi ci, którzy dali dużo do wojny byli wiernych ta ich religia to wszystkie prze nikła Fin, ale i Gwiezdnych wojen i na południe mieszkali Aztekowie, czyli to duża grupa językowa wielu, które plemion wielu społeczności indiańskich, która migrować i wieku 1112. nastąpiło znowu pewne tąpnięcie klimatyczne w Europie to się przejawia tym zaczyna się pojawiać mała epoka lodowcowa trzynastego wieku tam też było coś podobnego, że to spowodowało, że pewne masy ludzkiej przeszły z północy na południe poszukiwaczy zdrowia na północy zrobiło się zimniej i ruszyli oni rzuca na pytaniu łatwiejszego wyślą, bo mamy przecież ten, gdy ciałko Enion albo Gran kanion wspaniały stanowiska naskalne, które zostały dopuszczone w trzynastym wieku tam uprawiali kukurydzę, ale zrobiło się zbyt suchą zbyt zimno i w związku z tym poszli niektórzy na południe i w ten sposób pojawi się Aztekowie centralne Meksyku Aztekowie oczywiście mają swój mit, że pojawił się Bóg lubi celu poczty ją powiedział jak nie posłuchacie to ja mam tam ziemia obiecana Noise wędrowali wędrowanie między przeszli przez stulecie stolicę państwa Aztec celtyckiego takich poprzedników tych Azteków aż wylądowali w Dolinie Meksyku i tam po wielu wielu walkach, a czy Stolat niemieccy kończyli po Dolinie aż od mniej więcej jedni mówią 1321, bo mieliśmy w zeszłym roku świętowanie tej rocznicy konflikt wokół 2021 niektórzy mówią, że od 1324, czyli jeszcze musimy poczekać trochę, a ponad 1325 założyli swoją stolicę zwaną ten od tych planem mieli ku temu Lidla, a czy Aztekowie to jest nazwa ducha kończyła wśród History to głównie w wieku osiemnastym wieku dziewiętnastym, a teraz oni siebie nazwani rysika chilli stąd jest nas dzisiejsza Meksyk myśli kas myśli kas myśli covid i oni używali języku nam, nad którym do tej pory około 2 000 000 ludzi jeszcze mogił ludzi, którzy mieszkają od stanu w grę tam jest Acapulco, gdzie Alka płonęły schwytany Niemiec państwa wielką to był Alka powoływany, ale tam tylko wszyscy Hanny, tak więc tam od od oceanu pacyficznego aż do stanu Veracruz tam są zamieszkałe w sposób może nie ciągły, ale społeczności, które mówią tym językiem, którym mówili Aztekowie, czyli językiem na ład w tym języku jest wpisanych wiele kodeksów wiele kalendarzy Hiszpanię też uczyć się tego języka w wieku 16, aby móc z kwestiami Zobacz Indian to musi znać języki ich oczywiście w wieku 16 wielu takich konika hiszpańskich nauczyło się go i wieku szesnastym no na na wskutek różnych działań losu pojawił się osobnik nazywających się Korteza MR nam te same może nie tak szybko pani pewnie także Agora szybko poszliśmy do portfela oczywiście w czasie czegoś dowiedzieć co, a sarkastyczne było, a za plemię czy możemy mówić o narodzie, a my się wydaje, że jeszcze trudno jest mówić o koncepcji narodu natomiast to są grupy etniczne plemienia oczywiście natomiast nie ma takiej jeszcze tożsamości narodowej i chciał powiedzieć także Aztekowie skolonizowali środkowy Meksyk tam, gdzie dziś znajduje się miasto Meksyk, a 100 lat później w roku 1000 z kolei willowa to znaczy po prostu w drodze wojen w odwrocie lubię moją zamiera czułam się oni, ponieważ przyszli jako ostatni no to nie było dla nich miejsca na wszystkich wypędzili na bagna i gdzieś dzisiejsza stolica San miasta Meksyk to była wysepka bagienna, która na środku jeziora skup też oko czy wiedziała też oko pańskie ona tam się znajdowali nikt tam się chciało osiedlać w warunki trudne były warunki oni to jednak postanowili się tam osiedlić oczywiście jest mit założycielski się pojawił Łucji poszli znowu w formie de taka kierowania, czyli takie widzenie było, że wąż, ale walczący z Orłem na punkt misji się pojawił to było tak taką oznaką, że Przymierze zbyt wielu opacznie zostało dotrzymane i to znak Boskiej, żeby się osiedlać w tym miejscu powstało potem okrąg świątynie zwany tempo mają na tym miejscu właśnie, gdzie te wydarzenie mityczne się odbyło, a typowe przez to lat walczyli z rozmaitymi cudami, powiększając stopniowo swoją całym horrorze 1411. wieku, a piętnastym wieku los jednak były tam trochę silniejsze jeszcze państwa związane z te pan Kamil z ośrodkiem was kapo Falco, ale w piętnastym wieku nastąpiła duża wojna Hebel je prowadzili właśnie Aztekowie ciemności planu wygrali tę wojnę zrobili trój Przymierze z 2 innymi ośrodkami i to też Koko, a drugie dla kopanie, czyli dzisiejszy ta Kubie są tak by dzisiaj Przedmieściem Meksyku City, a w oko jest miejscowością po drugiej stronie jeziora resztek Jeża aktora zostały osłabione państwa trój przymierza taka koalicja 3 ośrodków wszystkie mówiły między nawet czy mnie przepraszam dla Kuba te panewki na to tak też odmiana troszeczkę łacińskiego i od 1600 trzydziestego powstaje to co nazywamy popularnie imperium azteckich, a o, jakiej wielkości mówimy, jeżeli chodzi o obszar tego imperium, a także o liczby ludności to znaczy dokładnie nie będziemy wiedzieli wiadomo, że wmieście ten ości plan to było właściwie największe miasto chyba w tamtym okresie nowego świata miało grubo ponad 100 000 mieszkańców, ale znaczy to było miasto, które częściowo przechodziło w tereny rolnicze i tam były Chinami pyta czy litra są Hiszpanie nazwali pływającymi wyspami, czyli tereny wyniesiony trochę otoczone kanałami i one przedłużały niejako istnienie samego miasta do wszystkich wybrzeży tego dużego wiedział np. Ciarko czytam do dla rzuciła Cannes praktycznie tak samo czy do TESKO, czyli około 100 000 można powiedzieć niektórzy mówią o 120 niektórzy mówią więcej nie nie wiemy nie będziemy nigdy widzieli, ponieważ miasto nie istnieje, choć logiczną zostało przykryte współczesnym miastem także z reguły jeśli chodzi kulturę Aztec to ekologiczne ma bardzo niewiele danych zrobiony to są wykopaliska w wieku dziewiętnastym wieku dwudziestym, kiedy jeszcze można było kopać jakieś izolowane wykopaliska wniosek o azteckich na terenie formy stanu Morelos, ale to są i trochę odległe dobrze stworzyli oni imperium, podbijając stopniowo całą dolinę Meksyku potem przeszli na rodzinę to luki obok to na stronę Pacyfiku podbili dużą część stanu dzisiejszego grzechu tam jest właśnie Acapulco doszli do haki tam, gdzie mieszkają w Stykowie Zapoteków wie, a z drugiej strony doszli do rzeki panu tam, gdzie mieszkał w UE własnej połowie doszli do to znaków też, podporządkowując ich środkowym w stanie Veracruz teraz tak nieudanym podbiciu łatano wojny stara kami jednak były jeszcze zbyt zbyt duży opór był ze strony tarasów także nie udało się podbić dzisiejszego stanu meczu w Cannes, a z drugiej strony przygotowywali się oni do ataku na Jukatan, czyli na Majów mieli oni w miejscowości własne PEG to jest na pograniczu dzisiejszego stanu haka i Veracruz taki garnizon, który już szkoła się do ME ekspedycji militarnej w stronę Tabasko stronę stanu tabasco tapas być może znane państwo, że mamy np. cygara to jest teren, gdzie dobre cygara są albo banany też o nazwie ta Łasku tester nizinny ten dzisiaj chodziła kiedyś cywilizacja metka Brenda Luis pisze, że w czasach największej świetności imperium liczyło około 12 000 000 poddanych rozciągało się na 250 000km² składało się z 38 prowincji właściwością dało się od zatoki Meksykańskiej po Pacyfik, ale im chodzi o to, że to nie jest ciągła nasze były duże wyspy nie podbite między nas na tym terenie tych 20, ale można być Pono 25 000 km kwadratowych były wyspy nie pobyt nie podbite niekontrolowane przez taką znaczy nasza idea, że podbijamy coś gruntownie cały kraj podbijamy tutaj trzeba to troszkę to wziąć na wjazd, ponieważ Aztekowie zadawali zadowalali się podbijanie jakiejś stolicy i potem przez tego władcy, który już był uzależniony wodowanie kontrolować teren natura ta, której nie podbijali, której do końca nie podbija, czyli był to lud wojownicze oni zorganizowali oni byli bardzo zorganizowani stworzyli taką organizację opartą na religii Państwowej, czyli właśnie na tym kulcie Boga, aby cel poszli, ale on służył interesom właśnie państwa władcą był dla tu ani w tym wypadku wyj lat ani, czyli wielki ten, który może mówić blatu ani to jest ten, który ma prawo mówić, czyli wódz wojsk lat ani, czyli wielki i on wybierany spośród tam 200300 kandydatów nie było tutaj żadnej dynastii, która rządziła sposób ciągłych tak to było w innych państwach miastach, a świat Majów tutaj nie tutaj był on wybierany i rządził aż do do swojej śmierci miał taką takie 2 jak gdyby im takie 2 instytucje społeczne bardzo zorganizowany scentralizowany jedno to była warstwa kapłańska, która stworzyła religię państwową w postaci regularnie odbywających się świąt co 20 dni zgodnie z kalendarzem świętowano takie święta dla wszystkich były, ale religia była kontrolowana i sam fakt powiedzmy przeżycia religijnego był kontrolowany przez państwo z drugiej strony prawodawstwo istniał od plastikowej stworzyli prawa właśnie mieszkańcy te skoki zajmowali się pcha została albo dawcę nawet Alco OJ, taki władca też oko on stworzył prawo, a z drugiej strony mieli takie zakony rycerskie, czyli mamy szkołę, która uczy ludzi walczyć i najwybitniejsi Cichy i absolwenci szkół z zasilają 2 takie zakony i jak łacha i Orła a na jakim stopniu rozwoju stała ta cywilizacja na jakim stopniu rozwoju no i jeśli chodzi o kulturę materialną to można to by porównać ewentualnie Hulk elitę, czyli z epoką miedzi albo oni znali troszeczkę metale, ale nie formie takie, żeby tworzyć przedmioty zabijające to były ozdoby z miedzi z tombaku, czyli ze stopu miedzi z ze złotem Segro, które oni zaczerpnęli z kultury idących z Ameryki Południowej albo od Majów natomiast takiego praktycznego zastosowania tych tego metalu jeszcze nie było raczej do celów takich praktycznych ale dlaczego dlatego, że oni posługiwali się obcy Dianę o przydział to jest zwany staną Ameryki potocznie jest to szkliwo wulkaniczne, które jest tak można je obrobić, że tworzy bardzo ładne rany albo ktoś Lance wtem Koj ciało nie robi takich szansach pan jak np. Krzemień on jest lepszy, więc wytrzymalsze natomiast, a czy jeśli chodzi o kulturę materialną to można było wypowiedzieć, że to była epoka schyłkowa epoka kamienia, ale ja nie chcę wartościować, bo to jest punkt widzenia eurocent ręczne, że z punktu widzenia Europy nadajemy nazwy tym epoką, a hol logiczne reszcie świata nie podział na 3 wieki ma tylko zastosowanie w Europie, czyli kamień brąz żelazo tylko w Europie czas sekwencja jest można jest ewentualnie północną Afrykę bliski wschód jeszcze to objąć natomiast nie odnosi się to w Australii nie odnosi się to do reszty Afryki nie odnosi się wreszcie do Ameryki ten podział, więc jeżeli to tak można pobiec natomiast jeśli chodzi o organizację państwa to wciąż jest na takim samym poziomie jak mieliśmy rozmaite cesarstwa no to na trzeciego np. w Niemczech też podział biurokracja Państwowa powstaje powstaje klasa Chłopska, która jest Włosi wyżywienie dostarczyć powstaje grupa kupców poczeka, którzy prowadzą handel dalekosiężny w imieniu państwa nie w imieniu swoim własnym, ale w imieniu państwa handel jest kontrolowany przez państwo i aprobatą ten handel z metą dzisiejszą Ameryką północną tam np. złoża cennych minerałów, zdobywając 2 strony wchodzą na teren Majów i noty na teren basenu morza Karaibskiego, czyli ten handel jest kontrolowane też 38 prowincji, o których tutaj rozmawialiśmy jest zobowiązanych do płacenia trybutu, czyli znowu mamy organizację kalendarzowa administracyjną, która przestrzega terminu w jakim terminie, jakiego rodzaju produkty muszą dotrzeć do hipotek szczyt jest specjalna nową klasa tych z trybów, którzy odnotowują z skrupulatnie co przyszło, a co jeszcze jest winny oczywiście mamy też takie sytuacje, że dany KUL podbity kontrolowany przez Azteków no nie wypełnia nie wypełnia na czas tego wtedy ekspedycja karna stek może być wtedy tak karna albo po prostu no ale pozbywają się go winny sposób w jakiś zamach stanu lokalny innym i tego typu także jest to naprawdę duże przedsiębiorcze administracyjno polityczne ten projekt państwa przymierza największy chyba jak w tej części Ameryki istniał, a ile spraw panie profesorze w tych opowieściach o niezwykłym okrucieństwie, a tak, bo to chyba najbardziej przedostało się ta kultury popularnej to składanie ofiar z pojmanych jeńców to rozcinanie obsydian klatką i piersiowej wyrywanie pulsującego serca dla Europejczyka wychowanego w zupełnie innej kulturze to może wydawać się straszne, ale ja będę przewrotny i powiem, że to jest nieprawda ulegające naprawdę zmieniali tyle ogród żadnego, ale dlatego, że z punktu ich widzenia oni nie nowy film nie zajmowali się ofiarą pływaniem ludzi ofiar wózka musiała być przygotowana, a pozbawiona cech ludzkich, aby stać się bokiem to była reprezentacja Boga to nie był człowiek ten mienie Ren jeniec tylko aby specjalnie przekształcony w wy i szyb dla obraz Boga inaczej nogami do przekształcenia pomalowali go musiał Unii zachowywać się np. mamy tam no ten Świętoszka 22maja, które nastąpiło raczej w przeddzień tego święta był osobnik wcześniej wyznaczony rok wcześniej, który musiał zachowywać jak też Katli bok jeden z najważniejszych bogów partnerzy dla loży używa słowa Bóg, ale to znowu nie byłoby ścisłe znowu byłoby narzucenie kolonizowane wizji świata przez Europejczyków, używając tego typu pojęcia, ale dobrze niech będzie to jak Bóg on musiał się zachowywać jak tym, bo muszą umieć grać na fujarce musiał były mówić takim językiem, jakim oczekiwało od Boga i przez cały rok przygotowywał do tego, żeby go ofiarować potem przez ostatni 20 dni pokazywał się publicznie do wszystkich zaszczytów doznawał jako reprezentant bok, a potem było zachować no kończyła studiować śmierć, czyli no tak, ale inaczej z punktu widzenia obserwatora postronnego mordowano ludzi, ale ich punktu widzenia mordowano przedstawicieli Boga, a wielu bardziej mordowano na masową skalę było ofiar zranił mnie z reguły nie wystarczy taki Klimek z takiej takiego święta były jednak czy 2 ofiary tego typu zależności od typu przedstawieniach religijnych, ale to były spektakle, które dramatyzm obfitowały i punktem zwrotnym było właśnie to się stać ciała, a no ciało jeszcze starczało, a Capote zechce pokazywał wszystkim bijące jeszcze zechce i w świetle słońca pokazywał puszczało to wszystko ludzie widzieli wtedy to był taki maksimum 6 Helik religijnego ekstazę religijny dla tych ludzi no dobrze Hernan Cortes w takim razie, którego pani profesor już wspomniał 1400 osiemdziesiąty piąty rok wtedy przychodzi na świat to jest drobny szlachecka rodzina w południowo-zachodniej Hiszpanii dodam, żeby ładnie umiejscowić w czasie ma 7 lat, kiedy Kolumb odkrył Amerykę, więc on dorasta w tych opowieściach o zamorskich przygodach szybkim wzbogacaniu się porzuca studia prawnicze w 1500 czwartym roku znalazły się na Hiszpanię Oli to to jest dzisiejsze Haiti, gdzie założył plantację jak to się stało, że on dotarł do imperium azteckiego, jakie wiatry go tam za nią sytuacja była taka, że no Hiszpanie podbili większość wysp pasem morza Karaibskiego zrabowali całe złoto, jaki mieli no i przyszedł rok dziś tam 1500 jedenasty dwunastym wyczerpały się na coś tutaj trzeba robić dalej, żeby te wyspy mogły ekonomicznie coś pożytecznego państwu hiszpańskiemu przynieść skutek zaczęto prowadzić ekspedycje idący trochę dalej no jak wiemy Krzysztof Kolumb znowu w trzeciej wyprawie otarł się już kontynent amerykański był no między katarem, a Hondurasem mniej więcej, a w 1500 jedenastym 900 roku była pierwsza taka wyprawa, która odkryła Jukatan przy czym no i Hiszpanii sieć lokata jest wyspą na początku oczywiście ta wyprawa, jednakże nie zakończyła się sukcesem po z powodu burzy rozbitkowie hiszpańscy jacy trafili na wyspie Kos el czy na Jukatan po kilku latach stracili życie mają także tylko dwójka ich przeżyła, kiedy wokół 1500 dziewiętnastym pojawi się Kortez tu jeden z nich Alvarado służył jako tłumacz znał język Mariańskiej język hiszpański, ale w roku 1000 rok wcześniej wokół 10500 osiemnastym była wyprawa Richarda i on odkrył no ta Basko, a część katany tak samo, ale nie pamiętam takich powodów jednak de do końca jego wyprawa nie była zakończona sukcesem, bo dostali Indianie kiedyś zaatakowali, gdyż rejony Tabasko oni musieli uciekać, a wokół 1500 dziewiętnastym przyszedł czas na koszt SA, który powtórzył właściwie to co słyszał co wiedział, a ponieważ nawet na początku wybrał się w stronę konsumentów i dużej wyspy miał szczęście, że od, których te rozbitka hiszpańskiego albo radu był jeszcze drugi Alvarado Goethego, ale ten drugi wszedł w struktury indiańskie był nawet jakiś tam przywódcą potem jeszcze ile walczy z Hiszpanami jeśli jak i latach 1500 dwudziesty kiedyś panie chcieli pobić Majów on przeciwko mają przeciwko Hiszpanom walczy, ale to było dobrze potem koszty wylądował w ta Basko, gdzie miał szczęście poznać dla Alicji, która z kolei znała na gdańskiej majańskich ich właśnie Janka to była Indianki, która została z terenu na Marjańskiego porwana przez no mieszkańców ciąg dali ci, którzy zamieszkiwali Tabasko, gdzie stan ta Basko to jest ten stan, gdzie orkowie dawniej żyli, a dzisiaj jest to obszar wydobycia ropy naftowej została podarowana Hiszpan została ona podarowana MOK rozumie wyrażam MPL Kornelowi ona potrafiła przetłumaczyć z języka znała na język Majdański z języka Majewskiego na język hiszpański ten Hiszpan tłumaczył Alvarado, ale mającym była zdolna i ona w końcu nauczyła się hiszpańskiego zaczęła już bezpośrednio się komunikować, czyli ona została ona szkoła została tłumaczką one komfort kochanką tak no urodziłam syna oczywiście nawet nawet taką no gałąź rodzinną stworzyła jej potomkowie potem wylądowali w Hiszpanii, ale wracając do Kotasa Kortez już wiedział już widział wcześniej z a o co chodziło panu przede wszystkim chcieli tej poznać przed przekonać się mamy do czynienia z kontynentem ani z wyspami, a druga sprawa tu szukali jak zwykle skarbów pieniądze tam były ważne, czyli złota i niestety, ale poznał, że dużo jest Otóż ze złota właśnie w tym stanie ta Basko kiedy, gdzie z tą Malinki potem popłynął trochę dali do Veracruz najpierw lodowa w 1 miejscu potem drugi miejscu blisko miejscowości tempo, ale w końcu wylądował, które to terytorium było należało do Indian zwanych tona kami oni byli świeżo po odbiciu od 30 lat wcześniej byli pod bici wciągnięci w razie Aster, więc w związku z tym nie wykorzystała ją Asta w związku z tym wykorzystali okazję, że mogą się pozbyć Azteków i tak duże miasto położone kilkanaście kilometrów od Wybrzeża, a tam Hiszpanie mieli taką bazę wypadową i poinformowali dokładnie, którędy mają iść do na płaskowyż tej czy do soli do stolicy imperium azteckiego od razu powiedzmy jesteśmy w 1500 dziewiętnastym roku karkołomne w sierpniu na tegoż roku ruszono w głąb lądu chroni teraz z od razu spójrzmy na to co dzieje się w imperium Stecki im tam na tronie zasiada słynny Mont Zuma, który w chwili przybycia Hiszpanów 52 lata wstąpił na tron w wieku 35 lat sytuacja jest taka, że jak powiedziałem, że nie było dna zasady dynastyczne władcy byli wybierani na oni byli są spokrewnieni no taki władca miał tam Harry miał tam i ile kobiet, z których potem ci synowie mogli współzawodnictwo, żeby osiąść na tonie albo ich kuzyni albo jakiś puchacza inni z innych rząd tak powiem wywodzący się karze on objął ADO w 1500 drugim roku władze ich dokonał szereg reform religijnych, które miały podkopać status takiego Boga to pewnie państwo znają nie tylko ład, czyli pierzastego węża w kulkach wersji majańskich ten, który dzielnica tamy to jest Kulka w Meksyku nazwa tylko ład zrobili reformę polegającą na zmianie dat kalendarzowych ceremonia organy tego co od odbywała się na zbycie 52 lata dostała 1 rok przesunięta prawdopodobnie do końca nie będziemy jeszcze widzieli tego, ale on już słyszał ta pierwsza wyprawa 1500 jedenastym roku to oczywiście one szpiegów, którzy donieśli są tam zaraz ludzie świat wychodzi, że ma świadomość aktywów ma ja bym go wymiar Motyki sama albo gdy suma montażu to jest taka z dziewiętnastego wieku nazwa wychodząca, ale dobrze każdy mówi jak może zdarzyć, zwracając do aktywnej on waha się, bo nie wie jak sklasyfikować tych przybyszów i rozmaitym hipotezą poddaje np. jak oni wylądują w ta Basko to daje im i insygniach Boga tylko dla zobaczymy jak oni zareagują koszty przyjmuje a, czyli powstaje hipoteza, że może nie jest to cel skład, ale wysłannik cel skład, który przyjeżdża, żeby się zemścić na tych reformach na tym, że stracił znaczenie w panteonie Stecki potem następuje druga część tych hipotez na swoje taka walka w nocy specjalnie została przeprowadzona walka w okolicach klaskali i tego Arce w Boga ten ości planu ludu, który walczył przeciwko ciemności planowi nie dał się podbić oni powiedzieli zobaczymy czy oni są synami słońca czy nie na złoto są blondy inni mają Brody to łatwo było ich utożsamić ze słońcem zrobili bitwę w nocy, ale szpiedzy Korteza donieśli, że robią zasadzkę no oczywiście w nocy też Hiszpanie pobili w związku z tym upada hipoteza, że oni zależą od słońca oni są w stanie wygrać w nocy i gdzie i rzek takich ważkich i sprawdzianów po drodze się odbywa, ale w końcu Hiszpanie docierają do dostarczą Luli do Luli i tam też o wpływ blach do duża miejscowość Puebla dzisiejsze znajduje i tam duża olbrzyma miejsca takie pielgrzymkowy poświęcone kultowi Boga nie tylko dla i tam masakrują India, po czym zamiast udać się do tematu to na prostą drogą idą najgorszą drogą czy Przełęcz między po KT plan, a i tak się White 2 wysokimi Wulkana ami przechodzą przemysł na wysokości 3600700m i stamtąd widzą haju obraz Ataner jezioro domki są 2złożone dymi się unoszą widać zasiedlone pola uprawne no Haniu nasze i idą pan do myśli kotem gości planu i listopadzie tam ósmego tam 0709. listopada docierają do hipotek gości Klara i tam też znajdują dużo złota na jej KUL, chcąc ich ugościć mokre suma popełnia ten błąd, że pokazuje, że ma złoto to jeszcze bardziej przekonuje Hiszpanów, żeby tam zostać, żeby zawładnąć tym złoty, czyli uwięzić właściwe więzią władcę, który już w tym momencie jest takim do sterowany przez nich trochę, ale mieszkają jeszcze na terenie wyznaczonym przez te same i no widzą tę religię właśnie ofiary ludzi widzą one rozmaite aspekty cywilizacja Stecki, ale ich interesuje przede wszystkim w złotych w tym czasie, ale cóż Aztekowie przy przebywają jacyś obcy Aztekowie ich witać czy ktoś ma wychodzić na groble Ciarko wychodzi ósmego od listopada są cały czas myśli, że auto albo nie wyrosła miał potem oni go więź wiąże z wieżą i on bo, ale Hiszpanie też nie wiedzą co robić moich za mało, żeby zawładnąć całym kolarstwa i jest ekspedycja karna wysłana przez los szefa jest pani Oli przez gubernatora, który chce no dna w koszty ssaków nie daje znać chcę zobaczyć to tam się na jaw kotu widzi, że koszty zaczyna na własną rękę zawarto działać, a z rozkazu gubernatora Hiszpania-li tylko miała pojechać w związku z tym wysyła wyprawę karną najbardziej SA koszty musi opuścić myśli od czynności plan udać się do na Wybrzeże tam udaje mu się przekonać zrobi zamach stanu i reszta Hiszpanów widząc, że ten jest bogaty może złoty zaoferować przechodzą na stronę Cortesa i stopniowo wracają, ale niestety już panie popełniają duże błędy w czasie nieobecności koszty za mieście intymności plan doprowadzają właśnie tego typy na na święto Toszka właśnie reprezentant bogate karty epoki wtedy tam występował oni postanowią skończyć tym bałwochwalstwa i mówią dosyć tej religii zrobimy nasz porządek i robią Masiak religii to się zaczyna nie podobać Indianom, którzy mówią no to będziemy powstawanie, ale to jest aktem Zuma jeszcze jako jeniec traktowanym musimy, a okres ma nie daje wyraźnego rozkazu, żeby atakować jest taki są niezdecydowani, ale nie następuje coraz szerszy i Hiszpanii zaczynają tracić ludzi Pedro de Alvarado zaczyna wycofywać się do 1 tylko okręgu świątynnego i w tym momencie przychodzi z pomocą Kortez, który przychodzi to jest już czerwiec po 1500 dwudziestego na chwilę tak powiem opanowują sytuację, ale mobilizacja wojsk indiańskich jest duża i jedne z takiej manifestacji Motty suma zostaje zabity, czyli już ten pretekst, żeby nie robić wojny z Hiszpanami upada zresztą za okres swoich no właśnie, ale też relacje plączą oraz mówią, że normalnie został obrzucony kamieniami przez i Azteków przez Indian, a drudzy mówią, że dawała Cortés kazał zabić dni oczywiście koszty bardzo lakoniczny, kiedy opowiada w tych listach Kortez tutaj bardzo bardzo zręcznie przechodzi nie podaje szczegółów dokładnie, ale Hiszpanie są w tragicznej sytuacji muszą się wycofać następuje ta z sławne z kolei noc smutna nocie krwiste koniec czerwca początek lipca astrolog europejski handel po tej mówi najlepsza noc budżet to niebyła najlepsza nocny był wówczas jeszcze na niebie widoczne i widać było Hiszpan lub Wład to ta pora deszczowa deszcz padał wydać było z daleka Hiszpan Indianin zaatakowali Hiszpanie szybko uciekali uciekali i była to klęska największa klęska Hiszpan w tej wojnie z, a stykami inni i na pociąg oczywiście uciekali już 1 000 000 zlote wraca, ale wielu Hiszpanów to właśnie ofiarą zbywanych potem daleka i koledzy widzieli, że tamci właśnie tracą serduszko i zwłoki spadają po schodach świątyni w dół no ale to było taki wymaz powiedzmy ze strony artystki znane w rok później w roku 15002001. Hiszpanie przeprowadzili systematyczny oblężenie, zdobywając kwartał po kwartale całe miasto i ich około 13 ego sierpnia około 1521 to jest wszystko kalendarz juliański oczywiście opowiadam, bo to w okręgu gdańskim to są 10 dni dużo trzeba dodać kątem oka się poddaję ten następca tam jeszcze był kwit lała salon krótko panował potem był autem mógł ostatecznie się dostał w ręce w niewolę hiszpańską i to jest koniec imperium azteckiego 13 sierpnia 15002001. roku jak Kortez tych ponad 80 dniach oblężenia zdobywania tego miasta zajął stolicę to zniszczył ją do fundamentów, a przede wszystkim w Hiszpanii niszczyli świątynie, bo to było dla nich na Lachy tych Hiszpanię mieli mentalność muszą wprowadzić wiarę katolicką, ponieważ no mieli wcześniej rekonkwisty wojnę z niewiernymi muzułmanami i z Żydami w związku z tym tutaj tak samo tą całą taktykę pojawi, ale jeszcze w tym okresie nie było księży nie było zakonników oni dopiero w 15002002. przybyli, czyli niszczyli świątynie zniszczyli pałac, ale niecałkowicie i na ruinach tych rzeczy z tych samych materiałów zaczęli budować świątynie katolickie i raczej budować nowy budowle administracyjne, czyli pałac Korteza i potem wszystkie instytucje kolonialne zachowali mniej więcej ten układ ulic, jaki mamy w środę w w centrum Meksyku hity on odpowiada takiemu samemu układowi ulic, jakie były za czasów meksykańskich wzięła taka szaty Kowa, a koncepcja, że z centrum chodziło się w 4 stron świata 4 duże aleje, a potem od nich się rozchodziły da zasadzie szachownicy mniejsze powiedział pan panie profesorze, że przybyli pod misjonarze oni jak rozumiem sprzyjali dalszemu niszczeniu tej autochtonicznej kultury tak nadal świątynię zburzono, żeby rozbijano magiczne traktat to znaczy zabroniono zabroniono religii lokalnych i przyjęcie katolicyzmu było oczywiście siłą przemocą narzucono Moskale unicestwienia tej natomiast cywilizacji no i u nas do tej pory istnieje ona nie została całkowicie unicestwiony i w dzisiejszym kulturze etnograficznej w spłacie żyjących walki planu, czyli jedno blisko tego globalnego świata jednak oni ciągle żyją, zachowując pierwiastki swojej kultury przede wszystkim między przede wszystkim wierzenia wierzenia dotyczące przede wszystkim rolnictwa rolnictwa, czyli uprawy kukurydzy takim zbożem, a dominującym w okresie przed hiszpańskim była kukurydza on nie zmienili tego systemu kukurydzy oczywiście Hiszpanie prowadzili pszenicę Żyto jęczmień, ale podstawowym takim zbożem indiańskim została ku granicy oni z nim mają no a na 3000 lat historii znają tę roślinę bardzo dobrze wiedzą, jakie są kresy czające zasiewu czy zbiorom i stworzyli religię światopogląd związany z uprawą tej roślinności i to bardzo ciężko mimo, że to stało specjalizowane w jakimś czasie, ale pierwiastki i tego światopoglądu przecież chińskiego zostały prof. Stanisław Janiszewski państwowe muzeum archeologiczne w Warszawie narodowa szkoła antropologii historii w mieście Meksyk część Instytutu Narodowego antropologii historii Meksyku dziękuję panie profesorze daj się za rozmowę państwu dziękuję za wspólnie spędzony czas oczywiście zapraszam na audycję powód do przyszłości już za tydzień dobrej spokojnej nocy do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA