REKLAMA

Raport NIK na temat działań policji: jak używają siły?

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2022-07-20 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
52:23 min.
Udostępnij:

NIK zbadał, w jaki sposób Policja stosuje środki przymusu bezpośredniego. Raport przedstawia Łukasz Pawelski, rzecznik prasowy NIK, a wnioski z niego płynące komentuje Piotr Caliński, były komendant Centrum Szkolenia Policji w Legionowie, teraz w Collegium Civitas.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dobry wieczór w środę 20lipca nie wiem czy to dobrze czy źle, ale od jakiegoś czasu nie mamy w Polsce poważniejszych protestów czy demonstracji ktoś powie przynajmniej teraz tak są wakacje nie ma sensu protestować, ale uważam, że czas na protest jest zawsze, gdy władza lekceważy nasze prawa, gdy sama łamie prawo, gdy kłamie lub manipuluje, przeznaczając fakty, gdy zagraża naszym obywatelskim i interesu, ale może wino w środę będę chciał Rozwiń » porozmawiać na temat naszej bierności w obliczu nieprawości dzisiaj chciałbym zająć się policją, która powinna nas chronić podczas demonstrowania, bo nasz bunt jest elementarnym prawem człowieka, a policja opłacana z naszych podatków musi zapewnić nam podczas tego buntu bezpieczeństwa, a tak czasem nie jest pamiętają państwo listopad 2020 roku i falę protestów po orzeczeniu Trybunału Julii Przyłębskiej rozszerzające mu zakaz aborcji i plac powstańców Warszawy, kiedy protestujący już zamierzali się zejść, a policjanci otoczyli i nie chcieli wypuścić dopóki zostaną wylegitymowani emocje wybuchły ze zdwojoną siłą wtedy do akcji wkroczyli w cywilnych ciuchach oficerowie centralnego pododdziału kontrterrorystycznego BOA uzbrojeni m.in. w pałki teleskopowe gaz jednego z najbardziej agresywnych antyterrorystów sfilmowano jak uderza pałką teleskopową pokojowo demonstrujących osoba tego wieczora incydentów było więcej inny funkcjonariusz zaatakował gazem pieprzowym posłanka lewicy Magdalenę Biejat 28listopada podczas demonstracji także posłanka Barbara Nowacka pokazująca wcześniej legitymację poselską została zaatakowana gazem, dlaczego to wszystko dzisiaj przypominam środy mamy tematy społeczne właśnie kilka dni temu Najwyższa Izba Kontroli opublikowała raport, który powstał w wyniku właśnie kontroli urzędników Izby, a zatytułowany został przygotowanie wybranych podmiotów do realizacji zadań na rzecz zapewnienia porządku publicznego z wykorzystaniem środków przymusu bezpośredniego z raportu wynika, że policja w zasadzie działa w porządku, że chociażby te głośne sprawy, o których wspomniałem były jednak incydentalne i nie powinny tworzyć wrażenia, że mamy do czynienia z jakimś systemowym nadużywaniem prawa czy uprawnień przez policję ciekawe jest też to, że w raporcie NIK-u przyznaje, iż w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich doszło jednak w wielu przypadkach do działań, które w skrócie prowadzą do wniosku, że mamy do czynienia ze zwiększeniem brutalizacji działań policji w stosunku do obywateli czy zatem Rzecznik Praw Obywatelskich przesadza sprawa jest ciekawa i poważna, bo obywatele demokracji nie może się bać protestować przeciwko jakiejkolwiek władzy musi mieć pewność, że policja bezstronna tylko wyłącznie wypełnia swoje zadania paść zapewnienia bezpieczeństwa porządku będę to wszystko pytał gości dzisiejszej audycji najpierw główne założenia tez raportu przedstawi pan Łukasz Pawelski rzecznik prasowy NIK-u, a potem wnioskach raportu zawartej w nim ocenie działań policji porozmawiam z panem Piotrem Caliński byłym komendantem centrum szkolenia policji w Legionowie Collegium Civitas dzisiaj warto myśleć to wszystko przeanalizować, bo przecież lato się skończy, a jak mówi w nocy listopadowej Wyspiańskiego wielki książę Konstanty listopad dla Polski niebezpieczna pora zaczynamy Maciej Zakrocki przedstawia jest już z nami zapowiadany pan Łukasz Pawelski rzecznik prasowy Najwyższej Izby Kontroli dobry wieczór dobry wieczór panie redaktorze dobry wieczór państwu zacznijmy może od takiego ogólnego pytania, bo myślę, że to wielu słuchaczy mnie np. bardzo ciekawi jak powstaje w ogóle raport, a za chwilę przejdziemy do tego konkretnego czy to jest, jaki jest impuls, żeby go w ogóle robić i czy sami kontrolerzy już potem doprowadzą coś w rodzaju takiego i takiego śledztwa no właśnie jak to się dzieje sam proces powstawania informacji wyników kontroli Najwyższej Izby Kontroli dzieli się na kilka etapów i w zależności od tego czy mówimy o kontroli planowej kontroli doraźnej ta procedura różni się pełnym zakresie kontrole planowe są kontrole, które są ogłaszane akceptowane przez Kolegium Najwyższej Izby Kontroli na dany rok one są ogólnodostępne każdy może zobaczyć jak jest dany plan prac Najwyższa Izba Kontroli na dany rok no i ten tak naprawdę prace nad planem prace na dany rok rozpoczynają już wcześniej to znaczy mogę powiedzieć, że prace nad planem kontroli na przyszły rok już obecnie trwają Najwyższej Izby Kontroli funkcjonuje Departament strategii, który monitoruje na bieżąco informacje prasowe też zwracamy uwagi na skargi wnioski, które otrzymujemy od obywateli bez względu na to czy sposób to jest zwykły Kowalski i staramy się uwzględniać w tym planie pracy wszelkie te aspekty zagadnienia życia publicznego społecznego, które są dla Polaków istotne natomiast również trzeba pamiętać o tym, że część kontroli są kontrole doraźne one charakteryzują się tym, że są z nazwy doraźne to znaczy ich proces przygotowania jest troszkę szybszy nie wymaga ujęcia w planie pracy na dany rok natomiast one są przeprowadzane z uwagi na wrażliwość pewnych tematów, które są istotne z punktu widzenia państwa polskiego i taka kontrola doraźna dotyczy zazwyczaj polskiego zakresu tematycznego kontrole planowe są to kontrolę, na które kontrolerzy mają bardzo dużo czasu to znaczy względnie dużo czasu na przygotowanie zagadnień, które chcą poruszyć jeśli chodzi o sam proces powstawania takich raportu tym prowadzenie kontroli to trzeba pamiętać, że kontrolerzy Najwyższej Izby Kontroli dysponują uprawnieniami do pojawią się w jednostce kontrolowanej mają prawo żądania wydania dokumentów mają prawo przesłuchania pod rygorem odpowiedzialności karnej urzędników państwowych prowadzą swoją swoje działania kontrolne w oparciu o przepisy ustawy i w związku z tym powstaje coś takiego nazwane wystąpieniu pokontrolnym jest takim takie ustalenie najważniejszych wniosków kontrolnych poddanej kontroli natomiast od tego wystąpienia pokontrolnego jednostka kontrolowana ma prawo złożenia odpowiednio zastrzeżeń, które są rozpatrywane w zależności również od tego o jakiej kontroli mówimy o kontroli planowej kontroli doraźnych odpowiedzi w trybach natomiast to nie jest także kontrolerzy są głusi na zastrzeżenia Najwyższa Izba Kontroli coś sobie ustaliła nie to jest także, gdy powstaje wystąpienie kontrolna podmiot kontrolowany ma prawo złożyć zastrzeżenia do tego wystąpienia te zastrzeżenia są publikowane na odnosimy się tych zastrzeżeń część jest uwzględnienie w zależności od tego jak zostanie orzeczona w tej sprawie i tak powstaje ostateczny produkt, który możemy produkt może złe słowo, ale ostateczny efekt pracy kontrolerów, który każdy z nas może zobaczyć na stronie najwyższej kontroli, czyli mówimy o informację wynikach kontroli, która nie jest tożsama z wystąpieniem pokontrolnym oczywiście sobie zawiera elementy ustalenia wystąpienia pokontrolnego natomiast informacja stanowi taką pewną syntezę ustalenia wyników kontroli litera właśnie to pojawiło się coś co zatytułowali państwo przygotowanie wybranych podmiotów do realizacji zadań na rzecz zapewnienia porządku publicznego z wykorzystaniem środków przymusu bezpośredniego czy to była w takim razie taka praca nad kontrolą doraźną nie była kontrola planowa, która zakończyła, które efekty poznaliśmy dosyć niedawno była to kontrola, która skupiała się w swoim zakresie przedmiotowym i podmiotowym na jednostkach w wybranych jednostkach policji natomiast jeśli chodzi o zakres przedmiotowy dotyczyła tak naprawdę właśnie wykorzystania przez policję środków przymusu bezpośredniego oraz przygotowania policji do zapewnienia bezpieczeństwa publicznego i jak już potem przeglądamy ten dokument to on ma taki charakter powiedziałbym kompleksowy między nimi np. i to rozumiem, że nie ma właśnie czy państwo jakiś Departament prawny czy to właśnie ci kontrolerzy po prostu sami odnajdują odpowiednie dokumenty, bo mam tutaj na myśli no coś co możemy nazwać zasadami prawnymi dotyczącymi używania środków przymusu bezpośredniego przywołane są odpowiednie ustawy, które na ten temat mówią przedstawiony jest krąg osób uprawnionych do stosowania tych środków przymusu bezpośredniego no wreszcie określone zostały takie zasady, które wynikają z przepisów prawa jeśli chodzi o użycie lub wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego przez osoby uprawnione i właśnie te zasady to to zasada legalizmu, a więc chodzi oczywiście o to, żeby z i używać te środki i jednak właśnie, stosując zasady prawne zasady konieczności proporcjonalności, która nakazuje używania lub wykorzystywanie tych środków w sposób niezbędny do osiągnięcia celu celów zasada szkody minimalnej zgodnie, z którą te środki używa się lub wykorzystuje w sposób niezbędny do osiągnięcia właśnie tym, że tych celów czy ale, żeby właśnie no jak Night bardziej minimalny sposób ze szkodą wpływać na tych wobec, których są środki używane wreszcie zasada łączenia środków przy przywołuje jest z dokumentu, bo właśnie tomie ciekawiło czy czy to, że państwo też chcieli zebrać w 1 miejscu jest też efektem pracy samych kontrolerów czy czy to przygotowuje wam ktoś no 1 specjalista właśnie od odprawa Najwyższa Izba Kontroli funkcjonuje Departament prawny orzecznictwa kontrolnego natomiast ustalenia te elementy, o których pan wspomniał pan redaktor to jest tak naprawdę praca kontrolerów zaangażowanych bezpośrednio w Control to znaczy kontrolerzy są to tak naprawdę specjaliści wysoko wykwalifikowani specjaliści wdanych dziedzinach najwyższy izbie kontroli funkcjonują różne departamenty w zależności właśnie od tematyki poruszanych kontroli one trafiają bezpośrednio tego departamentu i tam kontrolerzy są tak naprawdę specjalistami często są osoby z wykształceniem prawniczym, ale nie tylko, które mają gruntowną wiedzę często też doświadczenie, bo kontrolerem można zostać od początku swojej drogi kariery, ale zdarzają się przypadki, że kontrolerem zostaje osoba, która posiada doświadczenie chociażby właśnie pracę policji jeśli chodzi tutaj o pierwszą część pana pytanie to właśnie tak to wygląda to znaczy kontrolerzy są naprawdę osobami o gruntownej ogólnej i rzetelnej wiedzy w zakresie branym są odpowiednio przygotowani do wyciągania stosownych wniosków to znaczy jeśli chodzi również o ten aspekt społeczny, ponieważ Najwyższa Izba Kontroli, kontrolując dawne dany zakres nie skupia się tylko na przepisach parała tak jak widział pan redaktor zapewne po lekturze wyników kontroli tylko również skupia się na tym elemencie społecznym czy możemy mówić o funkcjonowaniu np. policji w oderwaniu od rzeczywistości od pewnych aspektów społecznych, czyli tworzymy pewną syntezę wyników prawa oraz wyników przepisów prawa oraz tego co możemy obserwować jak obywatele uczestnicy życia publicznego tej kontroli też zwrócić uwagę, że kontrolerzy nie są osobami oderwanymi od realiów życia w Polsce są osoby, które mają swoje poglądy różnorodne są osoby, które śledzą wydarzenia publiczne polityczne swoich dokumenty muszą pisać bezstronny tak oczywiście tak to robią, czyli czyli, opisując rzeczywistość w pół skupiają się na elementach obiektywnych tak pan nie oszukujmy się każdy z nas jest inny każdy z nas ma jakieś różne poglądy tego nie można wrogość natomiast w momencie opisywania rzeczywistości wodnym, powołując się należy okoliczności obiektywne, posiłkując się przepisami prawa, wskazując określoną interpretację orzecznictwo czy bezpośrednio przepisy prawa możemy osiągnąć pewien stopień obiektywizmu, który jest charakterystyczny najwyższy Izby kontroli natomiast jeśli chodzi o drugą część pana pytania pana redaktora to bardzo cieszy, że pan poruszył, bo może bym się bezpośrednio do ustaleń pozwoli ponieważ, dlaczego policja policja posiada największy zakres uprawnienia do stosowania środków przymusu bezpośredniego jest to formacja, która jest nam najbliższa, ponieważ mamy z nią najczęściej do czynienia natomiast STEŚ formacją wyjątkową pod tym względem, że pełni charakter policyjny tak również można porównać żandarmeria posiada bardzo szeroki wachlarz stosowania tych środków przymusu bezpośredniego i czym są środki przymusu bezpośredniego to nie tylko siła fizyczna to nie tylko pistolet ale, toteż kajdanki to też środki wodne środki chemiczne kaftany bezpieczeństwa siatki obezwładniające konie czy też to co akurat jest taką pewną nowością te środki również również do kontrolowania czy też przeciwdziałania takiemu agresywnemu tłumaczy atut mówi Tosza czasami widzimy jak policjanci obstawiający dawną dane wydarzenie zabezpieczające dane wydarzenie mają te różne samochody, które teoretycznie ma emitować jakieś urząd trwale czy też dźwięki, które by powodowały w momencie agresji tłumu, że rozpędzenie tego tłumu prawdę to jest bardzo ważne to, żeby na wyposażeniu policji były odpowiednie środki przymusu bezpośredniego to znaczy to czy policjant ma pełen wachlarz możliwości i środków implikuje to czy będzie prawidłowo z nich korzystał taki pan redaktor powiedział mówimy o pewnej zasadzie subsydiarności taki pomocniczo ości nie stosowania proporcjonalności, czyli najmniej inwazyjnych również też środków ze spraw sobie wyobrazić sytuację, której policjant prowadzi interwencje zasadne było zastosowanie środków przymusu bezpośredniego, ale jakiegoś powodu minima danego środka przymusu bezpośredniego i zgodnie z zasadą proporcjonalności musi sięgnąć po kolejny środek, który teoretycznie możemy powiedzieć, że jest nieproporcjonalny, ale w danych okolicznościach policja tak naprawdę nie miał innego wyboru tym myślę, że jest bardzo ważny wątek, który nie powinien zostać przemilczane w debacie publicznej do m.in. i jest taki rozdział poświęcony właśnie wyposażeniu policji te w te środki generalnie ocena państwa jest dobra że, że w zasadzie policja te środki ma jest oczywiście kwestia jak w danej sytuacji w konkretnym przypadku właśnie została idąc do akcji wyposażona i właściwie zwróciliście państwo uwagę jedynie, że to, czego jest za mało, a nie jest elementem oczywiście szrot nie jest środkiem przymusu bezpośredniego, ale jest ważnym elementem w wykonywaniu tych obowiązków to jest są te kamery na osobne tzw, czyli że jednak właśnie policja, działając musi być to wyposażone tak, aby w przypadku, kiedy potem są właśnie wątpliwości co do zasadności używania niektórych środków można było te to działanie policji w sposób rzetelny zbadać fasadzie wydaje się, że w ogóle uważają państwo w tym raporcie, że biorąc pod uwagę liczbę tych wszystkich akcji na terenie Polski, chociaż nie nie zbadaliście oczywiście całej Polski, ale m.in. działania tutaj komendy stołecznej, bo najwięcej tych wszystkich demonstracji znaleźć jest w Warszawie to, że tego było tak dużo, że znane medialne przypadki, w których opinia publiczna miała wyraźnie taką ocenę, że policja przekraczała swoje właśnie to zasady proporcjonalności użycia różnych środków i właśnie pana chciałem zapytać o o ten rodzaj oceny wynikającej z raportu dla, dlaczego to było także jasne jak odnosimy wrażenie, że właśnie państwo generalnie uważają, że nie jest źle a, a szczególnie po tych wszystkich demonstracjach z jesieni dwudziestego roku opinia publiczna uważała, że jest bardzo będzie redaktorze jeśli chodzi właśnie on to co pan zauważył tak rzeczywiście taka pobieżna lektura raportu Najwyższej Izby Kontroli może wskazywać i prowadzi do takich wniosków, że w zasadzie to nic złego nie stało, a to co się stało to ma charakter marginalny natomiast tak jak możemy przeczytać w euro w raporcie stwierdziliśmy, że policja była przygotowana do zapobiegania zagrożeniom bezpieczeństwa publicznego, ale zwróciliśmy również uwagę na to, że w wybranych aspektach wybranych przypadkach stosowania środków przymusu bezpośredniego poczyniliśmy ustalenie, które no były niepokojące i tras, żeby mówić też mieć świadomość pewnej skali to znaczy kontrolerzy Najwyższa Izba Kontroli, przeprowadzając kontrolę dysponują od ograniczonymi zasobami mówimy o czasie osobowym itd. i przyjmujemy pewną próbę, która ma na celu odpowiedzieć na na zagadnienia ogólnopolskie w odniesieniu do pewnej właśnie liczby no trudno porównywalne czasem sytuacji natomiast mających dać odpowiedź na zagadnienia, które nas interesują w policja rocznie dokonuje około 14 000 000 przepraszam to nie akurat rocznie, ale w kontrolowanym okresie stycznia, jakie z tego do 30czerwca dwudziesty pierwszego 113 272 000 ładny dać dokładnie tak mówi no 14 000 000 interwencji natomiast kontrolerzy skupili się na stół 39 przypadkach stosowania środków przymusu bezpośredniego 12 przypadkach ustalono, że te zastosowania środków przymusu bezpośredniego z miał miejsce wbrew przepisom czy też naruszenie przepisów prawa mówiąc tutaj też również o, odnosząc się do tego co pan redaktor powiedział, że można odnieść wrażenie, że niejako stoimy po stronie policji to tak na marginesie ja uważam, że po stronie pasek wiedziałem, że Ross z schodzi się trochę takim odbiorze, ale bać, ale ja oddałem tak no właśnie, jeżeli jest 14 000 000 ponad interwencji, a potem się okaże, że w kilkunastu stwierdzono nieprawidłowości to rzeczywiście można powiedzieć, że nic złego się nie dzieje tylko mówi pewnym dysonansem między odbiorem opinii publicznej, która oglądając materiały medialne czytając o o sposobie traktowania demonstrantów na ulicach miast no oczywiście w tych relacjach eksponowane są właśnie te przypadki jak się wydaje nadużyć, a nie tylko jak się wydaje, bo jednocześnie w tym samym dokumencie zwracają państwo uwagę to też interesujący, że zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, do którego to opinii części sięgnęli rzeczywiście trochę gorzej wygląda niż wynikałoby z samego raport to tylko panie redaktorze, żeby uściślić to absolutnie nie mniej nie chcę tutaj prowadzi dyskusji, że my stoimy po jakiej stronie chciałem wskazać to próba, którą chcieliśmy to znaczy my kontrolowaliśmy 139 interwencji w 12 stwierdziliśmy przypadki nieprawidłowości, czyli możemy mówić o pewnej proporcji 10% czyli, żeby uniknąć tego dysonansu, że mamy 14 000 000 interwencji natomiast my wykryliśmy tylko powiedzmy 12 tych przypadków no to nie jest rzeczywista liczba tak chociażby z tego faktu, że w związku ze skargami obywateli, które trafiają do odpowiednich instytucji odpowiednich organów możemy zorientować się, że takich przypadków nieprawidłowego zastosowania środków przymusu bezpośredniego przez policjantów jest ponad 2000 w skali roku, więc to nie jest oczywiście liczba powiedzmy całkowita do tych przypadków natomiast, odnosząc się do tego co pan powiedział, że opinia publiczna wyrażała swoje określone stanowisko wobec tych wydarzeń, które były głośne, które poruszamy mówimy tutaj o protestach w ramach strajku kobiet po wyroku Trybunału Konstytucyjnego zaostrzającym prawo aborcyjne oraz związku z obchodami dnia niepodległości w Warszawie to pragnę zauważyć, że my zwróciliśmy również uwagę na to, że wg sądów co trzecie zatrzymanie przez policję było nieuprawnione i wygrali wyraziliśmy swoje zaniepokojenie tym stanem także to nie jest ocena, która tak, ale pobieżna ocena może taka, która na początku nasuwa nie jest oceną całkowitą dającą pani ustalenia kontroli tak, żeby własność tu z samego raportu zacytuje NIK zwraca uwagę na niepokojąco wysoki odsetek niezasadnych ocenie sądów zatrzymywać dokonywanych w czasie zabezpieczania masowych zgromadzeń odsetek ten sięgał niekiedy nawet 30% ogółu dokonanych przez policję za czym tak jest ja to oczywiście widzę natomiast chodzi też właśnie o to że, że ja nie umiałbym dlatego właśnie pana chciałem o to poprosić no właśnie, że aktem zamknąć ten raport w takich w ocenie czy czy można uznać właśnie, że za dużo jest przypadków, w których można mówić właśnie ona nadużywaniu działań czy siły ze strony policji czy to jest jakiś pewien rodzaj normy biorąc pod uwagę liczbę tych interwencji czy dym mówiąc też, bo to jest kluczowe dla dla sensu powstawania takich raportów, jakie właśnie rekomendacje mają ma Najwyższa Izba Kontroli do policji co powinna zrobić, żeby służyła obywatelom, żeby chroniła w sytuacji, kiedy są demonstracje, żeby nie była i nie prowadziła działań, które potem nie tylko są niezgodne z prawem, ale właśnie narażają ją też na no na potem taką może ocenę przepisowo ująć nawet rzeczywistość taką negatywną ocenę opinii publicznej w reaktorze wniosek, który jeden z głównych wniosków, który płynie z raportu Najwyższej Izby Kontroli dotyczy nie odpowiedniego stopnia wyszkolenia policjantów to znaczy ruszamy w wystąpieniu pewną taką ma znaczyć niepożądaną o sytuację, w której Polic sami policjanci czują, że nie dysponują albo nie mogą skorzystać z odpowiednich szkoleń specjalistycznych, które pomogłyby lepiej stosować środki przymusu bezpośredniego czy też od nas uczyły ich od nich technik interwencyjnych tylko podjąć pewne dane z naszego raportu na 2005 roku na szkolenie podstawowe policjanta przewidywało zakres tematyczny na 1583 godzin następnie 2007 roku skrócono je do magicznych 957 godzin, a w czasie pandemii covid-19 szkolenie policjantów 50455 godzin, żeby uzmysłowić, o czym mówimy o jakiej skali to proszę sobie wyobrazić, że 455 godzin to jest mniej więcej 3 miesiące nauki wciągu od poniedziałku do piątku przez 8 godzin, czyli ktoś może zostać mógł zostać policjantem naprawdę po 3 miesiącach szkolenia podstawowego, które jest warunkiem minimalnym do sprawowania funkcji policjanta wcześniej, czyli 2005 roku było to 9 miesięcy teraz oczywiście ta liczba została zwiększona do 1123 godzin, czyli ten stan pandemii panu w ramach pandemii został wyrównany powiedzmy zwiększony natomiast dalej jest mniej niż 2005 roku mieliśmy tych godzin w ramach szkolenia podstawowego sami policjanci w ankietach po szkoleniu podstawowym wskazują, że chcieliby więcej godzin ze szkoleń specjalistycznych, ale też nierzadko ze szkolenia podstawowego to jest jeden z głównych elementów w ocenie Najwyższą Izbę Kontroli, który powoduje, że policja może policjanci mogą mieć trudności ze stosowaniem środków przymusu bezpośredniego z prawidłowym zastosowaniem dostosowaniem środka przymusu bezpośredniego do danej sytuacji, ale też zwróciliśmy uwagi na pewne braki sprzętowe czy też braki w środkach przymusu bezpośredniego, ale na osobne pojawiają się na dokładnie tak jest to urządzenie, które tak naprawdę może wyeliminować wątpliwości, które zaistnieją w związku z zastrzeżeniami do co do przeprowadzenia interwencji mało tego bardzo doceniane przez policjantów znaczy doceniane przez policjantów o, tyle że komendant główny policji wydał stosowne za wytyczne dotyczące stosowania tych kamer to znaczy, że każdy policjant, który podejmuje się podejmą interwencję powinny posiadać włączono, ale mimo wszystko policjanci nie korzystają z tych urządzeń nie włączają ich też ten nie stosują w sposób prawidłowy w trakcie trwania kontroli mieliśmy informację o tym, że policja planuje zakup kolejnych kamer i docelową 50% funkcjonariuszy ma zostać pro wyposażona tak jak kamery, które rejestrowały przebieg interwencji oczywiście to wszystko może mieć negatywny skutek jeśli chodzi o prawidłowe zastosowanie środków przymusu bezpośredniego no to jeszcze na zupełnie sam koniec czy mieli państwo jakiś odzew właśnie ze strony policji czy policja uznała, że raport trochę przerysowany pewne rzeczy albo, że właśnie może tak było już zmienił to czy zawsze kontroli Najwyższej Izby Kontroli zawierają pewne zalecenia Jański kontrolowane stosują się na nich lub nie tutaj ze strony policji akurat padły deklaracje o przeprowadzeniu kontroli dotyczących sprawdzenia predyspozycji kandydatów do służby policji my oczywiście będziemy monitorować stan wdrożenia zaleceń Najwyższej Izby Kontroli natomiast też to specyfika pracy kontrolera, że kontrolerzy muszą się zmierzyć z trudną rzeczywistością i to robią tak naprawdę bardzo dziękuję za wszystkie wyjaśnienia i opis był z nami pan Łukasz Pawelski rzecznik prasowy Najwyższej Izby Kontroli bardzo dziękuję dziękuję panie redaktorze dziękuję państwu dobranoc Maciej Zakrocki przedstawia, a teraz z nami zapowiadany pan Piotr Caliński były komendant centrum szkolenia policji w Legionowie dziś Collegium Civitas dobry wieczór w dobie pandemii tutaj w mojej poprzedniej rozmowie z rzecznikiem Najwyższej Izby Kontroli, kiedy pytałem o wnioski z z tejże właśnie kontroli działań policji, a dokładnie i ze stosowania środków przymusu bezpośredniego pan rzecznik podkreślił, że podstawowy wniosek, jaki został wypracowany pracując nad tym raportem oczywiście no dedykowany policji, aby coś z tym zrobiła to konieczność zmiany właśnie w obszarze szkoleń zawodowych i doskonalenia zawodowego w raporcie rzeczywiście czytamy, że jeśli chodzi o czas poświęcany na wyszkolenie policjanta to, że kiedyś to było 1583 godziny tak było 2005 roku, ale już np. na fatalne fatalnie wyglądało w czasie pandemii, kiedy ten czas szkolenia skrócono do 455 godzin, a rzecznik podkreślał, że to oznacza, że kiedyś 9 miesięcy trzeba było szkolić kogoś, żeby został policjantem teraz tylko 3 czy pan potwierdza, że rzeczywiście sprawa szkolenia policjantów jest kluczowe one dlatego, żebyśmy mieli poczucie, że ludzie, którzy interweniują czy stosują środki przymusu bezpośredniego są świetnie wyszkoleni wiedzą co robi wtedy ów przymiotnik świetnie wyszkoleni to pozwolę sobie tylko milczeć, bo świetnego wyszkolenia w ciągu kilku nauki teoretycznej trudno uzyskać taki wysoki poziom, a tak zupełnie poważnie uważam, że ograniczanie problemu związanego z nadużywaniem środków przymusu w niewłaściwym używaniem tylko do kategorii związani ze szkoleniem jest daleko idącym uproszczeniem w moim przekonaniu kwestia to jest kwestia skręć wszystkich elementów ja mówię tylko czekanie dla tych, którzy tam wewnętrznie dobór do polityki dopiero później szkolenie elementem drugim tandem z naszych zarządzanie zasobami politycznymi czy policjantami, którzy o przeznaczeniu do udanych akcji do interwencji wiele operacji politycznych, a kwestia trzecia to będzie kwestia całych od imponderabiliów służy policyjnej, czyli wyposażenie, czyli zaufanie przełożonych, czyli wiedzy na temat tego, jakim sprzętem się posługują na ile mogą ufać temu sprzętowi, że jest bezawaryjny i dla nich adekwatnie do zagrożeń, które funkcjonują kolejny związany z doborem to jest niestety konstrukcja osobowości każdy z policjantów, którzy przechodzą szkolenie, a później uczestniczą w interwencjach to jest element, który jest trudny do pominięcia zresztą wyrażone wzrostem w jakiej mierze w raporcie najwyższej w weekend kontroli i podkreślono we wniosku KE to sekcja moja jest wysoka, które dobrze sporządzonego raportu, który pokazuje spektrum wydal w spektrum okoliczności i wiary towarzyszą używanie środków przymusu, aczkolwiek na pewno trzeba tego zrobić bardzo kompleksowo bardzo holistycznie, a przede wszystkim systemowy to systemowe uregulowania powinny być docelowym kierunkiem, w którym zmierza policję czy przemodelowanie systemu, a nie tylko przepraszam kolokwialnie łatanie dziur trochę w moim przekonaniu zbyt powierzchownie te wnioski zostały sformowane, aczkolwiek Dominiak większości tras może to też po prostu jest specyfiką takiego raportu, że łatwiej jest np. zbadać czy policjanci biorący udział w działaniach przeciwko jeśli można tak powiedzieć demonstrantom nosy byli w miarę dobrze wyposażeni i że właściwie jeśli chodzi o sprzęt specjalnie im niczego nie brakowało NIK zwraca uwagę że, że w bardzo ograniczonym zakresie policja tylko wykorzystywała kamery na osobne, toteż we wnioskach się pojawia jako jako wskazanie które, które trzeba naprawić natomiast ja rozumiem, że trudniej jest kontrolerom NIK-u dotrzeć do np. osoby, która była odpowiedzialna za to, żeby podczas demonstracji w listopadzie dwudziestego roku w Warszawie, żeby tam przeciwko demonstrantom no wysłać grupę 60 osobową kontrterrorystów jak tu ich chyba Teresie tego kraju tak na bazie Stali i siana określa i na dodatek, żeby faceci używali tych pałek teleskopowych terenu będziesz głośno potem prawda jest nie bez kozery wspomniałem o dowodzeniu i przełożonych o zaufaniu bowiem te elementy, ograniczając się tylko do do kompetencji jej jednostkowego policjanta to uproszczenie paniczną słusznie wskazał też na kwestie kamer jest pewnym dramatem, bo tak to określę fakt, że we wszystkich niewłaściwie przeprowadzonych interwencjach przez czysty przypadek jest nie włączono kamera albo włączone dopiero w momencie, kiedy interwencja już apeluje do do poziomu jakich zagrożeń to pokazuje, że policjanci z policji nie budował się jeszcze obowiązek włączenia tych kamer to znaczy, że środki, które miały służyć w dużej mierze także ich ochronie nie są przez nich akceptowane mało tego, że przełożeni nie są w stanie wyegzekwować właściwego zachowania się przypomina ile bratu, który w latach w wykryciu i dziewięćdziesiątych Nowym Jorku już w ramach swojego tzw. królem senator Blanche uznał, że kurs akcji policyjnych jest pani w radiowozie czy nierzetelne wykonywanie obowiązków też taka daleka analogia, ale w moim przekonaniu oddaje klucz takiego myślenia też nierzetelny, że nasi mundurem do tej pory szybszemu upomnieniach te, a to jest skandal ty tak jakby jakby chirurg przystępuje do operacji zakładał maseczki nie sterylizować rąk wierzę, że to w tej chwili trochę, która podkręca ale, ale albo wykonuje rzetelnie swoje obowiązki zgodnie z zarządzeniem komendanta głównego albo udaje, że pracuje rzetelnie, a poza tym jeśli nie włączać kamery to można ich miliony domniemywać, że chcesz się zachować w sposób nie mówiąc delikatnie także tych zjawisk związanych z okazami w raporcie NIK jest naprawdę dużo bardzo duża pan wspomniał ani aktorzy o interwencjach z kontr terrorystycznych w tym skandal jak inaczej tego nie określę, ale ktoś, kto myślał ani nie to jest tak orzekł, że poszli na spacer tylko mieli przełożonych, którzy sformowali wobec nich określone oczekiwania porusza to, dlatego że samo szkolenie nie jest nie jest jedynym istotnym elementem cały anturaż związany z używaniem środków przymusu jest tam sobie bardzo bardzo skomplikowany proszę zwrócić uwagę, że w raporcie NIK-u powołuje się przy przywołuje się liczby, że przez 1,5 roku, kiedy raport, który raport opisuje to policji dokonywano 14 000 000 bodajże 34050 000 interwencji raport pokazuje również, że na próbie badawczej, który z nich użył te 19 chyba tych interwencji było niewłaściwie niewłaściwie przeprowadzany jeśli będziemy ekstra polowali tę tę trasę proporcje to z tych 14 000 001, dziwiąc tą będzie około 1 300 000 niewłaściwie przeprowadzonych interwencji to jest skala i tzw. ciemnej liczby, które być może jest i jest dziś ukryta i nikt nie prowadził tak szerokich badań szanuje inicjatywy Najwyższej Izby Kontroli, ale myślę, że to policja sama powinna rzetelnie tego typu badania przeprowadzimy do tego narzędzia ma do tego wszystkie możliwe to z upoważnienia nie musi się zasłaniać tajemnicą służbową może zrobić pewną to jest coś co co uważam byłoby bardzo bardzo pożyteczny dla samej policji, że mogła pokazać, że to zjawisko ją interesują jako instytuty te uważa, że policja ma ku temu jak największy jak dręczy to jednak czy sens w okolicy człowieka użyteczny czy dla tych policjantów, którzy rzetelnie pracują to dominująca większość tych dziesiątków tysięcy policjantów to są dobrzy gliniarze, a mówimy o patologii mówimy o marginesie, ale jednak jeszcze wrócę do tego wątku wyszkolenia, bo w ogóle przypominam sobie taką sytuację kiedyś zostało nagrane przez chyba jedną z takich organizacji właśnie ten żywioł który, który dba czy walczy oprawa człowieka i kiedy policja chciała zatrzymać protestującego człowieka, który sobie stały jakąś kartką, na której miał napis, że muszę coś tam nie podoba chyba przed Pałacem kultury i kiedy policja powiedziała, że właśnie chce wylegitymować to ta osoba świetnie przygotowana do tej sytuacji, a może byśmy nazwali nawet taką prowokacją trochę zaczęła cytować artykuły z różnych przepisów, z których wynika z jakich okolicznościach policja może w ogóle zacząć liczyć może jakiegoś obywatela tak potem, kiedy policja powiedziała że, ponieważ rząd się tam no nie wiem nie poddaje tej tej prośbie czy poleceniu no to, że oni w takim razie zabierają go zawiozą tam dziś i znowu mówi, ale nie możecie zabrać, ponieważ zgodnie tam z artykułami przepisami i było widać przynajmniej jeśli chodzi o tych policjantów, że oni są trochę zagubieni, że oni tak chyba na dobre panie znają tych przepisów tylko dowiedzieli się od swoich przełożonych, że stoi jakiś gość z jakąś tabliczką tego trzeba zgarnąć tak, ale porusza kwestie, które też w raporcie NIK jest mięta dobrze mianowicie kwestię zasadności interwencji polityki akurat wino w Warszawie, bo się w oczywistych względów koncentruje największego manifestacje różnych zgromadzeń spontanicznych czy nie i to pan wspomniał w raporcie NIK wskazano, że zdaniem sądów 13 interwencji policyjnych jest bezzasadne 13 tego typu zatrzymanie bezzasadne i by ta sytuacja z Peru opisywał przypomniał pokazuje, że część policjantów nie mają takiej kompetencji co wynika z krótką nie do szkolenia na poziomie podstawowym po częstych bazowa wiedza ustawy o policji oraz z uprawnień politycznych, lecz znają się wtedy trochę szanować i jedynym argumentem, który się wtedy pojawia w głowie nie jest ustawa tylko dostałem takie polecenie służbowe i to jest dramat, bo to jest trochę jak stare porzekadło udzielanie ślepych bagnetów nie myślących bagnetów i tu widzę ogromne ryzyka takim zagubieniu, kiedy pojawi się ktoś bardzo zdeterminowany, żeby nie podporządkować się jakiemuś poleceniu pojawi się niestety agresja jeśli nie potrafi kontrolować takich emocji po stronie policjanta stąd też nadużycia przeróżnych środków przymusu, który mieliśmy do czynienia ostatnio w Inowrocławiu to strzelenie gazem prosto w oczy człowiekowi, który stał mało tego użyto wobec niego siły fizycznej wbrew ustawie praktykuje się dobrze pamiętam 30 kilka, że siły fizycznej, żeby się tylko w przypadku zachowania gresy wiek ten problem i poziom skomplikowania tych zagadnień naprawdę duży, a także wariant jeszcze na taki wątek przepraszam, że wejdę słowo, że samo niezasadne zatrzymanie to jedno, ale tym niezasadnym zatrzymaniu towarzyszyły jeszcze inne formy powiedziałbym represji, które z kolei zwracał Rzecznik Praw Obywatelskich, do którego zresztą raport NIK-u często odnosi np. przewożenie tych osób do jakichś odległych miejsc na od od miejsca, gdzie coś wydarzyło bez możliwości powiadomienia czy to swoich bliskich czy jakiejś osoby, która mogłaby udzielić pomocy prawnej no i wtedy to już jest rzeczywiście pytanie czy dalej mamy do czynienia z niekompetencję i ze złem wyszkoleniem świadomym działaniem ze względu na rozkaz z gór no mogę tylko do gminy, jakim mając takich danych analitycznych, ale policjant, który w radiowozie zatrzymuje osobę nie działa sam nie wie, że tam, gdzie się wydaje tylko tam, gdzie dostaje polecenie, żeby Zawisza zatrzymaną kiedyś z definicji to wynika, że to był niższy poziom pewnie stanowisko kierowania drugi wątek pan poruszył też kwestia pewnego niegodnego i nieuczciwego niezgodnego z prawem traktowania tych osób wywożenie ich gdzieś silnym na trzymanie daleko w miejscach zatrzymania zamieszkania uniemożliwianie kontaktu z bliskimi adwokatem jest skandalem i kwestia trzecia już bardzo tak naprawdę skrajnie opadająca rosła np. rewizje osobiste albo rozebrał zbieranie człowieka go do uwłaczających jego stanu o ubrania, mimo że nie ma takich powodów helikopter to się zdarzy to raport NIK też o tym mówi jego styl i zjawiska znacznie szerszy niż tylko szkoleniowe dlatego też nie bez kolejowych pomijam jeśli mogę jeszcze słowo na temat wyposażenia absurd ja z pewną Różą w oku i nostalgią w sercu czytałem informację, że biuro logistyki polityk nie ma pojęcia jest pracownik magazynowy podjęliby policji, dlaczego nostalgia ja ćwiczyłem 20 lat temu, kiedy się jedno dzięki pisałem do biura logistyki ile na Łodzi motorowych ile radiowozów ile marszałek nie ma tego ósmego czy owego tego przez 20 lat policja niestety nie dokonała skoku cywilizacyjnego w zakresie win formaty zachowania wiedzy wewnętrznej, jeżeli do tej pory policjanci i szefów jednostek piszą o tym co mają nastanie tzw pewne czy, żeby logistyki jest na służbę fanatycznej w sytuacji, kiedy użyto granatów, o których pisze Najwyższej Izby Kontroli 25 przeterminowanych 55000 przeterminowanych mogłoby dojść do tragedii na ulicę to był Bukowo błyskowe, ale one mogą przeterminowane mieć inną siłę rażenia i tylko dzięki temu, że w trakcie raportu, który w trakcie kontroli NIK wyłapano 25 000 być może ktoś nie stracił życia to są to są takie to region, na które zwraca uwagę uważam tylko kompleksowe podejście do zagadnienia może być dla nas takim wyznacznikiem przyszłości i cieszy się, że Rze, że NIK w swoich wnioskach jak audytor nasz autor rekomendacja ami, bo bardzo miękkie, ale sugeruje wyraźnie co powinno się zadziać mówiąc kolokwialnie i cieszę się, że w tych rekomendacjach też znalazła kwestia tego tego tego tego rozbudowanego systemu informatycznego do informatyki na Wiśniowej ma ogromne zasoby intelektualne na rynku są różne systemy magazynowe rejestrował księgowo finansowe, które polisy może czas najwyższy od 32 latach zaimplementować to te, które sobie z Tytusem wodze wyobraźni może jest moment, że zmiany te rzeczywiście we wniosku NIK-u oraz budowania obecnie funkcjonującego systemu informatycznego LSW PL tak tak, ale o tym mówią 20 paru lat nie wie dlatego przywołuje proszę zwrócić także policja wydaje kupę pieniędzy może to jest sensowne na nową wersję munduru koszulki kroju tegoż stoczniowego, a być może warto zainwestować w każdej szkole wiedzę akademik dodatkowy zatrudnić dodatkowo nie wiem 2030 wykładowców i rozładować to co nazywa się umownie nawisem szkoleniowy nie brzmi to dobrze wiem, ale tak się określa slangu pospolity dziękujemy nawis i kadrowej, który ciągle kolejnego nieuporządkowany to są ogromne rzesze policjantów prewencji i Węgrzy 50% kadry dowódczej nie przeszło szkolenia w zakresie dowodzenia no to jak dziś można wymagać właściwego kompetentnego dowodzenia pododdziały co oddziałem policyjnej, a także system wymaga uzdrowienia nie tylko wspólnik szkolnictwem elementem tego makro systemu ENA se zamek system odpowiedzialne KG Policji niestety nikt inny pan akurat przywołał jedno z niedawnych wydarzeń też medialnie głośnych, kiedy to policjant właśnie przetną mówiąc potocznym językiem w twarz tak w sumie stojącemu tylko człowiekowi, który tam chciał wziąć udział chyba spotkaniu z przedstawicielami obozu władzy i pokrzykiwał różne rzeczy internet i tak ten policjant który, który właśnie przyjechał miał na sobie założoną maskę no jak i teraz, dlaczego o tym mówię, bo to akurat nie w raporcie NIK-u ale, korzystając właśnie pana obecności trochę w uzupełnieniu raportu NIK-u chciałem zapytać o ocenę tego co chyba w tej chwili pojawiło w sejmie i to akurat ze sprawą również polityków Prawa i Sprawiedliwości Konfederacji mam na myśli oznakowanie policjantów, dzięki któremu bez problemu w razie spornych sytuacji można byłoby ustalić, który funkcjonariusz np. interweniując nadużył siły poza pole policjanci zakryli maskami nieraz po cywilnemu są nie do winy z ich ten zidentyfikowania no i teraz chat w w tym projekcie zmian w ustawie o policji politycy chcą, aby policjanci na służbie obowiązkowo nosi nrident. widocznym miejscu na mundurze i co jest nowością nakryciu głowy nie byłoby majątku jak dziś dla funkcjonariuszy oddziałów prewencji, którzy na hełmach musieliby mieć indywidualne znaki rozpoznawcze co pan treść wskazuje, że nowo na całym świecie tak jest Żyd operator telewizji krążący nad widowiskiem we Francji Wielkiej Brytanii czy w stanach wiedział w wojsku to ułatwi identyfikację ocenę identyfikator i dyktator noszony na mundurze na lewej piersi dobrze pamiętam jest obowiązkiem policjanta nie dotyczy to tylko pododdziałów zwartych tych, o których mówimy, czyli kaski pałki dalej dalej, więc troszkę to jest takie odkrywanie, że mówię prozą jak Moliera w związku z tym wydatki ceni każdy każdy aspekt ten wpis analizowanie odpowiedzialności bez punktu widzenia formalnoprawnego bardzo bardzo cenne istotne natomiast dla mnie za pytaniem, na które nie ma jeszcze odpowiedzi nie może czytałem przy opracowaniu pytanie kto z jakiego powodu i umundurowanego policjanta maskę to jest dla mnie zagadka, dlaczego 1 jedyny został inaczej umundurowany miał inne wyposażenie chodził w masce czy z góry przeznaczony do działań o charakterze działań no powiedzmy nie do końca zegarki do te działania takie były i nie ma prawa popchnąć tego człowieka użył siły fizycznej jest niezgodny z ustawą o środkach przymusu bezpośredniego tysięcznego trzynastego roku w tym tych zagadnień, czego śmierć, który jest mu kultu naprawdę można proszę, ale my też dlatego no no bo no, bo wie pan po tej też znanej historii też przecież bardzo dobrze sfilmowany, kiedy pani posłanka Barbara Nowacka pokazywała, że jest posłanką tam wyciągnęła legitymację poselską dostała gazem w twarz no to przecież by całe miesiące, że tak powiem trwały no poszukiwania człowieka i i próba pociągnięcia tego policjanta do odpowiedzialności pani posłanka żaliła się, że głosu nie ma woli takiej takich działań wewnątrz policji no, więc jak nie będzie woli to to albo się właśnie facetowi założy kominiarkę na twarz Gosi wypuści do takich działań potem się potem przypadnie no niestety porusza kwestię, który mówił na początku to znaczy przełożeni Najwyższego szczebla decydenci rozróżnia przełożonych przy takiej opresji ktoś to dowodzi na miejscu, ale pododdziałem oddziałem drużyną wszystko jedno natomiast decydenci to są ci panowie panie ostatnio także, które wysoko Zaj będą z zarejestrowani w strukturze policyjnej podejmują decyzje strategiczne i tego tytułu uniformy tego typu kominiarki co efekt tego, że też na to pozwala albo wręcz poleca, czyli chodzi o zanonimizowane osoby, która postępuje wbrew przepisom to jest bardzo zły sygnał dla pozostałych policjantów, bo to jest dzielenie policjantów na 2 kategorie ci, którzy są bez masek mają działać lege Artis ci w kominiarkach mogą sobie przepraszam za brzydkie jesień poszaleć dla mnie nie do pojęcia tych Niezgoda może to mówienie prozą jednak jest konieczne, żeby może wreszcie po takie wprowadzić i niepodważalnej dyskutowane zasady identyfikacji policjanta, żeby po prostu nie można było robić takich rzeczy, ale oczywiście, że tak przecież ktoś to, że ktoś nie chce się identyfikować wskazuje na to, że ma no niecne zamiary bądź uczciwy to trochę tak jak nie włączeniem kamerek, dlaczego się 1 dla kamerki nie włącza się, dlatego że myśmy się na grochu los, żeby się nie grało też też trochę tak jak niszczenie dowodów, bo bądźmy szczerzy dowody przez czysty przypadek i niszczą przy bardzo takich bulwersujących spektakularnych wydarzeniach jak przy Agorze taką, jaką jak przy paru innych tego typu sytuacje, że nie wspomnę o pewnej słynnej bębny audi czy BMW, która wbiła się drzewu no to są realia niestety czyli, działając lege Artis podejmuje ryzyko, że twoje liczne jeśli nie działasz legary ich odpowiednie działania mogą zostać w ten sposób uwidocznione trochę jest z premedytacją niestety przykrytą pan bardzo dobrze zatem, że raport NIK się się okazał już meblarze jakoś trochę nagłaśnia my może trochę poprawy będzie szczególnie, że kto wie, jaka będzie jesień w tym roku bardzo nam już musieli ban panu niezatrudnianie mamy jednak należy inicjatywa, żeby poszerzyć zespoły pracujące nad programami o ratowników medycznych osoby, które znają się na podstawach psychologicznie bardzo cenna inicjatywa to podkreślić dziękuję uprzejmie za spotkanie Zaproś dziękuję pięknie, a podkreślał pan Piotr Celiński były komendant centrum szkolenia policji w Legionowie dziś Collegium Civitas bardzo nas jeszcze dziękuję dziękuję podziękowania późnego wieczora Małgosia dziękuję bieg Małgorzaty Wólczyńskiej, która audycje wydawały dla każdego dyrektora realizował Maciej Zakrocki słyszymy się jutro najpierw 1440, a potem dwudziestej rzecz Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA