REKLAMA

Magdalena Kumorek czyta tekst "Pani Aja" o Elisabeth Goethe

Gościnnie: Mistrzowie Słowa Gazety Wyborczej
Data emisji:
2022-07-22 20:10
Prowadzący:
Czas trwania:
18:04 min.
Udostępnij:

Catharina Elisabeth Goethe administrowała całym majątkiem, co było w owym czasie nie lada ewenementem. Mówiła: "Człowiek musi obrać sobie najlepsze miejsce i bronić go przez całe swoje życie". Rozwiń »
Matka Johanna Wolfganga Goethego urodziła się w pierwszej połowie XVIII w., a więc w epoce, w której sława należała do mężczyzn. Jej ojciec Johann Wolfgang Textor sprawował urząd burmistrza i najwyższego rangą przedstawiciela cesarskiego, co czyniło go jednym z najważniejszych ludzi we Frankfurcie. Mąż był radcą cesarskim, a syn – wiadomo.
W 72. odcinku podcastu "Mistrzowie Słowa" Magdalena Kumorek czyta tekst Iwony Słabuszewskiej Krauze pt. "Pani Aja", który ukazał się na łamach magazynu "Ale Historia".
Co tydzień w sobotę publikujemy dla klubowiczów "Wyborczej" jeden tekst czytany przez wybitne aktorki i wybitnych aktorów. Dołącz do Klubu "Wyborczej", kupując najwyższy, klubowy pakiet prenumeraty cyfrowej na Wyborcza.pl/prenumerata. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry witam państwa mistrza słowa nazywam się już Pietrzyk jestem wydawczyni podcastów gazety wyborczej mistrzowie słowa to podcast, w którym mistrzowie sceny czytają Mistrzów pióra u co tydzień w sobotę przedstawiamy nasze teksty czytane przez wybitne aktorki wybitnych aktorów dziś opowieść o kobiecie, która wyprzedzała czasy, w których żyła Elizabeth Kate łamała konwenanse fachu mówiła człowiek musi obrać sobie najlepsze miejsce i bronić go przez całe swoje Rozwiń » życia przed państwem tak dalej na Murek pani AJA i Iwona Sobolewska krawcy matka Johana Wolfganga Goethego urodziła się w pierwszej połowie osiemnastego wieku, a więc w epoce, w której sława należała do mężczyzn jej ojciec Johan Wolfgang tekst tor sprawował urząd burmistrza i Najwyższego rangą przedstawiciela cesarskiego co czyniło go jednym z najważniejszych ludzi we Frankfurcie mąż był radcą cesarskim Asen wiadomo dom Eliza Bet odwiedzali filozofowie uczeni poeci wydawcy aktorzy sławne kobiety i książęta przyjaźniła się m.in. z księżną Anną Marią powieść pisarką i PRoto feministką Adam Steyer namiętnie chodził do teatru nie opuszczając żadnego z przedstawień prenumerować gazety i magazyny typu Journal des luksus and Modern korzystała z usług Księgarza, który specjalnie dla niej wprowadzał nowości książkowe i partytury w wieku 72 lat szminką wała ustawa czerwono nie miała siwych włosów nie nosiła okularów i przymierzała spore odległości piesza pełna życia chłodny umysł Katharina Elizabeth urodziła się 19lutego 17003001. roku jako trzecie dziecko w rodzinie była jednak pierwszym potomkiem, który przeżył dłużej niż kilka tygodni przed nią zmarło dwoje braci ojciec był niezwykle szanowaną personą, ale mimo elitarnej pozycji społecznej tekstom daleko było do najzamożniejszych rodzin w mieście być może dlatego tak łatwo zgodził się oddać za żonę siedemnastoletnią córkę Kasprowi temu, którego dochód samych odsetek przewyższał roczną pensję sektora kandydat na męża Elizabeth miał marsową czoło ściągnięte brwi w budowanej peruce bez przeszkód mógłby być jej ojcem był jedynakiem mieszkał w Starym mrocznym domu z 80 letnią matką nie urządzał przyjęć nie chadzał do teatru, bo teatr nikomu na nic nie da cechował go pytam Dyzmy i nie wał niekontrolowane wybuchy złości żył jak rentier dzięki temu małżeństwu zamierzał awansować w kręgach frankfurckiej elity, ale też zwyczajnie spodobał się Kasparow i spokój emanujące Eliza Beth, a jej młodość gwarantowała duże dzieci miała ładną twarz duże ciemne oczy nosiła włosy zaczesane do tyłu i była jak kobieta dość wysoka być może Caspar nie zauważył, że narzeczona jest też bardzo pewna siebie i sprytna potrafi prowadzić dysputy i dopiąć swego nie bez powodu nazywano ją w domu księżniczką ślub odbył się 20sierpnia 1700 czterdziestego ósmego roku Eliza Bet pełna życia znana z pogodnego usposobienia i chłonnego umysłu, ale jednocześnie naiwna i niedoświadczona, wprowadzając się do ponurego domu przy Hirsch żaden nie mogła być najszczęśliwszą panną młodą ich cen będzie się później też bał tego domu straszne były nocne wyprawy do wychodka na podwórzu a gdy myszy hartowała pod schodami, a w korytarzu słychać było powódź czysta kroki starszej pani, żeby móc zasnąć on i jego siostra często wślizgi wali się do łóżek służących pierworodny rodził się 3 dni aż w końcu przyszedł na świat cały czarny co było objawem dużego niedotlenienia położono go mieszanie krwi wołu i wina, żeby go ratować, bo wydawało się, że jest martwy szczęśliwie dziecko przetrwało, a w rodzinnych annałach zapisano dzień 28sierpnia 1700 czterdziestego dziewiątego roku jako narodziny Johana Wolfganga Goethego zaledwie 15 miesięcy później na świat przyszła córka Kornelia Frederika po niej urodziło się jeszcze czworo dzieci, ale wszystkie zmarły we wczesnym dzieciństwie kołyska drzewa orzechowego już więcej się nie przydała Eliza Beth miała marne wykształcenie lubiła się jednak uczyć i była otwarta na nowinki, kiedy podczas wojny siedmioletniej do kwater owa do ich domu francuskiego porucznika nauczyła się francuskiego, żeby móc się z nim komunikować szkoliła się też we włoskim po kryjomu kupowała książki jest pasją czytała grała na pianinie była niezwykłą gawędzi Arkę dzieci słuchały z otwartymi buziami, gdyż potrafiła pięknie opowiadać i zachęcała do snucia opowieści nie szczędziła małym słuchaczom prawdziwych historii np. o trzęsieniu ziemi w Lizbonie 1listopada 1700 pięćdziesiątego piątego roku, o którym wspominały wszystkie gazety pisała długie poetyckie listy, w których widać jej poczucie humoru dorosły Goethe doceniał odziedziczyłem po matce dar by wszystko co może pobudzić i zająć wyobraźnie przedstawić z mocą i fantazją, ale była też przede wszystkim gospodynią panią domu co tydzień otrzymywała od męża konkretną kwotę pieniędzy, z której opłacała służby organizowała życie towarzyskie zakupy i prowadziła dom zresztą niemały, bo 20 pokojowy można zaryzykować twierdzenie, że było to jak zarządzanie małą firmą mąż Kaspar manifestował swoje niezadowolenie, kiedy Elizabeth kupowała dzieciom niestosowną zabawka, za którą uważał np. teatrzyk kukiełkowy zabrania też chodzenia do teatru czynił to chyba jednak nieskutecznie skoro żona pojawiała się na przedstawieniach regularnie, a czasem potrafiła krzyknąć do aktora już jestem może pan zaczynać zwyczaj odwiedzania teatru przejął nastoletni Wolfgang matka nieraz musiała kłamać w dobrej wierze i łagodzić konflikty, jakie są tkliwe, a później ekstrawagancki getta opary z ojcem, a Johan Wolfgang nieustannie pakował się kłopoty miał maniery rozpieszcza tego jedynaka nawet jeśli nie nie był ignorował nakazy ojca wychodził, kiedy chciał z kim chciał pewnego razu zadał się z fałszerzami dokumentów i weksli co mało nie skończyło się publicznym procesem i zniweczenie kariery Wolfganga Wolfgang od początku mocno angażował matka swoje projekty literackie, gdy po studiach prawniczych dostał od ojca wyposażoną kancelarie i pierwsze sprawy w rzeczywistości podczas godzin spędzanych w biurze pisał swój pierwszy dramat Elizabeth wiedziała o tym i była ciekawa w jaki sposób przetworzył utwór, którym się zainspirował żywot pana Gatesa von der Linden żelaznej ręce, zwłaszcza że szybko zorientowała się, że to ona była pierwowzorem żonę pana Gaca dramat trafił na scenę teatru i zyskał entuzjastyczne recenzję dopiero wtedy młody Goethe zaczął pisać otwarcie, zlecając sprawę kancelarii innym osobom Elizabeth jako pierwsza czytała też autobiograficzne cierpienia młodego Wertera wznawiane w ciągu pierwszego roku 10× ciekawe, że utworzenie pojawiła się w ogóle postać ojca jest za to matka i to ona wysyła Wertera świat zawsze wyrażała swoją opinię o przeczytanym tekście i to nie tylko jeśli chodziło o dzieła syna tak było też w przypadku Christopha Martina Wiland da najchętniej czytanego pisarza niemieckiego przeczytała wszystko co napisał i nie omieszkała przekazać swojej opinii Wiland przyjął z pokorą uwagi i przy kolejnych utworach sam prosił Elizabeth recenzję przyjaźnili się przez długie lata nazywał ją Frauke mają od książkowej ochmistrzyni na dworze hiszpańskim lubiła ten przydomek niedługo potem 8czerwca 1700 siedemdziesiątego siódmego roku na Eliza Bet spadł cios jej zaledwie 20 sześcioletnia córka Kornelia zmarła przy porodzie swego drugiego dziecka Elizabeth zawsze była wszystkim świetnie poinformowana towarzyszyła synowi w jego sprawach sercowych musieli prowadzić szczere i intymne rozmowy skoro wiedziała o jego romansach Charlotte obaw pierwowzór loty w cierpieniach młodego Wertera Lili Seana man pierwsza, którą kocha naprawdę jest zamężną damą dworu księżnej Anny łamali Charlottę von Stein, do której napisał 1600 listów wykazała się wielką przenikliwością, akceptując jego kolejny wstydliwy związek ze złota włosom Krystian wójt News Christiane była słabo wykształconą pracownicą fabryki sztucznych kwiatów, a jej rodzina nie dawała dziewczyna nigdy nie została zaakceptowana w sferach Weimaru, w których obraca się Johan Wolfgang para przez lata żyła pod 1 dachem, budząc kontrowersje, ale Eliza nawet wiedząc, że jej pieszczą Sieg jest szczęśliwszy i bardziej zadowolony niż, gdyby był fatalny małżeństwie wyrażała się Cristiana jak najlepiej i ignorując złośliwe plotki krzywe spojrzenia znajomych 17 latach nieformalnego związku wspólnego życia i narodzinach syna Christiane i Johan Wolfgang się pobrali w zachowanych listach synowa zawsze nazywała Elizabeth kochaną matką nigdy nie starała się wpływać na decyzję syna nawet kiedy zwolniło się intratna posada po jej bracie IGT mógł ją zająć pisała do niego ty jesteś panem swego losu spróbuj wszystkiego i wybierz to co najlepsza miłość radość i strusie pióra, kiedy mąż Caspar zmarł po wylewie w maju 1700 osiemdziesiątego drugiego roku szybko ustanowiono kuratora z ramienia radcy cesarskiego, który miał zarządzać majątkiem Elizabeth wystąpiła wówczas z wnioskiem o umożliwienie robienia tego samodzielnie i tak długo naciskała, a wniosek rozpatrzono pozytywnie chciała mieć kontrolę nad finansami była dojrzałą doświadczoną kobietą, która dba oswoją niezależność wkrótce przejęła wszystkie męskie obowiązki prowadziła interesy bankowe spłacała kredyty wypisywała księgi buchalterii ne zarządzała płatnościami odsetkami pensjami 1 słowem administrowała całym majątkiem co było owym czasie ewenementem pomimo tylu nowych obowiązków znalazła czas by po latach intensywnego życia rodzinnego chorób dzieci ich śmierci kwaterunku obcych wojsk i ciągnącej się przebudowy domu i poświęcić się ulubionym zajęciom takim jak czytanie muzyka teatr i życie towarzyskie odkryła w sobie też nową pasję zaprasza do domu młodzież razem czytali na głos dramaty inscenizowane scenki teatralne muzykowali rozmawiali aż wreszcie w 1700 osiemdziesiątym czwartym roku w jej życiu pojawił się Karl Wilhelm Unii Herman trzydziesto jednoletni aktor o wyjątkowych umiejętnościach klasę mówi Czech i dużym poczuciu humoru Elizabeth miała wtedy 53 lata, ale nadal posiadała ogromny urok osobisty i była też zamożna zabarwioną erotyką związek okazał się początkiem nowego etapu życia przepełnionego uczuciami zaczęła korzystać ze swojej uprzywilejowanej pozycji nie oszczędzała na niczym cel mana obdarowała prezentami rozpieszczała Starym winem i dobrym jedzeniem sobie kupowała eleganckie stroje nowe druki i ekstrawaganckie gadżety takie jak drogie strusie pióra na sylwestra w 1700 osiemdziesiątym piątym roku kupiła ich aż 5 synowi posyłała do Weimaru pudła z marca panem codziennie już podczas śniadania przyjmowała gości zaczęła też modernizację domu sprzedała stare srebra i porcelany albo wymieniła je na nowe chciała podróżować, ale dla Celebana zrezygnowała z tego pomysłu sielanka nie trwała jednak długo cel ma ją zdradzał tak jak swoją młodą żonę, a na koniec uciekł z Frankfurtu, pozostawiając za sobą długi filozofia Elizabeth bez pokory poddawać się koniecznością losu zachwiała się w posadach w opuszczonym domu trudno było jej zachować pogodę ducha poradziła sobie już wkrótce pisała dr bezpardonowo ten list zaczynamy ekonomią niech pan odeśle wreszcie tego kura w maju 1700 dziewięćdziesiątego piątego roku sprzedała dom i przeniosła się do trzypokojowego mieszkania przy Ross Markt z Jasną i piękną kuchnią tutaj w wieku 77 lat sprawiła sobie Kuropatwa dla Towarzystwa do śmierci pozostała pełną optymizmu energii kobietą mówiła człowiek musi obrać sobie najlepsze miejsce i bronić go przez całe swoje życie i Elizabeth czuła się na swoim miejscu cieszyła ją sława syna, ale traktowała ją z dystansem ludzie wyobrażają sobie, że mam udział w tym wielkim talencie, lecz w najmniejszym stopniu nie ma mojej zasługi wtem co uczyniło z ciebie wielkiego człowieka poetę, a Goethe odwzajemnia się matka była jest i będzie fundamentem mojej egzystencji zmarła 13września 1800 ósmego roku w wieku 77 lat na puchlinę wodną klatki piersiowej niewydolność serca dzień wcześniej zapytała lekarza ile jej pozostało czasu uprzedził, że może odejść do południa następnego dnia przyjęła wyrok spokojnie zmarła następnego dnia w samo południe Rek tak dla państwa przeczytała tekst pt. pani Kaja i wolny słabo szewski Krauze, który ukazał się na łamach magazynu, ale historia polecamy się z kolejnym odcinkiem Mistrzów słowa już za tydzień zapraszamy też do słuchania naszych innych podcastów z ósmej 10 Warszawy nadaje oraz zdrowej rozmowy z bardzo dziękujemy, że są państwo z nami w klubie wyborczej ta usłyszenia uszła wie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE: MISTRZOWIE SŁOWA GAZETY WYBORCZEJ

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA