REKLAMA

Przyszłość według fantastyki naukowej

OFF Czarek
Data emisji:
2022-07-29 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
23:09 min.
Udostępnij:

Fantastyka naukowa wcale nie musi być tylko dla nerdów. O jej celu, opisie rzeczywistości i przyszłości opowiada prof. Dariusz Brzostek z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
w Trade jak i państwa i moim gościem jest pan prof. Dariusz Brzostek z katedry kulturoznawstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu dzień dobry panie profesorze witam pana bardzo serdecznie i dzięki dobrym bardzo miło witam wszystkich, skacząc panie profesorze muszę się panu do czegoś przyznać uwielbia literaturę i uwielbia różnego rodzaju gatunki literatury, a chyba właśnie powinno się przyznać, ale przyznał się, ale ten chyba, który najmniej uwielbiam tak może tak Rozwiń » jest bezpieczniej to jest literatura fantastyczno-naukowa, czyli coś co jest pana pewnie można powiedzieć chlebem masłem solą w oko za rolę w noc ta to nie jest odosobniona opinia trochę gola i to chyba 2 różnych powodów to oznacza po pierwsze, fantastyka naukowa ma taką opinię literaturę z enerdowskiej tak to znaczy literatury adresowane przede wszystkim do fanów, a więc takiej, która z kim dobrze się sprawdza, kiedy jest czytana przez niższe od Czytelników zainteresowanych nie tylko można nie tyle samo literaturą, ale nauką jako pewnym sposobem objaśniania świata w związku, z czym mamy do czynienia z na wstępie już odrzuceniem pewnej grupy Czytelników, którzy wolą prozę poetycką literatura o charakterze bardziej refleksyjnym np. lubi literaturę współczesną obyczajową drugi powód jest też taki rząd w ich obserwuje już tak bardziej zawodowo od od wielu lat następuje pewien odwrót 2 i literaturze popularnej od fantastyki naukowej na rzecz nazwijmy to tak nie naukowych sposobów opisywania rzeczywistości co znaczy, a w większym zainteresowaniem Czytelników cieszy się literatura mniej osadzona w takim misję stycznym ściśle naukowym modelu, a więc od Santa literatura bazującą na Mitta waśnie i literatura odwołująca się do starych wierzeń owej bardziej niż wiedzą i w sensie ścisłym sensie naukowym no ale muszę przyznać, że kiedy czytam np. danego rodzaju artykuły pana autorstwa albo inne teksty nie nie tylko pana autorstwa dotyczące np. twórczości Lema no to łapie się za głowę i padam na kolana z podziwu, bo to jest oczywiście kawał znakomitej literatury tak wielopoziomowy, że pewnie niejeden poczytny autor prozy czy autorka prozy chciały mieć tyle fascynujących warstw nałożonych zrywane trochę siebie, odkrywając coraz to nowe rzeczy 1 przykład z tekstów pana autorstwa którymi zainteresował tą tekst taki, który patrzył na literaturę fantastyczną naukową jako na pewne narzędzie, które można i Etnograficzne tak do do spotkania Zyta innym tak czy spotykamy się z innym tutaj ten tym innym jest coś ktoś Przybysz powiedzmy z innej planety czy też jakiś spoza granic naszego Poznania no ale przecież ten inny ludzki też takim bywał przez przez setki tysiące lat, bo ona właśnie spoza granic naszego Poznania, a nawet inne sam w sobie prawdę tracę inne inne, które się okazywały ja sam, żeby zacytować tu Jan matura bo, który mówił ja to ktoś inny VAT to jest ta ta natomiast powiem tak to, o czym pan powiedział na wstępie oznacza o tym, że mamy do czynienia z wielowarstwową ością fantastyki naukowej trochę zdradliwej to wynika z kilku, ale mam tu pierwsza jak akademicy zaczynają pisać o fantastyce naukowej to majątek niedobrą nawet, któremu ja też ulegam, że co oszukują mej najlepszych najbardziej atrakcyjnych najbardziej właśnie wielowarstwowych złożonych tekstów z literatury fantastycznonaukowej taki bez wątpienia jest ciałem co byli bracia Struga czy tacy takim stażami, bo nie ma Turcji Clark czy Philips dzięki tak dalej tak tak tak natomiast to troszeczkę ginie jeśli się podejdzie do literatury fantastycznonaukowej co pryzmat masowego systemu produkowania tak wytwarzania tych tekstów tamtych wielowarstwowych złożonych utworów pewnie będzie mniej już wiele łatwiej trafić na coś co Stanisław Lem nazywał łup budów w kosmosie tak, czyli takimi historiami o na międzygalaktyczny nawalanka jeśli można tam tak powiedzieć natomiast oczywiście jest także to najlepsza fantastykę czyta fantastykę, która de facto spełnia kryteria bycia taką literaturą spekulacje w literaturę, która stawia sobie pewne problemy w to jest to literatura, która w dużej mierze tak jak pan raczył zauważyć przed chwilą jest pewnym narzędziom Etnograficznym czy może nawet bardziej antropologiczną to znaczy takim narzędziem, które potrafi sformułować problemy postawić pytania dotyczące tego kim jest człowiek, jaki typ kontaktu między człowiekiem, a innym niezależnie czy tak inny będzie ludzkiej czy zwierzęce czy jeszcze jakiś prawda nie ludzki na ogólnie, bo może być sztuczna inteligencja nie wiem o 2001 wysoka kosmiczną przykład pana czy to będzie jakiś dziwny stwór postaci somalijskiego oceanu, bo tekst, którego pośród aut, które głównie Solaris mocny atak najbardziej znanej powieści naszego naszego pisarza i będę bronił tej tezy to znaczy poprzez formułowano literatura fantastyczno-naukowa w jest antropologiczna czy też jest inaczej rzecz ujmując w samo logiczne to znaczy taką formą antropologii obcości powoda próby poradzenia sobie z tym kim jest innej czy w ogóle możemy się z nim jakoś skomunikować tylko, że zastrzegł bądź też, że ten motyw fantastyki naukowej kontaktu z obcości to przecież jest jeden z wielu charakterystycznych motywów obok spekulacji dotyczących możliwych rozwoju ścieżek rozwoju cywilizacji możliwych wynalazków naukowo-techniczne przy historii przyszłości itd. tak, ale same w sobie też są bardzo intrygujący zastanawia się nad tym czym jest literatura fantastyczna no naukowa czy ona jest po prostu gatunkiem, który autor autorka wybiera, bo on mu rozwiązuje wiele wyzwań związanych z akcją w czy w jaki sposób jest to literatura, która musi się zmierzyć z technologią opowiedzieć pozostać w relacji do rozwoju do technologii albo mówimy o zagrożeniach albo czy ostrzegamy w pewnym sensie albo zaglądamy w przyszłość, czyli znowu być może ostrzegamy, że jest to tylko konwencja przestrzeń, w której opowiadamy historie czy z racji tego, że właśnie mamy naukę i wyobraźnie to ona naturalnie jest pozostać w jakiej relacji z technologią rozwojem przyszłością to jest świetna pytania, które dotyczy ta sama osada ma tylko czy fantastyka naukowa jest raczej była, a może jeszcze precyzyjniej mówiąc bywała swojsko, bo takich szczytowych momentach odpowie można nie w ten sposób, że po pierwsze, fantastyka naukowa jest z pewnością o literaturze jedną z najbardziej charakterystycznych i dzieci nowoczesności takich owoców nowoczesności spowolni kuratora popularna jest nowoczesna to znaczy rodzi się z modernizmem tak szeroko rozumianym natomiast fantastyka naukowa obok powieści kryminalnej detektywistycznej jest zapewne najbardziej jaskrawym przykładem takiego nowoczesnego myślenia o literaturze właśnie ze względu na sposoby na opisu rzeczywistości pytanie, jakie są istotne Proama dociekanie, która podejmuje detektyw z powieści kryminalnej czy próba wyobrażenia sobie przyszłości obcości, a w rozwoju cywilizacyjnego nauki technologii, którą podejmuje fantastyka naukowa są ducha nowoczesne i pod tym względem ona oczywiście nie jest tak jak pan mówił ważną ramą, która pozwala sformułować pewne bardzo charakterystyczne ani dotycząca lęków oczekiwań nadzieje i pewnych on z na powiedzmy istnieje najszerzej rozumianych w takich kategoriach literackich tego co w ogóle jest możliwe to znaczy jak sobie możemy rzeczywistość w wyobraźni pod tym względem powiedziałbym tak proszę paradował jak współcześnie fantastyka naukowa takiej perspektywy to jest bliska to znaczy taki trochę archeologiczne jest bardzo dobrym źródłem wiedzy o przeszłości przyszłości to znaczy czytając fantastykę naukową świetnie potrafimy sobie wyobrazić jak przyszłą cywilizację jak naukę jak technik technologii wyobrażano sobie lat temu 100 lat temu 50 lat temu 30, a więc pod tym względem jest to bardzo ciekawe doświadczenie historyczne, ponieważ utwory fantastyczne naukowe z lat sześćdziesiątych, a bardzo dobrze pokazują nie tyle świat, który jest światem na współczesnym to znaczy pierwsze dekady 2001. wieku, ale to jak lata sześćdziesiąte wyobrażały sobie świat za lat 60 to jest bardzo ciekawy wątek panie profesorze proponuję byśmy do niego powrócili po informacjach Radia TOK FM i informacji już za kilka minut o godzinie 1120 państwa moim gościem jest pan prof. Dariusz Brzostek z katedry kulturoznawstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu wracamy po informacjach to wczoraj jak mu państwa i moim gościem jest pan prof. Dariusz Brzostek katedra kulturoznawstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu rozmawiamy o literaturze fantastyczną naukowej przed informacjami pan profesor mówił, że to jest w pewnym sensie świadectwo tego jak wyobrażaliśmy sobie przyszłość, czyli z no właśnie to jest swoją drogą to ciekawe panie profesorze, bo myślę sobie że, że w jakiś takich humorystycznych podsumowaniach dotyczących naszej wizji przyszłości sprzed nie wiem 50 lat kontra rzeczywistość, czyli grzechu nie pracujemy latające pojazdy jak gdyby wszystko jest cel naciśnięciem guzika tymczasem rzeczywistość mamy to jest Niewiem drogi cukier spieranie się o własne rzeczy tak dalej tak dalej oczywiście, gdyby to to nie w tym rzecz ale, ale swoją drogą to to też jest interesujące takiego punktu widzenia, że przyszłość, czyli postęp, czyli lepiej niż dziś, czyli myślenie o tym co nam dzisiaj sprawia największą trudność tak albo co wydaje nam się niekonieczne nie wiem dla dające samochody oznaczają to, że możemy się znieść powietrze po pierwsze, ale po drugie, też nie jesteśmy być może przywiązani do dróg do prędkości tak różnego rodzaju maszyny, które zada sobie rzeczy oznaczają, że jednak więcej czasu chcielibyśmy spędzić na przyjemnościach niż na wypracowaniu środków na to, aby móc oddać przyjemnością, czyli w pewnym sensie literatura fantastyczno-naukowa też świadectwem naszych skrytych marzeń nie o tym co to znaczy dobrze, a co to znaczy źle zdecydowanie tak może ona zawsze spełniała ten to funkcję prawda poznacie na dawno temu w Azji twierdzi Joński powiedział o archeologii mediów, że nasze powinna skupiać przede wszystkim na tych mediach, które w głosie nie udały co znaczy mało pewnych porażkę technologicznej, bo one więcej mówią niższe o sukcesy, które nie fantastyka naukowa istne czytana po latach też trochę takie wrażenie sprawdzą czy mówi bardziej fascynujące są te wspomniane przez pana wynalazki proszę nie ziściły dodał klasyczny przykład c odciąć od jedna z tego dwudziestego wieku z czasów, a powiedzmy pary elektryczności np. pomysły fantastów i opisów ATA ruchomych chodników na samobieżnych szczerze, kto miał strzelić wprowadzić w ogóle przekazało, że to zupełnie nie działa z drugiej strony proszę zwrócić uwagę bardzo mało ja, a było takich tekstów fantastycznonaukowy przewidziały ekspansję telefonii komórkowej to znaczy tego sposobu, który jest dla nas niezwykle prostym narzędziem porozumiewania się komunikowania się codziennością pod tym względem rzeczywiście mamy do czynienia raczej takim sprawdzaniem tego, czego byśmy się bali, czego byśmy oczekiwali i drugą stronę oczywiście fantastyka naukowa ma też pewną taką SACH można nazwać wadą to sprawia, że nasze wielkich problemach skupią bardziej niż na drobnych, więc kłopot np. pod drożejące ego cukru czy z rzeczy zupełnie banalnych komunikacyjnych są o wiele mniej istotne niż np. wynalezienie, jaki się masowego akceleratora cząsteczkowego sposobu napędzania silników rakieta rakiet między planetarnej itd. bo one są bardziej spektakularne niż to jest niezwykła niezwykła istota rzeczy wynika to oczywiście trochę z tego, że fantastyka naukowa z takim owocem myślenia w kategoriach postępu to znaczy, że cywilizacyjny postęp będzie oznaczał ciągłe doskonalenie Poznań, a rok technologicznych naukowych wynalazków, a w pewnym momencie pojawiają się bardzo popularna w tej chwili trend tendencji nie tyle dystopii co post apokaliptyczne co znaczy regres cywilizacyjny groma więcej po wyczerpaniu surowców kopalin, a jakieś dewastacja ekologiczna środowiska katastrofy o charakterze czy to cywilizacyjnym naturalnym, które sprawiają, że ludzkość musi jakoś tam odradzać pytanie o to jaka to ludzkość może się z ruin cywilizacji, która na naukowo technologiczny rozwinę panie profesorze to przekonają czy literaturze sprzed 5060 lat możemy porównać co myślano na temat przyszłości skonfrontować to z przyszłością a o czym teraz literaturę fantastyczną naukowa pisze jako przyszłości dzięki temu będziemy mogli się spotkań z 50 lat zobaczyć profesor rzeczowych co wynika nowy tekst sowy wobec 1jedna z najbardziej charakterystycznych tendencji, którą się pani zauważyć od władz co najmniej 6 dwudziesty od początku 2001. wieku to sprawia on nazwał go sesję to sceptycyzmem co znaczy po powątpiewa nie skoczy nauka rzeczywiście w stanie odpowiedzieć z powodzeniem na wszystkie problemy ludzkości się otarł się tam taki sceptyczny, a nurt myślenia, który pokazuje raczej upadki naukowo niepowodzenia niż się na sukces, więc jest to trochę bardziej pesymistyczna fantastyka niż była drugim bardzo wyraźne to jest, które im wiąże się z kategorią bardzo w tej chwili te eksponowane w dyskursie publicznym antropocenu tak, czyli epoki człowieka wpływu człowieka ma na środowisko naturalne tylko jest ten typ, a fantastyki naukowej, która mówi nam o możliwych skutkach, a jest zanieczyszczenie środowiska o możliwych skutkach wyczerpania kryzysu energetycznego i tak małej sta itd. zdecydowanie nie jest takie optymistyczne fantastyki naukowej osobach dotyczą lat pięćdziesiątych sześćdziesiątych i to zarówno za żelazną kurtyną, czyli w Polsce w związku Radzieckim jak w stanach Zjednoczonych od reszty wysoki podbój kosmosu niekończąca się ekspansja, która oczywiście była pokłosiem myślenia bądź co bądź kolonialnego o tym, że będziemy poszerzać wpływy ludzkiej cywilizacji myślę, że niedostatki ją było co znaczy taka fantastyka, która uwzględniła perspektywa niepowodzenia cywilizacyjnego, jaką możliwego horyzontu rozwoju zdarzeń na współczesne, czyli co nie ma nadziei, bo skoro o kosmos ten widzialne niewidzialne jest tak olbrzymi, a przecież możemy jeszcze myślę w fantastyce naukowej wybiegać w różne dodatkowe wymiary, których nie znamy to łatwo byłoby znaleźć jakiś lądy ludy rozwiązania nadziei, które właśnie zapewnią tanią energię sprawią, że nie będziemy kłamać walczyć ze sobą, ale może to będzie nudne, a to znaczy oczywiście jak byłam katastrofizm bardziej sexy niż utopia w sensie takim na najbardziej pozytywna tak to znaczy wiadomo, że auta są przez wielowarstwowe co dla 1 grupy społeczne się spełnieniem marzeń nie polityczno społecznych ten drugi może okazać koszmarem natomiast nie myślę, że ta jest także jak skończyła się nadzieja skończyła się bardzo taka optymistyczna wersja pokładają nadziei w rozwiązaniach wszystko to taki cywilizacyjny tylko 1 państwową rozumianych natomiast, a w dalszym ciągu pojawiają się wątki utopijne, ale one są takie jak oszczędniejsze zaczyna ska ba da się zauważyć taką taką próbę powrotu do wszystkich mało MIC społecznych ma racji na to, że jakby nadzieję, że takie sieci odbudowania odbudowaniu pewnych lokalnych ne wspólnot, że to są dziś stoję odosobnionych koloni ludzkich, które gdzieś tam przetrwały funkcjonował jako alternatywna też zaczęło dziś już elitarna zresztą butą u schyłku lat sześćdziesiątych trochę na fali kontr kulturowych pojawiały wątki mamy teraz, bo mają taki zamiar powiedzmy ekologiczną nie ekologiczną post cywilizacyjny co taka próba ograniczonego wzrostu cywilizacyjnego wyobraża sobie, że ograniczone konsumpcja środowiska, które są środowiskami takimi skupionymi wokół, a ścieki bardzo prostych idei kooperacji współpracy wymiany itd. itd. w, tyle że w skali właśnie czasami od globalnych planów imperialnych fantazję, których o, których mówiłem szczytem była szkodziło na franka Herberta niedawno ekranizowana po raz kolejny od młodych charakterystyczne obraz fantastyki naukowej jakiś szerokiego po oddechu wielkiego zasięgu takiego opisu w kategoriach widzą tej skok imperium, a teraz tego jak to trochę trochę mniej znaczy to wydaje się, że zakłada się że, że jeśli mamy szukać nadziei to ona będzie raczej 2 bardzo drobnych działaniach nie w takich aktywach oporu cywilizacyjnego przeciwko jakimś bardzo rozbudowanym korporacjom i siłą nad którymi to prosty człowiek zupełnie nie stanie zapanować panie profesorze na koniec naszej rozmowy dla tych z naszych słuchaczek słuchaczy, ale także dla mnie, którzy chcieliby powrócić albo chcieliby zanurzyć się w literaturze fantastycznonaukowej, ale potrzebują przewodnika, czyli najciekawsze tytuły nie wiem 3 najlepsze tytuły albo najciekawsze warte przeczytania albo trójka najciekawszych autorów tej nowej powiedzmy generacji kogo pan zasugerował albo jakie tytuły by pan zasugerował akt ten trudny pytanie jest, ale spróbuję oznacza jeśli mówimy o fantastyce naukowej to wydaje mi się, że jest kilka takich nazwisk, które po, które warto sięgać współcześnie to będą go autorzy PSP młodszy czy tej średniej generacji chodzi o Polskę wydają się dalszym ciągu najciekawszym wsadzamy Jacek Dukaj, którego warto czytać, bo to jest pisarzem, który bardzo konsekwentnie rosły rozbudowuje swoje pomysły do takich bardzo na spójnych wizji, które wciąż są przekonujące Sezam z pisarzy zagranicznych chciałbym zwrócić uwagę na marne kilka postaci może w jedną z nich jest światłem nowelista autor Maciej nowa niż nisza powieście, chociaż także spał zobaczy gal lub, które nie jest takim właśnie pisarzem ba drobne formy, ale bardzo spektakularnych pomysłów rozwijanych po swoich ma stacja ta po jednym z moich faworytów jest także stanowiska auto fit for What które, którego powieść ślepo widzenie z pewnie jedną z najlepszych fantastyczna naukowych takich klasycznych twardych fantastyczną naukowych opowieści o udział w ostatnich kilku dziesięcioleci, więc dobre lektury mamy wakacje także myśl i Łotysze chyba też pan pisał właśnie, porównując się powiedzenie władca Solaris Stanisława Lema ta tak to była taka próba porównawczej komparatystyki Ney analizy te powieści ze sobą trochę polemizują właściwości moc z Lemem oto rzecz dużo dużo późniejsza panie profesorze bardzo bardzo panu dziękuję za dzisiejszą rozmowę i obiecuje, że następnym razem będę już na czytany wyczytane oczytany i będę mógł i mam nadzieję powrócimy do tych tematów, bo w po jest to ciekawa część świata pan prof. Dariusz Brzostek z katedry kulturoznawstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu był państwa i moim gościem dziękuję serdecznie informacja Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie 1140 po informacjach kultura osobista i Marta Perchuć Burzyńska dzisiejszy program przygotowała Martyna Osiecka nad jakością naszych połączeń czuwał Szymon waluta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA