REKLAMA

Gwałty do tej pory nie były częścią opowieści o Powstaniu Warszawskim. Zmienia to upamiętnienie kobiet na Zieleniaku

Poranek Radia TOK FM - Weekend
Data emisji:
2022-07-31 08:40
Prowadzący:
Czas trwania:
16:54 min.
Udostępnij:

"Przemoc seksualna, tortury nie wpisują się w oficjalny dyskurs dotyczący militarnych konsekwencji wojny. Teraz zaczyna się to zmieniać" - mówiła programie Sylwia Chutnik, kulturoznawczyni, feministka, działaczka społeczna, pisarka.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
1sierpnia, czyli jutro minie 78 lat od wybuchu powstania Warszawskiego uroczystości upamiętniające już się zaczęły w ten weekend jutro godzina WI, ale lista wydarzeń jest bardzo bardzo długa jest na niej również wydarzenie na warszawskiej Ochocie od kilku lat organizowane społecznie inicjatywy Elżbiety Podleśnej bierze w nim też udział Sylwia Chutnik pisarka felietonistka aktywistka, która teraz jest moją gościnią dzień dobry dzień dobry od kilku lat pod pomnikiem na Rozwiń » zieleniaku na targowisku miejskim, które w czasie powstania zmieniło się obóz przejściowy 5sierpnia spotykają się osoby, aby oddać cześć kobietom dziewczynkom, które były torturowane gwałcone mordowane w tym miejscu jest oddolna inicjatywa, ale składać kwiaty jest też mała drukowana tabliczka, którą Elżbieta Podleśna przygotowuje i stawia na dużym pomniku, który tam stoi, której informuje o ofiarach o tym co to jest za miejsce Tysol opisała historię dzielenia w swojej książce pt. kieszonkowy Atlas kobiet co wydarzyło się na zieleniaku czemu to jest takie ważne miejsce, że zasługuje na odrębne upamiętnienie ważne miejsce przede wszystkim, dlatego że jest związane z bardzo okrutną historią osób cywilnych w czasie powstania Warszawskiego osoby osób, które bardzo często się zapomina albo ich doświadczenie spychana marginesy gwałt przemoc seksualna torturowanie nie wpisują się oficjalny dyskurs dotyczący militarnych konsekwencji wojny, chociaż tym, że powiedzieć przez wiele lat zmieniło się jeśli chodzi o kwestię pamięci nawet muzeum powstania Warszawskiego, który na samym początku tej głównej wystawie, ale też na terenie wokół nie brało pod uwagę historii osób cywilnych ten pomnik postawiło i Ros więcej również różnego rodzaju projektów działania artystyczne kierowało w stronę pamiętania o osobach cywilnych natomiast moja książka, która ukazała się 2008 roku rzeczywiście opowiadała o historii warszawskiej ochoty z takiej perspektywy, która wtedy jeszcze była bardzo mniejszościowe odpowiedziała znaczy skupiałam się właśnie na doświadczeniu gwałconych kobiet od piątego 19sierpnia 1944 roku na terenie ochoty można powiedzieć, że takich wtedy jeszcze obszarów już dalekich od centrum odbywała się kaźń głównie właśnie kobiet i dziewczynek brygady Rona pod dowództwem Kamińskiego znane były okrucieństwa i gwałtów dokonywanych od ości dzieci jeszcze dziewczynek po o osoby starsze to nie miało znaczenia, kto do końca jest opublikował Otóż kobiety były mordowane, a nawet palone żywcem przepraszam, że mówię to mecz 45 w niedzielę, ale szczerze ten czas, który jutro będziemy mieć pełen no wzniosłych słów, ale też marszu niestety faszystowskiego na środku mojego miasta skłania wszystko mnie do tego, aby nie zapominać o historii, która zazwyczaj nie ma miejsca w podręcznikach z Jelenia jest symbolem, ale to oczywiście nie jest jedyne miejsce związane z przemocą seksualną w powstaniu warszawskim czy w ogóle wiemy, jaka była skala dokonanych wówczas tego rodzaju zbrodni nie wiemy nigdy się nie dowiemy nawet kiedy o wojnie byłej Jugosławii po dziewięćdziesiątym szóstym roku jak gwałt uznano za zbrodnię wojenną i można za gwałt przemoc seksualną w czasie wojny odpowiadać tak samo jak za nie wiem morderstwa i zabijania czy okrucieństwo to nawet w takiej sytuacji rozwiązania prawnego nigdy nie wiemy ile jest ofiar przemocy seksualnej niestety nie będziemy tego wiedzieć również po wojnie Ukrainie są bardzo często historie, które są i zostają tak naprawdę w pamięci ofiar albo przerwane jak lepiej być może on mówić o kobietach takim doświadczeniem to osoba to nie tylko kobiety są ofiarami, choć głównie to polecam weekendowe wydanie gazety wyborczej i historie kobiet z Ukrainy jeszcze 2014 roku z Mariupola, ale też niestety z tego roczna, które pokazują jak wielka jest to wyrwa psychiczna jak trudno jest doświadczenie jak trudno jest mówienie o tym nawet najbliższym osobom stąd myślę, że nigdy nie będziemy wiedzieć, jaka jest realna mnie liczba ofiar tez kobiet zespół kobiet przed przeżyły powstanie, które zdecydowały się na to by porozmawiać o przemocy seksualnej, której padały ofiarami w czasie powstania to z dziennikarzami historykami historykami badaczami tematu często pragnęła pozostać anonimowa albo np. podkreślały, że opowiadana historia dotyczy kogoś innego koleżanki np. i Natalia Waloch pisała kilka dni temu zgwałconych Ukraińcach burzy czy pienia, które też mówią co się stało mojej sąsiadce co oczywiście tak to jest jeden z takich elementów radzenia sobie z traumą Wiola Davie autorka książki o przemocy seksualnej głównie w czasie konfliktów zbrojnych ma nadzieję, że książka ta niebawem zostanie przetłumaczona na język Polski zwraca uwagę na te różnego rodzaju sposoby radzenia sobie z z tą trudną sytuacją po jak już szykował się wydarzy przemoc seksualna no jednak część z częstszych sposobów to takie powiedziałabym przerzucanie narracji na osoby trzecie w jaki sposób sprawianie, że to przestaje być moją historię moim doświadczeniem poniekąd tak jest, ponieważ to jest doświadczenie tysięcy kobiet o bardzo by różnym pochodzeniu doświadczeniu życiorysie, ale wszystkie łączy to samo, a co odzyskiwanie historii związanej z przemocą seksualną w kontekście powstania Warszawskiego daje nam w dzisiejszym kontekście dzisiejszej sytuacji z doświadczeniami ukraińskimi, bo od jakiegoś czasu słyszę nawet z ust premiera naszego kraju to hasło Warszawa 44 Ukraina 2022 walka byłaby od tych porównań nie tylko ze względu na politykę historyczną obecnego rządu, ale również skalę doświadczeni natomiast, jeżeli miałoby pomóc rozbudzanie empatii Monia drugiej ze strony rzeczywiście to, o czym mówiłam wcześniej to znaczy jakaś jednolitość doświadczeni przemocy seksualnej w czasie działań militarnych wojny jest i jest przerażające tak naprawdę znaczy niezależnie od tego mówimy o doświadczeniu kobiet przez prawie 80 lat współczesnych ten sposób, jakby poniżania jest jest ten sam gwałt został m.in. znany jako zbrodnia wojenna właśnie, dlatego że jest on elementem w cudzysłowie podbijania terenu jeśli poniżej zgwałcenie kobiety mojego wroga wówczas będę podbijał nie tylko teren jako jako kraj, ale również teren jako ciało mojego wroga i stąd ten mechanizm jest bardzo podobne warto o tym pamiętać mówić nie tylko, dlatego że jest to doświadczenie zapominane tabu izolowane również przez osoby, które doświadczyły, ale również, dlatego że wskazuje, że wojna jak pisała noblistka Swietłana Aleksijewicz nie ma w sobie nic kobieta, jeżeli już na to jest to tak jak zresztą wśród wielu doświadczenie ofiar cywilnych MON taki rzut, który jest poza powiedziałabym konfliktem politycznym jest konsekwencją wojny tak samo jak przemoc wobec dzieci wobec osób z niepełnosprawnością czy starszych tak samo wobec kobiet jest czymś na co zwraca się uwaga to nie jest dzielna śmierć na froncie, bo jest gwałt, który wydaje się być pomijane w tych oficjalnych narracjach w, szczególnie że gwałt często jest nazywany jedyną zbrodnią, za którą obwiniany jest sama ofiara, ale chciałam jeszcze wrócić z tobą na chwilę na zieleniak też w kontekście tego co teraz mówisz, bo od ponad roku te Sylwią, ale też i Elżbieta Podleśna i radna Agata Diduszko byłyście zaangażowane w inicjatywę uczczenia ofiar gwałtów tablicą upamiętniającą, która byłaby takim stałym elementem, a nie jak dotychczas co roku drukowaną przez Podleśną plastikową tabliczką, której mówiłam wcześniej pomysł spotkał się z pozytywnym przyjęciem władz ochoty, ale na ostatniej prostej właściwie zaczęły pojawiać się przeszkody pani burmistrz w rozmowie w biuletynie rewolucyjnym w we wtorek wyjaśniała, że uznano wasz projekt za niemożliwe do zrealizowania za późno zgłoszony i że pomnik powstanie, ale wg miejskich planów za jakiś czas, a na razie 5sierpnia za kilka dni ma zawisnąć znowu tymczasowa tabliczka przygotowane przez władze ochoty i pani burmistrz oczywiście zapewniała o tym, że to upamiętnienie dla nich ważne i że to opóźnienie ma charakter wyłącznie proceduralne, ale trudno nie westchnąć nad tym, że znowu historia kobiet została zmarginalizowana ty piszesz, że tablica dla władz Warszawy po prostu niewygodna, dlaczego no to jest dość częsta historia dziś działa się lokalnie gdzieś na kolejne spotkanie zebranie wszyscy w atmosferze wzajemnego zrozumienia mówiła też świetny pomysł, który przyniosła, acz przyklaskują obiecują wychodzi ze spotkania z takim poczuciem, że coś zostało załatwione, że jednak się uda, po czym nagle nie wiedzieć czemu jest zmiana stanowiska piętrzą się problemy i jest coś co miało być proste szybkie staje się niemożliwe w przypadku tej tablicy dzięki przede wszystkim determinacji Agata Diduszko-Zyglewska radna Warszawy, która naprawdę różnych komisjach no można śmiało powiedzieć niemal dochodziła pozwolenie na tę tablicę nagle okazało się, że tablica nie może zawisnąć się przypomnę, że nie ma być jakaś wielka spektakularna nie wiadomo, jaka i instalacja tylko malutka tabliczka z napisem obiecał idziesz rynkom obozu na zieleniaku od piątego do 19sierpnia czterdziestego czwartego roku ofiarą gwałtów przemocy warszawianki warszawiacy, więc nawet ten napis nie jest jakoś bardzo nie wiem kontrowersyjny i jest dość powiedziałabym uniwersalny, ale okazuje się, że nawet tego nie można zrobić mimo tego, że mamy już wszelkie pozwolenia to nieprawda, że zostało załatwione na ostatnią chwilę było załatwiane od roku wspierają nas między nim z powstania Warszawskiego biuro kultury, więc to z tej oddolne inicjatywy stało się inicjatywą która, jakby jest już znana władzom lokalnym, ale też władzom Warszawy i nie wiem być może okazało się, że osoby, które projekty zgłaszają nie są mile widziane w dzielnicy ochoty, a może się okazuje, że po prostu jak wiele rzeczy utknie gdzieś biurokratycznie mam nadzieję, że tablica powstanie, bo oczywiście doceniam te oddolne nasze gesty i uważam, że pamięć miasta mieszkanek mieszkańców Warszawy jest tutaj priorytetem, bo po to, właśnie ta tablica ma powstać drugi za stronę mam takie poczucie, że bardzo często ta niemoc urzędnicza podcina skrzydła o tym, którzy chcą coś zrobić w mieście i w tym wypadku dodatkowo no nie wspiera pamięci o ofiarach cywilnych co w kontekście w ogóle podejścia do rocznicy powstania Warszawskiego wydaje mi się niezrozumiałe no właśnie może to jest po prostu ta niechęć aktor cały czas rozmawiamy, czyli niechęć do mówienia o gwałtach jako elemencie terroru elemencie historii, który przecież też wymaga dziękuję za pamiętania o ofiary uhonorowania może to właśnie jest możliwość nie sprawia, że są takie kłopoty z pomnikiem na Ochocie może to też ten przypadek po prostu być może nie będę analizował cha cha teraz w podejście urzędniczego jestem po prostu rozczarowana zdziwiona zaraz, że po roku pracy od dolnej aktywistek jeśli chodzi o zawieszenie tej tablicy nagle właściwie w ostatniej chwili okazuje się jednak nie no ale mam nadzieję, że zapewnienia pani burmistrz nie jest to tablica normalny sposób niejako malutka tabliczka tylko taka na stałe przytwierdzona do postumentu, że jednak powstanie, bo nie chodzi to nasze fizyczne ego tylko o to, żeby ona naprawdę była o to, żeby też przestrzeni publicznej wiedza o przemocy seksualnej była obecna w książce Agnieszki dbali o kobietach w czasie powstania Warszawskiego przeczytałam, że te z nich, które doświadczyły przemocy seksualnej często wstydziły się nie chciały o tym opowiadać często przez całe swoje życie w tym obszernym zbiorze wywiadów z muzeum powstania Warszawskiego znajdują się zaledwie 2 relacje kobiet mówiących o gwałtach czy rozmawiała z kobietami, które przeżyły powstanie po tym, jak opisała aż o zieleń jak w kieszonkowym atlasie kobiet czy spotkała się jakimś relaks reakcjami z ich strony tak jestem współautorką filmu dokumentalnego powstanie plusy kwiatki realizowanego przez fundację Feminoteka, który skupiał się na życiu codziennym kobiet w czasie powstania Warszawskiego, więc stałyśmy się o wszystkie takie codzienne zwyczajne rzeczy, które przecież musiały działać mimo tego że, że powstanie było w mieście, a pytałyśmy również przemoc seksualną, ale tutaj zawsze gdzieś jakiś może nie tyle opór, bo rozmawiałyśmy dość szczerze termin kobietami np. zrobiły, kiedy miały okres okazało się, że właśnie żadna z nich nie miała uzyska no chyba z nerwów stresu po prostu się zatrzymał, więc były to otwarte osoby, które chciały poznać zamiast na różne tematy zazwyczaj łączą się to na ten wojny należy chodzi o przemoc seksualna tutaj była jakaś bariera i tak słyszałyśmy o tym co doświadczały koleżanki, ale żadna naszych rozmówczyń nie nie powiedziała swoim doświadczeniom może go nie miała ale aby takie, że tutaj znowu działał ten mechanizm może obrony może przerzucania zwodzi na inną osobę z to ciekawe do myślę sobie też o tym, że z nim im od osób osoba starsza tym jak też łatwiej jest być może mówić o tym coś co się wydarzyło w tym wypadku nadal jednak myślę, że jest duże tabu, a upamiętnienie na warszawskiej Ochocie na zieleniaku to tabu przerywa przełamuje w piątek 5sierpnia o siedemnastej pod pomnikiem na Grójeckiej 95 upamiętnienie poświęcone pamięci dziewczynek kobiet groma z zgromadzone w tymczasowym obozie na targowisku zwanym zielenią okiem bardzo dziękuje Sylwia Chutnik moim państwa gościnią dziękuję bardzo, dziękuję też Kasprowego leży jeszcze panowie marszałkowie, którzy przygotowali ten program oraz zapraszam na świat chwieje dzisiaj gościem Grzegorza Sroczyńskiego będzie prof. Przemysław Czapliński się nazywam Anna Piekutowska życzę państwu spokojnej niedzieli czas na informacje Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PORANEK RADIA TOK FM - WEEKEND - ANNA PIEKUTOWSKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA