REKLAMA

Czy zwierzęta mają (samo)świadomość?

Zwierzę też człowiek
Data emisji:
2022-08-02 19:20
Czas trwania:
14:05 min.
Udostępnij:

Czy zwierzęta mają świadomość i samoświadomość i co to właściwie oznacza? Na czym polega test lustra i kto go zdaje? W jaki inny sposób sprawdza się, czy zwierzęta mają świadomość własnego jestestwa? I jakie wnioski płyną z tych badań?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
przy mikrofonie Małgorzata Połczyńska, a to audycja zwierzę też człowiek przez cały sierpień co wtorek po godzinie 1920 będziemy spotykać się z psychologiem i kognitywistykę prof. Marcinem Urbaniakiem i rozmawiać o tym ile wspólnego z tym co uznajemy za typowo ludzkie mają zwierzęta my ludzie lubimy patrzeć na siebie jako na gatunek uprzywilejowane zajmujący wyjątkową pozycję w świecie, ale czy rzeczywiście zwierzęta tak od nas odstają odpowiedzi na to oszukane w tym Rozwiń » cyklu, a dziś na pierwszy ogień pójdzie pytanie o to czy zwierzęta mają świadomość i samoświadomość jest ze mną wspomniany już prof. Marcin Urbaniak kognitywistyka i zoopsycholog zajmujący się na co dzień umysłami zwierząt w ujęciu porównawczym i ewolucyjnym z Uniwersytetu pedagogicznego imienia komisji edukacji narodowej w Krakowie dzień dobry dzień dobry co w ogóle kryje się pod hasłami świadomość i samoświadomość, a te 2 pojęcia są dosyć trudne w zdefiniowaniu i od dekady w zasadzie psychologia ma duży problem, żeby uściślić taką jednolitą definicję co, do której nie było żadnych wątpliwości natomiast w podejściu porównawczym psychologii porównawczej, która zostawia życie wewnętrzne człowieka innych gatunków zwierząt przyjęło się w zasadzie uznawać takie 2 definicje, które nie budzą raczej większych wątpliwości wśród szerokiego grona badaczy naukowców zajmujących się umysłami i umysłami zwierząt umysł człowieka świadomość jest rozumiana jako albo być przytomnym podmiotem stąd mówi się czasami świadomości podmiotowej jako świadomości szeroko rozumianej w ogóle w królestwie zwierząt szczególnie wśród kręgowców, a czasami miesiąc świadomości jako zdolności dawania sobie czegoś sprawy to znaczy dysponowania różnego rodzaju treściami psychicznymi, które znajdują się w umyśle człowieka innych zwierząt i tymi 2 pojęciami świadomości albo się tak powiem żongluje albo się domyślnie używa jednego z nich kontekst pomnika, jakim co rozumiemy mówiąc świadomość, że jest to zdolność uświadamiania sobie czy być przytomnym po prostu i orientacja w świecie otoczeniu natomiast samoświadomość jest jeszcze trudniejsza definiowaniu, dlatego że samoświadomość jest szczególnym rodzajem świadomości jako stanem właśnie być przytomnym zdawania sobie z tego sprawę, dlatego że samoświadomość oznacza bycie przytomnym działanie w sposób intencjonalnie czy działanie w sposób celowy w stanie jawy ani snu, ale dodatkowo do tej przytomność należy jeszcze dołączyć specyficzne treści psychiczne towarzyszą podmiotowi zaś ten podmiot wie o tym, że jest, że działa jest sprawcą różnego rodzaju aktywności i posiada abstrakcyjną koncepcję samego siebie swoich uczuć swoich przeżyć doznań tego kim jest ma poczucie tożsamości, więc samoświadomość jest takim wyższym być może najwyższym rodzajem świadomości i jest to synonim świadomości introspekcji innej albo świadomości subiektywnej, ponieważ jest to świadomość własnych subiektywnych Stanów psychicznych no to zajmijmy się w takim razie tym najwyższym stanem świadomości, czyli samoświadomość całą powiedziałem, że pod tym hasłem kryje się taka świadomość wiedza rzecz jest, że się działa jednym z takich bardziej znanych sposobów sprawdzenia tego czy zwierzęta, ale też nie tylko zwierzęta również ludzie są świadomi swojego bycia swojego istnienia jest tzw. test lustra polega na sprawdzeniu czy poddawana testowi istota rozpoznaję siebie w tym celu trzeba, kto daje taki test taki test zdaje my człowiek od około drugiego roku życia oraz niewielka grupa gatunków w zasadzie konkretnych osobników z niewielkiej grupy gatunków, bo ten test zdała niewielka ilość szympansów orangutanów i jeszcze kilka lat temu przetestowano na 23 golach nizinnych Kanta Agusta z czego tylko 6 goli bodajże zdało oraz niewielka grupa słoni indyjskich delfinów uchylono Sych natomiast test lustra to zaciekawiło badaczy przeszedł również gatunek ryby morskiej, jaką jest Varga, acz żyjący na rafach koralowych i test lustra prawdopodobnie zdał pewien gatunek mrówki i jak to w ogóle sprawdzona, a postawiono tak najprościej by postawiono po prostu strach przed tymi zwierzętami one w swoją żydowską naturalnym no i nie mają możliwości przeglądania się bluzkach ani ani ryby żyjące w morzach oceanach ani mrówki żyjące w Szczuce np. UE, więc środków Varga ciocia badacze przykładali systematycznie lusterko do szyby akwariowe, a wcześniej kilku osobnikom Varga ciocia zaaplikowano delikatnie bez boleśnie zastrzykiem środek barwiące pod skórę, które jak się bada czy zarzekali udziałem sposób nie był szkodliwy czy dotkliwy, a mrówką po prostu postawiono lustro sprawdzono w jaki sposób będą reagowały mając automatyczne reakcje mrówek na co dzień jakich one się znajdą w sytuacjach i jak automatycznie w zasadzie reagują na różnego rodzaju bodźce okazało się, że zarówno Repki skonfrontowane z tym lustrem jak i mrówki zaczęły zachowywać się sposób w ogóle nieprzewidywalny i ciężki do wyjaśnienia z perspektywy ekologicznej, bo to były zachowania odbiegające od ich normalnych rytuałów Repki zaczął na początku atakować to odbicie po mnie pewnym czasie zaczęły jak to powiedzieli badacze eksperymentować z własnym odbiciem prawdopodobnie rozpoznają, że to jest ich własne ciało, a mrówki, które również były oznaczone specjalnym markerem, bo to zawsze w takim czasie lustra musi być znacznik barwne na czele zwierzęcia musi być coś co przykuje uwagę zwierzęcia, czyli jakiś rodzaj koloru do kraju rozważenie przyzwyczajone i mrówki zaczęły ten tą plamka barwną siebie członkami ścierać, a w niektórych wypadkach inne osobniki mrówek pomagały zetrzeć ten ślad barwny, który konkretna grupka miała na swojej twarzy mrówczej i to zasugerowało badaczom, że test lustra nie jest miarodajny jest w nim jakiś rodzaj prawdopodobnie błędu 3 i kontrowersji ostatecznie ukaz lustra ma w tym momencie 5052 lata, odkąd są za zaczęto przeprowadzać i w tym momencie jest teoria, że ta bluzka wcale nie informuje nas o tym, że osobnik, który taki test zdał jest samo świadomy natomiast ten test informuje nas, że dany osobnik posiada niższe rodzaj świadomości zwany świadomością własnego ciała fizycznego albo tzw. świat dysponuje wiadomością obiektywną nie jest to samoświadomość, ale nie jest to też bardzo prosty rodzaj świadomości tzw. rdzenne jest to coś takiego pośredniego pośrednio ze świadomości, który ciężko jest umieścić w hierarchii ewolucji zwierząt, ponieważ jak mówił przed chwilą no ten test zdają i bezkręgowce ryby i ssaki ptaki, a w każdym razie test lustra raczej jest dobrym narzędziem do testowania konkretnych konkretnych niższych rodzaju samopoczucia własnego ciała natomiast on ma głębsze wady, bo tego testu nie zdają zwierzęta bardzo inteligentne, które dysponują pewnymi elementami samo wiedzy, ale nie posługują się na co dzień zmysłem wzroku i np. dlatego ten test lustra bardzo słabo znają goryle, które mają bardzo wysokie wyniki w testach inteligencji była słynna Gorlicach Coco zmarła 4 lata temu na, która dysponowała komunikowała się z ludźmi znała język migowy i potrafiła rozpoznać około 2 tysięcy słów w języku angielskim jej iloraz inteligencji wynosił 90 punktów, czyli tyle ile iloraz inteligencji przeciętnego dorosłego człowieka, a tymczasem goryle testu lustra praktycznie nie zdają właśnie, dlatego że dla nich spoglądanie otrzyma prosto w twarz innego osobnika jest czymś nienaturalnym raczej zachowaniem agresywnym jedzone unikają kontaktu wzrokowego tak samo bardzo inteligentne psy mają świadomość własnego ciała, ale za opartą na zapachu, a nie na zmyśle wzroku jest ten test lustra ma sporo wad jak skutecznie w takim razie sprawdzić czy dana istota ma samoświadomość, a stosuje się kilka metod i ta najstarsza sięgająca jeszcze końca dziewiętnastego wieku, którą chyba spopularyzował już Karol Darwin UE to jest obserwowanie interpretowanie konkretnych zachowań różnych grup zwierząt obserwujemy albo laboratoriach albo w terenie daną populację wybranego gatunku z wcześniejszym założeniem, na które zachowania zwracamy szczególną uwagę i taka obserwacja interpretowaniem zachowaniem mówi nam, jakiego rodzaju stany psychiczne czy treści mentalne dane osobniki aktualnie przeżywają w trakcie tej obserwacji to jest prosta metoda, ale można powiedzieć w zasadzie mają na co dzień instynktownie uprawiamy od urodzenia też pomiędzy ludźmi ponieważ, kiedy jesteśmy w grupie społecznej też nawzajem po prostu się obserwujemy interpretujemy uczucia emocje intencje innych osób, które nas otaczają to samo robimy względem zwierząt przy czym te zachowania nie mogą być reakcją automatycznymi muszą być jakieś bardziej skomplikowane zachowania poza obserwowaniem interpretowaniem takich naturalnych zachowań mamy jeszcze konkretne testy, które nie są zaaranżowanym sytuacjami uczymy zwierzęta w laboratoriach różnych konkretnych powiedzmy gier interakcji i na bazie ich zachowań znowu interpretujemy takie zwierzę może czuć albo jakie przeżywać emocje z tego wyciągamy wnioski na jakim poziomie świadomości lub samą świadomością znajdują, jakie wnioski w ogóle nie płyną tak finalnie z tych badań, jeżeli chodzi o świadomość i samoświadomość zwierząt finalne wnioski są z 1 tony dosyć oczywiste niestety dla naukowców nie do końca, bo muszą być poparte dowodami to znaczy wniosek taki, że ssaki ptaki oraz być może gady być może niektóre bezkręgowce np. ośmiornice i nie tylko są wyjątkowo inteligentne, ale mają bogate życie psychiczne co pociąga konkretne konsekwencje moralne etyczne, jeżeli chodzi o eksploatowanie danych zwierząt, ponieważ z naszej ludzkiej perspektywy im bardziej inteligentne zwierze nie tym większym szacunkiem należy otoczyć, chociaż należy otaczać się nad szacunkiem wszystkie rząd niezależnie od ich inteligencję czy zdolności poznawczych, ale ssaki ptaki i zwierzęta, które przykuło szczególną uwagę z psychologów, a są w jaki sposób bardziej faworyzowane jako te jednostki, które należy otoczyć większą dobro stanem bardziej precyzyjnymi, jakimi prawami, jeżeli chodzi o zakres ich eksploatacji w laboratoriach czy eksperymentach no taki dosyć oczywisty wniosek, że im bardziej złożona struktura psychiczna zwierzęcia, tym bardziej ono cierpi na różne sposoby, ale też bywa szczęśliwe, a więc należy zadbać o w wyjątkowo wysoki dobrostan zwierzęcia np. jeżeli ona przebywała w ogrodzie zoologicznym albo w laboratoriach czy w hodowlach różnego rodzaju prof. Marcin Urbaniak kognitywistyka Iza psycholog zajmujący się na co dzień umysłami zwierząt w ujęciu porównawczym Iva i ewolucyjnym z Uniwersytetu pedagogicznego imienia komisji edukacji narodowej w Krakowie był naszym gościem bardzo dziękuję dziękuję bardzo, a za tydzień sprawdzimy czy zwierzęta odczuwają empatię Małgorzata Połczyńska do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ZWIERZĘ TEŻ CZŁOWIEK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA