REKLAMA

Upały? W Tatrach w lipcu odnotowano -5,7 st. O "łowcach mrozu"

Weekendowy Poranek Radia TOK FM
Data emisji:
2022-08-06 07:20
Prowadzący:
Czas trwania:
15:40 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
siódma 21 Filipka kurz przy mikrofonie i teraz wypowie zdanie, które po ustępującej właśnie fali upałów zabrzmi bardzo bardzo dziwnie, ale jest prawdziwe w Tatrach w lipcu padły rekordy mrozu znalazło się miejsce, w którym temperatura wyniosła -570 stopnia, a wiemy to m.in. dzięki łowcom mrozu, czyli grupie naukowców prowadzących badanie pt. rodowiska Tatrzańskie w masywie czerwonych Wierchów liderem grupy badawczej jest dr Bartosz Czernecki Uniwersytetu imienia Adama Rozwiń » Mickiewicza w Poznaniu teraz z nami dzień dobry panie doktorze dzień dobry panie redaktorze dzień dobry wszystkim słuchaczom Radia TOK FM oczywiście ten rekord zimna to jest lipcowy rekord zimna do tej pory najniższą wartością odnotowaną w Tatrach w lipcu to było -5,5 stopnia 26 lat temu, ale mróz w Tatrach w czasie, w którym większej części kraju odnotowujemy powyżej 30 stopni nie jest niczym wyjątkowym w Litworowym kotle czerwonych Wierchach właśnie mróz panował 4 dni z rzędu panie doktorze co się tam dzieje jest sytuacja najbardziej typowa dla dla tego obszaru w Tatrach dla obszaru czerwonych Wierchów w tym momencie po prostu mamy pomiary z tego z tego miejsca możemy taką informacją się podzielić ze społeczeństwem natomiast no tak powiedziałem nie jest sytuacja nadzwyczajna i im się z perspektywy powiedzmy jakiegoś dłuższego ciągu obserwacyjnego o takich dni z mrozem w tym rejonie Tatr nawet w lipcu mamy kilka kilkanaście a dlaczego tak się dzieje rozumiem oczywiście, że im wyżej tym tym zimniej, ale to jeszcze nie jest poziom Kilimandżaro istnieje zdecydowanie nie ten rodowity, które badamy one są mniej więcej na wysokości około 1800m nad poziomem morza oczywiście jest całkiem już spraw wysokość jak na polskie warunki natomiast żeby, żeby takim rozlewiska mogły powstawać musi być spełnionych no kilka warunków przede wszystkim pierwszym warunkiem jest to, żeby takim rozlewiska znajdowały się właśnie państwo formie terenu, która umożliwia nam spływanie grawitacyjne ciężkiego suchego powietrza takie zagłębienia jednocześnie, jeżeli mam taką Platformę terenu to ona jest najczęściej też doskonale chroniona przed przed wiatrem, który mógłby właśnie zakłócać te kraje takie taką kumulację chłodu w tych w tych basenach zimnego powietrza najczęściej takie zagłębienie się przyjmuje w teorii żona powinna mieć przynajmniej 15m, więc jak najbardziej w przypadku tych obu badanych przez nas Mrozowi my badamy rodowiska w Litworowym kotle i w kotle głowę to dla litrowego kotła takie takie zagłębienie on ma około 70m, więc w skali polskiej stopy względem morfologii terenu miejsca wręcz wręcz idealne do powstawania takich nazwisk kolejną rzeczą którą, którą tutaj też, która też sprzyjać powstawaniu tych tych basenów chodu to kwestia nachylenia zboczy takiego środowiska najlepiej, jeżeli otaczający stoki Doliny mają mniej więcej 2025 stopni nachylenia w jeśli nachylenie zboczy zwiększy to wtedy opadający zimne powietrze może powodować schodzenie tzw. lawin zimnego powietrza, które mówiąc kolokwialnie mogą popsuć nam ten basen zimnego powietrza niwelować kumulacji chłodu w idąc dalej takich taki współczynnik odkrycia horyzontu, który jest często dość istotny uczeń skargi faktor on też jest brany pod uwagę będzie sprzyjał szybszemu radiacyjne mówi promieniowaniem ciepła, a więc automatycznie na takim rosyjska będą się nie będą tworzyły np. takich głębokich, ale wąskich dolinach i jest tych tak właśnie zastanawiają ile z tych współczynników i na ile na ile często one na świecie występują właśnie takiej koniunkcji, że takie tego typu zjawiska mogą wystąpić no to są to są najczęściej takie bardzo lokalne jednak formacje terenu o powierzchni no powiedzmy kilkuset maksymalnie kilku tysięcy metrów kwadratowych tak także te nie są jakieś obszary, które w skali europejskiej występują dość powszechnie one najczęściej znajdują na obszarach górskich np. w Alpach w Sudetach też mamy kilka takich rozlewisk więc, więc nie są jakieś zbyt rozległe formy terenu tak patrząc z naszej europejskiej perspektyw, a to jest takie miejsce, w którym jest zimno w lipcu skrajnie zimno w porównaniu do reszty kraju, a inne pory roku ta różnica temperatur się zmniejsza się tam również można odnotować najniższe wskazania dla całej Polski co znaczy tak mówiąc rozlewiskach najczęściej skupiamy się na temperaturach minimalne, które występują tuż przed c tuż przed Wschodem słońca i wtedy ta temperatura może spać powiedzmy o kilkanaście skrajnych sytuacjach nawet 23 nawet 30 kilka stopni względem otaczającego obszaru natomiast jest to sytuacja, która trwa raptem przez przez kilka godzin w momencie, w którym się zaczyna zaczyna dochodzić tam promieniowanie słoneczne NATO to miejsce ma bardzo podobną termika do do powiedzmy otaczających szczytów badaniem tych konkretnie mrozu Mrozowi Isco czerwonych Wierchach zajmuje się właśnie grupa naukowców pod pana przewodnictwem nazywana łowcami mrozu prowadzicie dam badania całego mikro mikroklimatu, ale prowadzi też zbiórkę na profesjonalny sprzęt meteorologiczny, który jest w stanie wytrzymać takie niskie temperatury, bo jak rozumiem nie chodzi tylko odnotowanie mrozu, ale tamtym rozum towarzyszą jeszcze jakieś szczególne warunki tak to też trzeba wziąć pod uwagę, że badaniem rodowiska troszeczkę się różnią takich typowych pomiarów meteorologicznych biorąc pod uwagę właśnie, że temperatura może spadać nawet -40 stopni w sprzęt meteorologiczny musi być właśnie przygotowany na takie temperatury od biorąc też pod uwagę trudność dotarcie do do tego miejsca duże obniżenie terenowe też nie mamy możliwości w chwili obecnej też nie mamy chwili obecnej możliwości przesyłu online da 8 za każdym razem chodzić w teren dość niebezpieczne dla miast, zwłaszcza zimą, a więc jest w tym momencie prowadzimy zbiórkę przede wszystkim na to że, gdy z własnym sumptem starać się napisać zarówno oprogramowanie, ale też stworzyć też stworzyć aparaturę, która będzie mogła przesyłać dane w formie do armii online tutaj niestety nie wchodzi gra taki tradycyjny powiedzmy przez czy jest umowy przez sieć komórkową, ponieważ nie ma zasięgu, więc robimy w tym momencie pierwsze takie próby radiowe, które być może, jeżeli się zakończone sukcesem pozwala ona na przesyłanie tych danych właśnie za pomocą komunikacji radiowej, ale prowadzić zbiórkę badać temperaturę w takim miejscu, które jest dość specyficzne dla dla dla Polski też w skali Europy jak pan mówił to jest także świat nauki o tym miejscu nie wiedział wcześniej czy może wiedział, ale tych badań do tej pory nie prowadził, bo nie czuł potrzebę w raczej nie była to jakaś wiedza tajemna natomiast natomiast trzeba wziąć pod uwagę, że jest to teren bardzo cenne przyrodniczo i uzyskanie wszelkich pozwoleń, które pozwoliły właśnie na prowadzenie takich badań na postawienie stacji wiąże się z szeregiem formalności które, które trzeba spełnić jest potrzebna jest zgoda nie tylko Tatrzańskiego parku Narodowego, a także Ministerstwo Środowiska, a więc jest to procedura uzyskiwania poszczególnych pozwoleń na też zajmuje trochę trochę czasu i z tego miasta też chciał podziękować władzom zarówno Tatrzańskiego parku Narodowego jak Ministerstwo Środowiska właśnie za przychylność i zgadzanie się na prowadzenie tego typu badań jak przekonali się tatrzański park Narodowy ministerstwo myślę, że tutaj przede wszystkim kwestia złapania nowych rekordów mówiąc kolokwialnie złapania nowych rekordów chodu w tej chwili rekordy zimna w Polsce one są jeszcze z pierwszej połowy dwudziestego wieku to są wartości w okolicach -40 °C natomiast nasze pierwsze badania pilotażowe pokazują, że ten próg -40 można złamać nawet teraz realia, choć czającego się klimatu właśnie tych w kotłach te 2 kotły to jest takie miejsce, do którego może się dostać turysta, który sobie przez czerwone Wierchy wędruje przed świtem czy, wędrując szlakiem tego zjawiska nie celowanie w zdecydowanie nie to są miejsca, które są oddalone o szlaku kilka kilometrów w, gdzie z są niezbędne zgody no w tym momencie już na poziomie ministerialnym żeby, żeby można było się te z 2 od udać to są miejsca dość cenne przyrodniczo znajduje się tam całkiem spora grupa gatunków, które znajdują się na przerwanej listy gatunków zagrożonych, więc z wejścia do tych kotów są bardzo ściśle reglamentowane co oprócz temperatury chcecie tam jeszcze zbadać sprawdzić czy coś może się jeszcze odkryć temperatura jest tutaj kluczowym czynnikiem natomiast przede wszystkim z punktu widzenia naukowego nas najbardziej interesuje kwestia modelowanie tego typu tego typu Mrozowi, czyli chcemy poznać jego procesy fizyczne, które faktycznie sprzyjają takim bardzo szybkim transferom zakłady promieniowaniu Radiacyjnych ciepła chcemy na podstawie tych 2 pomiar na podstawie tych 2 lokalizacji sprawdzić, które czynniki jakich warunkach mają mają kluczowe znaczenie natomiast też zgłaszają się do nas inni naukowcy np. wiele z Polskiej Akademii Nauk, którzy prowadzą badania nad florą fauną właśnie w tych w tych 2 bardzo cenne przyrodniczo miejscach ich chcą sprawdzić np. na podstawie danych termicznych na podstawie temperatury powietrza dlaczego, dlaczego np. niektóre gatunki, które występują są w tym momencie odwraca się tak, dlaczego ten ocieplają klimat w sprawia, że tych gatunków tam coraz mniej ale, przygotowując się do tych badań, prowadząc pomiary dziś wkraczać na pewną nieznaną ziemi jeśli chodzi o polskie badania, ale czy inspiruje się ma jakieś wytyczne np. naukowców, którzy badali podobne rozlewiska w Alpach to jest rzecz pionierska już w skali Europy nie jak najbardziej jak najbardziej tutaj korzystano z racji wskazówek innych naukowców, zwłaszcza krajów alpejskich, ale też to z krajów otaczających, a nawet, jeżeli spojrzymy sobie na naszych sąsiadów mają Niemcy na 3 słów na Słowaków to takie badanie już są prowadzone od kilku kilkunastu lat w krajach europejskich nawet od kilkudziesięciu lat, więc jak najbardziej korzystamy ze wskazówek bardziej doświadczonych kolegów porozmawiamy jeszcze codzienności łowców mrozu, bo to jest taka wydaje się z tego opisu, który pan przytacza pionierska praca ile czasu naukowcy spędzają w Litworowym kotle w Tatrach w ogóle część poszukują być może jakichś nowych miejsc do zbadania tak cały czas cały czas staramy się znaleźć takie miejsca w pierwszej fazie najczęściej wykorzystuje się do tego co zdjęcia satelitarne, czyli wykorzystuje zdjęcia satelitarne do tego, żeby określić tzw. lancer występ wieczoru, czyli temperaturę i radiacyjne powierzchni terenu i na podstawie na podstawie powiedzmy też pilotażowych badań mamy wytypowane zawsze kilka kilkanaście miejsc które, które później sprawdzamy w terenie sprawdzamy, które z tych miejsc faktycznie będą prezentowały do najchłodniejszych miejsc w Polsce natomiast na wszystko wskazuje na to, że te 2 kotły, które badamy Litwa wykonują, jakiemu wykonują no najprawdopodobniej są najzimniejsze miejsce w Polsce w jak długo trzeba tam siedzieć, żeby prowadzić badania no właśnie te kwestie samego powiedzmy wniesienia sprzętu to może nie są Himalaje, jeżeli chodzi o, jeżeli chodzi o trudności techniczne natomiast mimo wszystko jest teren to trudno dostępne, więc ta narzuca logistyka zajmuje całkiem sporo czasu w, więc w chwili obecnej chwili obecnej takie wyprawy organizujemy, więc są 34 tygodnie nie mamy przesłuchana, więc musimy tam pójść w teren, żeby właśnie te dane z przetarg sprawdzić czy cię nic nie stało ze stacjami czy jakiś zwierzak np. nie postanowiły od Kuba po skubać naszej aparatury, więc ta część jest także 34 tygodnie taką jednodniową zaprawdę, trzeba trzeba przedsięwziąć dojście zajmuje kilka godzin w górę kilka godzin to, więc jest to za każdym razem około 810 godzin w terenie i to chyba trzeba dość sprawnym niemalże mądrym zdecydowanie tak większość z nas ma karty taternickiej, więc jest tutaj jest to daje mi się może rzecz niekoniecznie niezbędna, ale na pewno przydatna udawał się zabrać pieniądze na ten sprzęt, który chcecie zebrać z zdecydowane większość naszej zbiórki jest już jest już zapełniona natomiast w związku z tymi perturbacjami, które tutaj mogliśmy z transferem z transferem danych takie standardowe stacje meteorologiczne, które wysyłają dane poprzez sieć jest nowy one są one są relatywnie tanie, jeżeli tak można powiedzieć o kwocie rzędu kilku tysięcy złotych natomiast budowanie własnej stacji w oparciu o transferze radiowy i no to nie jest coś co można kupić powiedzmy w standardowym sklepie meteorologicznym i tutaj taką stację trzeba budować od od podstaw trzeba też korzystać z pomocy naukowców np. AGH którzy, którzy pomagają nam właśnie taki transfer radiowy zapewnić w tych miejscach i w tym momencie te koszty bardzo bardzo szybko rosną mamy nadzieję, że uda nam się te środki zabrać tutaj też pomaga nam pomagają nam osoby z uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu natomiast też liczymy na wsparcie osób zainteresowanych naszymi badaniami, ale czy jest szansa, że np. w grudniu poinformuje nas, że padł nowy rekord zimna notowane w Polsce tam -42 stopnie np. na podstawie tych waszych badań to jeszcze ten rok to za wcześnie, żeby mieć pewność, że ta aparatura będzie postawiona będzie działała tak jak chce, żeby działała, a 3 lata natura już w tym momencie działa i już w tym momencie poprawnie mierzy wszystkie parametry, które chcemy mierzyć czy uda nam się pobić rekord temperatury w tym roku trudno powiedzieć udało nam się pobić rekord lipca są szanse na to, że każdego miesiąca będziemy sobie kolejne kolejne rekordy natomiast wszystko zależy od ogólnych warunków meteorologicznych, jeżeli będziemy mieli dość ciepłą zimę albo widzimy, która będzie bardzo pochmurna, a w tym momencie szansę na złapanie nowych rekordów są relatywnie niskie przez nie jestem kwestia 1 sezonu pomiarowego być może zajmie nam kilka kilkanaście sezonów pomiarowych natomiast liczymy na to, że wartość -40 uda nam się w perspektywie kilku najbliższych lat obić Mrozowi SK PL to jest strona projektu rodowiska tatrzańskim masywie czerwonych Wierchów, z którym rozmawialiśmy tam wszystko doskonale wyjaśnione sporo zdjęć rozpalając wyobraźnię trochę budzących wręcz zazdrość tam też informacje o zbiórce funduszy na profesjonalną stację meteo, a ze mną był dr Bartosz Czernecki zakładu Meteorologii Klimatologii wydziału nauk geograficznych geologicznych Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu dziękuję bardzo, za kilka chwil godzina 740 informacja Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA