REKLAMA

Czekają nas bardziej przejrzyste i przewidywalne warunki pracy?

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2022-08-08 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
53:53 min.
Udostępnij:

Gośćmi audycji byli Barbara Surdykowska z Biura Eksperckiego, Dialogu i Polityki Społecznej NSZZ Solidarność oraz Wojciech Warski szef Rady Gospodarczej Koalicji Polskiej-PSL, ekspert Team Europe.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dobry wieczór w poniedziałek 8sierpnia uważam, że nic tak dobrze nie uprzyjemnia urlopu jak rozmowa o prawach socjalnych w końcu sam urlop jest takim prawem oczywiście najwięcej zasad tego obszaru wynika z prawa krajowego dorobku pokoleń, które w dialogu społecznym wypracowały model socjalny w jakim żyjemy z pewnością nieraz słyszeli państwo np. modelu skandynawskim uważanym za jeden z najlepszych na świecie czasem w ów model wpisuje się kontekst Rozwiń » historyczny np. w Polsce po 1989 roku uważano, że mamy tyle do nadrobienia tyle do zmienienia niejako na później trzeba odłożyć mocno rozbudowaną opiekę socjalną państwa no bo państwo było przecież bankrutem poza tym modny był wtedy nurt zwany liberalizmem, a ten mówiąc wielkim uproszczeniu stawiał na swobody gospodarcze i zaradność ludzi, gubiąc czasem z pola widzenia tych, którzy radni nie byli dążenie do członkostwa w unii europejskiej też pewnej mierze łączyliśmy z wejściem do klubu pewnych standardów bo, choć dalej poszczególne państwa swoim bogactwem finansowały szeroko rozumiany socjal to jednak panowało przekonanie, że pewne rozwiązania muszą pojawić się u nas po przecież w Unii wiele spraw jest z Unii Fik owa onych w końcu jakiegoś powodu premiery King napisał słynną książkę europejskie marzenie, w której dowodził, że w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi przeciętnemu człowiekowi Unii żyje się znacznie lepiej spokojniej i bezpieczniej, bo my przecież w Europie pracujemy, żeby żyć, a Amerykanie żyją by pracować kryzys finansowy, jaki wybuch w końcu 2008 roku zresztą właśnie w Ameryce jednak nadszarpnął ten unijny model socjalny rządy by łagodnie przez kryzys przejść zaczęły proponować pewne ograniczenia praw socjalnych by łatwiej zachować miejsca pracy, bo przecież lepsza mniej atrakcyjna praca, ale jednak jakaś praca to wtedy u nas pojawił się termin umowy śmieciowe, choć dalej były umowy cywilnoprawne zgodne zobowiązującym prawem gorzej, że jak twierdzą związki zawodowe za dużo tego typu umów zostało, mimo że kryzys się skończył, ale 1 ze skutków tamtego czasu był coraz silniejszy nacisk by Europę uczynić bardziej socjalną na poziomie wspólnoty niektóre rozwiązania przynajmniej w formie takich ram uznająca obowiązujące wszystkich w wyniku dialogu partnerów społecznych na poziomie unijnym wypracowano europejski filar praw socjalnych składający się z 20 kluczowych zasad, ale zaczęto wypełniać nowe zasady treścią w postaci projektów dyrektyw odnoszących się właśnie do praw socjalnych pandemia trochę namieszała w całym procesie, ale jednocześnie stała się impulsem do dalszej pracy w tym obszarze, bo przyniosła groźbę kolejnego kryzysu gospodarczego konieczność zaradzenia mu w inny jednak sposób niż 10 lat temu stąd pojawił się projekt rozwiązań prawnych takie jak dyrektywa o łączeniu życia zawodowego prywatnym dyrektywa w sprawie przejrzystych przewidywalnych warunków pracy dyrektywa o sygnalistach o pracownikach delegowanych o adekwatnej płacy minimalnej do końca tego roku powinny zakończyć się prace legislacyjne nad dyrektywą w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform internetowych czy to wszystko oznacza, że Unia staje się coraz bardziej socjalna czy to tylko dobre wiadomości czy mogą z tym wiązać się też pewne zagrożenia o tym będę rozmawiał z gośćmi audycji panią dr Barbara Surdykowska NSZZ Solidarność z panem Wojciechem Barski wieloletnim członkiem organizacji pracodawców, a także członkiem Team euro zespołu doradców przy komisji europejskiej mamy, więc jak sądzę jak to w poniedziałek bardzo ciekawy unijny temat i okazję by o tej naszej Unii dowiedzieć się więcej zaprasza Maciej Zakrocki przedstawia to jest z nami zapowiadani goście pani Barbara Surdykowska biuro eksperckie dialogu i polityki społecznej NSZZ Solidarność dobry wieczór dobry człowiek tam państwa pan Wojciech Warski szef rady gospodarczej koalicji polskiej przez wiele lat w organizacjach pracodawców ekspert biuro dobry wieczór dobry wieczór witam wszystkich pana i państwa pretekstem do naszego dzisiejszego spotkania była m.in. informacja z komisji europejskiej z 1sierpnia, że właśnie o to minął dzień, w którym w państwach członkowskich powinna wejść w życie dyrektywa w sprawie przejrzystych przewidywalnych warunków pracy za chwilę samej dyrektywie NATO jest na początek naszej rozmowy chciałbym państwa poprosić o taką krótką refleksję, bo to jest kolejna dyrektywa, która wpisuje się coś co można by nazwać ja to oczywiście mówię w pewnym uproszczeniu takim wyraźnym zwiększeniem uwagi instytucji europejskich i przez to Unii Europejskiej na sprawy praw pracowniczych na sprawy socjalne czy to jest moje dobre wrażenie mylne wrażenie pani Barbara nie to jest oczywiście całkowicie dobre wrażenie właściwe wrażenie na takim podstawowym dowodem na 100 zwiększenie natężenia spojrzenia na kwestie społeczne jest europejski Finat aż socjalne i oczywiście i tak dyrektywa, które pan redaktor wspomniał także dyrektywa w sprawie równowagi między życiem zawodowym prywatnym oraz inne działania na taki najbardziej w tej chwili sztandarowe, jakim jest zakończona właściwie już procedowanie tej dyrektywy dotyczącej europejskiej płacy minimalnej no to są oczywiście wszystko przykłady właśnie takiego wyraźnie bardziej widocznego tego wątku społecznej socjalnej integracji to także byłoby widoczne, kiedy popatrzymy na procedury semestru europejskiego nawet w tej w takiej szczególnej postaci, która wynikała z faktu epidemii i ilość zaleceń, które otrzymywały państwa członkowskie, kiedy popatrzymy na całą historię semestru i naszych zaleceń, które związana ze sferą socjalną wyraźnie rosła razem także szczyt Portos szczyt społeczny w Pałacu, gdzie na postawie Unia postawiła sobie określone cele w zakresie zwiększenia zatrudnienia redukcją ubóstwa i zwiększenia skali osób uczestniczących w procesie kształcenia Ustawicznego, więc ta teza o zwiększaniu się tego społecznego wymiaru integracji jak najbardziej właściwa pan Wojciech Warski czy szczególnie środowisko pracodawców ten skręt cieszy to bardzo różnie ja nie jestem tak bardzo jednoznacznym apologetą tego podejścia komisji europejskiej, ale to wcale nie, dlatego że komuś czegoś żałuje albo, że rzeszę obawiam tylko mam duże wątpliwości co do pewnych intencji i jakie mogą za tym zatem za tym ruchem staż może troszeczkę może może to co powiem proszę potraktować jako pewną wątpliwość niejako twierdzenie, ale wydaje mi się, że Unia, że właśnie, kto to jest Unia europejska tak naprawdę mówimy o działania komisji europejskiej prawda nie Unii jako bliżej nieokreślonym być właściwie nie w podmiocie Unii, ale Otóż komisja europejska odnotowała niewątpliwie to, że w wyniku pewnego kryzysu zaufania, jaki nastąpił w ostatnich latach w relacjach między między generalnie państwami i obywatelami to jest temat dla socjologów bardzo wdzięczny ale, ponieważ ja socjologiem nie jestem wniosku z tym nie będę rozwijał ku europejska postanowiła chyba w jaki sposób wyjść naprzeciw tej tej takiej trochę pokrętnej sytuacji jak w wielu krajach powstała i nierówności, jakie jest, jakie powstały również w wyniku wyniku to bardzo przyspieszonej industrializacji i nierówne industrializacji w w wielu krajach również cyfryzacji pamiętajmy, że ta dyrektywa powstała jeszcze przed pandemią w 2019 roku i w związku z tym ona patrząc na nią musimy brać pod uwagę tę perspektywę przedpandemicznych Unia europejska komisja europejska odnotowała niewątpliwie to, że w Unii i coraz większą i coraz większe znaczenie coraz większy coraz większy głos coraz bardziej słyszalny głos na odbierają pracownicy czy odbierają ludzie, którzy z różnych powodów są różnego rodzaju praw pozbawieni w związku z tym postanowiła, więc mówiąc już tak bardzo, sprowadzając rzecz do parteru postanowiła troszeczkę wykorzystać sytuację występuje w roli obrońcy uciśnionych i zrobi to nas tam można oczywiście temu różne intencje przepisywać, ale robi to m.in. dlatego że to jest jeden z tych elementów, które wydaje się najłatwiejszy implementacji w dziele scalania Unii jako pewnego jednolitego nów, bo obecny kwas jednolitego organizmu polityczno gospodarczego tutaj sukces jest prawdopodobnie najbliższy i relatywnie najłatwiejszy do osiągnięcia, a jednocześnie budzący najmniejsze opory, a wręcz odwrotnie budzący jak całkiem sporo jak usłyszeliśmy przed chwileczką wypowiedzi pani Barbary aplauz społecznych o naprawdę przejdziemy za jakiś czas do tej dyrektywy w rozumieniu jej rozwiązań, ale bardzo to wskazać bawiło co państwo powiedzieli, więc chciałbym jeszcze na chwilę się zatrzymać przy tych przy tych informacjach ogólnych no bo też jest taka teza ona zresztą powraca również w dyskusji teraz po nawet tu być po pandemii tak, bo na pewno będzie miała swoją kolejną odsłonę, ale i po kryzysie finansowym szczególnie zaś organizacje związkowe było to również widoczne i na forum europejskiej Konfederacji związków zawodowych jak w dyskusjach europejskim komitecie ekonomiczno-społecznym zwracano uwagę, że narzędzia, jakie przyjęto walce z tamtym kryzysem nie tylko doprowadziły do powstania takich niedobrych zjawisk na rynku pracy niedobrych zjawisk jeśli chodzi o równość szans oto, że ludzie stracili poczucie bezpieczeństwa jeśli chodzi chociażby o los trwałej zatrudnienia itd. ale z tego powodu zaczęły powstawać Unii Europejskiej ruchy polityczne najczęściej populistyczne, które w efekcie zaczęły zagrażać projektowi europejskiemu i że to m.in. z tego powodu po tym kryzysie finansowym szczególnie za obecnej komisji europejskiej jest wiele tych inicjatyw one oczywiście też biorą ze względu na presję tych środowisk, które przed chwilą wymieniłem inicjatyw w postaci projektu dyrektyw niektóre zresztą już już już przyjęty, żeby właśnie nie dawać pożywki no tym, którzy mają na proste recepty na wszystko czy w tej też, że jest też jakiegoś jakąś rację czy na pewno to jest taka teza dosyć ciemnym często wskazywano, że są działania, które mają przede wszystkim właśnie powstrzymywać pewne sukcesy ruchów populistycznych, ale wydaje się, że to wszystko jest o wiele bardziej takie wieloaspektowe wielowątkowe na pewno też bym przyczyny takich, którzy po prostu rynek pracy się bardzo zmienia mamy do czynienia zdecydowanie większą liczbą elastycznych form zatrudnienia przecież to obserwujemy w tej chwili to obserwujemy proces legislacyjny, który dotyczy zatrudnienia poprzez Platformy internetowe więc, jakby tutaj mamy jak kolejny krok mówimy już tak, o czym co to sieczkę nawet już można można byłoby wiedzieć, że w kontekście tej dynamiki zmian, które zachodzą dziś ta dyrektywa o przejrzystych przewidywalnych warunkach pracy była pewną odpowiedział np. na 0, ale kontrakt był występujący w wielkiej Brytanii, czyli te umowy, których ta ilość pracy, która będzie przekazana pracownikowi, a co za tym idzie jego wynagrodzenie kompletnie nieprzewidywalne, ale widzimy, że takie bardzo elastyczne formy zatrudnienia czy różnych formach obecności na rynku pracy właściwie nawet się na nie można powiedzieć by się zmniejszała ich skala ale, ale ona się zwiększa jest bardzo dużym stopniu także pokłosiem zmiany technologiczne i uczyć tego przy sposób przyspieszenia, które też nastąpiło, chcąc nie, chcąc ze względu na pracę zdalną sprawdzenie pracy zdalnej szerokiego zakresu pracy zdalnej w okresie epidemii, więc wydają się też po prostu pewna reakcja ten czy próba reakcji ZES z punkt widzenia ustawodawcy unijnego najem obiektywnie zachodzący proces zmian w warunkach wykonywania pracy, ale też nie zapominajmy, że ten proces integracji w tej sferze prawa pracy to nie jest jakiś bardzo zaawansowany no tak na Jasnej proszę nie zapominajmy, że mamy cały czas unijnej definicji pracownika mamy oczywiście określona orzecznictwo europejskiego Trybunału i tutaj mamy wspólne pewne wnioski wynikające z tego orzecznictwa sądu w Luksemburgu, ale na świat taki krok jak unijna jednolita definicja pracownika to cały czas nie nastąpiło i złożyć tylko jeden z przykładów inicjałem tak trochę nie przesadzałabym z z oceną tego z stopnia na ile nawet nie chodzi oczywiście o kwestie ekonomiczne, ale kwestia czysto z legalnego takiego legislacyjnego punktu widzenia na ile ten z procesem integracji w sferze sferze socjalnej w sferze prawa pracy daleko posunięty na europejskim chodziłem uwagę na to, że ta dyrektywa powstała w 2019 roku to, że dzisiaj nie rozmawiamy wynika zupełnie, czego innego niż był prawdę znaczy rozmowa prawdopodobnie bierze się stan rzeczy się w ubiegły pewne terminy zostały wyczerpane pewne terminy na 1sierpnia na torze do sierpnia tak dokładnie 1sierpnia w ciemno tydzień temu i natomiast dlatego zwróciłem uwagę, że to jest ta ona została powołana do życia dyrektywa 2019 roku, dlatego że byliśmy wtedy jeszcze przed pandemią i i to w ocenie intencji troszeczkę jednak zmienia to bardzo dużą wtedy jeszcze nie było powiedzmy sobie ten taki tam prosperity pracy zdalnej i nie została jeszcze wyniesiona na ołtarze z tej prostej przyczyny, że właśnie no praca zdalna była jedną z form zyskujące na popularności, ale przed tym boomem związanym z pandemią i dlatego to, o czym wspomniał pan redaktor te pewne intencje związane z próbą wyjścia naprzeciw czy karczmarze spacyfikowania tym tym nastrojom, które są paliwem dla partii populistycznych moim zdaniem to była główna intencja polityczna stojąca za uchwaleniem tej dyrektywy oczywiście nie odmawiam nikomu, kto w pocie czoła przygotowywał już konkretne przepisy nie odmawiam dobrych intencji wzięcia w obronę i uporządkowania rynku pracy, który tak jak wielokrotnie było podkreślane kilkukrotnie było podkreślane bardzo się zmienił w ostatnich latach i to nie tylko przecież sposoby z powodu pandemii tak ale jakie niebezpieczeństwo w pokazywaniu obywatelom Unii tego, że integracja ma także wymiar społeczny, że integracja nie dotyczy wyłącznie sfery ekonomicznej, bo bym powiedział nie ma żadnego niebezpieczeństwa wręcz odwrotnie powiedziałem, że to jest właśnie ten obszar, w którym Unia może osiągnąć najszybsze na jej najdalej idące sukcesy takie, które będą namacalnie widoczne dla obywateli dla pracowników przeciw jest kilku innych obszarów, o których dzisiaj nie mnie pewnie nie będziemy rozmawiać i ja natomiast jeszcze, bo tylko w uzupełnieniu do tego mojego pytania poprzedniego przypominam sobie tą dyskusją o pracownikach delegowanych w wywołująca bardzo dużo emocji i no i najczęściej prawda kiedyś chciało powiązać tę dyrektywę właśnie takim politycznym politycznymi aspektami to przywoływano Francję kampanię wyborczą i panią Le Pen w fabryce Whirlpoola tak dziś właśnie wypowiadała na te tematy z punktu widzenia obecności pracowników delegowanych z Polski, a wiemy, że jej środowisko polityczne poglądy polityczne właśnie ono odbierane były i do dzisiaj chyba trochę są jako właśnie ten rodzaj populizmu groźnego dla projektu europejskiego, więc a, więc w tym apotem ma Macron właściwie no zabiegał o tę dyrektywę można powiedzieć, tak więc to by wskazywało na to, że jednak właśnie próbuje pacyfikować różnego rodzaju zjawiska co sami można oczywiście dyskutować, choć może nie dziś temat tej dyrektywy pracownikach delegowanych, ale próbuje właśnie wyłapywać pewne rzeczy po to, żeby z nich nie robiło się coś niedobrego politycznie no tak tego, żeby ten pretekst do naszej dzisiaj rozmowy, czyli dyrektywa w sprawie przejrzystych przewidywalnych warunków pracy to jest tak naprawdę bardzo techniczna dyrektywa, która dotyczy w dużej mierze zakresu informacji przekazywanych przez pracodawcę pracownikowi na dotyczą oczywiście daje pewne nowe prawo w zakresie upraw szkody związane z tak najwięcej związanych z możliwością składania wniosku o przejście na bardziej stabilną formę zatrudnienia, ale jeszcze raz wrócę do jak myśmy patrzyli na historię powstawania tej dyrektywy jak już cały świat bardzo szczegółami to ona się zaczyna o wiele ambitniej ona zaczynała w pierwotnym projekcie projekcie komisji przed parlamentem prawda przecież ostateczną wersją przed radą przed decyzją państw członkowskich to w tym wyjściowym projekcie była europejska definicja pracownika unijna definicja pracownika czy można było wtedy powiedzieć, że to jest taka przełomowa dyrektywa prawda, że to będzie coś takie nowe duże otwarcie na litej tej tej definicji tam nie mamy prawda więc, jakby nie chcę powiedzieć, że dużej chmury mały deszcz, ale to na pewno nie jest dyrektywa, o którym my ocenia można by powiedzieć ona jest taka bardzo jak doniosła w tym procesie pokazywania społecznego wymiaru procesu integracji i jest oczywiście ważna, ale źle nie jest taka kluczami dobrze, ale wobec tego jak już wspomnieliśmy ten to ten ten fakt, że dużej chmury mały deszcz na to by dopowiedzmy również, dlaczego tak się stało albo dlaczego głównie tak się stało, bo się czynników mogło być wiele być może nawet nie wszystkie znamy dla mnie w mojej ocenie kluczowym elementem było to, że na forum Expressu, czyli tego forum, gdzie pracownicy rozmawiają europejskiego forum, gdzie pracownicy rozmawiają z pracodawcami to tam nie doszło do wystarczająco daleko idącego zbliżenia stanowisk mówi z takim trochę technicznym językiem, żeby tego można było ukłuć jakieś prawo do kraju które wszyscy by się zgodzili no tutaj niestety zagrały i to w skali nie naszej polskiej tylko podkreślmy w skali europejskiej zagrały różnice interesów między pracownikami związkami zawodowymi ne tu właściwie związkami zawodowymi, bo to oni reprezentują one reprezentują pracowników niektóre chciały tutaj w mojej ocenie znaleźć pewne paliwo do forsowania bardzo socjalnych bardzo socjalnego podejścia nie obcego również związkom zawodowym w Polsce, które no m.in. bardzo usztywnia były definicję pracownika tak dalece, że właśnie każdy, kto za przeproszeniem kiwnie palcem na rzeczy, jakie firmy to od razu sprawia, że pracownikiem i trzeba się mocno nagłowić jak by zrobić, żeby on był tylko po prostu zleceniobiorca nie pracownik, a ja oczywiście wchodzą już takie trochę sarkastyczny szczegóły nie, ale m.in. przez taki właśnie bardzo sztywne podejście doktrynalne podejście związków zawodowych z drugiej strony zdecydowany opór ze strony pracodawców, która nie chciała, żeby gospodarka została wzięta w gorset bardzo sztywnych uregulowań prawnych od, których praktycznie biorąc nie ma żadnej ucieczki żadnej elastyczności postępowania tu jest jak gdyby istota tego, że o, jakie pani słusznie powiedziała dużej chmury mały niespodzianek ratą ale, ale z za sam w tej olbrzymiej nam też szacunkiem do przedmówcy to naprawdę nie jest taka akurat, żeby europejskie lub związkowy w tej kwestii był jednomyślny jest bardzo wiele organizacji nordyckich, które mają głęboki sceptycyzm bardzo głęboki przecież ostatnio było świetnie widoczne w procesie dyskusji nad różnej klasy względy dotyczące europejskiej płacy minimalnej nad jakąkolwiek aktywnością komisji europejskiej z poziomu unijnego stosunki przemysłowe stosunki pracy i tak samo przy tej poprzeć tej dyrektywy, które to jest prawda jak dzisiaj nie przez nie miały ochoty na tą definicją sprzedaż ta nie taka w wypadku tej dyrektywy przejrzystych przewidywalnych warunkach pracy no to państwo członkowskie nie miał ochoty na definicję i tutaj akurat nie było specjalnego konfliktu na linii mojej ocenie na linii już w ECA ZZ biznes euro czy generalnie środowisko związkowe środowisko organizacji pracodawców tylko tutaj akurat po prostu nie było tej woli w radzie, żeby ta definicja się pojawiła ale kto tak bardzo bardzo historycznie w tej chwili ze szczegółami weszliśmy w to jak jak dyrektywa powstawała no dobrze, ale Tomasz, bo na pewno jest duża grupa myślę, że większość słuchaczy, którzy w ogóle nie znają to może byłoby dobrze, abyśmy próbowali spróbowali ją przybliżyć, jakie tam są w niej elementy do krótki oczywiście do tego komentarzem i oceną czy może powinniśmy zacząć od umów o pracę, które mają być zgodnie z tą dyrektywą bardziej transparentne, czyli musi być ta informacja o warunkach zatrudnienia pracownika musi być jasna nieco bardziej od rozbudowana niż rozumiem było to do tej pory co w praktyce miałaby oznaczać pani Barbara na czym może tutaj powiedzmy jeszcze mam słuchaczom na jakim etapie prac znajdujemy, bo to się może istotne mamy no projekt to jest projekt cały czas jeszcze do wciąż opiniowany przez organizacje pracodawców związki zawodowe cesji projekt, który jeszcze przed komitetem społecznym rady ministrów jeszcze przed skierowaniem oczywiście przed radą ministrów przed skierowaniem do parlamentu i w 1 projekcie, a strona rządowa przygotowała projekt, który dotyczy 2 dyrektyw prawda czy tej dyrektywy w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy i tej dyrektywy w sprawie równowagi między życiem zawodowym prywatnym rodziców opiekunów czy mamy w 1 projekcie kwestie wynikające z tej 12 dyrektywy o ten tekst tak bardzo też doniosłe prawda jak wymiar urlopu rodzicielskiego ta kwestia nie przynoszą one częścią urlopu rodzicielskiego pojawienie się urlopu opiekuńczego to są właśnie te kwestie wynikające z dyrektywy w sprawie równowagi między życiem zawodowym prywatnym oraz to jest bardzo istotne, żeby też wychwycić to, że w tym projekcie mamy także bardzo doniosłe, bo tutaj nie można użyć innego słowa zmiany dotyczące umów umów na czas umów o charakterze terminowym umów na czas określony, czyli jest wprowadzona zasada uzasadniania wypowiedzenia konsultacji związkowej analogicznych roszczeń jak przy umowie na czas nieokreślony i te zmiany wynikają z faktu z 1 strony orzecznictwa Trybunału z drugiej strony wniosków komisji europejskiej co do dyskryminacji w Polsce w kontekście osób zatrudnionych w oparciu o umowy na czas na czas określone no i dzień mamy takie prawda te 3 bloki i zwrócę jeszcze uwagę, bo to może być interesujące dla dla słuchaczy mamy taki jeszcze 1 mały mały element, który jest w tym projekcie, a mianowicie pojawia nam się dodatkowa przerwa w pracy dotychczas mieliśmy tylko 1 przerwę 15 minutową wliczaną do czasu pracy, kto szóstej godzinie teraz pojawi się oczywiście, że zostanie uchwalone przez parlament podpisana przez prezydenta, a druga przerwa po dziewiątej godzinie i wymiarze 15 minut po szesnastej godzinie a dlaczego o tym mówię Ano mówię o tym dlatego, ponieważ to jest bezpośrednio wynik działania polskich partnerów społecznych, a mianowicie podpisanego przez nich na polskim poziomie porozumienia, które dotyczą aktywnego starzenia się podejścia międzypokoleniowego, które było inspirowane przez porozumienie europejskich partnerów społecznych, czyli mamy tutaj to się rzadko w Polsce zdarza dlatego tak się nie to podkreślam zmianę legislacyjną, którą bezpośrednio wywołała konsensus między polskimi związkami zawodowymi organizacjami pracodawców w radzie dialogu społecznego czy ten cały projekt legislacyjny ma składa się z różnych bloków prawda, żebyśmy na to zwrócić uwagę no ale gdybyśmy właśnie może, bo to najlepiej w ten wtedy coś omawia jak ja zaproponowałem LM może to ma, ale tak wydaje to może właśnie od tych umowach o pracę na okres próbny co co co tutaj ma być zmienione w jakim stopniu, bo to nie wydaje, że też jest ciekawy jeśli chodzi o rozumienie przez nas dyrektyw unijnych w jakim stopniu dyrektywa nakreśla jakieś ramy, w których potem krajowe przepisy i prawo krajowe ma się w tych ramach znaleźć cytuje jakiś jak i jaki to jest margines, że tak bym no elastyczności tak my musimy się trzymać precyzyjnie tych zapisów dyrektywy przy czy tylko trzymać się ducha tej dyrektywy wydaje się, że znaczy z tym jest implementacja to zawsze jest bardzo bardzo różnie i tak naprawdę jest zawsze dzieła autorskie legislatorów konkretnego konkretnego kraj dyrektywa określa to co zdaniem urzędników czy bez legislatorów komisji europejskiej powinno zostać wdrożona do systemu prawnego danego kraju w naszym przypadku Polski ja czytając wszystkie myślę bowiem punkty w ogóle paragrafy tej dyrektywy 2019 roku cel często podkreślam to dyrektywa jest sprzed pandemii, która powstała przed pandemią źle odnoszę wrażenie, że z punktu widzenia polskiego to zmian do prawa pracy będzie relatywnie bardzo bardzo niewiele, dlaczego dlatego, że w większość postanowień, które wprowadza dyrektywa w Polskim prawie pracy już jest obecna co najwyżej potrzebne są to jest oczywiście bardzo istotne to jest akurat istotny wkład i dyrektywy potrzebne są nazwijmy to uszczegółowienia tak, żeby no powiedzmy pewne sytuacje jakie, jakie powstały mogą powstać w przedsiębiorstwach, które są wynikiem po prostu już pewnego praktyki dnia codziennego, żeby one zostały dobrze opisane uprawnienia dotychczas istniejącym kodeksie pracy mimo bardzo bardzo wielu jego nowelizacji tak oczywiście nie było ja cały czas mówię z perspektywy polskiej perspektywy europejskiej, bo mamy mamy ten kodeks pracy, jaki mamy można na niego narzekać, ale go chwilowo chwilowego nie zmienimy możemy co najwyżej całe zaczął myśleć znowu napisanie kodeksu pracy kompletnie odnowa, czyli przywołać ten wysiłek legislacyjny, który w radzie dialogu społecznego był kilka lat temu podjęte potem poszedł do szuflady na skutek decyzji politycznej zresztą obecnego rządu obozu rządzącego i terasy z takich rzeczy które, które miał wychwyciły jako takie no powiedzmy sobie istotniejsze to są m.in. ograniczanie długości okresów próbnych do 6 miesięcy lub jak jest to sformułowane w uzasadnionych przypadkach do okresu i adekwatnego do my do zadania Poznania przez pracodawcę z zalet pracownika jego jego kompetencji np. sytuacji, kiedy po drodze chorował albo ne ne by był jakimś przymusową był nieobecny w pracy jakiś tam powodów wtedy można ten okres 6 miesięcy ewentualnie wydłużyć, zwłaszcza dotyczy takich sytuacji, kiedy mówimy o pracowniku próbnym na zatrudnionym na okres próbny okres w zakresie zarządzania, gdzie rzecz jasna z dnia na dzień nie uda nie ma możliwości, żeby kompetencje pracownika ocenić bardzo taką rzeczą, która co tu się zadania to co jest ważne, żeby opowiedzieć co tu się zmienia jeśli chodzi o ten okres próbny no dotychczas ten okres próbny hala taka bardzo nerwowo się tym generalnie ideą tej dyrektywy było to, żeby na umowę na okres próbny była współmierna do przewidywanego czasu trwania umowy, czyli Niemiec okresy próbne zależnie od woli stron zawarcia docelowej umowy, ale tak jak mój przedmówca słusznie zwrócił uwagę polskiej perspektywy ten maksymalny wymiar umowny okres próbny 6 miesięcy, który jest w dyrektywie no, jakby nie był takim elementem, który wymagał ograniczenia dotychczasowej praktyki, ponieważ w Polskim kodeksie pracy dotychczasowy wymiar umowy na okres próbny, bo tak jest maksymalnie 3 miesięcy to co jest istotne w projekcie tym właśnie, o którym mówiłam prawda przed skierowaniem do Sejmu to, że strony będą mogły wydłużać przeznaczy przewidzieć możliwość wydłużenia umowy na okres próbny sytuacji nieobecności pracownika np. wynikającej z choroby takie jest tora, ale i to jest tak jak taka sytuacja, w której właśnie implementacja na grunt Polski do prawa pracy dyrektywy europejskiej wcale nie musi oznaczać kategorycznego stwierdzenia, że było 3, a teraz jest 6 miesięcy tylko obudowanie tych tych warunków pewnymi stwierdzeniami, które pozwolą w sposób no powiedzmy sobie dynamiczny czy elastyczne lepsze słowo dostosowywać do konkretnej sytuacji, bo w końcu okres próbny służy służy pewnemu celowi tym celem jest okres określenie kompetencji pracownika z 1 strony z drugiej strony pracownik też ma prawo ocenić czy miejsca pracy musi podobną to jest niema z niewolnika pracownika przecież jak wiadomo nawet to nie jest tak przepraszam uzyskiwano zwykle wtargnąć przepraszam przepraszam wydają się przepraszam pani Barbaro przepraszam pani Barbara przypraw do męża chciałam się nieumiejętnie nie to ja chciałem się ciąć i chodziło mi po prostu o to bo o ile ja się orientuję proszę proszę poprawić nie wydaje, że z polskiego punktu widzenia akurat te elementy czy te w dyrektywie dotyczące okresu trudnego miały też właśnie zakończyć pewnego rodzaju, jakim jest nagminną, ale występującą czasami praktykę, że zawierały się umowę na okres próbny by, po czym się ten okres próbny kończył się zawierało ponownie umowę na okres próbny można było być na okresie próbnym nie wiadomo ile tymczasem z tego właśnie co w co się orientuję ta dyrektywa uniemożliwia tego typu praktykę i ponowne zawarcie umowy na okres próbny będzie możliwe wtedy jeśli tylko wtedy jeśli pracownik będzie zatrudniony, ale na ich wykonanie innego rodzaju prawda to chyba jest szalenie ważny element tak dotychczas sądy w swoim orzecznictwie wskazywały, że kolejna umowa na okres próbny może dotyczyć z sytuacji, w której dokonujemy Poznania umiejętności kwalifikacji przydatności pracownika na z innym zakresem zadań w tej chwili będzie to wprost ze względu na przepis dyrektywy wprost wyrażone w kodeksie pracy, czyli to czy kosztów nie będzie ona myślała pani, choć umowa o pracę na czas nieokreślony przepraszam nie dosłyszałam czy zakończenie okresu próbnego będzie w musiało się zakończyć podpisaniem umowy na czas nieokreślony nie mniejsze ze mnie to byłoby dokładnie, o czym mówiłem chyba za zadanie można niemal nie można zmusić żadnej strony do kontynuowania zatrudnienia po okresie próbnym obydwie strony mają prawo podjąć decyzję oczywiście o tym, że się rozstają już bez dalszych okresów wypowiedzenia nie to jest dosyć na taki jest cel zawsze zastanówmy się na tym przepisy przepisami różnego zaangażowanie różnego rodzaju terminami ja zresztą jako pracodawca sam też zwracam na to uwagę bardzo często swoim pracownikom, że jeżeli my, jeżeli mówimy o różnego rodzaju przykładowo urlopach zwolnienia, które mają tam rodzicielskich na żądanie itp itd to każdy z nich ma jakiś określony cel albo jakąś ma służyć jakiejś określonej sytuacji nie ma służyć temu, żeby właśnie żonglować tymi terminami stosownie do tego jak ktoś chce no i na rzecz po imieniu nadużyć sytuacji tylko, że te wszystkie terminy te sytuacje opisane wprawie pracy służą dobremu ukształtowaniu przyszłych relacji pracę czy bieżących relacji pracownika i pracodawcy, a jeżeli, jeżeli któraś ze stron nie ma takiej woli to powinny jak najszybciej po prostu się rozstać ale, ale może powiedzmy może powiedzmy o tym co tutaj się pojawia nowego i właśnie w tej sferze, którą jak wydaje się, że pan redaktor pytał pojawia nam się nowe uprawnienie ono wynika wprost dyrektywy tego absolutnie nie było wcześniej w Polskim prawie, a mianowicie norma, która mówi o tym, że pracownik, który wykonywał pracę co najmniej 6 miesięcy w tym wliczamy okres umowy o pracę na okres próbny ma prawo do wystąpienia do pracodawcy i przykład na dalszą część jest umowa na czas określone ma prawo do wystąpienia do pracodawcy forma zatrudnienia w oparciu o umowę na czas nieokreślony i pracodawca musi udzielić pisemnej odpowiedzi na ten wniosek tak, czyli pojawi nam się ten właśnie taki element możliwości skonfrontowania pracodawcy z tą niestabilna forma zatrudnienia, ale tutaj w tym od razu powiem upatruje w pole niestety jestem jako praktyk pracodawca upatruje pole nie do pewnych nadużyć, a mianowicie pracodawca może ocenić może nie po 6 miesiącach może powinien to zrobić wcześniej, że pracownik jakiś powodów np. nie nie będzie zatrudniony w wydanym w danym przedsiębiorstwie i oczywiście jest jak najbardziej racjonalne to, że pracownik powinien otrzymać informację, dlaczego np. tej pracy nie otrzyma, jeżeli taka będzie decyzja, bo jeżeli ją za pracę otrzyma w ogóle nie ma o czym rozmawiać natomiast to co się potem może zdarzyć budził moje duże obawy to jest ten obszar, który właśnie nazywam nadmierną w komunikacji nazywamy nadmierną socjalizację jednak Europy, a mianowicie pracownik może zaskarżyć do sądu jest na drodze sądowej dochodzić tego, że on jednak nie zgadza się z opinią ze zdaniem pracodawcy w tej materii jestem krytyczny wobec tego wobec takiego takiego postawienia sprawy po pierwsze, dlatego, że to buduje zupełnie niepotrzebnie antagonistyczne stosunki już od razu na starcie praktyczny biorąc dane są skazane na tak na na właśnie pewną konfrontację po drugie z natury rzeczy pracownik ma prawo oczywiście nie zgadza inaczej patrzeć inaczej oceniać na, ale to nie znaczy, że należy na razie swoich praw dochodzić na drodze sądowej, dlatego że okres próbny z definicji nosił w sobie znamiona pewnej okres pewnego pewnego czasu przyjrzenia się stron sobie nawzajem jak nie powinien nosić nie powinien pociągać jakiś dalszych konsekwencji to w praktyce to pana najczęściej takie sytuacje, czyli mamy po okresie umowy na okres próbny będziemy umowę na czas określony i w tej fazie tej drugiej pracownik będzie spełniał przesłankę tych 6 miesięcy i to będzie pewien krok, który może zmiękczyć i dąb dążenie by pokazać jakąś wolę ustawodawcy do tego, aby wskazać, że jest większa liczba umów na czas nieokreślony, więc to jest już faza w praktyce będzie faza po zakończeniu umowy na okres próbny ja bym chciała zwrócić uwagę na na torze jak mówiłam na początku no to jest dyrektywa, która na wielu innych państwach unijnych mam ma taki bardziej przełomowy charakter niż w Polsce i to najlepiej widać wyje licznych zapisach dotyczących zapewnienia pracownikowi prawa do równoległego zatrudnienia to znaczy do uniemożliwienia prac zawierania z pracodawcą umowę, która uniemożliwia pracownikowi podjęcia równoległego zatrudnienia w Polsce nie był problem innym by ani liczba umów o zakazie konkurencji ani innych umów, które ograniczałoby możliwość swobodnie podjęcia dodatkowego zatrudnienia ona nie była jakimś takim wyraźnym widocznym zjawiskiem na rynku pracy w Polsce co nie znaczy, że nie mamy przykładów państw, które właśnie ten zapis dyrektywy o zapewnieniu prawa pracownika do równoległego zatrudnienia są tak najbardziej takimi właśnie przełomowymi rewolucyjnymi zapisami tej dyrektywy, więc ona naprawdę ma zupełnie równy jej implementacja będzie miała bardzo różne znaczenie poszczególnych państwach, ale może akurat kogoś zaciekawi to to do może bym pana Wojciecha Warskiego zapytał, bo prawo pracownika do równoległego zatrudnienia i jak to się my, jeżeli pracodawca nie może tak by zakazać pracownikowi tak jednoczesnego ktoś mi pozostawania w stosunku pracy z innym pracodawcą i jak się wtedy no nie wiem to ma do innych przepisów związanych z prawem pracy nie wiem do 8 godzinnego czasu pracy do właśnie jakiś tam wynagrodzą bawili się do lub pracę w dniu wydania jest w solarium ze w polskich realiach nie znam wszystkich systemów prawnych wszystkich krajów Europy i kiedy pani Barbara słusznie zauważyła w innych krajach to prawdopodobnie na skoro się pojawia taki przepis to taka potrzeba była może dziś na południe Europy, gdzie są w ogóle bardziej zrelaksowane relację pracował natomiast naszych warunkach sądzę, że ten przepis akurat niespecjalnie ma zastosowanie, dlatego że po pierwsze, jeżeli ktoś pracuje na etap to wszystkie przepisy, które chronią czas pracy są normowane tymi byli tymi wymiarami etatów godzinami pracy i właściwie to kwestia tego, że ktoś nie powinien pracować na na 2 etatach jest kwestią naruszenia prawa pracownika do należnego mu wypoczynku, które przecież w innych przepisach w przepisach tych work-life Balance, czyli między między pewnej równowagi między życiem prywatnym życiem zawodowym no ja nie mogę pracownikowi w Polsce powiedzieć w ogóle wypowiadać się na ten temat nie pracuje na drugi etat natomiast mogę bardzo skutecznie zakazać pracy w jakikolwiek, w jakich innych formach np. szły w formach formach zleceniom na rzecz innych podmiotów, które uważam za konkurencyjne lub takie, których w, których groziłoby groziłby jakiś konflikt interesów w związku z tym w by z innych przepisów wynika, że praktycznie rzecz biorę moją stronie praktycznej w teorii teorii oczywiście wszystko jest możliwe z tą od strony praktycznej praca taka wiele tatą wiele etatowa to jest decyzja pracownika, która będzie naruszała jego prawo do wypoczynku i praktyczny biorąc wtedy wszystkie te przepisy o wypoczynku biorą Fułek, a to co interesuje pracodawcy przede wszystkim to jest to, żeby właśnie nie dochodziło do konfliktu interesów i to umowami towarzyszącymi umowie np. o zakazie konkurencji, które mam prawo zawiera za wrzeć z pracownikiem to jestem w stanie jak najbardziej uniemożliwić nie nie widzę takiej możliwości, żebym był w stanie rzeczywiście uniemożliwić pracownikowi już w tej chwili nie zawieranie jakiejkolwiek innej umowy, której nawet nie muszę wiedzieć może pani Barbara wesprze, bo może takie możliwości może takie możliwości są np. o świecie medycznym to bardzo ciekawy wątek nie czy tutaj tym w okresie pojawiał taki bardzo interesujący wątek dotyczący prawa do wypoczynku prawda prawa do wypoczynku tego gwarancję prawa do wypoczynku i w jaki sposób osiągnąć, gdybyśmy w ogóle ustawodawca chciał osiągnąć, gdyby był konsensus że, że taka taka jest Wola i w takim kierunku chcemy by w związku zawodowe pracodawcy gani społeczeństwo też chcę iść, aby szukać takich rozwiązań w zakresie prawa do wypoczynku, które by realizowały to prawo niezależnie od tego ilu relacjach z zatrudnienia i w różnych formach zatrudnienia dana osoba na rynku pracy funkcjonuje, ale oczywiście olbrzymi olbrzymi tematy są bardzo taki kompleksowej trudne na ile gwarancja prawa do wypoczynku, która ostatecznie jest normą konstytucyjną dotyczy jak ma być realizowana w odniesieniu do osób samozatrudnionych w odniesieniu do osób, które wykonują pracę nie podporządkowano, ale także osób, które łączą te nie podporządkowany nową pracę z zatrudnieniem pracowniczym albo łączą właśnie kilka kilka, a mają kilku pracodawców, czyli łączą zatrudnienie pracownicze mówią tak potocznie pracują na kilku etatach, więc tutaj jak de jak powiedzieć my tutaj Polska praktyka ne nie jest i nie pozwalała i ale też nie było takiej praktyki pracodawcą bez umowy o zakazie konkurencji ograniczyć swobodę zatrudnienia, ale np. w państwach takich jak wielka Brytania Otóż temu za przykład państwo, które nie jest członkiem Unii, lecz także Irlandia taka możliwość dotychczas prawie istniała prawda, więc ta dyrektywa wówczas zlikwiduje taką noc w mocny sposób oddział będzie oddziaływała na istniejące wcześniej ustawodawstwo, ale zwraca uwagę tutaj 1 element, że w sumie bardzo zdroworozsądkowo do rzeczy podchodzą pracodawca powinien być zainteresowany tutaj by, jeżeli ktoś pracuje by firmie na pełen etat to pracodawca zatrudniający takiego pracownika powinien oczekiwać, że jego pracownik nie będzie się, że tak Jemen eksploatował na drugim etacie, dlatego że jego natury rzeczy jego prawo do wypoczynku musi być wtedy naruszone w związku z tym ten pracownik nie będzie tak nie ma nie ma prawa być tak samo wydajny jak pracownik, który no pracuje na pojedynczym etacie, więc jeżeli taka sprawa której, która przyznam szczerze nie wiem jak zostanie jak zostanie na gruncie prawa polskiego zaimplementowana będę śledził z zainteresowaniem czy ropy jak ten podział na projekt projekt na dalekim etapie prezes na chwilę przed skierowaniem przed skierowaniem do parlamentu, więc polskiego, więc tam po prostu pojawiają się MO wprost zakaz zawierania umów tak ograniczających zatrudnienie równoległe za wyjątkiem umowy o zakazie konkurencji należy w polskich warunkach mamy do czynienia też określoną wysokością wynagrodzeń myślę, że dla niektórych pracodawców jest zupełnie niestety jasne że, gdyby pracownik pracował tylko w 1 miejscu to w biegu możliwość zaspokojenia potrzeb jego i jego rodziny byłaby bardzo ogra żaden pracował tylko tak nie ma sprawy i misterne przyzwolenie jemu i pewne przyzwolenie na taki społeczne przyzwolenie na pracę w kilku miejscach jest większe a kiedy popatrzymy do danych Eurostatu to liczba osób pracujących więcej niż w 1 miejscu w Polsce jest wyższa od średniej unijnej, czyli to pokazuje, że mamy większą niż średnia unijna liczbę osób, które są w tym samym czasie związany z więcej niż 1 pracodawcą i dlatego ważniejsze, że państwa dla radnych jak rozwiązanie ostatecznie rozwiązane w no my w projekcie na tym projekcie tylko w prawie, dlatego że w mojej opinii obecna postać projektu ucieka od tematu zamiast rozwiązywać proszę państwa oczywiście w dyrektywie znajduje się dużo więcej jeszcze innych elementów, o których dzisiaj nie zdążymy już powiedzieć zostaw nam 2 minuty audycji, ale to zawsze już jak będzie ten finał prac parlamentarnych jest okazja, żeby do tego wrócić i w tych ostatnich 2 minutach chciałem państwa poprosić jeszcze ocenę taką już własną faktu, który się pojawił w naszej rozmowie, a wydaje się właśnie w wymaga wyjaśnienia, dlaczego tak jest, że minął termin jak brzydko mówimy implementacji unijnego prawa w prawo krajowe no właśnie dopiero to będzie przedmiotem prac parlamentu czy tak powinno być wiadomo, że nie, ale czy to też nie jest jakąś niewinną sprzeczne z unijnymi zasadami pani baru jest sprzeczna Unia za chwilę będzie wzywała Polskę na dywanik nad ten no tak najprościej mówiąc tutaj rząd za późno zabrał się do do prac nad oboma dyrektywami prawda no bo tutaj upłyną nam termin implementacji 2 dyrektyw też bardzo dalekie od zadowalającego był stopień przedyskutowania pewnych rozwiązań w podstawowych w radzie dialogu społecznego nie tę kwestię, którzy dzisiaj rozmawialiśmy, ale te kwestie np. związanych z dyrektywą o godzeniu życia osobistego z życiem zawodowym tego czy urlop opiekuńczy ma być odpłatne czy czy bezpłatny, a jeżeli odpłatne jak miało być źródła finansowania czy ubezpieczenia społeczne czy jakieś przesunięcie dotychczasowych zasad wydatkowania środków, więc tam takie podstawowe sprawy nie były dyskutowane są zresztą bardzo silnie podkreślali pracodawca w swoich opiniach do tego projektu jako całości do tej jego stron widzenia rynku pracy kluczowej częścią dotyczącej uzasadnienia wypowiedzenia umowy na czas określony, a w tej chwili przyczyną takich tych problemów na finiszu stało z tym projektem jest to, że to nie jest tylko kwestia zmienienia kodeksu pracy, ale pragmatyk takich jak karta nauczyciela, ale także sytuacja funkcjonariuszy, więc odezwały się różne inne ministerstwa poza ministerstwem właściwym do spraw pracy no i jest masa jeszcze rzeczy, które są nie, a mi się wydanym już zmiana jest dużo norm prowizji dla pana rząd był tak bardzo zajęty sprawami i nadal jest sprawami, które w opinii prawdopodobnie rządu nie są tak aż tak ważne jak kwestie zachowania władzy rozgrywki z Unią europejskiej to już mówię to nie sarkazmem mówię to wielkim żalem, że sprawy, które rzeczywiście sprawy pracownicze sprawy dobrych relacji społecznych i dobrych relacji związanych z prawem pracy były dla rządu moim zdaniem i są nadal drugorzędne to jednak widać to zresztą z tym widać zresztą w tym, że w radzie dialogu społecznego kwestią te, owszem, rozmawiano na na temat implementacji, ale zwróciłem specjalną uwagę mimo tego, że w radzie dialogu społecznego już już Niejestem wróciłem specjalną uwagę, że żadna uchwała ani wspólna Trójstronna, która jest praktycznie zbiorą się już w tej chwili nie zdarza ani żadna uchwała strony pracodawców pracowników tej kwestii w ogóle poświęcona nie była co oznacza, że jak tak jakby to powiedzieć delikatnie temat został zaproszony uważam, że błądzimy obydwu stron rozumiemy czy gdyby rozumiem pobudki strony rządowej, bo tak jak powiedziałem miała co innego na głowie na końcu władza wymyka się z rąk natomiast dlaczego, dlaczego strona pracodawców pracowników radzie dialogu społecznego nie tupie od co najmniej pół roku jak nie roku nogami do tego nie rozumiem no z tym pytanie już muszę państwa by przeniesie słuchaczy zostawić państwu podziękować, bo niestety kończymy Barbara Surdykowska biuro eksperckie dialogu i polityki społecznej NSZZ Solidarność Wojciech Warski szef rady gospodarczej koalicji polskiej ekspert biuro Bydgoszcz dzisiejszego programu oraz jeszcze bardzo państwu dziękuję dziękuję dziękuję bardzo, podziękowania dla Karoliny Jasińskiej, która audycję wydawała Maciej Zakrocki dobre noc Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA