REKLAMA

Łazienki Królewskie. Gdzie jesion pamięta króla Stanisława Augusta

Gościnnie: Warszawa nadaje
Data emisji:
2022-08-12 06:00
Prowadzący:
Czas trwania:
01h 07:14 min.
Udostępnij:

Zapraszamy na wspólny spacer po Łazienkach Królewskich. Byliśmy tam wcześnie rano, kiedy do Łazienek zaglądają nieliczni spacerowicze, za to park jest pełen jego stałych mieszkańców. Pawie pokrzykują z różnych stron, wiewiórki proszą o smakołyki. Rozwiń »
Nasza przewodniczka Paulina Organiściak-Kwiatkowska, przyrodniczka z działu edukacji Muzeum Łazienki Królewskie, opowiadała o tutejszych zwierzętach i roślinach. Wiemy już, że można tam podglądać rodzinę puszczyków i gdzie jest najstarsze drzewo w parku, które mogło "widywać" przechodzącego parkowymi alejami króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Bo to właśnie ów władca założył w drugiej połowie XVIII wieku ten zespół pałacowo-ogrodowy jako swoją letnią rezydencję. Jak się to miejsce zmieniało przez wieki, opowiada nasz gość w studiu Mariusz Kolmasiak, adiunkt z działu badań naukowych łazienkowskiego muzeum, w rozmowie z Arkadiuszem Gruszczyńskim.
Na zakończenie swój felieton o Łazienkach czyta Eliza Kącka, autorka m.in. książki "Strefa zgniotu", w której opisała, co udało jej się usłyszeć na ulicach, w sklepach, autobusach. Teraz posłuchajmy, co słychać w Łazienkach. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Warszawa nadaje dzień dobry kłania się państwu Wojciech Tymowski gospodarz podcastu Warszawa nadaj ruszamy na wycieczkę i jednocześnie zachęcamy do wczesnego wstawania to nam wyszło trochę przypadkiem, bo na spacer do łazienek wybraliśmy się o poranku, ale okazało się że, choć każda pora dnia roku jest dobra by ten wyjątkowy park odwiedzić to opcja poranna na swoje niepowtarzalne zalet wtedy w Łazienkach jest jeszcze bardzo niewielu spacerowiczów za to sporo stałych Rozwiń » mieszkańców pawie przekrzykują się z różnych stron niektóre razem z wiewiórkami podchodzą w oczekiwaniu na smakołyki przyznaje, że nie byliśmy na to przygotowani ale, gdybyśmy tam mieli się wybrać ponownie to już wiemy jak zdrowo karmić wiewiórki i edukował nas nasza przewodniczka Paulina organiście Krakowska przewodniczka działu edukacji muzeum łazienki królewskie i opowiadała tamtejszych zwierzętach roślina wiemy, że można tam podglądać rodziny puszczyków i gdzie jest najstarsze drzewo w parku, które mogło widywać przechodzącego tamtejszymi alejkami króla Stanisława Augusta Poniatowskiego to właśnie ów władca założył w drugiej połowie osiemnastego wieku ten zespół pałacowy ogrodowy na swoją letnią rezydencję jak się to miejsce zmieniało przez wieki o tym opowiada nasz gość studio Mariusz Kolmasiak adiunkt z działu badań naukowych muzeum łazienki królewskie na zakończenie swój felieton Łazienkach czytali zakątka autorka m.in. książki strefa zgniotu, w której opisała co udało mi się usłyszeć na ulicach w sklepach autobusach teraz posłuchajmy co słychać w Łazienkach zapraszam Wojciech w tym z ulicy stolicy dobry beza Arek Gruszczyński dzisiaj nagrywamy podcast Łazienkach Królewskich oprowadzi nas państwa po tym, wspaniałym ogrodzie parku Paulina organiście Kwiatkowska tak dzień dobry dzień dobry stoimy teraz przed Pałacem nad wodą da się nazywa występom na wyspie nadal jest pałac na zespół widzę młode dlatego pomyślałem sobie, że nazwa jest zupełnie inna tak wiele osób mówi pałac na wadze natomiast są usytuowane na sztucznej wyspie w przed nami IT, a Tre w bardzo piękne że, żeby jeszcze nie ma dużo ludzi, bo jest dosyć wcześnie nie powiem, która jest godzina, bo byście państwo nie uwierzyli, że o tej godzinie można się obudzić, ale dosyć wcześnie jeszcze bardzo mało ludzi bardzo mało dzieci bardzo mało chyba w bieżącym nie właśnie zwierząt o tej porze jest zdecydowanie więcej to jest taka godzina, czyli godziny poranne przede wszystkim, kiedy zwierzę możemy spotkać zdecydowanie więcej niż np. w środku dnia bo, ponieważ jest spokojniej, ponieważ dla większości zwierząt właśnie jest taki cykl ich życia grudnia właśnie słyszymy prawie, krzycząc nie wyłączy mikrofony to łapią, ale tak godziny poranne to zdecydowanie dla kogoś, kto chce spotkań zwierzaki idealna pora od, których może być wdrożony od świtu do zmierzchu zależy moc od pory roku jest ktoś patrzy, której z orzeźwiającym nie wie o tej na razie nasi strażnicy czuwają natomiast zazwyczaj godzinach mniej więcej szósta rano jak już jest tak całkiem jasne dobrze, zanim zaczniemy na spacer zadam kilka pytań, które wydają się problematyczne w kontekście korzystania z łazienek Królewskich po pierwsze, dlaczego nie można tutaj jeździć rowerem na łazienki królewskie to jest ogród zabytkowe miejsca zabytkowe, więc rządzi się trochę innymi prawami niż takie zwykłe parki miejskie tak nie jest to park miejski właśnie miejsce w całości zabytkowe, ponieważ nie tylko obiekty są zabytkowe, ale cały teren ogrodów również alejki również alejki również oczywiście nie pochodzą one od czasów króla tak cały do do dzisiaj natomiast całe założenie jest jak właśnie ogród zabytkowej odnawiane restaurowane też taki sposób, aby utrzymać ten charakter no to, o czym mówiliśmy na początku, czyli dużo zwierząt tak, które tutaj mieszkają, których to jest dom, jeżdżąc na rowerach możemy po prostu spowodować z nimi kolizje z nimi ze zwiedzającymi, których też jest tutaj bardzo dużo, a rowerzyści wiadomo są bardzo uważnie tak czy tylko jest na rozmiar chcą przejechać na też schodzą z roweru spacerując obok niego można zdecydowanie więcej zobaczyć owca polecamy, dlaczego nie można tutaj wejść z psem z tych samych względów, żeby zagrać wiewiórkę DUB mógłby straszyć mógłby zarówno wiewiórki jak kaczki jest tutaj ma też zwierząt lęgowych tak szczególnie właśnie w tym okresie teraz młode kaczki w końcu trochę podrośnie, a więc dałyby pewnie radę uciec no ale jest ich miejsce do życia, tak więc dlaczego nasi pupile mają ganiać zwierzęta, które są pod ochroną dobrze a dlaczego łazienki królewskie są zamknięte nocą, żeby kaczki mogą sobie pospać m.in. tak kaczki pawie wiewiórki wszystkie zwierzaki, żeby np. nasze sowy, które tutaj też występują miały spokój w polowaniu tak podczas swoich nocnych wojaży, ale też zadbać bardziej o to miejsce a czego nie można jeszcze robić właśnie kwestii wchodzić dowody tak nie polecamy stawy nie są przystosowane do tego, żeby nikt się kąpać i stawach występują również zwierzęta mamy tutaj kilka gatunków ryb chociażby karpie amury i wiele innych mamy też tutaj raki jakieś inne organizmy wodne także lot po prostu nie są to miejsca przystosowane do kąpania się do wchodzenia ile rocznie osób odwiedzała dzięki o ciężko jest to zmierzyć, ponieważ nie mamy biletowanych wstępu do ogrodu, ale mówi się nawet do kilku milionów wejść rocznie, ale więcej ludzi przychodzi latem decydowania jest ładna pogoda no to widzimy, że tych osób jest więcej, zwłaszcza te upalne lata gdzie, jakby Warszawy, która jest dosyć takim miejscem nie chcę użyć słowa zabetonowany Marta, ale jest obawa jest mało tego, ale łazienki królem zdrowia placka rok wyłożymy do Rzymu zielonym terenem w centrum Warszawy, więc też oddechem w trakcie upałów, ale nie tylko tak zarówno wiosną jesienią zimą znajdziemy tutaj piękne widoki dobra choćby dlatego Pawia, bo tam bywa raz wzywa jest gotowy na spotkanie z reporterami gazety stołecznej czy wiadomo ile gatunków drzew rośnie w Łazienkach i gatunków w tym momencie nie powiem, że kraje dług jest około 9,51000 drzew krzewów wiadomo, że w Łazienkach Królewskich właśnie to też jest częste pole do dyskusji z odwiedzającymi drzewa muszą być czasami przycinane tak czy gałęzie czy wycinane w całości wtedy datę jeszcze się odzywają uwag natomiast to znaczy to jest wycinane drzewa właśnie natomiast wszystko to jest robione wprost o dobro zwiedzających tak, ponieważ czasami wydaje się, że drzewo jest z pozoru zdrowe i nic mu nie dolega natomiast w środku może być już martwe po prostu stanowić zagrożenie, zwłaszcza jeśli jest np. przy alejkach tak czy przy częściej uczęszczanych przerwę panie, ponieważ naszą stronę i idzie PAF przygląda się na niebieskim tułów patrzy na nas troszeczkę zdziwiony samotnego cenę w radiu bardzo, że nadzieję, że mamy coś dla niego jakiś przysmak o jednak sobie idzie dalej ogon leży MO właśnie broniącego ogona to też jest jeden z problemów, jakie w Łazienkach widzimy, że spora część zwiedzających próbuje zdobyć sobie takie pióro na sposób też grywa pan Piotr zdarzało się, że ganiają, a ludzie ptaki właśnie w celu wyrwania im pióra natomiast nie trzeba tego robić już pomijam to, że oczywiście nie należy, ale nie trzeba tego robić, bo już tak naprawdę za moment ptaki będą się mierzyły, czyli one po prostu będą zrzucały cały ten piękny ogon pióra skrzydeł również, czyli takie w berka, które widzimy po bokach te niebieskie, czyli również będą wymieniały po razie idzie wolno na przełomie lipca sierpnia latem także wtedy, tym bardziej zachęcam przy tutaj wcześnie rano, bo to pierwszy lepszy tak, kto pierwszy ten 30 sobie piórka być może już właśnie zaczyna go to sędzia po prostu, bo te pióra zaczynają się powolutku wymieniać ile takich pawi jest właśnie w tym momencie około 30 osobników tą samą porę samice młode mamy też właśnie w części gospodarczej woliery dla tych ptaków jak samica ma młody to jest tam tak właśnie krzyczy drugi z drugiej strony można się o własnych jak na żonę zżera te oznaczają swój teren one uciekają z łazienek znaczy uciekają tutaj nie wierzymy tak one sobie zwiedzają tereny dookoła trzeba pamiętać, że są to ptaki nie mamy możliwości zatrzymania ich tutaj, jeżeli one będą chciały nawet wieczorem, kiedy bramy są już zamknięte wcześnie rano przylecą po prostu przez od tak i zdarza się, że Ekopatrol tak się nazywa jednostajne znajduje pawie zrzeszeniu się wypowiadają ludzie zgłaszają też wiedzą, że w Łazienkach Królewskich są pawie, więc zgłaszają, kiedy widzą je poza granicą no ale nie jest łatwo złapać zdrowego porzuconego mleka co nie zaskakuje widzimy również podrzędne gatunki ptaków, czyli Kruka, a na Kruka nie widzimy, a to nie jest król niezdrowego jest to Wrona Siwa jest obrona gołębia dając do łazienek Królewskich jest zakaz wstępu dla takich podziemnych ptaków, dlaczego podrzędnych wszystkie takie są tutaj potrzebne mile widziane niekoniecznie rolnicy mają rzeźnikiem ptaki są też pod ochroną w Polsce nawet gołębie wbrew temu co mu się wydawało jest ochrona częściowa jeśli chodzi o gołębie, ale oczywiście jest no takie gatunki właśnie Wrony gołębie są to gatunki, które mają bardzo duży sukces życiowy powiedziała, ponieważ przystosowują się do życia w mieście wśród ludzi, gdy w Łazienkach szczególnie Wrony bardzo chętnie obserwują zwiedzających, którzy w kat resztki jedzenia wyrzucają do koszy ją sobie świetnie z tym radzą, zdobywając łatwy pokarm, zwłaszcza jeżeli chodzi o jedzenie, które jest rozrzucone w Łazienkach Królewskich to czy warto dokarmiać jury i wiewiórki mają tutaj bardzo bogatą bazę pokarmową, ponieważ drzewostan w Łazienkach jest też, jakby bazą pokarmową tak mamy tutaj Leszczyny i orzechy czarne chociażby ingrediencje buki tak wiele innych gatunków którymi wiewiórki mogą pożyczać, a to one bardzo chętnie korzystają z pokarmu przenoszonego przez ludzi właśnie właśnie co do wiewiórki tam podjadają sobie ludzi od ludzi najlepiej przynosicie jest może włoskie laskowe to jest ich przysmak część z nich Gary słonecznikiem, ponieważ czeka już na coś lepszego, aczkolwiek niektóre też częstują no zawsze dokarmiając zwierzęta trzeba przede wszystkim pamiętać, żeby to był pokarm naturalny zdrowy dla niej czipsy czy psy nie drożdżówki słodycze pieczywo przede wszystkim, bo to po prostu szkodzi zwierzętom wychodzimy tutaj w głąb łazienek teraz widzimy po pełnej krasie pałac na wyspie już poprawiłem tak i z tego miejsca, w którym stoimy jest to bardzo ciekawe miejsca, żeby obserwować pałac na wyspie, ponieważ widzimy go w otoczeniu drzew, które były tutaj dużo większej ilości jeszcze za czasów Stanisława Augusta mam na myśliwce Olszy czarne, które rosną dookoła stawu są gatunki wilgocią lub kiedy właśnie jeszcze te ponad 200 lat temu łazienki królewskie były terenem podmokłym wtedy tych drzew było dużo więcej teraz ten drzewostan jest troszkę inny w 2 i powiedzieć, że te drzewa mają tyle lat nie nie dokonali tego co kryje zresztą były, ale można sobie wyobrazić, że król, stając w tym miejscu widział dokładnie sam widok tak możemy tak przypuszczać, że oni troszeczkę inne gatunki drzew na naszej, jakby osi widokowej się różniły, ale tutaj w naszym otoczeniu czarne najprawdopodobniej przyszła również do nas nadal od zbiórki w Łazienkach też mają bardzo jesteśmy przygotowani na to, żeby coś dać więc, gdzie osoby, a my oddajemy właśnie ono w ogóle nie boją, bo zarówno świadomie ona podchodzi generalnie tak wiewiórki są tutaj dosyć otwarta na przestrzeni lat po prostu iure się przyzwyczaiły się do tego, że ludzie karmią, że nie są dla nich zagrożeniem natomiast trzeba pamiętać, że jakby nie było jest dzikie zwierzę, tak więc zawsze z ostrożnością czy może ugryźć może się tak zdarzyć nie jest wykluczone jest dziki zwierzak, który do, a czasem się może bronić czy to jest także łazienki i przez te zaś 200 ostatnich lat jakoś szczególnie się zmieniały czy niezmienione jest zwiększały się bardzo można będzie albo powiększenie z takim zamiast rynek był wyższy mniejszy trochę mniejszy to raczej raczej idzie tą stronę, ponieważ miasto dookoła się rozrasta tak natomiast część 76ha to są właśnie łazienki królewskie jeśli chodzi o drzewostan troszeczkę się zmienił natomiast nasi ogrodnicy osoby odpowiedzialne za własnym właśnie jeśli jest jakaś wymiana drzew no to zawsze starają się, aby to było historycznie lub w trybie tego co było założone wcześniej dosyć konserwatywne podejście SN to tak natomiast jest to miejsce zabytkowe więc, żeby takim zostało to trzeba tutaj jakieś zasady mieć dobrze mamy tablicę informacyjną czym dokarmiać zwierzęta w Łazienkach także nic, aby ktoś sobie nosi w kieszeni może pan firma może morze pociąg, ale znaków karmi rząd tutaj była i nadal jeszcze się zdarza dużym problemem, ponieważ niektórzy np. dokarmiali miejsce przynosili im z ulicy UE też tak w tym roku akurat nie ma pary są zazwyczaj łazienki królewskie to jest taka wielkość, która pozwala na bytowanie tej 1 pary lisów one co roku praktycznie miały młode w tym roku akurat żadna para tutaj u nas niezamieszkała widocznie coś mnie pod pasował jak byli ludzie, którzy przynosili np. pieczony kurczaczki, żeby dokarmiać lisy, a to już jest lekka przesada, a czy legendy mają też odrobiny prawdy sobie tutaj mieszkają również sarny Sarna mieszkała tutaj przez wiele lat była tutaj 1 Sarna, która była też dosyć oswojona jeśli mogę tak powiedzieć też nie jest zbyt dobre słowo w przypadku dzikiego zwierzęcia natomiast ona też miała małą bojaźni w stosunku do ludzi natomiast pewnym momencie zaczęła wychodzić poza bramy łazienek na ulicy stało się dla niej niebezpieczne, więc została przewieziona do prywatnego lasu pod Warszawą i dalej sobie żyje wszystko w porządku natomiast nad Wisłę też czasami przychodzą do nas sarny no, jeżeli taką sarnę zobaczymy trzeba bardzo uważać są to bardzo płochliwe zwierzęta, które przed człowiekiem uciekają, więc jak widzimy taką sarnę raczej nie starać się do niej podchodzić obrała będzie tak są przed nami podpływają cieszę się bardzo łazienki królewskie przygotowały się na wizytę reporterów i że mamy zbieżne, że zwierzęta w pełnej okazałości współpracują dzisiaj z nami, czego tam są w tej wodzie jedzenia szuka pożywienia władają uważa generał nigdy paczki są dla szkodzi bowiem swoim dziobem, w którym są właśnie takie specjalne blaszki otwiera, próbując wodę właściwie przepuszczające ją i sprawiają, że jak sobie coś złapie pod wodą woda wypływa bokiem dzioba pokarm zostaje może go jest brzydkie kaczątka też nie ma akurat w Łazienkach już od wielu lat lęgowe łabędzie nie są występują tutaj praktycznie cały rok zimą jest zazwyczaj więcej, bo też woda w stawach w większości nie zamarza jest też dokarmianie przez ludzi ze 100 dla nich dobry teren obrażali mówimy o tych ludziach pewnej części po radę ludzie w Łazienkach Królewskich chociażby wchodzą na drzewa naprawdę hrt zdarza się, że dokłada, czego szukają nie był nie udało nam się tego jeszcze dowiedzieć natomiast po pierwsze jest to właśnie miejsce zabytkowy, więc nie powinno się tego robić, a po drugie, ze względu chociażby na własne bezpieczeństwo tak te drzewa nie służą do tego, że wydanie się wspinać mamy teraz plac zabaw też od Południowej strony, więc tam lepiej jest robić tak jak, ale to chodzą dzieci częściej dzieci, ale nie tylko mamy kilka drzew w ogrodzie, które rosną bardziej poziome jak projekty są specjalnie ustawione, żeby pokazać, że też właśnie mogą rosnąć w taki niestandardowy sposób na IT są najczęściej wykorzystywane do wchodzenia na zamyślenie odwiedzający wyrabiają właśnie nie mówiąc o tym, że chociażby tak ganiają pawie czy gołębie straszą właśnie próbują wchodzić dowody EU czują się częstować kwiatami rabat np. tak żywą wybiorę tak tak zdarza się natomiast no już prowadzimy różne akcje edukacyjne od wielu lat widzimy, że coraz większy skutek przynosi też właśnie kwestii dobrego dokarmiania coraz mniejsze dokona ich chleb, a coraz więcej dobry pokarm trzeba edukować karanie raczej zostawiamy komu innemu się staramy przez radę metodę takich części i łazienek odwiedzający nie mają wstępu do części gospodarczej my też tam nie pójdziemy do części gospodarczej, gdzie są zarówno różne maszyny, które pielęgnują ogród tak jak właśnie woliery dla pawi tylko tam ten odbiór też nie wyrobią też nie wejdę o właśnie właśnie tak dochodzimy do amfiteatru amfiteatr zauważyłem coś w mediach stał się bardzo o takim ulubionym miejscem dla influencerów bardzo dużo o popularnych instagramerów instagram Irek robi sobie zdjęcie w amfiteatrze do faktycznie sprawiają wrażenie, jakby nie było dziś dzień niż w Polsce nowe co najmniej w Grecji albo albo w Rzymie nowy wygląd amfiteatru przypomina ruiny antycznych tak gminy zawsze ruinami opatrzy na czym państwo go zobaczyć, ale my widzimy, a 2 pawie osoby na widowni oczekują chyba jakiś występów uciąć sobie bardzo bardzo często same dają występy na tej scenie to są przede wszystkim artyści, którzy najczęściej tutaj goszczą zrzec tego, że właśnie amfiteatr jest na wyspie też tak na wodzie znajdującym się teatrem to pawie mają tutaj spokój, ponieważ wejście do niego na co dzień jest zagrodzone dla zwiedzających nie jest możliwe tam wstęp pawie, które mają dosyć zwiedzających sobie tam odpoczywajcie z pytań jak zawsze chodzi, ale zobaczyłem ten jest most ten mostek ta, bo myślę, że gondolą trzeba odpływają z drugiej strony rozumiem, że wita powstał no w celu u sztuki odbywały się tutaj spektakle, ale też na terenie łazienek działa od niedawna Opera od niedawna nie tak niedawno już łazienki królewskie współpracę z polską operą królewską wiele lat i Polska Opera królewska przede wszystkim właśnie w teatrze Królewskim wystawia przedstawienia swojej sztuki jest w starej oranżerii jest to zabytkowy teatr pochodzące jeszcze czasów stanisławowskich tak dobra akustyka jest tak tak widownia mieści około 200 osób tam, więc przedstawienia też mogą być spore czy tutaj można spektakl zobaczyć od reszty chwali one równe nie jest tutaj wystawiane też dość niedawno amfiteatr był remontowany być może widocznie długo się to zmieni i stoją tam też oczywiście zobaczycie państwo sami faceci na górze tego dla Twittera, które dramaturg znani lubiani oczywiście wtedy uwagę, a zaprowadził panie ze swego ulubionego miejsca, bo to jest daleko, choć to mamy czas chciałbym państwu, że właśnie mijamy pawie, ale też takie budy w tej, a tym sens to jest około 30 także można, więc sobie tutaj stoi jak oczywiście nie uważałem na biologii, więc jak rozpoznać samica samca w przypadku Pawia to jest banalne, zwłaszcza w tym sezonie, w którym jeszcze ma ten piękny ogon tak to jest przede wszystkim ten teren właściwie to nie jest ogon, bo nie są starówki Pawia, czyli taki typowy ogon wyroby pokrywy na ogół nowe leki kiwać rezerwową, a wy nie uprawia to raczej większość ludzi kojarzy jak to odróżnić natomiast w przypadku młodych tak nie jest takie oczywiste teraz mamy sporo młodych ptaków na terenie ogrodu upraw i dopiero ten piękny tren pojawia się w oko w trzecim roku życia mniej więcej, a wcześniej co wcześniej mają bardzo podobnie sami aktorzy mają po prostu krótszy Adam nie mają tego trenu tak troszkę kolorem również natomiast przypadku młodych większość właśnie taka bardziej oliwkową Zielona brązowa szara i dopiero z wiekiem samce nabierają tego koloru takiego błędnego niebieskiego właściwie od ręki jest jaśniejszy to jest takie indygo już pojawiają się pierwszej turyści tak mają słuchawki w uszach czy rozumiem, że można sobie wypożyczyć słuchawki można wypożyczyć sobie natomiast też sporo grup przychodzi tutaj niezależnych tak z jakimi zewnętrznymi przewodnikami też państwa systemu nagłośnienia, ale oczywiście na kasach też można coś takiego wypożyczy audio Guide czy właśnie sprzęt pozwalający lepiej słyszeć nasz operator znalazł euro tak ze skrzydła Pawia to jest również biuro Pawia, mimo że jest w kolorze takim pomarańczowym rudym to jest właśnie pióro Pawia, więc pat to nie tylko ten piękny kolorowy tren, ale też wiele innych barw i wzoru na początku zapomnieliśmy dodać, że pracuje pani w dziale edukacji czy rodzaju spotyka też pani z dziećmi co one pytają o dzieci mają bardzo dużo różnych pytań albo o ciekawych wniosków tak, które same sobie wysyłają w kat jednym z częstszych pytań podczas lekcji muzealnych, kiedy edukatorzy nasze pytają, kto tutaj mieszkał pytają Kaczy Jan Paweł drugi, a więc dale, a więc chyba tak, aby nasi edukatorzy są przyzwyczajeni no właśnie różne dziwne pytania wręcz dziwne wszystkie pytania są normalne całego jako animator odpowiada czy trauma, którą ciężko tłumaczy, kto mieszkał kim był, dlaczego to miejsce tak wygląda tak łazienki królewskie były letnią rezydencją Stanisława Augusta on tutaj spędza właśnie letnie miesiące tak jak my teraz tutaj jesteśmy tutaj najpiękniej tak chce dzieci poznają świat pytaniami nie ma głupich pytań no teraz właśnie w ogrodzie można spotkać wielu ogrodników prawo jadą dalej w stronę luck meleksami meleksy, a też chciał się przekaźniki meleksy nowe polecą polecam pani na dostarczenie, aczkolwiek też jako pracownicy oczywiście mamy zasady poruszania się tutaj meleksami nie możemy trąbić na zwiedzających chociażby nie możemy za szybko jeździć też, ponieważ w dni suche bardzo się dużo tutaj alejki więc, żeby nie sprawiać dyskomfortu odwiedzającym panie mają zawsze pierwszeństwo przed naszymi sprzętami jeżdżącymi, a już my też uważać na zwierzęta tak pani, że meleksem tutaj sobie jedynie Ross czasami tak jak mam potrzebę dostępu, gdyż w odległą część ogrodu czy przewieźć coś na nasze zajęcia edukacyjne to to też najbardziej najczęściej pracownicy właśnie one tutaj porabia dużo Greków jest oczywisty tak to chyba najważniejsze 10 osób, które codziennie oczywiście dba o to, żeby ten ogród był właśnie w takim stało się zbierają śmieci zbierają śmieci koszą trawniki, zwłaszcza te reprezentacyjne, bo są też części takie bardziej dzikie w Łazienkach Królewskich, gdzie np. kuszenie odbywa się raz w roku czy 2× do roku tak trawników natomiast no takie miejsca, kto przy, którym się znajdujemy, czyli od Południowej strony białego domu to jest taki trawnik, który musi być koszona częściej nawet raz w tygodniu czy Promenada królewska czy okolice Pałacu na wyspie natomiast ogród romantyczny, do którego teraz zmierzamy z miejsca bardziej dzikie, które właśnie koszenie jest zdecydowanie rzeczy i wiem domo co się dzieje w białym domu, a oczywiście prezydent tak oczywiście mieszaną jest realny biały dom niedawno był odnowiony, więc bardzo zachęcam do tego, żeby odwiedzić to miejsce dla mnie dla przyrodnika jest chyba ulubione miejsce jeśli chodzi o obiekty, ponieważ na ścianach są tam grafiki przedstawiające i pory roku znaki zodiaku i zwierzęta rośliny też Łazienkowskiej także także zachęcam naprawdę, żeby odwiedzić to miejsce mojej zegar słoneczny, który się za właściwy biały dom znajdują tej strony Południowej popierany przez satyra takich zegarów słonecznych też kilka w Łazienkach mamy nie psują się psują, ale muszą być od czasu do czasu odnawiane restaurowane wiadomo są też zabytkowe obiekty, a takich terenów dzikich duże młodzików cała część właściwie tak, z którą teraz wchodzimy ogród romantyczny, którym romantyczne romantyczne, dlatego że właśnie układ ale jakie tutaj taki mniej geometryczny bardziej płynny jest woda jest staw są nauki drzewa są w takim mniej regularnym układzie sadzone możesz usiąść na ławce i całować można myślę, że można tutaj wśród Cisów, które mijamy tak przechodzimy też teraz przez terytorium puszczyka Łazienkach występują również sowy nie każdy o tym wie ale, ale ta akurat para puszczyków, które w tej okolicy występuje to jest znana para i ona praktycznie co roku ma młode w tym roku było to jedno młode natomiast poprzednie 3 lata miała ta Parka po 4 młode puszczyki i to też pięknie pokazujemy się lata, ponieważ puszczyki głównie żywią się myszami, których też w Łazienkach jest bardzo dużo natomiast myśl jest także one przez 3 lata mają taki tik swojej liczebności, a później w kolejnym roku tym czwartym jest zdecydowanie mniej i to właśnie bardzo dobrze odzwierciedlone liczby młodych opuszcza a dlaczego one są sławy puszczyki i tutaj nie mają się też ludzi, więc c, zwłaszcza samiec, który ma taką stałą swoją zwykle wszystko jedno czy ktoś na niego patrzy czy robimy zdjęcia te młode później jak ono też właśnie z rodzicami sobie nawet w ciągu dnia potrafią uczyć się polować, a widzimy teraz spotkanie na szczycie są 2 kaczki wiewiórki trochę daleko, ale czy polują na samo pewnie zdecydowanie kaczki są roślinożercami wiewiórki zarówno jedzą części roślin, ale potrafią też polować chociażby na takim gniazda czy zjadacz jaja naprawdę tak szokujące o widzimy teraz Belweder jedną z 2 rezydencji warszawskich prezydenta RP aktualnie jedynie mieszka prezydent mieszka w Pałacu prezydencja lata to już jest jakby poza terenem łazienek chce łazienek widzimy i ten staw, który też patrzymy nazywa się stawem belwederskim z racji właśnie tego, że te oś widokowa akurat w tym miejscu stoimy takim dobrym, że ta oś widokowa jest zachowana natomiast, gdybyśmy poszli na mostek znajdujący się z nami no to już widzielibyśmy w tle Belwederu wieżowce które, zanim powstały i to dosyć znacznie psuje efekt wiadra wobec znajdujemy się jak Belweder tutaj powiedzmy jest mniej ciekawe może, ale to co widzimy nad naszymi głowami to jest jesion wyniosły to jest to gigantyczne drzewo to jest właściwie chyba jedyne drzewo, które pamięta czasy króla ma ponad 240 lat widać już też, że jest umocnione linami odciągnie prowadzą do do ziemi po prostu, żeby wspomóc to drzewo zostało jeszcze jak najdłużej, ale chowała się dobrze dużo zielonych tak ma się dobrze jest jak najbardziej żywe drzewo natomiast trzeba pamiętać, że przy wiekowych drzewach nigdy nie wiadomo, kiedy jakaś gałąź konar się od łamie dlatego też np. nie ma ławek w pobliżu tego drzewa, żeby tutaj po prostu nie zachęcać ludzi do dłuższego przechowywania, ale tak najładniej drzewo wygląda pewnej odległości to jest najstarsze drzewo najstarsze drzewo w Łazienkach był widziany na planach po prostu tych 18 wiecznych i jest dzisiaj 240 lat tak ponad miesiąc wyniosły, kiedy człowiek tyle zamieszkiwała tą lekturą widzimy Kuna kilka lat temu człowiek wysokiej pokornie się staje wobec tak starego drzewa i wielkiego też wielki, choć nie jest najwyższe Wayne, a tak ogólne jesion, który znajduje się tam kawałeczek w głąb jest wyższy też jesion wyniosły są wysokie drzewa będą stany najstarszy tutaj faktycznie trawa nie jest przecięta tak na pewnym, że równe roślinki kwitnące w tym momencie też tak i zapylaczy, czyli pszczoły przede wszystkim, które sobie fruwają zapylają rośliny pobierają w nich nektar pyłek widzimy kładki nad brzegiem tak Łazarski elementom na jak wiadomo możemy spotkać 2 gatunki przede wszystkim kaczka krzyżówka, czyli Polski gatunek kaczka mandarynka azjatycka kaczka, ale wśród nich widzimy też Łyska ta okularów Towarzystwo na tamten czarny tak zwiał taką zaliczką na głowie to nie jest taczkami może wygląda, która mnie tamta, która się tak czyści w tym momencie piórka czarne czarnym tak za chwilę ogniowe od nie stać to nie jest kaczka to jest Łyska należy do Chruściel skrzynką żurawia bardzo agresywny ptak, kiedy młode jak buduje gniazdo bardzo broni swojego terytorium przegania inne ptaki wodne tych okolic maluszki wykluwają się USA z takim czerwoną żółtą głową bardzo śmieszne, jaka będzie przyszłość łazienek czy w takim stanie w jakim jest teraz przetrwa kolejne 200300 lat zobaczymy mamy nadzieję to zależy zarówno od osób, jakby dbających o obrót, ale też zwiedzających, więc zawsze zachęcamy do tego, żeby będąc tutaj dbać o to miejsce poruszać się wyznaczonymi ścieżkami i po prostu tak po ludzku dobrze, lecz np. co jest najnowsze w Łazienkach najnowsze jeśli chodzi o budynki to chyba budynek nowej palmiarni, w które który jest obecnie 1 część jest tym miejscem, które przechowujemy drzewka egzotyczne, które stoją w donicach na terenie ogrodu teraz podczas tych miesięcy w USA mogło, że nie jest tam od strony ulicy Podchorążych, czyli bardziej na południowy wschód ona jest dostępna, rozwiązując nie jest dostępna właśnie takie miejsca, w którym te drzewka zimą po prostu są przechowywane też opryskiwane oczywiście, żeby przetrwały i są bardzo gęsto ustawione, bo nie jest bardzo duża przestrzeń natomiast druga część tego budynku centrum edukacji ekologicznej nasza właśnie taka edukacyjna przestrzeń, w której mamy właśnie zajęcia dla dzieci dla dorosłych, więc oczywiście podczas dedykowanych zajęć można wejść kiedyś te drzewka, które teraz są właśnie w ogrodach zimują nowej palmiarni zimowa w starej oranżerii, gdzie właśnie teatr królewski natomiast teraz nam jest galeria rzeźby, a rzeźby muszą mieć inne warunki drzew i rodzaju budynki mają po kilkanaście lat nasza Palmiarnia ma o kilka lat można powiedzieć nawet na pozostałe budynki wiadomo już myślałem trochę tak radykalnie podchodzicie do dziedzictwa się, że niczego nowego nie muszą pojawiać nowe elementy też jesteśmy miejscem zabytkowym, ale staramy się iść z duchem czasu tak z potrzebami, ale są prowadzone jakieś dyskusje na temat tego, żeby np. sprowadzać nowe nieobecne Bożenka gatunki zwierząt drzew zwierząt na pewno nie sprowadzamy tak, bo też nie jesteśmy za tym, żeby wprowadzać obce w ogóle w naszej rodzimej faunie zwierzęta no bo tak jak mówiłam chociażby pawie one potrafią przelecieć przez nasze bramy, tak więc nie byłoby problemem dla gatunku, który się samodzielnie porusza opuścić łazienki zasiedlić okoliczny teren, więc tego nie robimy są tutaj tylko gatunki, które występują samodzielnie no ale pawie były też tutaj w czasach króla, więc jest to niejako historycznie tak uwarunkowane natomiast mandarynki, które są właśnie gatunkiem azjatyckim kilka lat temu zaczęły się właśnie pojawić w Warszawie gniazdować oczywiście pierwsze takie to byli uciekinierzy z hodowli, ale świetnie sobie radzą w naszym środowisku i przede wszystkim nie konkurują z kaczką krzyżówką, więc nikt nie przepędza swoją drogą jak zdarza się zgubić nie mam pojęcia jestem pani sobie dobrze radzi tak dziękuję za wszystkie alejki myślę, że tak uważa Renata urodziłam tutaj badania magisterskie licencjackie dotyczące ptaków dzięciołów kowalików, więc każdy zakątek łazienek na perfekcyjne no to ile ptaków tutaj mieszka, choć o tym opowie gatunków ponad to na pewno jeśli chodzi o zdjęcia, bo mogę powiedzieć na nas 100%, bo te ptaki badałam jest tutaj 5 lęgowych gatunków 1 za ratujący tak Dzięcioł czarny się pojawia od czasu do czasu, a gniazdują Dzięcioł zielony duży biało szyi średni i Więciorek lubił to miejsce, bo jest dużo drzew jest dużo drzew jest też stary drzewostan, bo np. Dzięcioł średni, który jest gatunkiem z dyrektywy ptasiej wymaga dyrektywa ptasia akta Ula jako temat oraz Nora świetne zwierzęta, a że jest tutaj sporo też właśnie martwych starych drzew ten Dzięcioł średni, który ma dość słaby w porównaniu do innych dzięciołów może sobie dziuple wykuwać to może na koniec mogłaby pani powiedzieć, kiedy tutaj przyjść, która część dnia, które część roku jest w najbardziej atrakcyjna dla zwiedzających jeśli chcemy trochę takiego wytchnienia spokoju ciszy to przede wszystkim np. rano przed pracą można tutaj przyjść odpocząć sobie, kiedy jeszcze niema wielu zwiedzających nie ma hałasu właśnie sama natura właściwie nas otacza natomiast zdają się też tutaj różne wydarzenia w weekendy czy popołudniami, a więc, jeżeli ktoś szuka też jakiejś rozrywki czy trochę kultura zmienia się to też zachęcamy chociażby strefa ciszy czy zapytaj przyrodnika, który jesteś w ten weekend strefa ciszy na czym polega strefa ciszy są to o muzyce przeróżni, którzy grają po prostu krótkie koncerty w kilku miejscach w Łazienkach zarówno dla dzieci oprócz rosłych wcale nie po cichu, ale czy techno tech notarialnie właśnie właśnie właśnie zabraniającą konserwatyzmie łazienek mówi, a źle przyrodnika to jest oczywiście stanowiska edukacyjne dotyczące właśnie przyrody no dobrze my kończymy ten spacer i za chwilę przenosimy się do studia, gdzie porozmawiam z historykiem złożony Królewskich, który opowie nam jako dziki zmieniały się na przestrzeni wieków, jaką rolę łazienki odegrały po drugiej wojny światowej Warszawie z bardzo dziękuję za spacer dziękuję bardzo, wyczerpujących musimy brać udział już przez chwilę odpocząć, bo bardzo zmęczony dzięki wielkie dzięki wielkie ze studia w Gazecie wyborczej witam państwa kolejny raz Arkadiusz Gruszczyński państwa moim gościem jest dr Mariusz Kolmasiak adiunkt działu badań naukowych muzeum łazienki królewskie dzień dobry państwu dzień dobry panie redaktorze będziemy rozmawiać oczywiście o Łazienkach Królewskich o tym jak zmieniały się na przestrzeni dziejów taki teraz ta część będzie historyczna poważna będziemy opowiadać o tym jak ten chyba najważniejszy ogród najważniejszy park w Warszawie pełnił funkcję w różnych momentach historii Polski czy to jest także osoby, które spacerują dzisiaj po rękach królewskiej widzą dokładnie to samo co widzieli mieszkańcy Warszawy równo 100 lat temu w 1922 roku w ogólnym zarysie oczywiście tak jak budynki stały tak stoją są to zabytki, które towarzyszą nam od czasu wstrzymamy Stanisława Jakubowskiego później tenisowa usta najbardziej znane zmiany przebudowę natomiast, jakbyśmy się faktycznie pojawili w Łazienkach 2002. roku to niewątpliwie spacerując przez park widzielibyśmy pewnie jeszcze jakieś zaniedbanie z okresu pierwszej wojny światowej widzielibyśmy też pewnie niezbyt ładny wygląd po tych budynków przynajmniej, które są gdzieś na uboczu tych głównych tras spacerowych dzisiaj w spacerowicze wszędzie chodzą natomiast wtedy łazienki funkcjonowały troszkę inaczej większość tych budynków, które ci są czasami też obiektami muzealnymi ekspozycjami do zwiedzania w tamtych czasach były miejscami, w których mieszkali pracownicy łazienek Królewskich stąd panie ogrodnicy jacyś robotnicy stąd też ten stan budynków niestety trochę odbiegało od dzisiejszego można było tam na świat jak na zdjęciach się patrzy, więc daje jakieś suszące się pranie jakieś dzieci bawiące się gdzieś obok jakich beczki stojące no tak po prostu obejść tak no tak tak to wyglądało na uboczu tych łazienek natomiast serce naszego naszego parku naszej rezydencji pałac na wyspie Earth z zewnątrz w tamtym czasie prezentował się można siedzieć z grubsza tak samo natomiast 2 istotne zmiany elewacja była pomalowana farbą olejną to taka moda czy testerzy miał biały kolor zdjęć czarnobiałych, ale raczej jak jakaś jasna biała lub kremowa natomiast to taka moda z końca dziewiętnastego wieku moda czy może też metoda konserwatorska tak po prostu wówczas stosowano no to jest 1 zmiana druga zmiana stosunku do dzisiejszego stanu jest taka, że nie ma już kaplicy, która była przebudowana do Zachodniego pawilonu Pałacu na wyspie kaplicy, która powstała tak 40 dziewiętnastego wieku na polecenie cara wówczas w momencie powstania mieściła kaplice prawosławną świątynię prawosławną rozchodzi się stało z tą kaplicą kaplica dotrwała do 1947 roku paradoksalnie to był jedyny z tych 3 takich elementów składowych Pałacu na wyspie Pałacu 2 pawilonów, który wojnę jako tako przetrwała jak spojrzymy na czy na zdjęcia czy na mapy losu jest tam dokumentację bo, która pokazuje stan zniszczenia, czyli biura odbudowy stolicy tak zgadza się to czy pałac czy pawilon wschodnie były zniszczone czy częściowo zniszczone bez dachu natomiast ten budynek ta część budynku Pałacu przetrwała natomiast no nie mieściło się na pewno w ówczesnej polityce komunistycznych władz była to kaplica, która w międzywojniu służyła za kaplicę rzymskokatolicką tam Piłsudski wziął ślub zresztą taka ciekawostka, ale ten ślub pierwsza 0202. pierwszy w paproci drugi był już zdaniem Aleksandra Szczerbińska później znaną marszałkowi Piłsudskiemu właśnie u nas w Łazienkach Królewskich, więc jest kaplica została rozebrana, więc mówimy o takim ogólnym wyglądzie zewnętrznym natomiast byśmy weszli do Pałacu na wyspie to wtedy niewątpliwie uderzyłaby nas pustka Rosjanie bowiem ewakuując się w sierpniu 1915 roku zabrali z Pałacu na wyspie białego domu niemal całe wyposażenie i to nie tylko takie ruchome jak jak np. nie wiem wiadomo meble obrazy rzeźby kilka jakieś lichtarze kandelabry itd. zegary, ale też do ozdoby ścienne kominkowe wszystko co się tylko dało w ich mniemaniu uratować przed nacierającymi Niemcami oni wszystko wywieźli do do Rosji stąd gdy, gdybyśmy wtedy weszli na to niewątpliwie ten widok byłby przygnębiające to było także jeszcze młody czteroletnie państwo od rodzonej po latach zaborów nie zdołało odzyskać tych przedmiotów nie za nie zdołało zakupić nowych raczej za zdobywanie nowych, ale była pusta o tyle byłoby innym miejscu tak powiem, że większość tych przedmiotów ona nie była przypadkowa Stanisław August projektując, zakładając jak tego ewidencja ma wyglądać bardzo szczegółowo w myśl, z jaką symbolikę dopasowanie mebli chodzi o wymiary w niektórych sala, więc wszystko musiało wrócić, że tak powiem w momencie, w którym mówimy o 1922 roku to te rzeczy już były w Łazienkach, ale jeszcze w skrzyniach one zostały bowiem windykowania z Rosji na mocy traktatu ryskiego, który zakończył wojnę polsko-bolszewicką i te zbiory pochodzące z łazienek Belwederu Spały zamku Królewskiego to były te zbiory, które Rosjanie ewakuowali dwustopniowo w październiku czternastego roku potem w lipcu piętnastego roku samą ewakuacją i one były nie rozpakował, więc najłatwiej było odzyskać faktycznie w październiku 1921 roku na posiedzeniu tej mieszanej komisji specjalne, które decydowała mieszanej, czyli polsko rosyjsko ukraińskiej wtedy, bo Rosjanie chcieli, żeby ten ukraiński taki element po ich stronie był pochodzi też polityka to wówczas na tym pierwszym spotkaniu zadecydowano, że właśnie zbiory wyposażenie tych rezydencji carskiej dawnych ma powrócić do Polski jest o tyle też istotne że, o ile przez jakiś wyposażenie zamku Królewskiego można by traktować fakty jako mienie polskie, które na mocy traktatu rewindykacji powinno wrócić o tyle wyposażenie łazienek Królewskich rezydencji prywatnej cała Anki klęski zostały bowiem od spadkobierców króla odkupione w 1800 siedemnastym roku przez rosyjskiego cara Aleksandra pierwszego to stanowiło prywatną własność cara więc, gdyby też nie to, że w traktacie ryskim ktoś pomyślał żeby, żeby taki zapis dać, że mienie carskie przychodzi na własność państwa polskiego no to też byśmy mieli problem z uzyskaniem tak, ale to wróciło i od połowy 2002. roku wracało stopniowo do wnętrz wiadomo też nie był rozpatrywany te przedmioty były jakoś tam zostało rozlane byśmy poszli nas swoim, jakbyśmy poszli na spacer we wrześniu dwudziestego drugi roku to już byśmy w Pałacu na wyspie zobaczyli te wszystkie kosztowności wyposażenie, które pewnie ta w było w tym budynku od od od wielu lat łazienki królewskie odgrywały, jaką rolę w inny w drugiej Rzeczypospolitej czy wykorzysta wykorzystywano ją propagandzie czy wykorzystywano ją do pobudzania jakiś patriotycznych nastrojów łazienki królewskie były jedną z kilku rezydencji prezydenta Polski najpierw naczelnika państwa za Piłsudskiego, a później kolejnych prezydentów Narutowicza Wojciechowskiego i Mościckiego przy czym była to taka rezydencja, która troszkę na uboczu, ale mówimy o rezydencji w sensie Belwederze prezydentowi w Warszawie w okresie międzywojennym przysługiwało kilka rezydencji jedną z nich podstawową główną był Belweder oczywiście do 1926 roku drugą był zamek królewski, który w 1906 roku po przewrocie majowym zyskały status pierwszorzędnej był jeszcze pałac pod blachą były łazienki królewskie łazienki królewskie siłą rzeczy były przy Belwederze, więc były jakoś się za czasów Piłsudskiego Narutowicza włoszczowskiego wykorzystywane Air za czasów Mościckiego też tylko też troszkę inny sposób za czasów Piłsudskiego Wojciechowskiego, bo Narutowicz trudno mówić o środki wszak kilku kilka dni urzędował mem łazienki były tłem do jakich wydarzeń w niewielkich naprawdę wielkich wydarzeń wojskowych przyjmowaliśmy wielkich Defilad kredyty nawet zbyt duże słowo okazy wojsko za coś takiego tak piękne zdjęcia Piłsudski przekazywał sztandar w 2001. roku jednostce wojskowej właśnie z Pałacem na wyspie w tle poza tym Mościckiego w troszkę w innym kierunku to poszło, ponieważ w Pałacu bywały bale często też Muskowi takie są przebierane jeśli chodzi o to stylistykę zbiorów, ale też w Łazienkach Królewskich 1920 siódmym roku powstał hipodrom, czyli stadion do zawodów konnych w Południowej części parku Łazienkowskiego, który wciągał nie tylko rokrocznie w czerwcu na to czy w maju w czerwcu na te międzynarodowe zawody konne warszawiaków śmietankę towarzyską tak naprawdę, ale też były inne wydarzenia tam odbywał się pokaz piękności samochodów jakiś zlot emigrantów zawody konne policja w piłkę grali na koniach taką biogaz posłuży musimy domagać się reaktywacji tych wszystkich wydarzeń w wieży pokaz piękności samochodów brzmi obecnie jak jakieś fantastyczne wydarzenie nie mówiąc o policji konnej trwa przecież dzisiaj samochody są czymś tak powszechnym, że widzimy wszędzie wtedy auto było trochę mniej, więc być być może faktycznie to jakaś atrakcja ale, toteż posiadanie auta świadczyło o statusie z takim majątkowym, więc to też wag okazja do pochwalenia się z osobą mówi wyłania się taki obraz złożony Królewskich w dwudziestoleciu międzywojennym jako o w tle do o różnej wydarzeń, a czy było to miejsce popularne wśród warszawiaków chyba zawsze łazienki cieszyły się popularnością tak naprawdę inżynierem, jakby osiemnastym wieku jestem XX-wiecznych wiem, ale od dziewiętnastego wieku przynajmniej ta to zainteresowanie łazienkami, zwłaszcza w okresie, kiedy łazienki wraz z tym jak Warszawa rozrastała zostały wchłonięte przez miasto przez tkankę miejską i wtedy ten zieleniec park no był takim oddechem dla mieszkańców tych kamienic wokół no właśnie Grzegorz piątek wspominał w swojej książce chyba o prezydencie Starzyńskim, że drzewa w Warszawie oglądało się jak zwierzęta w zoo, że tylko w święta i w niedzielę i kilku wybranych miejscach chciał przez to powiedzieć oczywiście, że zieleni w mieście nie było tak dużo jak dzisiaj tak jednak zniszczenia wojenne i pewne zmiany w kształtowaniu urbanistycznym sprawił, że dzielenie wprowadzono więcej, czyli można powiedzieć, że warszawiacy w Warszawie jeździli do łazienek Królewskich patrzeć na to, że tak to czy aleje Ujazdowskie to takie Corso warszawskie takie miejsce się we Lwowie nazywano to ładnie czeladnikiem, czyli takim miejscem po prostu chodzą na Krecie renta w tej z powrotem na Ujazdowski pewnie też taką rolę pełniły przyciągania po prostu ludzi, którzy chodzili sobie spacerowali no tak taka atrakcja na takim miejscem był oczywiście też łazienki dużo ludzi dziewiętnastym wieku to się zaczęło do dzisiaj tak naprawdę to trwa jak przyjdziemy do łazienek weekend w tygodniu możemy, ale weekend naprawdę tłumy tłumy ludzi dziewiątym wieku zaczęło się, dlatego że tak jak pisał prof. Błażej Brzostek w swojej monumentalnej książce w Warszawie pojawiło się bardzo dużą migrantów zarobkowych bardzo wtedy też zamieszkało nowych osób w Warszawie jak rozumiem, że zbiegiem lat, kiedy pojawiało się mieszczaństwo z prawdziwego zdarzenia pojawił się też termin czasu wolnego to też przecież wynalazek dziewiętnastego wieku wcześniej przecież czas wolny był ktoś aberracją nieobecny przecież w życiu zwykłych ludzi no to łazienki królewskie jak rozumiem z tych też powodów stały się jakoś popularne pan tak wskazał na 19 wiek i namysłu wskazano 19 wiek, ponieważ można przyjąć że, że wtedy członki pewnie zawsze przyciągały ludzi w były otwarte w osiemnastym wieku tylko 18 wieku zapewne nie dla każdego na tak trudnym chłopa obrazić się takiego, który nie wie na końcu rozkłada i pikniku w Łazienkach tak takich pewnie strażnicy nawet nie puścili natomiast na dziewiętnastym wieku jakaś demokratyzacja nastąpiła nastąpił przypływ ludności Warszawy miasto się rozrosła obrosło łazienki to tkanką miejską stąd też naturalnie tych ludzi więcej na dzisiaj no łazienki są takie miejsce po prostu przyciągają są przyjemne można tam zażycie środy w betonowy miejsc betonowym mieście pięknych widoków też nie tylko świeżą zieleń, ale i zabytki do czego dotyczy poznawania serdecznie zapraszam powiedzieć jak za, a Board traktowali łazienki królewskie dziewiętnastym wieku pan wspomniał, że jest dwudziesto licznik jem bardzo się podoba określenie jest takie niecodzienne zupełnie, ale może pan to, chociaż trochę więcej w dziewiętnastym wieku poziom Królewskich jak traktowali traktowali jak swoje łazienki królewskie bowiem jak wspomniałem zostały w 1800 siedemnastym roku odkupiona od spadkobierców króla zatem przeszły drogą legalną w ręce rosyjskie rodziny panującej i w związku z tym traktowali to tak jak traktor traktuje się swoją własność, czyli o to dbali remontowali rozwijali rozbudowywali i tak naprawdę do mniej więcej powstania styczniowego do lat sześćdziesiątych dziewiętnastego wieku łazienki jak powiedział prezes Tatar kiedyś były jeszcze królewskie nie tylko nazwy, ponieważ one faktycznie się rozwijały były były rozbudowywane pojawiały się nowe obiekty wspomnieć choćby nową oranżerię, którą resort Witkowski z kolei określił jedną z najwspanialszych budowli warszawskich tego właśnie okresu to murowany budynek jest zarówno częściowo konstrukcję także on się rozwijały tak po powstaniu styczniowym faktycznie troszkę Romanowowie serca stracili do Warszawy w ogóle, o ile wcześniej średnią dziś raz w roku łazienki były przez nich odwiedzane przez carów, ale też przez przez ich krewnych czy gości tak po powstaniu styczniowym już tych rosyjskich carów tutaj było mniej no wspomnieć ostatni Car Mikołaj drugi był tylko raz 1800 dziewięćdziesiątym piątym roku, niemniej do 1915 roku do ewakuacji Rosjan łazienki tak mówi były zaopiekowane przez nich też patrząc z ich perspektywy przejawem troski była ewakuacja wyposażenia łazienki znajdowały się w takiej strukturze administracyjnej najpierw by zarządzał nim intendent łazienek, a po powstaniu listopadowym, kiedy Belweder został no mnie jako połączone administracyjnie z łazienkami powstał urząd intendent łazienek i Belwederu wspólnie zarządzono, a później łazienki Belweder dołączone do zamku Królewskiego byłego zamku Królewskiego tak to się u Rosjan nazywało i tak były zarządzane do przez intendenta do cały zastęp urzędników zresztą do do końca okresu zaborów to teraz przeskoczymy od zaborów do czasów po drugiej wojnie światowej na pewno nasi słuchacze słuchaczki wybaczą nam ten przeskok, bo wiemy doskonale wszyscy o tym, że Warszawa po drugiej wojny światowej leżał w gruzach czy łazienki królewskie pojawiały się w planach biura odbudowy stolicy jeśli tak to, jaką miały pełnić nową lub starą funkcję tak jak wspomniałem terenu łazienek zostały zinwentaryzowane przez biuro odbudowy stolicy to też nieprzypadkowo, bo łazienki były przeznaczone do odbudowy to jest może zbyt wielkie słowo, bo większość obiektów przetrwała pałac na wyspie został spalony częściowo się tam w środku tam piętra zawaliły generalnie jako formalna szczęśliwie ocalał, a nie mniej trzeba było odbudować i w biurze odbudowy stolicy powstała pracownia Stanisława wskazywana pracownią Łazienkowską, która jednak skupiała się na świadome zamku Królewskim skupiała się jednak głównie właśnie na naszej rezydencji i w ramach tej pracowni postanowiono zrekonstruować wszelkie te zniszczone elementy w Łazienkach tak wiernie jak się da, czyli nie jakimś takim na socjalistycznym za wcześnie legły w stylu, ale jednak, żeby to było tak jak było za czasów króla i przecież wyobraziłem sobie, że tam zamiast oranżerii Pałacu na wyspie powstaje jakiś przykład Micro Plast konstytucja nawet nie o to chodzi o jakość modernistyczna modernistyczne pawilony usługowe, ale nawet nie umiem na myśli, że jakość nowa zabudowa tylko o to, że ta stara zabudowa ma być tak zrekonstruowana tak odrestaurowana zawsze detale mogłoby już jakiś ornamenty mogą być uproszczone przekształcone w duchu nowych czasów to także na szczęście nie doszło przykładano wielką wagę, aby to wszystko było wierne i tak w tej pracowni Stanisławowskiej na Łazienkowskiej rzeźbiarze mieli za zadanie najpierw się wyćwiczyć w odkrywaniu np. głowic kolumn w 2 z Południowej elewacji Pałacu na wyspie przepaliła się posunąć się po zniszczyła i ogień musiał być wymienione oni po prostu są zdjęcia piękne zdjęcia jako jak oni odczuwają jest kilka tych głowic jedne mniej udane drugie bardziej i osiągnęli już ten efekt wtedy konserwatorzy mówili tak to możemy wykorzystać chodzi o to, żeby się nauczyć tego dobrze też nad tym czuwa, bo tak to byśmy mieli do czynienia z jakimi skargami nami tak, tak więc się jak patrzymy na łazienki królewskie tak naprawdę nie widzimy z w zasadzie tych uszkodzeń oczywiście wprawne oko dostrzeże na elewacji takie 2 rzędy leków w piaskowcowych elewacji, które są po prostu śladami po odwiertach, które Niemcy zrobili, aby wysadzić pałac w powietrze to, czego na szczęście nie doszło powojenne władze doceniły znaczenie łazienek historyczne dlatego je pieczołowicie odrestaurowano jeśli chodzi o funkcję łazienki jako miejsce z kilkoma obiektami, które nie były niszczone były reprezentacyjne były wykorzystywane przez radę ministrów czy kancelarii prezydenta Bieruta czy np. częściowo łazienkami zarządzał pałac kultury raz zyski z naszą wstępu na taras widokowy służyły do utrzymywania łazienek był czas pracownik miał bardzo wielu gospodarzy tutaj najlepiej pokazuje oranżeria miała ich aż 3, bo 3 mieszkania miały 1 gospodarza część ciężaru na drugiego teatrum żelazko się zmieniło, kiedy zostało powołane do życia muzeum nie jeszcze jedno zdanie, zanim będziemy do muzeum, kiedy powstał oddział muzeum Narodowego najpierw pod kierownictwem prof. Marka Kwiatkowskiego i prezes Kwiatkowski scala po prostu wyrywał można powiedzieć kawałek po kawałku łazienki scalał je z powrotem 1 rezydencję to, o czym pan redaktor wspomniał, czyli powstanie samodzielnego muzeum, którego jestem pracownikiem muzeum łazienki królewskie to jest 1995 roku powstało muzeum jesteśmy rezydencję przepiękną długą wspaniałą historię, a teraz jako muzeum jednak dość krótko istnieje do muzeum, do którego serdecznie zapraszamy zapraszamy na terenie łazienek Królewskich odbywają też się koncerty chopinowskie to jest tradycja, która powstała po czterdziesty piątym roku wcześniej sam pomnik został usunięty 1920 szóstym roku natomiast tradycja koncertów to już jest tradycja powojenna kilkudziesięcioletnie już i tak jak od lat zapraszamy państwa do łazienek w niedzielę dwunastej szesnasta nasz koncert, ale ten pomnik pojawił się w dwudziestoleciu międzywojennym ze względów jak rozumiem patriotycznych tak sam pomysł zbudowania pomnika sięga 1800 siedemdziesiątego szóstego roku konkursy Wacław Szymanowski na ten pomnik z takim kształcie wygrał w 1908 roku natomiast sama realizacja jak wspomniałem 1926 dopiero tutaj zadecydowała pierwsza wojna światowa, która przerwała działania mające na celu dla mnie pomnika później no odzyskanie niepodległości to też budowanie pomnika nie było najpilniejszą wtedy sprawą na efekt efekt taki, że 14listopada 1926 roku pomnik został uroczyście w Łazienkach odsłonięty przy czym ta rzeźba, która dzisiaj stoi to jest niestety rekonstrukcja, o ile basen ten cokół jest oryginalny tyle postać Chopina zwierzę, bo została przez Niemców w czterdziestym roku 31maja wysadzona w powietrze pocięta na kawałki i wysłana dochód na przelania na jakiś tam na naboje na nazwijmy to naziści woleli Wagner tak tak ten na, ale po wojnie 1910 roku pomnik został szczęśliwie zrekonstruowany wygląda tak jak przed wojną i cieszy nasze oko do dziś, a skoro mówimy o pomnikach to spacerując po Łazienkach Królewskich zwróciłem uwagę na to, że to bardzo mało będzie upamiętniony to pan na to też może zwrócić uwagę to chyba jest w ogóle taka tendencja w naszych działaniach chodzi o upamiętnianie dawnych bohaterów faktycznie jednak mężczyźni królują, że tak powiem natomiast w Łazienkach Królewskich tak ze swojego nazwijmy to mówiąc kolokwialnie podwórka muszę powiedzieć o róże marszałkowej Aleksandry Piłsudskiej przepięknej róży, która została posadzona dwudziestym roku 2 lata temu tak, ale została wyhodowana specjalna Róża tak nadano imię marszałkowi Aleksandra Piłsudska z inicjatywy stowarzyszenia rodzina wojskowa, które są było związane z Belwederem z Piłsudskim z okolicami w Łazienkach mieli przed wojną dzieci z tego stowarzyszenia swojej komunii także tutaj ten związek, gdzie współczesne też nie jest przypadkowe ta została uroczyście posadzona i dla cieszy cieszy oko upamiętnia marż Compu, skąd jest taki wielki głaz, który właśnie z spacerowicze ono uświadamia, że to jest miejsce poświęcone żonie marszałka Piłsudskiego zasłużonej niedocenianej kobiecie chciałoby się, żeby takich upamiętnień kobiet ważnych dla polskiej historii było w Łazienkach, więc nie tylko łazienkę państwa gościem był dr Mariusz Kolmasiak z muzeum łazienki królewskie dziękuję łazienki to najlepsze miejsce na świecie jeśli jesteś dyrektorem, a pani Marylą i ministerstwo wpłaciło przelew w poniedziałek faktury za klomby wie pani, gdzie podepnie my, jakby nie przeszło inaczej jako dziedzictwo pani zadzwoni potem na salę pani magister od pana ambasadora 3cm prawy jeszcze nie bierzemy kieliszków pani Małgosiu do przecięcia wstęgi nożyce na puszce, a nie tak do ręki pani Małgosiu, ale spokojnie my mamy tłumaczone angielski oni też nikt nie musi bezpośrednio rozmawiać jeszcze 1 Chopina tak wychodzi na zewnątrz panie już szkół co pan bukszpan z drugiej strony nie Obst 3 rządy tak właśnie Inki to dziedzictwo eminencjo tu nie ma toalet pani Małgosia Wskaż łazienki to najlepsze miejsce na świecie jeśli jesteś kelner kelnerką takoż lody na prawo kawa mrożona dale WI, a jeśli się pomylisz nikt się nie obrazi no 1 się obraził ja chciałem go fraz róże wino i bitą śmietaną, a my idziemy na dole czy może pan raz jeszcze stanąć w kolejce nie wiem dziecko płacze tata micie, gdzie proszę pana my też stoimy po loda dobrze daj ja to dołem, a wc płatne proszę tam skorzystać no nie ma się zrobić szyków właśnie NK łazienki to najlepsze miejsce na świecie jeśli jesteś spacerowicze patrzy tu patrzysz tam i nic nie przypomina reszty kraju przepraszam zrobi nam pan zdjęcie na tle tego różowego Krzaka proszę przepraszamy raz jeszcze Krzak słabo widać jasne i jeszcze na tle kaczek ja będę dziennie by karmić, a porządek kultura nieco egzotyki o tu np. Chiny mama, a z czego są te domki chyba z drewna, ale to się błyszczy no to z plastiku, a to drzewko też jest chińskie chyba nie wiesz oni mają takie małe pokręcone łazienki to najlepsze miejsce na świecie jeśli jesteś przewodniki o okej no Polish doić on im klisz są wiz Maine Road lukę Sejm będzie in łazienki Street i Figo rajd rajd znał UK Hess fantastyki wił lub PIT, a UR Bain staw i płytę byt House staw im bliższa sam kań Flake in Town w UE Percy im PIT z sWIG-u ferii el and Fish z Bad Merz dotąd i Vichy z Wej listu GER and ów szef Lesiak sam kań w czerwcu tusz lub jest z jest Very Beautiful Flowers w Bad UK Hewitt i Antek kontrolę jest to let Easter and Look dysz ISIS Smoleń Prinz Poniatowski on ni schedy piętrzą leaders jest go Hess in łazienki monument on d-dur on Horst bat znał i wstęp niż prezydent tutaj jest właśnie Inki miejsc PAF rum Chinką King łan Hey łączy stało się o jest z Chin SMS-y tkwił łazienki to najlepsze miejsce na świecie jeśli jesteś stosunki ciągle się fotografują, mimo że nie wiedzą co lub kogo przedstawiasz jest zabytkiem, a w Łazienkach to się liczy podwójnie wystarczy, że jesteś antyczny albo historyczne poczekaj babcia stanie przy tej latarni Istria Ełkiem, żeby nie było tak Goło na zdjęciu on jest mitów o nie wnusiu diabeł to nie mit o mnie chodzi o mitologia niema rogów Jadzia to nie short łazienki to najlepsze miejsce na świecie jeśli jesteś Wiewiór mnóstwo masz skrytek na orzeszki schowasz by ukryć niestrawność i dostajesz dostajesz piszczą, robiąc zdjęcia, a robią częściej niż zabytku nawet nie wiedzą jacy są śmieszni góry chcą dotknąć zgadza się czasem nic to nie robi, a ochronę masz, kto ci skoczy jesteśmy skutkom parku najbardziej się cieszą, gdy słyszą dzieci krzyk krzyk krzyk w wolnym przekładzie to, jakie was nie ruch nawet trudne turnie w łazienki to najlepsze miejsce na świecie jeśli jesteś drzew jak jest wiatr to się chwili jesz, a jak się chwieje to przychodzą i podcinają ci to i UW ładnie jesz jeszcze lepiej wychodzi na zdjęciach czasem się ktoś do ciebie przytuli nikt nie Osika należy z kolegami do zespołu parkowego jesteś lepszy od tych zza ogrodzenia łazienki to najlepsze miejsce na świecie jeśli jesteś pawiem i możesz się drzeć bezkarnie rozkładać ogon, a ci się cieszą zawsze o PAF, a powieść tacie, jakie przysłowie staropolskie wiąże się z tym zwierzęciem dumny jak PAF prawo zobaczyć jak dumny o jak pokazuje patrz patrz występuje tylko tutaj tak to jest cenny gatunek jak Orzeł, ale kłucie w dacie ich dacie on bawił je nie rób selfie Bartuś na kraj Pawia to co jak ginie będziesz miał dowód na kontakt właśnie rynki to najlepsze miejsce na świecie jeśli jesteś łabędzie i nie musisz się specjalnie starać jako element wystroju mama, a on jest prawdziwy poczekamy jak wyjdzie na własnych łapach to prawdziwy, a ty wiesz, że jest jeszcze 1 lepszy dowód, kiedy zniesie jaja urzędówki to najlepszy miejsce na świecie jeśli jesteś karp dziękuję za wspólny spacer po Łazienkach Królewskich przypominał, że można to przez zawsze oprócz nocy, a kolejnych odcinków podcastu Warszawa nadaje przygotowywanych przez dziennikarzy gazety stołecznej serwisu Warszawa wyborcza PL można posłuchać co drugi piątek kolejny odcinek 26sierpnia wybieramy się do wodniaków nad Wisłą do usłyszenia Wojciech Tymowski Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE: WARSZAWA NADAJE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Aż 60% taniej! Największa obniżka cen TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 60% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA