REKLAMA

Coraz mniej rolnicza i propisowska. Polska wieś 2022

OFF Czarek
Data emisji:
2022-08-17 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
36:32 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry Cezary łasiczka witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejszy program na program off czarek państwa i moim gościem jest pan prof. Jerzy Wilkin z Instytutu rozwoju wsi rolnictwa Polskiej Akademii Nauk dzień dobry witam serdecznie panie profesorze dzień dobry też witam serdecznie bardzo interesujący raport ukazał się pod redakcją naukową pana prof. Jerzego wiklina także Andrzej Hałasiewicz 3 redagował ten raport o stanie wsi Polska wieś 2022 raport ostanie Rozwiń » wsi bardzo bardzo interesująca lektura Szanowni Państwo na morze pewnie Ross rozpocząć panie profesorze tego czy jak w ogóle pisać wieść da się opisać wieś z 1 strony wydaje się to łatwe, a z drugiej strony chyba niesłychanie skomplikowane, więc opisać wieś nie jest nie jest łatwo przede wszystkim, dlatego że jest to olbrzymi obszar, o ile tzw. obszary wiejskie w Polsce zajmują 93% terytorium kraju administracyjnie przynajmniej tak to jest ujmowane są bardzo zróżnicowane tam jest ponad 40 000 wsi także to jest i w dodatku o różnej przeszłości historycznej gospodarczej społecznej kulturowej i dlatego podjęliśmy się tego trudnego zadania, żeby próbować opisać wieś polską w sposób pierwsze kompleksowe, uwzględniając różne sfery funkcjonowania wsi, a więc np. sferę gospodarczą demograficzną i polityczne dołu społeczną tą także w jakim stopniu przyrodniczą po to, żeby pokazać ten obraz taki no właśnie nie trywialny nie taki prosty i chociaż staramy się pokazywać w sposób przystępny i taki łatwo zrozumiały to jest raport przygotowywany przez grupę wyraźnie interdyscyplinarną co mnie bardzo oczywiście cieszy i od początku starałem się taką grupę zmontować, bo potrzebny tu jest ekonomista socjolog demograf i specjalista od kultur od polityki i też udał to wydaje od ponad 20 lat ten ten ten raport co przy okazji czy łatwo przedstawić je i przytaczam w raporcie takie dość i inne znane dla niektórych hasłowo za to Ostoja jeśli piszesz swoją więź to pisze cały świat no ale to powiedział w dziewiętnastym wieku, chociaż ta wieść bardzo upodobniła do nazwijmy to to jednych obszarów świata i dlatego to też też pokazujemy oczywiście panie profesorze to od czego zaczynamy może z czego żyje wieś to, więc właśnie to jest dobre pytanie, ponieważ dla większości chyba Polaków wieś kojarzy się z rolnictwem działalnością rolniczą, a ona nadal odgrywa ważną rolę w na obszarach wiejskich na wsi, ale nie z naszych obliczeń wynika, że wśród mieszkańców wsi nie FIA z całej ludności tylko tych, którzy mieszkają na wsi zaledwie 10% tych mieszkańców utrzymuje się głównie bądź wyłącznie z produkcji rolnej to jest 10% zaledwie ty natomiast zwiększyć zajmuje się z pracy najemnej to jest to jest mniej więcej 4549% mieszkańców wsi po prostu pracuje jako pracownicy najemni i natomiast około 30% różnego rodzaju świadczeń socjalnych typu emerytury np. niespełna też 10% ma źródła dochodów w postaci własnego zakładu jakiegoś not produkcyjnego no jak to się mówi własnego biznesu takiego nałogu bardzo drobnego taka jest struktura w związku z tym większych dochodów mieszkańców wsi pochodzi z innych źródeł, a nie z rolnictwa to jest chyba informacja, która może się wydawać dziwna szokująca myślę dla dla wielu osób, bo przecież właśnie wieś kojarzymy z rolnictwem, a pan mówi 10% są pamiętam niedawno rozmawiałem z artystą, który jest bardzo mocno powiedziałby zakorzeniony we wsi tam jeszcze przedmiotem także jego twórczości z panem Danielem Rycharski, który także zwraca uwagę na to, że ta wieś jest zupełnie inną wciąż ta wieś zmienia ona wciąż zmieniali wciągu ostatnich 305050 lat znacznie się zmieniło tak jest tutaj Doda zresztą artysty Rycharskiego kojarzy dobrze i oglądałem film o nim także to jest to jest także ciekawa postać oczywiście od związany jest się i jest natomiast jeszcze dodam oczy, że by ciągle mamy w Polsce mniej więcej 1 300 000 gospodarstw w sensie takim statystyczny, ale większość z tych gospodarstw to są gospodarstwa takie albo w ogóle nie produkującej już na rynek trochę dla siebie, ale nawet to się ogranicza natomiast one ciągle funkcje są zarejestrowane jako gospodarstwa rolne jeszcze pamiętać, że te gospodarstwa figurują jako jako rolne pobierają płatności bezpośrednie my mamy ponad 1 200 000 odbiorców płatności bezpośrednich jest funduszy unijnych to jest w ramach wspólnej polityki rolnej, czyli krótko mówiąc mamy poza tymi takimi typowo towarowymi takimi typowo powiedziałabym profesjonalnymi i zawodowymi gospodarstwami mamy mnóstwo takiej powiedziałbym drobnicy rolnej to znaczy gospodarstwa po 235ha itd. które raczej w większości nie mają szans funkcjonowania na rynku rolnym nie mają szans rozwoju inwestowania i tak wali także, ale one test przy czym dają się do takiego popularnego, że taktem od razu wsi jako dla właśnie, bo on te drobne gospodarstwa set na kawałeczki ziemi i którzy uważają, że te pasemka to jest oczywiście coś bardzo ładnego one mają dużo uroku oczywiście, ale w sensie gospodarczym są mało mało użyteczne także ten rolniczy taki aspekty obszarów wiejskich ciągle u nas istnieje jest uważam oczywiście biedna bogata no, więc tak wieś była przez wieki bardzo biedna i była biedna do niedawna jeszcze do do początków lat dziewięćdziesiątych co znaczy by duże różnice średniego dochodu na wsi w mieście, a one przekraczały 40 mniej więcej procent to znaczy, że średni dochód mieszkańca wsi było około 40% niższy niż mieszkańców miast od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej te różnice się naprawdę znacznie skurczyły zmniejszyły następuje coś w rodzaju takie, jakby ekonomista powiedział konwent konwergencji dochodowej i rozpiętość teraz tych dochodów jak to czasami określa ten dysparytet dochodów to jest około 20% natomiast dochody mieszkańców wsi są już zbliżony średnio biorąc do tych, jakie mają mieszkańcy mniejszych miast, a więc oczywiście większe różnice są między wsią, a dużymi miastami natomiast jeśli weźmiemy te mniejsze miasta np. do 20 000 mieszkańców to tam różnice mają znikome prawie się wyrównała także wieś jest coraz bogatsza to to to jest w dużym stopniu zasługa także wspólnej polityki rolnej programów innych także np. polityki spójności przecież wieś korzysta z tej polityki spójności w szerokim zakresie, a najuboższe rejony np. Polski wschodniej korzystał jeszcze dodatkowych środków unijnych właśnie na rozwój Polski wschodnich także to razem dało bardzo bardzo zauważalny efekt taki dochodowy niezwykle pozytywny co widać wystarczy pojechać w różne rejony Polski, żeby zauważcie powrócimy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM informacji już za kilka minut o godzinie 1020 państwa moim gościem jest pan prof. Jerzy Wilkin z Instytutu rozwoju wsi rolnictwa Polskiej Akademii Nauk państwa i moim gościem jest pan prof. Jerzy Wilkin z Instytutu rozwoju wsi i rolnictwa Polskiej Akademii Nauk rozmawiamy o raporcie wieś Polska wieś 2022 raport o stanie wsi Polska wieś jest coraz bogatsza no ale nie stoi już rolnictwem rolnictwo to właściwie można powiedzieć działalność szczątkowa porozmawiajmy panie profesorze o demografii z o portrecie może spróbujmy stworzyć demograficzny portret wsi no, więc tak nasi żyje 15 000 000 mniej więcej obywateli i taka liczba 15 000 000 nie zmienia się od ponad 70 lat, czyli krótko mówiąc wiesz utrzymuje tę liczbę mieszkańców przez kolejne dekady natomiast u większości dużych miast cieli za zanotowało spadek ludności to warto pamiętać no, więc to jest pierwsza cecha druga taka, że przez całe dekady, a nawet stulecia następował odpływ ludności ze wsi to miasta, ponieważ wieś była tym gorszy biedniejszym światem miasto było postrzegane jako miast jako miejsce szans to buty lepszy świat to się zatarł teraz już nikt nie mówi, że wiesz to jest gorszy świat przynajmniej większość wsi nie zasługuje na ta takie miano w związku z tym ludzie sprowadzają się na obszarach wiejskich i jakieś 20 lat chyba tak w sformułowała takie hasło, że Europa wraca naziści i to jest zauważalne nie tylko w Polsce, ale także w 2 wielu innych krajów ludzie przenoszą się po prostu z miast, które bywają uciążliwe i jeśli mają szansę przenoszą się da ryż, ale ten obraz jest bardzo też zróżnicowany to raczej, które obszary wiejskie zwiększają ludność Otóż zwiększają te jednak w pobliżu dużych miast, ponieważ te duże miasta są ciągle źródłem dochodów i miejscem zatrudnienia ten to są to tam są oczywiście różnego rodzaju usługi socjalne, które nie są dostępne te na wsi w związku z tym ludzie chętnie się przenoszona takie tereny, a jednocześnie mają tam więcej przestrzeni kontakt z przyrodą pewien komfort zamieszkania tylko, że te obszary, gdzie zwiększa się ludności wiejska to jest około 30% wsi pozostała część wsi to są wyludniają się obszar, czyli mamy tutaj ten niezwykle zróżnicowany obraz z 1 strony wyludniania np. w Polska wschodnia się wyludnia poza pewnymi środkami typu np. Białystok i okolic w okolicach Białegostoku z i no i oczywiście w pobliżu dużych miast Warszawa jest tutaj takie przykłady, ale każde inne duże duża metropolia typu Łódź Trójmiasto czy Poznań czy Wrocław to jest 1 rzecz druga to jest to, że dzięki środkom unijnym także zmniejszyła się liczba, a ubogich ludzi ci na wsi to znaczy takich które, którzy mają bardzo niskie dochody żyją w ubóstwie udało się zmniejszyć, ale w ciągu ostatnich 2 lat ta tendencja się wyhamowała i nawet zaczyna się zwiększać liczba głębokich na wsi ja sądzę po tych najbliższych kilku miesiącach ona wyraźnie wzrośnie, czyli to jest drugi element tego obrazu nazwijmy to ludności ludności wiejskiej mnie jeśli chodzi o długość życia mieszkańców wsi miasto też zmniejszyły te różnice w nawet kobiety i żyją ciut ciut dłużej niż na wsi niż w mieście, a nawiasem mówiąc kobiety wiejskie żyję i 8,5 roku dłużej niż mężczyźni na wsi to jest też charakterystyczne jakoś to to ma oczywiście swoje tak różne złożone uwarunkowania nie mamy czasu żeby, żeby w to wchodzić w pośle, to jest panujące w Oliwie, dlaczego na wsi żyje się dłużej pani profesor się szczególnie kobietom i tu trudno to tak wytłumaczyć, ale jak powinno w ogóle się poprawiła długość życia mieszkańców na wsi, bo po prostu po pierwsze, warunki mieszkaniowe się poprawiły jest dostęp do dobrej wody w większości to i tak, że jest lepszy dostęp np. do służby zdrowia, iż był tam kilkadziesiąt lat temu i lepszy poziom wyżywienia kary takich okoliczności tutaj chyba na to się składa to jest ten element pewnej takiej konwergencji dochodową socjalnej między wsią, a miastem, że ta dostępność pewnych i myślę, że takich benefitów, które daje rozwój społeczno-gospodarczy stał się dostępny również dla ludności wiejski wspomniał pan od demografii od liczebności wsi zostawia się czy tak łatwo oszacować, gdzie kończy się wiesza zaczyna miasto, bo czasami mam wrażenie, że tereny przechodzą 1 drugi tak to to jest tra to jest trafne spostrzeżenie w tym naszym raporcie pani prof. Barbara Wieliczko przygotowała rozdział zatytułowany czym jest współczesna wiedzieć i pokazuje, że te granice między szoł miastem się zacierają wiele miejscowości wiejskich swoim charakterem zabudowy struktury zatrudnienia i paroma innymi cechami nie odbiega od tych terenów wiejskich, a nawet niekiedy prezentuje się korzystniej to znaczy, że to wygląda jakościowo znacznie znacznie lepiej to jest 1 rzecz druga byłaby oczywiście różne kryteria wyodrębniania terenów wiejskich w Polsce bardzo popularny jest taki statystyczny Administracyjny, czyli jak pan wyjeżdża z miasta jest przekreślona tablica z nazwą miasta to wjeżdża pan na teren wiejski, chociaż może niczym różnić od km wcześniej, gdzie były chwile dla itd. jest także tak to wygląda natomiast są oczywiście bardziej wyrafinowane mierniki i wiejską ości nazwijmy to z OECD taka znana organizacja międzynarodowa zaproponowała kiedyś podział obszarów wiejskich takie 3 kategorie na tę Terry ferii mnoży odległe tereny, które na ogół są właśnie używane do produkcji rolnej słabo zaludniony, ale tam dominującą cechą jest produkcja rolna obszary pośrednie z taką mieszaną strukturą gospodarczej obszary podmiejskie zurbanizowane i inne kraje np. w wielkiej Brytanii jest zarazem 10 kryterium wyodrębnienia czy klasyfikacji pierwsza obszarów wiejskich w stanach Zjednoczonych kilkadziesiąt zaproponowano także coś się to jest trudne ma pan rację, że te granice się bardzo bardzo zacierają no dobrze wzrasta średni wiek matek rodzących pierwsze dziecko na wsi to wzrasta to prawda to w całej Polsce wzrasta oczywiście w w na wsi jest trochę trochę mniej jest także młodszy troszeczkę rodzą, iż niż w Jassach, ale jeśli chodzi o dzietności i kobiety to one się zbliżyła do tej w miastach kiedyś takim typowym przykładem było posiadanie kilkoro czworo pięcioro siedmioro czasami dzieci teraz to jest podobnie jak w miastach jedno dwoje dzieci i czasami trochę więcej, kiedy realnie w ogóle dzieci w jest jest trochę więcej na wsi dlatego np. też przy ważne było to 500 plus dla nich, bo to akurat w willi tam, gdzie jest więcej dzieci tam jest zwiększy przepływ środków z tego tytułu, a tam, gdzie jest więcej dzieci to często była też bieda, bo bieda jest wielki to niedawna mówiono, że tutaj wyróżnikiem jest to dzisiaj mieszka na wsi dzisiaj mieszka w wielodzietnej rodzinie jeśli były te 2 cechy to to mieć dużą szansę bycia w grupie ubogich itd. ale to to też poprawiło oczywiście w także to jest coś co co się zmienia i też upodabnia właściwie do miast, ale co ciekawe urodzenia pozamałżeńskie to 15 wszystkich urodzeń, a w mieście zbliża się te ta, gdy trwały do 30% tutaj wg to tak te Doda kraju zachodnich jest to jest to już połowa urodzeń i w właśnie te podały podały środki masowego przekazu no tak po pierwsze, czym ludność wiejska jest bardziej tradycyjne i Perci religijna to znaczenie religii jest większe o funkcjonowaniu my wsi niż niż miasta większą są wyższe wskaźniki uczęszczania do kościoła i pewnego związania, że tak powiem z praktykami religijnymi, ale też właśnie te zachowania nazwijmy to rodzinne również przez kościół są w różny sposób kształtowany i tak to do tego można, ale tutaj też ten wskaźnik urodzeń pozamałżeńskich rośnie powrócimy do naszej rozmowy o raporcie Polska wieś 2022 raport ostanie wsi po informacjach Radia TOK FM państwa i moim gościem jest pan prof. Jerzy Wilkin z Instytutu rozwoju wsi i rolnictwa Polskiej Akademii Nauk informacje już za kilka minut o godzinie 1040 po informacjach wracamy do naszej rozmowy dzisiaj przypomnę rozmawiamy o raporcie Polska wieś 2022 raport ostanie wsi wówczas jak państwa i moim gościem jest pan prof. Jerzy Wilkin Instytut rozwoju wsi rolnictwa Polskiej Akademii Nauk rozmawiamy o raporcie Polska wieś 2022 raport ostanie wsi raz informuję państwa, że ten raport dostępny można go pobrać można się zapoznać ze wszystkimi rozdziałami ze wszystkimi zagadnieniami oczywiście w dzisiejszym programie tylko część tych zadań zagadnień poruszamy, bo czas jest ograniczony, a raport jest bardzo obszerny także, jeżeli państwo są zainteresowani polską wsią i tym, jakie zmiany odbywają się dzieją się zmiany na wielu poziomach to odsyłam państwa do do tego raportu panie profesorze, o czym teraz o wyzwaniach zagrożeniach co dla pana było naj bardziej interesujące albo najbardziej nieoczekiwane w tym raporcie no, więc 2 rzeczy na 2 rzeczy chciałem zwrócić uwagę że, zanim się sam o tym będę powiem i dziękuję za poinformowanie, że raport jest dostępny wersji elektronicznej na stronie fundacji na rzecz rozwoju polskiego rolnictwa to jest FDP krótka org krótka PL DPA to jest Foundation for dysz lotne topoli Gryka czy to jest pierwsza nazwa fundacji i tego oczywiście są też ograniczony już teraz w zakresie egzemplarze drukowane, ale chciał my po pierwsze, zwrócić uwagę na zmianę pejzażu politycznego wsi albo takiej struktury politycznej i pewnych nastrojów na wsi no, więc tak po pierwsze, już da dość dawno temu sformułowaliśmy w ramach naszych prac nad raportem takie taką tezę, że ten kandydat polityczny, który wykrywa na wsi wygrywa w kraju również także to miało bardzo zawsze duże znaczenie jak głosuje wieś to jest duża zbiorowość miasto jest bardziej podzielony, a to co widać na ostatnich setek w czasie ostatnich wyborów jest w Polsce to silna pozycja Prawa i Sprawiedliwości w dużym stopniu by była dzięki poparciu ludności wiejskiej i rolników i ciekawe, że rolnicy byli tutaj takimi około 60 proste rolników głosowało za kandydatami PiS-u, a na wsi i to było ponad 50% także to było bardzo bardzo mocne oparcie, ale coś zmienia i właśnie prof. Bartkowski autor rozdziału o politycznych nastrojach na wsi nie na podstawie danych, które miał w styczniu tego roku, czyli to są stosunkowo nowe dane pokazuje załamanie tego poparcia spadek nie 123% tylko kilkadziesiąt z dam z 50 paru do 30 np. czy coś takiego, czyli wieś zaczyna być rozczarowana rządami PiS-u, a wydaje mi się, że to po tych wszystkich perturbacjach, które przeżywamy obecnie od inflacji poczynając po dostawy nośników energii węgla i tych wszystkich rzeczy to poparcie może spać świat przy okazji chciałem właśnie się dosłownie parę dni temu, przeglądając najnowszy numer takiego popularnego wśród takich towarowych producentów rolnych i miesięcznika, który nosi tytuł przedsiębiorca rolny jest czym są takie wyniki są sądy przeprowadzonej przez czasopismo to wśród swoich Czytelników i co się okazuje na pierwszym miejscu koalicję ligi pytanie, na którą partię oddać głos, gdyby wybory parlamentarne odbywały się w tym roku koalicja Obywatelska 32% Polska 2050 Szymona Hołowni 20 na trzecim miejscu Prawo i Sprawiedliwość 16% na czwartym Agro linia 13 dowiedz się oczywiście to nie jest reprezentatywne dla ani dla mieszkańców wsi ani dla wszystkich rolników, ale to jest sygnał, że ci tacy jak co im prawdziwi rolnicy produkujący w sposób nowoczesny na rynek, rozwijając swoją produkcję i po prostu bardzo krytycznie oceniają tę politykę obecnie realizowano także tu zapowiada się bardzo bardzo istotne zmiany zapowiadają się takie coś dogłębne zmiany w tej strukturze politycznej w to jest pierwsza rzecz druga to i polską wieści z zakładaniem, że cały czas będziemy w unii europejskiej będziemy realizować założenia i korzyści wspólnej polityki rolnej to czeka nas to co się nazywa zielony europejskim ładę, który moim zdaniem będzie taką rewolucją w różnych wymiarach życia i to nie tylko rolnictwa wsi, ale w ogóle całego kraju i całej gospodarki, ale na wsi to będzie miało szczególne znaczenie i do tego trzeba dobrze przygotować ja nie widzę tych przygotowań w naszym kraju zaniedbana jest sfera np. doradztwa Rolniczego badań rolniczych itd. także a, a zielony europejski ład będzie jak Tosi określa intensywny naukowo będzie wymagał głębokiej wiedzy naukowej taki zastosowania różnych nowych rozwiązań to jest trochę tak jak rewolucja Zielona rewolucja Normana bolał w latach sześćdziesiątych windach Meksyku itd. z z Potęgowa ana, bo będzie dotyczyło całej gospodarki ich życia społecznego również i drugi aspekt, który w naszym raporcie poruszamy w tym roku i który chcemy kontynuować to jest problem zagospodarowania przestrzennego obszarów wiejskich, bo z niepokojem obserwujemy psucie tego co się nazywa tym ładem przestrzennym obszarów wiejskich pejzażu kulturowym pani prof. Elżbieta Rose autorka tego działu mówi o konieczności zachowania pewnej tożsamości kulturowej wsi to są zaniedbane sprawy Polska wieś jest architektonicznie zaśmieca na brakuje takich przestrzegania pewnych reguł brakuje tego i rozsądnego planowania przestrzennego itd. tak dalej to są rzeczy, na które naprawdę warto zwrócić uwagę i nieczęsto się pojawiają w literaturze takiej ogólnodostępnej dotyczącej wsi, a co z wykluczeniem na wsi myślę tutaj w tym rozdziale pana Sławomira Kalinowskiego ubóstwo i uczenie na wsi parę słów na ten temat panie profesorze dla naszych słuchaczek słuchaczy wieś w była znacznym stopniu wykluczona z wielu sfer m.in. była wykluczona z pewnych nazwijmy to osiągnięć cywilizacyjnych np. miała bardzo duże utrudnienia w dostępie do edukacji to oczywiście poprawiło bardzo, ale nie do końca np. likwidacja gimnazjów moim zdaniem znowu odnowiła pewne sfery wykluczenia edukacyjnego to był koszmarnie nieuzasadniony krok właściwy do tego gimnazja były lokowane w większości na obszarach wiejskich dostęp do tych szkół, które miały bardzo dobry ja miałem i doktoranta, który zrobił bardzo są sensowne badania, które zresztą zainteresowały ludzi i ośrodki zagraniczne, który pokazywał, że te szkoły gimnazjalne na obszarach wiejskich działały w sensie jakości sprawności tak dali nie gorzej, a nawet lepiej niż i często na wmieście to, więc to ta sfera edukacyjna, ale ty powinno tu się ten ta różnica poprawił drugi element takiego wykluczenia nie to było tylko liczenie i cyfrowe z firmy to to jest dostęp do nowoczesnych środków informatycznych do szerokopasmowego internetu itd. nadal te różnice istnieją przykładowo na wsi, na której mieszkam ciągle nie ma z szerokopasmowego dywidendy i połączenia i nie ma światłowodu drogą taką powietrzną nazwijmy to odbiór nie jest najlepszy ciągle są kłopoty z internetem w związku z tym itd. itd. a to jest tylko 25 km od granic Warszawy także to to jest, gdy to jest kolejna tak to następna sprawa to jest ten cała sfera związana z dostępem do ochrony zdrowia, a mianowicie to likwidacja wielu punktów na wsi niedoinwestowanie tej sfery jak wiemy w związku z tym to, że tak powiemy do dostępności tego typu spraw jest utrudniona, a także mówiono kiedyś o tej o takim wykluczeniu politycznym, że i mieszkańcy wsi i chętnie chodzili na wybory i głosowanie ja i parę innych do wielu względów w takich przekonania, że tonie niewiele da posiadali ograniczoną wiedzę na temat mechanizmów politycznych znaczenia tego typu spraw, ale i, gdyby tak potrzebować uważam, że te sfery wykluczenia się zmniejszyły skurczył i ta wieś także pod tym względem dostępu do tych rzeczy, o których mówiłem to też poprawiło krótko mówiąc zobaczymy co będzie dalej ja uważam, że katastrofą byłoby byłyby wszelkie konflikty z Unią europejską, które ograniczyły środki na wspólną politykę rolną również krajowy plan odbudowy, który tam na potrzeby rolnictwa przetwórstwa itd. i miał przewidziane ponad 2 000 000 000EUR wiadomo, że na razie nie jest realizowanej Chin być może nie będzie realizowany i to są straty, które mogły to są pieniądze zmarnowane, które mogłyby bardzo bardzo się przysłużyć jeszcze właśnie rozwojowi polskiego rolnictwa i tym sferą, które wymagają doinwestowania w Polsce zaledwie 2% środków na inwestycję to są inwestycje w rolnictwie, a proszę zauważyć rolnictwo produkuje 3,5% dochodu PKB produktu krajowego brutto i daje około 13% eksportu, a nie jest zaniedbane pod rękę i to wymaga jeszcze znacznego znacznego wzmocnienia, a przy tych ograniczeniach finansowych, jakie obecnie się rysują to może być niemożliwe panie profesorze bardzo bardzo dziękuję panu za dzisiejszą rozmowę słuchaczki słuchaczy odsyłam do tego raportu zatytułowanego Polska wieś 2022 raport ostanie wsi państwa moim gościem jest pan profesor był pan prof. Jerzy Wilkin Instytut rozwoju wsi rolnictwa Polskiej Akademii Nauk informację już za kilka minut o godzinie jedenastej po informacjach wracamy do programu off czarek Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA