REKLAMA

Prof. Iwona Wagner: Wody Polskie mają świetny program restrukturyzacji rzek, który jest do zrobienia i nie jest zbyt kosztowny

Poranek Radia TOK FM
Data emisji:
2022-08-24 07:40
Prowadzący:
Czas trwania:
15:44 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
ten poranek Radia TOK FM jest siódma 43 to jest środowy poranek Radia TOK FM Maciej Głogowski raz jeszcze dzień dobra naszym gościem pani prof. Iwona Wagner Uniwersytet łódzki pani profesor jest także sekretarzem zespołu doradczego do spraw kryzysu klimatycznego przy prezesie Polskiej Akademii Nauk dzień dobry dzień dobry czy taka katastrofa ekologiczna, którą mamy na Odrze może powtórzyć się w innych polskich rzekach najniższych myślę, że takie katastrofy może nie takie Rozwiń » są różne katastrofy zdarzają się w tej chwili bardzo dużą częstotliwością w różnych miejscach chociażby czytamy o wysychających rzekach na całym świecie Lara, która na niektórych odcinkach już wyszła wyschła uzupełnia również wiele polskich małych rzek to właściwie są w wszystko to co obserwujemy są skutki działań człowieka i te działania można rozpatrywać na bardzo wielu poziomach oddziaływania na system rzecznej w ogóle na ekosystemy mówiąc może na razie w porządku tak raczej w skrócie, gdy tez ekosystemy zostały bardzo mocno zdegradowane zadłużyliśmy dużo procesów w krajobrazie za zaburzenie ćmy cykl obiegu wody zlewni czyli, czyli w takim krajobrazie, który otacza ekosystemy wodne zaburzyły śmie przepływ wody w rzekach zmieniliśmy przez to warunki funkcjonowania organizmu, a do tego dochodzą jeszcze zmian klimatu, więc te ekosystemy nie są nie funkcjonują w sposób naturalny, jeżeli coś przestaje funkcjonować w sposób naturalny to jest duża szansa tego, że wystąpi zaburzenie w sposób naturalny, czyli co zrobiliśmy na ekosystemy możemy oddziaływać może najpierw powiem o tych Costy o tej żywej części ekosystemów, czyli organizmy na wiele różnych sposobów po pierwsze, co obserwowaliśmy też w Odrze mogą zmieniać parametry fizykochemiczne, czyli takie fizyczne jak np. temperatura czy stężenie tlenu w wodzie chemiczne to znaczy mogą się pojawić różnego rodzaju związki takie, które naturalnie przecenie występują albo też takie, które naturalnie występują albo dużo większych ilościach np. fosfor, który jest odpowiedzialny za zakwitają tam się tam pojawia by z 2 źródeł na ogół to znaczy pierwszym źródeł ich źródłem są zrzuty ścieków tutaj ścieki komunalne bardzo dużo fosforu mogą do dostarczać do ekosystemów wodnych dostarczają oczywiście też ścieki przemysłowe, ale duża część nie zaczęliśmy tego robić w 2022 roku nie nie nie, a jeszcze tylko skończy, bo to być może wielu osobom lekarze duża część takich związków biogennych tzw. czyli takich, które powodują wzrost nadmierny wzrost organizmu, które pobierają słyszy jak co interesujące roślin za rośliny bakterii niektórych glonów mogą pochodzić ze spływu powierzchniowego, czyli z tego co wraz z deszczem spływa na powierzchniach krajobraz mamy tak zdegradowane, że bardzo duża część tego fosforu dostali dostaje się do ekosystemu właśnie ze spływem powierzchniowym i mniej lasów więcej spływu tym więcej Ross gleby i te związki organiczne też dostają się dowód nie zaczęliśmy tego oczywiście robić w tym roku zaczęliśmy robić robimy to od wielu wielu lat od kilkudziesięciu, lecz przynajmniej tak bardzo wyraźnie natomiast po pierwsze, no to jest bardzo złożone po pierwsze, część tego tego ładunku, które dostajemy może się kumulować w ekosystemach to zależy od tego od tego jakie mają charakter ideologiczny i na ile są zmienione przez człowieka również, ale teraz doszedł jeszcze 1 bardzo bardzo ważny czynnik to znaczy ocieplenie klimatu wzrost temperatury i wzrost temperatury jest drugim takim czynnikiem bardzo ważnym, który stymuluje rozwój glonów np. czyli jeżeli mamy dużo fosforu wysoką temperaturę i do tego jeszcze spowolniony przepływ tak jak to było w Odrze oni spowolnione też z uwagi na działania człowieka, ponieważ Odra jest po prostu się przed przegraną na szerokie szeregiem stopni no to wtedy jest stwarzają takie warunki, które w, których ten ten plankton rośnie i to plankton rośnie po prostu dużo intensywniej, czyli nawet, jeżeli rozumiemy nie do końca wiemy co się wydarzyło, bo to jest jeszcze przedmiotem na razie debaty, bo nie wiem czy jakiegoś dociekania, bo to trudno się zorientować się jej co nasze służby właściwie robią to pani wypowiedzi rozumiem, że nawet, jeżeli nie bezpośrednią w tej chwili decyzją jakiegoś 1 człowieka 1 przedsiębiorcy coś wydarzyło to skumulowały się czynniki, na które my jako ludzie mamy wpływ absolutnie tak to znaczy, który czy którykolwiek czynnik, którego Koniczynka nie wzięlibyśmy pod uwagę jest to czynnik spowodowanym przez człowieka dopływ biogenów czy innych zanieczyszczenie spowodowane przez człowieka regulacja tej rzeki pozbawienie jej naturalnego charakteru, o czym mam jeszcze jeszcze zdążymy powiedzieć trochę więcej jest kolejnym takim czynnikiem, ponieważ to zupełnie zmienia warunki funkcjonowania tej żywej części jako systemu i też czyni go bardziej podatnym na na wszelkiego rodzaju zaburzenia to jest druga rzecz trzecia rzecz to jest zmiana to zmiana klimatu, który też powodujemy i właśnie tam najbardziej interesuje, bo o tym, że nie będziemy w przyszłości mierzyć się katastrofą klimatyczną tylko ona już jest ma miejsce obecnie mówimy od długiego czasu wciąż jednak są osoby, które być może dla jakiegoś posłuchu czy z innych powodów w dla siebie właściwych uczył, że w niedostatku wiedzy powątpiewają w to katastrofą klimatyczną oka to butem ten 1 punkt, który pozwolił mi znane to pytania na początku skoro ta katastrofa klimatyczna jest temperatura jest wyższa odczuwamy to zresztą i bardzo często mówimy o tym, że będziemy mieli jeszcze większe problemy z wodą, a Odra nie jest jedyną rzeką w Polsce, która w, której poziom wody jest niski to wydaje się oczywiste pytanie no to co nie może się w innym miejscu powtórzyć absolutnie bym nie określa jak można to samo tylko coś innego co będzie katastrofą oczywiście, że tak oczywiście, że może się powtórzyć jak ja chyba wrócę do tego co powiedział na początku wydarza się Bożek wysychają prawda rzeki wysychają też od pewnego określonego powodu oczywiście jest wyższa temperatura i mniej powody mniej opadów to jest pierwszy oczywisty pierwsza oczywista przyczyna natomiast dodatkową zmieniliśmy kompletnie zagospodarowanie krajobrazu wokół rzek rzeka płynie Nosek określonych powodów po pierwsze, zasilana deszcze tego deszczu nie ma na to mamy w krótko w krótkim terminie dosyć niewielki wpływ, ale rzeka jest połączona z funkcjonalnie z wodami podziemnymi i wody podziemne powinny cały czas zasilać wody podziemne biorą się stąd, że deszcz, który dla np. pada w innym w innym czasie niż latem jest utrzymywany w zlewni jest zatrzymywane przez lasy przez łąki przez mokradła ta woda, która nie spływa natychmiast rzeki jest wprowadzona do morza ma wtedy czas spokojnie wsiąknąć zasili wody gruntowe wysoki poziom wód gruntowych to przepis, że jeżeli tego nie ma no to rzeka w tej tą jasnym no nie ma nie ma no to Polska jest taki malutki kraj no co w ogóle tego nie ma się nie oczywiście oczywiście, że mamy też obszary naturalne natomiast jest wciąż ich po prostu za mało lasy mamy głównie jednak od nastawione na produkcję drewna to nie jest taka złożona struktura ekologiczna, która pozwalałaby w każdym wymiarze funkcjonować bardzo dobrze inaczej zachowuje się las, który jest monokultura MON może po prostu oczywiście też zatrzymuje wodę, ale inaczej zachowuje las naturalny, który ma wiele pięter, gdzie ta woda może się zatrzymać na koronach na dniach na potem na na po trzecie w krzewach w bogatej w ściółce, więc wtedy taki las faktycznie działa jak gąbka to są różnice rzędu nawet kilkudziesięciu lub kilkudziesięciu procent, a poza tym kwestia pokrycia stopnia pokrycia w zlewni lasem jeszcze tylko jedno słowo powiem, że PiS w swoim ostatnim raporcie napisał że, żeby system przewodniczy faktycznie funkcjonował jak taki bufor, który łagodzi ekstrema klimatyczne to 3050% ziemi powinno być objęte ochroną co pan na to wydaje się niemożliwe prawda no nowości ja o tym chciałem porozmawiać się chyba to chciałem zapytać tak, wsłuchując się to, o czym pani profesor mówi to może jest także się pani teraz powierzy to właściwie powinniśmy wszystko zatrzymać w naszym rozwoju przestać budować domy mieszkania drogi i 2 oraz trochę trochę jednak drugie, ale nie mówię, żeby wszystko utrzymywać to chyba niekoniecznie musi w tym tę stronę natomiast na pewno należy robić mądrze może na początek odbiorowi mądrze skoro międzynarodowe zespoły misji mówi, że problem mają wszyscy wyznaczeni tego obawiam się, że wszyscy mamy faktycznie problem tutaj jako ludzkość nie zdajemy egzaminu to planowanie w długiej perspektywie bądź też reagowanie na zagrożenie, które zawsze wydawało się, że nastąpi w długiej perspektywie no nie jest faktycznie jakieś wystarczająco dobre tyle tylko, że w tej chwili mam wrażenie, że perspektywa nam się absolutnie skróciła prawda w tym roku to wszyscy czujemy, że jest ciepło że, że naprawdę jest chyba tego, że nie będzie gorzej oczywiście byli za to będzie gorzej i w tej chwili jesteśmy globalnie na poziomie 11 stopnia powyżej okresu przed industrialnego w Polsce to jest więcej w Polskę nagrzewa się nieco szybciej, ale mówimy o tym, że w ciągu prawdopodobnie najbliższej dekady osiągniemy 1,5 stopnia, które jeszcze ech, chwilę temu deklarowaliśmy się w porozumieniu paryskim nie chcemy przekroczyć tego progu do końca wieku to go przekroczymy prawdopodobnie przekroczymy 3 stopnie do końca wieku, więc te wszystkie procesy będą się jeszcze bardziej nasilał znaczy po pierwsze, pewno będzie dużo bardziej gorąco po drugie na pewno zmieni się będzie jeszcze zmieniał rozkład opadów tutaj to jest, gdy dużo dni trudniejszy parametr do prognozowania, ale możemy spodziewać, że prawdopodobnie będzie się w tym samym kierunku, czyli długie susze gwałtowne ład gwałtowne opady deszczu, więc wierzyć, że na pewno to co się dzieje ma bezpośredni wpływ na jakość naszego życia na nasze bezpieczeństwo, bo ta rzeka to jest bezpieczeństwo też nie mówiąc są w gospodarce wiele więcej jak żyło no ale jeśli mówi pani tych np. gwałtownych nawałnicach no to czasem to katastrofalne skutki dla zdrowia życia ludzkiego pamiętajmy prof. Niemcy i dałam zeszłego roku chociażby i ja zmierzam do tego, że chciałbym, żebyśmy osiągnęli taki efekt tej rozmowy by tak to moja niepewność dotycząca co mamy zatrzymać rozwój i i prosi Polskę określa sami by zachować jakąś racjonalności powiedzieć co się właściwie powinno dziać skoro już wiemy, że jeśli nie wszystko to bardzo dużo od nas zależy tak ja zawsze jako pierwszy punkt powiem robić wszystko, żeby zatrzymać emisję co 2 to są jak i rozwoju to są duże decyzje polityczne, ale mamy na nie oddolny wpływ, więc nikt inny tego jest naprawdę znaczy w tym momencie to jest kluczowe absolutnie powinniśmy przestać emitować dwutlenek węgla do atmosfery tak szybko to jest możliwe, ale to oczywiście jest działanie, które potrwa poza tym zatrzymanie emisji nie znaczy, że zmiany klimatu nie będą się pogłębiać, ponieważ ten całych system klimatycznym wyobraźmy sobie, że to jest wielki rozpędzony prom, który nie zakręci ani zatrzyma w miejscu, więc jeszcze będzie trwało druga rzecz, którą możemy zrobić to przestać degradować system przyrodniczy system przewodniczy jest naszą naszym ubezpieczeniem naszą przepustką na na torze przez chwilę jeszcze będziemy mogli łagodzić ekstrema klimatyczne, czyli zatrzymać degradację można od dzisiaj od dzisiaj można przestać prostować rzeki albo myśleć o ich regulacji czy otworzeniu wielkich dróg wodnych, które wymagają szeregu stopnie na rzecz, której będą spieprzać, bo jeżeli będziemy ingerować w strukturę fizyczną orzekł, że już mówimy o rzekach to on na pewno będą dużo bardziej podatne na wszelkiego rodzaju zanieczyszczenia ten sam ładunek zanieczyszczeń, które dostaje do rzeki naturalnej może być przez to, że bardzo łatwo w wyniku metabolizmu zneutralizowany natomiast żyją dostaje do zbiornika zaporowego to właściwie mamy pewność kłopotów, więc do to jest taka nie taka rzecz, którą można zrobić prawda zaprzestać myślenia o wielkich wielkich konstrukcjach rzecznych zaprzestać prostowania rzek rzekł pogłębiania rzek jeszcze jest kwestia i prac utrzymaniowych, które bardzo często polegają po prostu na tym, że też się pogłębia wyrzuca się z nich wszystko co jest sine robić tego wyczynu nie robić tego absolutnie rzeki mają być naturalne, że im bardziej rzeka jest nie uczesane im bardziej dzika w cudzysłowie tym lepiej dla rzek i to one mają mieć Press, że żwirowe mają mieć zakola w maju Miedź starorzecza drzewa zwalone mają mieć kontakt z doliną i wtedy lekarz oczyszcza tyle razy w różnych miejscach przy różnych okazjach kłopotach wyzwaniach mówimy o tym domagamy się, aby polityka politycy coś zrobili zróbcie program pokażcie, jakie macie pomysły wysnuć wnioski z tego się już wydarzyło, a pani mówi, jeżeli chcemy, żeby się wydarzyło coś dobrego albo, jeżeli mamy i jeżeli mamy zrobić coś by nie powtórzy nie powtarzać tej katastrofy to nie róbcie nic po prostu zostawcie też tak to środek taki plan minimum kolej bardzo atrakcyjna powiedział plan minimum jest nie róbcie nic w kierunku pogłębiania betonowania prawda natomiast, jeżeli chodzi o programie jest świetny krajowy program senator z racji wód powierzchniowych, który jest ogromnym opracowaniem z ogromną bazą danych, w której znajduje się każda Polska rzeka wiadomo w jakim stopniu ona jest degradowana w jakim stopniu wymagań natury jestem, w jakich wody polskie, więc teraz państwowe Polska jest taki program realizuje no i nie myślę, że nie nie realizują go niestety natomiast narzędzie jest wystarczy zacząć realizować tam zapisana każda rzeka łącznie z działaniami konkretnymi, które powinny być wykonane, żeby ją zrewitalizować to nie jest abstrakcyjna można zrobić no to oczywiście można zrobić nawet koszty są takie duże zakładam, że nawet znacznie mniejsze niż betonowanie także, które prowadzi do powodzi suszy degradacji życia biologicznego, które woda oczyszcza więc, że można ograniczyć swoją pracę działalność wydać mniej pieniędzy przysłużyć się ochronić być może przed kolejnymi katastrofami absolutnie jest to możliwe tak śni więcej nie można, bo wnioski z tej rozmowy są tak pasjonująca, że moim zdaniem lepiej, żebyśmy się wziąć książkę zacząć nad tym pracować to pisowskie rządy Polski zrobił może mu się tak zabrać publicystycznych tak to to jest program wykona zdarza się w ciągu ostatnich to on jest często się na niego powołujemy czynami naukowcy i naprawdę to jest dobry program trzeba go wdrożyć w czasie bardzo się dużo jest podróż mego w tworzony jest część tych jest dopiero część sukcesu jeszcze trzeba byłoby zrobić bardzo panie dziękuję za rozmowę pani prof. Iwona Wagner Uniwersytet łódzki i zespół doradczy do spraw kryzysu klimatycznego przy prezesie Polskiej Akademii Nauk bardzo dziękuję dziękuję bardzo, teraz radio taka informacja zbliża się godzina ósma po ósmej w poranku gościem będzie pan poseł Wiesław Szczepański Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PORANEK - MACIEJ GŁOGOWSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA