REKLAMA

"Średniowieczne architektoniczne gargamele". Kościoły dominikańskie

OFF Czarek
Data emisji:
2022-08-24 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
40:21 min.
Udostępnij:

POLECAMY KSIĄŻKI

Architektura kościołów dominikańskich w średniowiecznych Prusach
Piotr Samól

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry Cezary łasiczka witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejsze spotkanie rozpoczynamy od architektury sakralnej, jeżeli tak można powiedzieć może odpowiedzialna w państwa moim gościem jest pan dr Piotr Samuel architekt mediewista konserwator zabytków z wydziału architektury Politechniki gdańskiej dzień dobry panie doktorze dzień dobry punktem odniesienia naszej rozmowy jest pan doktorat, który potem został ukazał jako książka wydana przez wydawnictwo Rozwiń » słowo obraz terytoria praca zatytułowana architektura kościołów dominikańskich średniowiecznych Prusach po tak bym powiedział i książkę z fascynująca dla tych z państwa, którzy interesują architekturą albo architekturą Dominikańską albo architekturą średniowiecznych Prusach albo kościoła witam państwa no i wszystkie kombinacje tych słów, które już do tej pory upadłość jaj czytając tę pracę pomyślałem sobie, że te kościoły dominikańskie średniowiecznych Prusach trochę powstawały jak współczesna literatura szersze pole współczesna architektura w na polskich w polskich miasteczkach wsiach, że to coś ma czas ma działaczkę coś sobie wybudował potem żona mówi, a kochanie, żebyśmy ganek dobudowali na dobra jedziemy tak powstał ganek, a może weranda dobra jedziemy z werandą, ale to ktoś sprzedaje kawałek działeczki dokupimy to budujemy jeszcze pokój drugi no i na końcu powstaje taki argument tylko te Dominikańskiej to są takie ładne Gargamela w szwach dokładnie oznaczyć to co pan powiedział tak naprawdę nie ma zastosowania tylko do KRUS czy tego państwa zakonu krzyżackiego w Prusach, ale tak naprawdę do podobnych wniosków akurat, jeżeli chodzi o podejście do architektury nie do analizowania układu Urbani z różnych dochodzone np. w ostatnich latach, badając kościoły i włoskie czy tam, skąd w ogóle kolebka obok kolebka zakonu się znajdowała mianowicie taka prof. Carla impreza już sformułowane takiego taki, jaki takie określenie architektury niedokończenia czy nie ukończenia obiektów można powiedzieć, że to właściwie nie wiem czy tylko jest nasza Polska przypadłość wielu Polaków podróżuje jednak też na bliski wschód chyba tam jest to jeszcze bardziej rozwinięte, że chodzi o nieograniczanie obiektów niż już jaśniejszy niż Lost to jest tak tak to wygląda, że życie zachodów żebrać szych w Polsce było czy początki zakładu głos, czyli związane z powstawaniem miast lokacyjnych z rewolucją urbanistyczną trzynastego wieku i w związku z tym, że te zakony co do samych reguł miały wyprzeć się Boga stanęły przeczyć bogactwo kościoła, które było typowe dla kościoła hierarchicznego w tym czasie czy dla dużych latyfundiów zakonów kontemplacyjnych jak benedyktyni czy nawet cystersi to też zakony dostawały bardzo często peryferyjne działeczki peryferyjnej działki albo działki, które w trakcie procesu organizacyjnego władca przed Krzyżacy wypadku dochodzi do wniosku, że a, o co tym zakonnikom tyle tej ziemi może jak bardzo kroje i krajach działkę wtedy musieli na nowo przemyśleć całą strategię inwestycyjną, a skoro utrzymywali się jak można to nigdy nie mieli środków na całości ego zawsze aktualne swoje, czyli słynne co łaska tak, ale tak chociaż, chociaż tutaj też uważać co łaska, bo jest znany to prof. Kubicki historyk wyciągnął taki taki dokument dotyczący Gdańska już piętnastego wieku okresu Soboru w Bazylei, kiedy właśnie Rada Miasta głównego miasta Gdańsk swoją wszystkich miast jest brat głównego miasta Gdańska głównego ośrodka uzyskała napomnień napomnienie, żeby zakazać zakonnikom wchodzić do domów mieszkań zbierać można, czyli tak zbieranie jak można przy takich dużych kilkudziesięciu osobowych czy nawet większych konwent ach to jednak było aktywne działanie trzeba było finansować budowę, ale rozumiem, że był na to sposób no bo można było chodzić po domach zbierać można można było się dogadać z właścicielem terenu albo z kimś, kto harował karty i powiedzieć dobrze to tam po prostu przelewa się nam co roku na nasze konto czytam nie w woreczku przynosicie odpowiednią sumę, jaką można w notach tylko no powiedzmy sobie po to jest tak zakony koniec, że bracia też mały taką ciekawą cechę, że przy tych konwent w kościołach powstawały bardzo często dziedzińce gospodarczym, gdzie znajdowały się często spichlerze stajnie generalnie chodzi o to, że zakony, które formalnie nie mogły posiadać ziemi właśnie mogły cześć posiadały początkowo głównie tylko to z poniedziałku w miastach starały się maksymalnie wykorzystać je także pod kątem gospodarczym, a w wypadku właśnie znowu dzisiejszej północnej Polski tego obszaru dawnego państwa zakonu krzyżackiego to wpływ na to, że to jest układ się jako tako zachowały albo można je dosyć dobrze badać, choć od średniowiecza miała też reformację to znaczy sekularyzacja wielu zakonów czy ograniczenie działalności w Prusach szesnastym wieku wpłynęło na to, że po prostu ta struktura historyczna średniowieczna się zachowa miejscami całkiem dobrze zachowała natomiast takich miast tak jak Kraków jak Lublin 8 tam są to kościoły średniowieczne, ale tam mamy cały proces tego narastania dziejowego aż aż do dziewiętnastego dwudziestego wieku to z tym krajem działek wrzucaniem na ba obrzeża jest bardzo interesujące panie doktorze, bo ne dominikanie i kiedy rozmawiałem kościół Dominikański, który w różnych miastach zawsze mówią z racji tego, że jesteśmy w tym zakon kaznodziejski to to nasze kościoły zwykle można znaleźć w centrach miast i dzisiaj tak, ale to się wiąże właśnie w ogóle to się wiąże z początkami dominikanów w Polsce to znaczy początkowo w ogóle o nim nie posiadali tych pierwszych latach swoich obiektów tylko były obiekty użycia, kiedy i Jacek Odrowąż wraz z pierwszymi braćmi przybył do Polski to tak naprawdę udzielano udzielano im gościny przy istniejących już w kościołach parafialnym świętej Trójcy w Krakowie Świętego Idziego w Kamieniu Świętego Mikołaja w Gdańsku i w związku z tym oni tak naprawdę byli zajmowali często obiekt, który w momencie przekazywania jeszcze leżał albo przy dawnej osadzie przed lokacyjne tak w momencie, kiedy powstawało obok miasto lokacyjne średni zaś otoczonym murami z natury rzeczy ten obiekt stawał się stawał się bardziej peryferii tutaj też pod uwagę, że my dzisiaj postrzegając struktury miasta dla nas słowo starówka elektrycznie zarezerwowany jest dla Warszawy wszystko jest w Śródmieściu w tym historycznym jest jest centrum tak natomiast z perspektywy człowieka średniowiecznego tak nie było tak centrum temu rynek tym centrum to by ratusz kościół parafialny ten nowy Fart, który znajdował, czyli tam w centrum natomiast no zakony, żeby raczej co do natury one w naszym rozumieniu są w centrum, ale jednak jednak tak nie było ciekawą rzeczą ciekawą ciekawą rzeczą bardzo była kwestia dziś, ale czy nie musi pan czekać panie doktorze o nie muszą bardziej nie dziwi to, że ktoś w ogóle szkoła niestety nic zrobić z tym mogę tylko wyciszyć jesteśmy, lecz także już, więc wracając chodzi o to, że w ba to oznaczenie centrum miało większe znaczenie właśnie znowu dla Europy zachodniej muszę pamiętać, że olbrzymia różnica między polską Europą zachodnią trzynastym wieku 13 ZST z tą, którą się dokonuje właśnie reforma urbanistyczna powstawanie miast lokacyjnych im w tym momencie zaczynamy gonić Europę zachodnią natomiast pamiętajmy, że z obszarach, które kiedyś były przy należały do imperium rzymskiego te wiele wiosek letnie czy nawet tysiącletnie miasta istniały, ale nie ma charakteru lokacyjnego miały charakter samorządowy i tam właśnie zakon żebraczy dominikanie franciszkanie otrzymywali bardzo często działki właśnie przy placach targowych na skrzyżowaniu głównych dróg w Polsce de facto to się działo, ale właśnie w tej strefie peryferyjnej miasta, więc jest oni byli blisko ludzi to i tak nie ulega wątpliwości natomiast ta architektura właśnie sąd może wynikać to spontaniczność tej architektury i brak często 1 planu jak to się rozwijać wynika właśnie stąd, że oni cały czasy wraz ze zmieniającymi się potrzebami starali się do tego dostosować no dobrze to jest bardzo ciekawe takie właśnie myślenie, a historyczne, kiedy widzimy kościół Dominikański w centrum oczywiście mówimy tak, ale spojrzenie wcześniejsze ja przyznam też zainteresowała mnie ta publikacja, dlatego że niedawno byłem spędziłem kilka dni w Gdańsku przechodziłem koło o kościoła Świętego pod wezwaniem Świętego Mikołaja, który też znaleźć się pana pana pracy tak kościół Świętego Mikołaja jest bardzo ciekawej pracy obecnie prowadzi tam też badania architektoniczne w tym kościele w związku z pracami konserwatorskimi tak naprawdę to jest też ważny istotny element samej książki to znaczy badania architektoniczne badanie struktury obiektu w celu rozpoznania jego pierwotnej formy wszystkich następujących potem przekształca czy tak naprawdę odwrócenie roli architekta architekt to jest ktoś, kto teoretycznie jest jakiś inwestor jest program tak buduje jakiś obiekt ten pomysł się zmienia zmienia może paść nowy hit, a badania architektoniczne jest tak de konstrukcja taka i procesu procesu projektowego i dodatku kościoła Świętego Mikołaja mamy teraz niesamowite odkrycia bardzo ciekawe, bo mamy tak naprawdę od takiego przeniesienie północnej odciśnięty klasztor właśnie jest niszczony w 1800 około 1000 czterdziestego roku rozebrany klasztor braci kaznodziejów mamy ukrytą w grubości muru klatkę schodową gotycką prowadzącą na ambonę mamy znalezione relikty lektorium, czyli tej przegrody oddzielającej zakonników prezbiterium od korpusu nawowego no generalnie tych ciekawostek w tym obiekcie jest jest jest bardzo dużo no na pewno po pracach część z nich będzie po prostu też możliwa do zobaczenia przez rzesze odwiedzających, a wszystko zaczęło się rozumiemy dominikanie w Gdańsku dostali pozostałości kości AK romańska go tak zniszczonego przez toczy to jest to zagadka ciekawa rzecz bo owszem, on prawdopodobnie w 12002006. roku podczas najazdu Prusów na Gdańsk i też na oliwę pobliską, gdzie byli cystersi Prusowie, toteż w przededniu dosłownie podboju Prus przez zakon krzyżacki z tak Prusowie palili i prawdopodobnie ten kościół Świętego Mikołaja na pewno przed wałami miasta wyrżnęli cystersów no i Książe Świętego dogadał się z biskupem Kujawskim Michałem zaprosił do Gdańska właśnie zakonników dominikanów to jest o tyle ciekawe, że wszystkie inne te pierwsze zakony założenia Dominikańskiej powstają przede wszystkim z inicjatywy biskupów stolica diecezji no właśnie w Sandomierzu, a potem właśnie właśnie w tym zakresie w Gdańsku powstaje to i to jest ciekawa jeszcze 1 rzecz dobrze to to powróci to rzeczy Panny aktor pozwoli po informacje, bo zbliżają się w pan dr Piotr Samuel architekt mediewista konserwator zabytków wydziału architektury Politechniki gdańskiej państwa moim gościem architektura kościołów dominikańskich średniowiecznych Prusach dzisiaj rozmawiamy o tym w programie Owczarek informację o dziesiątej 20 państwa moim gościem jest pan dr Piotr Samuel architekt mediewista konserwator zabytków wydziału architektury Politechniki gdańskiej rozmawia o książce pana doktora zatytułowanej architektura kościołów dominikańskich średniowiecznych Prusach książka ukazała się nakładem wydawnictwa słowo obraz terytoria przed informacjami mówiliśmy o kościele Świętego Mikołaja w Gdańsku i o jego początkach, czyli ta wyprawa Prusów Doda na Gdańsk czy do Gdańska może na Gdańsk bardziej na gdańskiej taki, że byłem rzutem na taśmę jeszcze przede wyprawy Krzyżaków na Prusy chyba z w towarzystwie Polaków też sny zaś, że Krzyżacy raz na Polakami wycinali Jaćwingów tam różne no to nie tylko książęta polscy także w latach 240 trzynastego wieku stoczyli pierwszą wojnę ze Świętopełkiem, czyli księciem gdańskim, ponieważ właśnie Świętopełk nie miał sił, ale to on starał się tam w okolicach Elbląga tam pokazani tam starał się te obszary podbiciu do tego tak naprawdę podpatrzeć potrzebni byli też dominikanie, żeby prowadzić tam akcję chrystianizacyjną natomiast noście był oczywiście biskup misyjny na Prusy Chrystian cysters z lipy natomiast poza tym no tutaj doszło do jasnego konfliktu interesów czy Krzyżacy byli zainteresowani stworzeniem sobie takiego państwa modelu w modelu państwa właśnie krucjaty tego i trzeba było po prostu odciąć mieszkańców Pomorza, czyli zbuntowanego księcia Świętopełka od możliwości poszerzania swoich włości na prawym brzegu Wisły, ale to to jest tam margines to, jeżeli chodzi o kwestię samego kościoła Świętego Mikołaja jest to rzecz o tyle ciekawa właśnie, że został przekazany Romański kościółek w dominikanie wykonali jego przebudowy, chociaż zakres tej przebudowy jest obecnie bardzo dyskutowany czy to są to są różne hipotezy co do tej do tej przebudowy, ale co istotne ten obiekt istniał przez kolejne co najmniej 200 lat to znaczy to nie jest tak, że kiedy w 1300 ósmy roku Pomorze gdańskie zostało podbite przez Krzyżaków to od razu podczas tzw. rzezi Gdańska swoją drogą jest Apropos tego jak jak możemy wierzyć źródłom historycznym tak, kiedy Krzyżacy sprzed przed w trakcie procesu papie przed sądem papieskim twierdzili, że tych ofiar było kilku kilkanaście tak najpierw natomiast strona Polska tam mówiła o rzezi wszystkich mieszkańców, więc tutaj, toteż jest osobny temat, którym się zajmują zajmuje historiografia natomiast są kościół wbrew różnym poglądom nie nie ucierpi za bardzo, ponieważ jeszcze w połowie piętnastego wieku mamy informację o tym właśnie w zespole Dominikańską istnieje stary kościół czy siedzi w kościele coś Starym kościele, więc więcej tak naprawdę od ten kościół Romański został z czasem przebudowany na kuchnię zakonne i włączonym dobrem po prostu Conde, ale do dzisiaj można jego ślady oglądać pod halą targową w Gdańsku obok jest też niewielka placówka muzeum Archeologicznego zrekonstruowano piwnica 13 wieczną to są tak naprawdę najstarsze elementy architektury Murowanej Gdańsk po wszystko to co przybywający do miasta tu wyjścia no wszyscy tak mogą zobaczyć też to są tak naprawdę pozostałości przede wszystkim architektury urbanistyki który, któremu początki dało zakon krzyżacki czy dzięki Krzyżakom mamy sympatycznych Gdańsk tak właśnie, bo to nie ulega wątpliwości tak wiec w Muszynie trzeba pamiętać dorobiliśmy stara się gębę tym Krzyżakom, bo prawda panie doktorze relacje czytane on coś się rozkręcili całą gospodarkę budowle, które postawili do dzisiaj stoją mają świetne, że minister z klimatyzacją i ogrzewania proszę pamiętać, że pan mówi z perspektywy teraz Mazowsza Warszawy tam agenda jest jak najbardziej służb natomiast, jeżeli chodzi o północno dzisiejszą północną Polskę trzeba pamiętać, że gdańszczanie sami w połowie piętnastego wieku wypowiedzieli posłuszeństwo Krzyżakom, bo wyszło im po prostu brak wpływu na sprawy polityczne właśnie z dekoniunktura brak perspektyw, gdy w tym państwie zakonu krzyżackiego coraz bardziej się takim objaśniające atmosfera są z panią skłoniło ich do tego, żeby samemu dobrowolnie poddać się królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi, więc to jest strajk warto pamiętać, że to nie Grunwald 1400 dziesiątym, ale tak naprawdę wojna domowa czy powstanie samych myśmy się, że Niemców przeciwko Niemcom na Pomorzu czy gdańszczan 3 zostało to księża będą tak ta no ja tak jak na tym wyszli gdańszczanie w teście nie wyszli na tym bardzo dobrze, bo generalnie, ponieważ finansowali w dużej części wojny byli powiązani poprzez poprzez chociażby Hanzy z wielkim rynkiem kapitałowym ówczesnej Europy do to oni doprowadzili do sytuacji takiej, że król Kazimierz Jagiellończyk wydał przywileje, które m.in. oddawały gdańszczanom monopol handlem zbożem Rzeczpospolitej i te de facto Gdańska do połowy osiemnastego wieku pozostawał największym miastem Rzeczypospolitej dopiero rezydencję, ale Warszawa późnej epoki Saskiej to jest miasto, które przegoniły w Gdańsku względem liczby mieszkańców, ale no powiedzmy sobie wprost z punktu widzenia gospodarczego państwa itd. to ten monopol ani nie działał dobrze do końca działa dobrze jak cieszące się pieniędzy, ale w sensie w czasie przez rozbudowę floty itd. wpłynął negatywnie, bo określono przestało się opłacać podejmować ryzyko wpływania bardziej opłacało zakładać spółki z Holendrami czy innymi kandydatami, a później, a jeżeli chodzi o Polskę w ogóle jest to czy koronę ziemi Korony to ma to bardzo negatywne skutki bo, bo w rzeczywistości od połowy piętnastego wieku UE, a 16 też zupełnie mamy do czynienia z polityką królewską wymierzoną miasta z likwidacji tego nurtu Miejskiego i a i tak naprawdę no tego mieszczaństwa w Polsce do dziewiętnastego wieku właściwie nie było tak i zasad i to jest to jest rzecz, która myśli kulturowej tak dalej na pewno dla nas też wpływać Prusy były bite nieco odmiennym natomiast on nas Osą spacerów w ciągu kolejnych wieków z pewnością coraz bardziej z polską się łączyło tutaj o wynikach może jednak wracający właśnie wróćmy do Dominika lak co daje kanu dominikanie pozostali wy prowincji Polski ten taki ci dominikanie którzy, którzy byli właśnie na terenie państwa zakonu krzyżackiego cały czas należeli do prowincji polskiej, mimo że były podejmowane w okresie krzyżackich próby oddzielenia natomiast np. franciszkanie uciekli do uciekli już jako do prowincji Saskiej, więc tutaj tutaj związku dominikanie państwo zakonu przez jego i tak wykazują pewne jednak związki z polską w czasie czy mamy dominikanów, którzy ani w Polsce w dzisiejszej Polsce tak ani w Europie zachodniej nie mają jakiegoś takiego szablonu, jeżeli chodzi o budowanie świątyń tylko raczej patrząc co co jest dostępne i na bazie tego co jest dostępne konstruują to co można przy takim budżecie, jaki jest pod ręką tutaj się okres do tak to generalnie jest wygląda sytuacja w ten sposób, że dla porównania cystersi opierali się na pewnym 1 modelu kościoła wyniesionym z Burgundii, który w polegał, który MON było to możliwe, dlatego że po prostu czas między powstaniem pierwszego klasztoru, a rozwojem zakonu to było kilkadziesiąt lat jeszcze ta w końcu jedenastego wieku ekspansja zakonu to są Latal trzydzieste czterdzieste dwunastego roku oraz dodatku dominikanów to jest bardzo ważne w Rzymie to jest 1 element dlatego warto było podjąć ten temat to jest fakt, że po raz pierwszy jeśli chodzi o architekturę tak szybko dochodzi do przeniesienia pewnych wzorców zachodnich do Polski zaledwie de facto 5 lat po powstaniu zakonu Jacek Odrowąż przybywa do Polski w związku z tym nie ma tych jednych wzorców co bardzo różne pomysły na to jak Buddy jak kreować przestrzeń tak we włoszech są cały czas kościoły proste 3 nawowy ten element ubóstwa jest np. podkreślany w trzynastowiecznej architekturze przez to, że przez klepią jest tylko prezbiterium, a kot ustawowe, czyli tam, gdzie są wierni jest bardzo podobny do stodoły tak jest przykryty tylko strzechą albo otwartą więźbę natomiast, jeżeli chodzi o właśnie kościoły na 2 na owe w ogóle to jest ewenement o jedną z teorii mówi, że jest to kwestia po prostu akustyczna związana z tym, że to wnętrze bardziej przypomina czy sale szpitalne czy refektarza po prostu z punktu widzenia głoszenia słowa bez żadnego Wspomożenia mikrofonu to też pomagało ale, ale właśnie wszystko potem przerób do budowy podwyższenia to wszystko to tak naprawdę no naprawdę są elementy można właśnie powiedzieć dostosowywania się do dodanych potrze odchodzenia od tych pewnych reguł, chociaż nowe elementy stałe np. brak wiesz, że mimo, że to jest tak charakterystyczne, że kościoły parafialne katedry mają jednak wysokie zwolennicy natomiast dominikanie bądź skupiali się na sygnaturkę wychodzących z dachu bądź w sposób taki trochę oszukańczy byśmy powiedzieli w kościele Świętego Mikołaja dobudowali wierzę, ale z boku z Południowej tak i w ten sposób unikali podejrzenia, że proszę wieżę parafialna oka taka wieża po stronie zachodniej kościoła wysoka tak, aby taki sposób niż jest z tego typu tego typu rzeczy się działo, że chodzi o to architekturę wypadku sprzed kościoła w Elblągu nie bez znaczenia jest też fakt, że w tym kościele miał swój ołtarz na pewno wspierał budowę elbląski cech murarzy jest z pewnością tak ta mnogość akurat w tym wypadku tych tych prac budowlanych stąd mogła wynikać powrócimy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM państwa moim gościem jest pan dr Piotr Samuel architekt mediewista konserwator zabytków wydział architektury Politechniki gdańskiej rozmawiamy o architekturze kościołów dominikańskich średniowiecznych Prusach to jest tu książki wcześniej rozprawy doktorskiej pana dr. Piotra Saula tak pozycja ukazała się nakładem wydawnictwa słowo obraz terytoria, ale na razie o kościele Świętego Mikołaja w Gdańsku, ale kością jest oczywiście więcej ani też będziemy rozmawiać po informacjach informacje o godzinie 1040 w ścianę jakoś państwa moim gościem jest pan dr Piotr Samuel architekt mediewista konserwator zabytków wydziału architektury Politechniki gdańskiej rozmawiamy o architekturze kościołów dominikańskich średniowiecznych Prusach sporo kości Świętego Mikołaja w Gdańsku, ale badał pan także inne kościoły tak o wodę, dla którego podjąłem ten temat była dostępność murów to zarówno na jeszcze wrócę do architekt do badań architektonicznych po prostu, żeby badać strukturę muru trzeba można fizycznie się do nich dostać dobrać, ponieważ są badania często inwazyjny odbywają się za zgodą odpowiedniego urzędu ochrony zabytków natomiast w sytuacji właśnie, kiedy one towarzyszą pracom konserwatorskim pracom budowlanym podejmowanym w kościołach to często jedyna okazja, żeby obiekty dane badacz to był powód, dla którego właśnie wybrałem cały ten zespół obiektów w państwie zakonu krzyżackiego, bo tak się złożyło, że między 10 lat temu różne prace podejmowane w tych obiektach pozwalały prowadzić równolegle badania kościoła w Elblągu kościele Dominikańskim obecnie jest galeria el w kościele dominikanów w ciebie zez Stanisława kostki w Chełmnie również natomiast nie mogłem podejmować tych badań w Toruniu, gdyż w Toruniu z 18003004. roku władze pruskie Ross na drodze z rozebranych podchodzą równie pragmatycznie jak wcześniej podchodzili pragmatycznie dominikanie do budowy to Prusacy skoro nie ma kościół gospodarza klasy się przyda w mieście to mniejsze niż ich nikt w tym czasie nie przejmował ach, tak, a była inna definicja, aby dzisiaj w dzisiaj wy inaczej wygląda u takich dobrze no i teraz ty, bo swoje pana pracach budowlanych, czyli dominikanie wciąż czuwają wciąż odbudowują wciąż w Argentynie niestety, że chodzi o północną Polskę to jedyny konwent dominikanów to jest Gdańsk, a wszystkie pozostałe wszystkie pozostałe kościoły należą bądź do parafii, ponieważ do galerii el, czyli to jest tak duża instytucja kulturalna Elbląg więc, więc tutaj tutaj tutaj już zakonników nie ma już tak jest taki jest los od, zwłaszcza po dziewiętnastym wieku, kiedy doszło do CASA i zakonów i w Prusach i na terenie Kongresówki to los wielu kościołów zakonnych, które są właśnie czuwania narastanie przebudowy ten związek z życiem miejskim trudne ciekawe czasem nie aż tak bardzo spektakularne, ale właśnie coś świadectwem bardzo bardzo wielu często przebudów i ciężki los jest taki, że po prostu niektórych do dziś np. mieszczą się areszty śledcze czy więzień na 19 wieku urządzali w nich jest bez rezydencji, więc tutaj chodzi o ochronę zabytków jak rozpoznawanie architektury to kluczowe kluczowe kluczowe jest dostępność do tych, którzy te badania w samym obiekcie i mogę tylko powiedzieć, że takim za każdym jak ostatni w nauce jednak chyba zawsze takim bardzo ryzykownym stwierdzeniem jest, że wszystko wiadomo tak bardzo często różnego rodzaju badania są blokowane albo jest próba dezawuowania badaniu nie przypadek architektonicznym, zwłaszcza podejściem wszystko wiadomo albo na to nie ma znaczenia prawda jest taka, że też kwestia właśnie zadawania pytań szukania odpowiedzi tak pisze nowy wracając do obiektów w poszczególnych i myślę, że bardzo naprawdę ktoś miał okazję z naszych słuchaczy odwiedzić bardzo polecam kościół, czyli galeria el kościół w Elblągu, ponieważ jest to prawdopodobnie 1 znaków prezbiterium jeden z najstarszych z nich najstarszy obiekt murowany na terenie państwa zakonu krzyżackiego czy on powstał między 1200 czterdziestym szóstym około 1200 pięćdziesiątym rokiem powstałą salowy kościół ma jeszcze cechy romańskie tak bardzo ciekawy głowicę trój związku owe, a więc, więc to jest obiekt naprawdę chodzi o prawy brzeg Wisły interesujących ma szereg szereg przebudów wynikający właśnie, chociaż ze związków dominikanów z wspomnianym cechy murarzy dochodziło do kilkukrotnych pod podwyższania obiektu zarówno prezbiterium jak i korpusu nawowego i ponieważ on jest zachowany w sposób i zachowa konsekwentnie konserwacji zachowawczej to bardzo dużo tych przedmiotów jest widocznych ruchów do dzisiaj, ponieważ po prostu te surowe ceglane mury służą jako przestrzeń ekspozycyjna miast, jeżeli ktoś interesują te struktura badań aktywności, o co w tym dokładnie chodzi to naprawdę myślę, że Elbląg i można powiedzieć takim szkoleniowym nie należy mógłby być o obiekt to tak reszta może pochodzić po popatrzeć to wszystko ideach wędzone bardzo dobrze widać wszystko bardzo zżyte wszystko dobrze no i zbadał pan po kopał gryzł się no i stolicach są kopałem ale, ale oba, bo to też taka praktyczna w Polsce, że architektura jest tak poważny tematem badawczym, że badany jest przez bardzo wiele osób, ale rzadko architektów, ponieważ przeważnie zajmuje się tym archeologia historia sztuki zabytki z warstwą czasem historię, a architekcie jakoś tak się no coś wynika pewnie też sytuacji rynkowej są skierowane bardziej ku przyszłości, czyli architekcie pojawia się przeważnie wtedy w obiektach zabytkowych, kiedy trzeba też przebudować przez przekształcić zmodernizować zaadaptować natomiast no właśnie ta moja praca no chciała trochę też moim celem było przywrócić architekturę zabytkową jako obiekt też dyscyplinie architektura urbanistyka u, bo to, bo to obok często się myślę zasad w życiu Uniwersyteckim zapomina i co panu wyszło z obserwacji i obserwacje zajmą letnich badań to właśnie taka, że badań tak bardzo nie użył słowa obserwacje to właśnie to jest to jest jeden z elementów takich można częściej to nie tylko chodzi o obserwację chodzi jednak badania statystyczne murów strach struktury przekształceń tak daleko, ale no właśnie, jeżeli chodzi o można palić podsumowanie tych to, czego zaczęliśmy nasze spotkanie to pan mówi, czyli generalnie kwestia pewnych wzorców które, które się pojawiają w architekturze w Dominikańskiej jest związana z danym okresem to znaczy nie mamy sytuacji taki, że wszystkie te obiekty by powstawały były przekształcane wg 1 schematu 1 modelu rozwojowego niektóre były dwu nerwowe pojawia się 3 nawowy potrafią się kościoły stalowe natomiast w poszczególnych okresach pojawiają się pewne nawiązania do architektury też bardziej uniwersalnej zachodnie np. w przypadku Elbląga na początku czternastego wieku dominikanie starają się zrealizować bardzo ciekawy, chociaż mało praktyczny obiekt symetryczny dwu na wodę na filarach od okrągłych filarach kolumnach tak tego typu rzecz zupełnie nieznana przed tymi moimi badaniami to znaczy chodzi o to, że podobne obie zresztą teraz u ustaliłem kościele franciszkanów Chełm, że tego typu rozwiązania po prostu w ogóle historii sztuki historii architektury były nieznane, bo dopiero badania architektoniczne pozwalały pozwalają można powiedzieć bardzo mocno poszerzyć bazę obiektów w stosunku, do których można wprowadzić potem już rozwinięte oczywiście badania porównawcze, więc więc, więc psy no tutaj tych tych nie chcę tych tematów znaczy to taka drobiazgowa praca, która prowadzi czytelnika przez bardzo przez historię poszczególnych obiektów historie budowlany omawia wyniki badań historycznych archeologicznych architektonicznych pokazuje jak ta wiedza narastała i jak Jach jak te obiekty właśnie takie pudełka były rozkładane składane przebudowywane i jednak stara się od koniec wskazać że, że to, że jeżeli mamy do czynienia z pewnymi nawiązaniami to one mają charakter właśnie tak i związane zdanym pokoleniem zakonników albo ich studiami zagranicznymi toczyli, czyli trochę tak jak mówiliśmy po początku, czyli mieli działaczkę działaczy sobie coś tam postawili w miarę możliwości natarli się dobudować ci, ale nie było jakiegoś centralnego pomysłu na to jak to wyglądać tylko bardziej lokalne, ale niech pan zwrócił uwagę na 1 rzecz, że jeżeli mamy, że właśnie miasta historyczne często tak wszystkim się podobają, bo dany proces narastania to znaczy to nie jest 1 obiekty czy są i obiekty z tego samego okresu tylko mamy kolejne nawarstwienia historyczne i rolą konserwacji czy w ogóle ochrony zabytków często utrzymanie właśnie tych nawarstwień, czyli pokazanie różnorodności kulturowej i z poszczególnych wieków nawet funkcjonowania obiektów miast Kendall i i pod tym względem to co to co właśnie możemy mówić o wynikach to jest to nie powinniśmy deprecjonować deprecjonować architektury właśnie tak powstającej takiej spontanicznej, ponieważ ona bardzo dużo mówi u nas SA od dawnych mieszkańcach o tym, jakim oni wpływom ulegali jak budowali, jakie było podejście też do życia bardzo tak mówią o historii sztuki też często patrzymy na obiektem to był obiekty kompletne taki obiekt muzealny niemalże tak oczywiście w architekturze historii architektury są takie lat marki, które od testu nam ustawiają powiedzmy epokę pewne rzeczy tak ważną pewne, że odbiór w ogóle stylu architektonicznego natomiast wypadku architektury zakonów dominikańskich poza pierwszymi realizacjami, których stara się odczytywać te idee ubóstwa bardzo bardzo mocno i przeciwstawiać architekturze wówczas trzynastym wieku istniejącej co naprawdę późniejsze stulecia czternasty 1516 wiek to jest właśnie odbicie zżycia miasta warto pamiętać, że właśnie państwo zakonu krzyżackiego UE istniały w średniowieczu największe miasta w tym rejonie, czyli Gdańsk toru Elbląg Europa były to był bardzo duże miasta w stosunku do tego co mogliśmy spotkać w koronie, czyli dominikanie myśleli sobie jesteśmy tak biedni, że jedynym lekiem na naszą bieda jest budować większe kościoły i jest pan skończył się reformacja z państw tak tak tak tak można powiedzieć, że nasze właśnie to jest te to jest mała rzecz charakter charakterystyczne, że wszystkie idee którymś momencie jednak dochodzi do okresu błędów wypaczeń i tak tak jest w tym wypadku inaczej dominikanie wywodząc bardzo na początku mają bardzo restrykcyjne przepisy budowlane określające np. wysokość za budy kościoła nie mogła przekazać 30 stóp tak czy tez o 11m to aż taki kościół w Elblągu obecnie na kalenicy na wysokości 40m to chyba te przepisy się nie utrzymały się wiele znaczeń i tak i tak i tak to jest także, że po prostu no zawsze architektura sakralna w tych czasach historycznych ona z uwagi na to, że jednak życie ówczesnych ludzi było bardzo z 1 strony właśnie u skieruj ukierunkowane na nas to wchodzimy w rolę społeczną kościoła ówczesnego tak i to powodowało, że po prostu olbrzymie wysiłki finansowe były poświęcone na budowę świąt właściwie chodzi spójrzmy na dzisiejszą architekturę tak ta architektura sakralna od 200 lat właściwie coraz mniej znaczy, ale kościoły też były rzeczy budowle sakralne były źródłem późniejszego dochodu ta tak tak, chociaż poznać, bo taka inwestycja prawda tak tak tak, bo to np. ale się właśnie wiążą przeznaczanie dodatkowych mieć dodatkowe ołtarze na utrzymanie i kratery, które tam działał, że cechy mogły też finansować jakieś prace za tą prywatne rozumiesz każda kościół cmentarzy, toteż warto o tym pamiętać to jest bardzo ważna funkcja też finansowo, że jednak do początku dziewiętnastego wieku takim najbardziej prestiżowym miejscem, gdzie można było zostać pochowany to były świątynie i te świątynie z tego żyły co więcej w miastach protestanckich mamy do czynienia nawet z tym, że kiedy, kiedy właściwie tutaj przez nas wieku właściwie prawie wszyscy mieszkańcy przechodzą na protestantyzm to jednak jest bardzo istotnym dochodem dochodem zakonników stają się cmentarzy też, nic więc to są takie, więc jak najbardziej kościół kościół kościół pełni bardzo wiele funkcji natomiast, jeżeli chodzi właśnie generowania pieniędzy na to jednak, a te świątynie w tutaj na północy zachowało się m.in. dlatego tak dobrze w tym stylu gotyckim i tych w tych formach średniowiecznych no bo po prostu w wieku za w kolejnych stuleciach środki, które można było przeznaczyć na ich przebudowę rozbudowę były jednak znacznie bardziej ograniczone cudownie Szanowni Państwo także tak wygląda sprawa Zawiła Zawiła sprawa architektury kościołów dominikańskich średniowiecznych Prusach, czyli dzisiejszej Polsce częściowo może Warmia tak architektura kościół Dominikański średniowiecznych Prusach tę publikację znajdą państwo wydaną przez wydawnictwo słowo obraz terytoria autorem jest pan dr Piotr Samulak architekt mediewista konserwator zabytków z wydziału architektury Politechniki gdańskiej bardzo panu dziękuję panie DocPlanner ją państwu za państwa co mam do publikacji zarzucą państwa do po prostu zwiedzania i oglądania tych fascynujących budowli oczywiście pewnie nie będąc konserwatorem zabytków czy media listą no to trudniej jest wejść i coś tam w zagłębić się wykopaliska czy też mieć dostęp ale, ale myślę, że nawet tak taka pobieżna analiza tych budynków odkryje szereg fascynujących informacji czy tajemnic informacji już za kilka minut o godzinie jedenastej po informacjach lecimy Szanowni Państwo lecimy lecimy tylko czy to ekologicznie tak latać zobaczymy czy się da Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA