REKLAMA

Oskar Schindler - nawrócony nazista czy przedsiębiorczy oportunista? Tajemnice Trasy Pamięci

Tajemnice muzeów
Data emisji:
2022-09-05 06:00
Prowadzący:
Czas trwania:
32:28 min.
Udostępnij:

Ulica Pomorska, apteka pod Orłem i Fabryka Emalia Oskara Schindlera to trzy miejsca na mapie Krakowa, które składają się na Trasę Pamięci Muzeum Krakowa. Każde z tych miejsc to osobna opowieść, ale wszystkie trzy tworzą obraz miasta w okresie niemieckiej okupacji. Dlaczego Tadeusz Pankiewicz zdecydował się zostać w swojej aptece, która znalazła się na terenie getta? Dlaczego Oskar Schindler jest postacią wzbudzającą liczne kontrowersje? Jakie wiadomości zostawiali na ścianach cel ludzie więzieni przy ulicy Pomorskiej? Odpowiedź na te pytania znajdziecie w podcaście Tajemnice Muzeów. Gościem Anny Sobańdy w odcinku poświęconym Trasie Pamięci będzie Bartosz Heksel z oddziału Fabryka Emalia Oskara Schindlera. Rozwiń »

Partnerem podcastu jest Muzeum Krakowa Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
fabryka Emalia, której właścicielem w okresie niemieckiej okupacji był osławiony przez chwilę lista Schindlera Oscar Schindler ulica Pomorska będąca dla mieszkańców Krakowa takim symbolem jak aleja Szucha dla warszawiaków wie apteka pod Orłem, której pracownicy byli naocznymi świadkami likwidacji krakowskiego getta do 3 miejsca składające się na trasę pamięci wszystkie 3 tworzą opowieść o Krakowie w okresie drugiej wojny światowej niemieckiej okupacji oraz czasach, które Rozwiń » na stałe tuż po jej zakończeniu każdy z tych miejsc ma swoją historię swoich bohaterów, a także swoje sekrety, dlaczego Oskar Schindler wbrew temu jak przedstawił go w swoim filmie Steven Spielberg jest postacią kontrowersyjną, jakie wiadomości zostawiali na ścianach ludzie więzieni w katowniach przy Pomorskiej i czemu służyły skrytki znajdującej się walce Tadeusza Pankiewicza z odpowiedzi na te pytania oraz inne ciekawostki dotyczące trasy pamięci poznacie w podcaście tajemnice muzeów nazywam się Anna Sobańska i zapraszam do wysłuchania odcinka poświęconego muzeum Krakowa i trasie pamięci o moim dzisiejszym gościem będzie pan Bartosz Excel muzeum Krakowa oddział fabryka Emalia Oskara Schindlera tak tak naszym muzeum jest instytucją wielu ciał ową, która opowiada o historii miasta od średniowiecza właściwie po współczesność ja natomiast pracuje z takim oddziale, który złożony jest 3 takich części, które mówią nam opowiadają o historii drugiej wojnie światowej historii niemieckiej okupacji w Krakowie pań to nazywa się trasa pamięci to jest trasa pamięci tworzą ją 3 oryginalne miejsca miejsca, w których ta historia rzeczywiście miała miejsce, czyli fabryka Emalia Oskara Schindlera apteka pod Orłem oraz ulica Pomorska to zaczniemy od tej ulicy Pomorskiej, bo ona dla mieszkańców Krakowa jest takim symbolem jak dla warszawiaków aleja Szucha tak to jest miejsce, w którym w czasie niemieckiej okupacji znajdowała się siedziba tajnej policji, czyli gestapo, dlaczego w ogóle ulica, ponieważ to był cały ciąg budynków połączonych ze sobą różnymi przejściami korytarzami i w tych w tych budynkach znajdowała się siedziba policji bezpieczeństwa i jednym z wydziałów tej policji było właśnie gestapo nie tylko były tam biura miejsca gdzie, gdzie przywożono ludzi na przesłuchania prowadzono śledztwo, ale też piwnicach dawnego domu Śląskiego od modernistycznego budynku z połowy lat trzydziestych urządzono areszt taki podręczny areszty cele gdzie, gdzie przetrzymywano więźniów IT, ale jak rozumiem teraz można zwiedzać tak zachował się w nich około 600 napisów wyrytych przez więźniów od 1943 roku do stycznia czterdziestego piątego roku co tam można przeczytać na tych ścianach co komu więźniowie chcieli przekazać to często są bardzo takie osobiste wyznania czasami to są słowa modlitwy czasem są jakieś wskazówki dla dla dla współwięźniów, ale często są to słowa pożegnania z z bliskimi to są napisy, które są takim bardzo ważnym świadectwem tego okrucieństwa i niemieckiego terroru znajdujemy tam czasem jakieś wskazówki np. kalendarze zrobione ołówkiem na drzwiach, które pokazują jak okresie przebywał na danym miejscu jedna z tych cel dzisiaj zachowanych w ścianie nosi ślady po kulach również lat i krwi to było miejsce dziś śmierć poniosło wiele wiele osób etatach tzw cela śmierci i dostępna napisów odnosi się niektóre z nich są anonimowe nie są ustaleni autorzy, ale są też takie napisy, które mówią nam dokładne dane takiej osoby imię nazwisko czasem jakiś adres zamieszkania, bo to było to miało na celu oby inni tak więźniowie mogli powiadomić rodzinę o losach takiej osoby jedna z takich napisów, które stało się można być symbolem tego tego miejsca to jest wyryty w ścianie Orzeł wykonany przez Czesława Mikę młodego chłopaka właściwie w ostatnich dniach niemieckiej okupacji w styczniu czterdziestego piątego roku i ten napis głosi, że w czasie Mika nie nie rozpacza, bo zginie za ojczyznę na rzeczywiście zginął w ostatni egzekucji przeprowadzonej przez Niemców przed opuszczeniem Krakowa 15stycznia 1600 czterdziestego piątego czytałam gdzieś że, zanim w tym miejscu powstało muzeum to jakby rodziny ofiar, które tam zginęły upamiętniał swoich bliskich tak to właściwie już od pierwszych niczym po wycofaniu się Niemców z Krakowa no te rodziny ofiar czy te osoby, które przeżyły no przychodziły to miejsce tak można być spontanicznie badały Kisz kwiaty znicze w późniejszym czasie fundowaną tablicę pamiątkową, przy której odbywały się różne uroczystości i przez długi czas ta pamięć była taka żywa natomiast bardzo dużo czasu zajęło zanim, zanim w tym miejscu powstało muzeum upamiętniające te ofiary stało się dopiero w 1981 roku ze stanowymi też taka sprawa techniczna po domyślam się, że zachowanie takich napisów tak jak pan wspomniał ołówkiem na drzwiach czy wyryty gdzieś w murze tak, żeby one przetrwały tyle lat to nie jest prosta sprawa zwłaszcza, że to było po prostu pomieszczenia piwniczne, gdzie była wilgoć i niestety część z tych napisów została bezpowrotnie utracona natomiast w latach siedemdziesiątych przeprowadzono taką inwentaryzację tych nam napisów też dopiero wtedy podjęto takie prace konserwatorskie po to, żeby zachować dla przyszłych pokoleń kolejnym miejscem, które wchodzi w skład tej trasy pamięci jest apteka pod Orłem tak to jest też wyjątkowe miejsce, chociaż nazwa dla kogoś, kto nie zna historii tego miejsca może może być nieco nieco myląca rzeczywiście funkcjonowała tam apteka założona jeszcze na początku dwudziestego wieku przez Józefa Pankiewicza to taką kierował jego syn Tadeusz już od połowy lat trzydziestych natomiast takim momentem przełomowym był marzec 1941 roku i utworzenia getta, czyli tak jak nazywano to w tamtym języku żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej ta apteka prowadzona przez Tadeusza Pankiewicza znalazła się właśnie na terenie getta wszyscy ludzie, którzy do tej pory tam mieszkanie wszyscy Polacy musieli opuścić swoje mieszkania tak samo postąpić Tadeusz Pankiewicz natomiast no bo taki można powiedzieć zwyczaj przyjęty kawą zachowania który, który mówił o tym, że aptekarze mieszkają przy przy aptekach w nim traktowali ten ten zawód jako, jaką swego rodzaju jakąś misję czy służbę ze społeczną w momencie, kiedy Pankiewicz nie mógł mieszkać w mieszkaniu nad nad apteką postanowił zamieszkać w tej aptece w pokoju dyżur wręczyć takim niewielkim biurze apteki i udało się uzyskać pozwolenie na na dalsze prowadzenie tej apteki oczywiście nie zdawał sobie sprawy no jak i pierwszy jak długo potrwa długo potrwa wojna i co się wydarzy i tak, przedłużając te czasowe pozwolenia przebywał dobrowolnie w getcie przez ponad 2 lata tu się pojawiają takie 2 pytania po pierwsze, dlaczego on chciał zostać w getcie czy on nie miał świadomości, jakie to będzie miejsce czy jak co nim kierowało zdecydował zostać w aptece nie może ona jak znalazła się zupełnie na terenie getta z tego co wiem też chyba jedyny taki przypadek, że był to aryjski pracownik, który dostał pozwolenie na to by pracować mieszkać na terenie getta tam to jest rzeczywiście sytuacja wyjątkowa jemu proponowano przejęcie apteki odebranej, jakiemu żydowskiemu farmaceucie osie na to nie zgodził po wojnie to tłumaczył taki sposób przecież no on wstawał sobie sprawę z tego, że wojna kiedyś się skończy i że trzeba będzie oddać prawowitemu właścicielowi aptekę, którą przejął natomiast wolą pozostać w tej aptece to była jego rodzinna firma no to może się wydawać takie morze nietypowe tłumaczenie ale, ale wydaje się bliskie prawdzie poza tym nawet sami Żydzi zamknięci w getcie do nie mogli wiedzieć co się co się wydarzy ani większej rodzinie nie zdawała sobie sprawę tylko my też jakaś niewielka część pewnie miała pewne złe przeczucia i raczej decydowała się na to, żeby nie nie przesiedli się do do getta w tym w tym czasie, więc tutaj domy często te wydarzenia już oceniamy z pewnej perspektywy czasowej ale, ale rzeczywiście, żeby lepiej zrozumieć musielibyśmy się wczuć to atmosferę bardzo mocno zagłębić i taką możliwość daje książkę, którą napisał Tadeusz Pankiewicz po wojnie wydał swoje wspomnienia apteka w getcie krakowskim w jednym z wywiadów jakich udzielił Tadeusz Pankiewicz chyba w latach siedemdziesiątych został zapytany przez dziennikarza czy zdawał sobie sprawę z ryzyka, jakie ponosi, zostając w tej swojej aptece i odparł, że ryzyko było duże, ale oni on i jego asystentki 33 Ryński dziewczyny, które pracowały razem z nim w aptece chyba nie do końca zdawali sobie sprawę z tego jak dużo ryzykują no to można mówić to było coś takiego jak właśnie trochę życie bardzo bieżącymi sprawami czyli, jeżeli ktoś zwrócił do Pankiewicza czy do jego współpracowniczek oni też warto chwilę chwilę powiedzieć, bo tak naprawdę to one ponosiły większe ryzyko przenoszący różne rzeczy poza poza mur getta, czyli Irena Droździk ska Helena Krywaniu i Aurelia dane od Traczyk był właśnie takie myślenie wybiegające jakieś siły przyszłość czy szkoły konsekwencji tylko właśnie takie działanie doraźne, które no na pewno oni podlegali różnym takim czynnikiem można powiedzieć stresującym to też sytuacja w getcie zmieniała się po początkowym takim uspokojeniu tej tej sytuacji Pankiewicz ci nie jego współpracowniczki były świadkami brutalnych scena na plac, przy którym mieściła się apteka i on opisał byto to co to co widział to, czego był świadkiem w getcie właśnie w swoich wspomnieniach, czyli 2 bardzo brutalnie przeprowadzonych akcji tzw. akcji wysiedleńczych i ostatecznej likwidacji getta w marcu czterdziestego trzeciego roku powiedzmy też o tym, że oprócz tego, że Tadeusz Pankiewicz wprowadził po prostu aptekę on dość mocno zaangażowany w pomoc Żydom mieszkającym w getcie procent tutaj na pewno na to wpływ miał status status apteki taki można powiedzieć wyjątkowy to miejsce było na terenie getta dziś w centralnym punkcie właśnie z tego placu zgody, przy którym znajdowała się apteka dzisiaj jest plac bohaterów getta te nawiązują, jakby taki no symboliki terminologii warszawskiej to właśnie ten plac zgody stał się czymś takim jak Umschlagplatz dla Warszawy czy tam po prostu gromadzono ludzi, których później wysłano na śmierć, ale sama apteka aptekarz i osoby które, które zatrudniał nie podlegały ty tym prawom, którym podlegali mieszkańcy getta i dlatego czasem mówiono oni w różnych wypowiedziach relacjach, że to była taka ambasada wolnego świata tak da się znajdował wzrostów takim mieście wmieście tak w wyznaczonym miejscu w w getcie otoczonym wysokim murem z Pankiewicz z tego korzystał, bo z tego czytałem to organizowana przez takie spotkania kulturalne tak to było takie miejsce, gdzie po prostu można było trochę zapomnieć o tym co się dzieje na zewnątrz odbywały się tam różnego rodzaju spotkania dyskusje nawet czasami w koncerty też trzeba wiedzieć, że to życie kulturalne w getcie aż do tej pierwszej tzw. akcji do czerwca czterdziestego drugiego roku istniało tak funkcjonowały kawiarnie restauracje nawet jeśli miejsca, w których który można było się spotkać posłuchać muzyki i potańczyć oczywiście pewne pewne rzeczy były dostępne tylko dla dla bardziej zamożnych mieszkańców, ale tak jak rozmawialiśmy pan kiedyś funkcjonował na nas na innych prawach on miał legalnie prowadził to aptekę miał różnego rodzaju pozwolenia od władz i w tym takim zbiurokratyzowany i mocno zhierarchizowanej my świecie właśnie elity kraju totalitarnego trzeciej rzeszy do Peki funkcjonariuszy policji bezpieczeństwa czy jakieś innej formacji nie mógł tak łatwo zakwestionować zezwolenia, które wydało jakiś inny organ Administracyjny więc, żeby to lepiej zrozumieć na pewno warto sięgnąć do wspomnień Pankiewicza stara się bardzo taki obiektywny sposób przedstawić te te realia szczególnie taką atmosferę która, która była w getcie jest rzeczywiście rzecz wyjątkowa tego książka nie zastanawia też fakt powiedzieć o tym, że Pankiewicza czy podjął ryzyko i został w getcie w swojej aptece zdecydował się wprowadzić czas, kiedy ona znalazła się na terenie getta natomiast tuż po wojnie porzucił swoją aptekę jak on pracował jeszcze przez kilka lat po wojnie też jest taka ciekawostka jest też ważne świadectwo znamy wiele relacji dotyczących tego jak wyglądało życie w getcie jak wyglądały pewne zmieniające się dosyć dynamicznie etapy niemieckiej polityki wobec Żydów na konkretnych przykładach, ale te relacje w pewnym momencie się się urywają, bo ci, którzy przeżyli trafili to różnego rodzaju obozów Pankiewicz pozostał dalej w aptece, więc również opisuje to co co działo się później w kolejnych tygodniach miesiącach po likwidacji getta przeprowadzonej w bardzo 1403. roku natomiast w momencie, kiedy wojna się skończyła on funkcjonuje w tym miejscu normalny z normalnym sposób to jest 1950 pierwszy roku wszystkie apteki zostały znacjonalizowane i tak jak sam Mankiewicz wspomina on w pewnym momencie zorientował się, że spośród dawnych właścicieli jeszcze leżał na mniejszą formalnie dopiero po wojnie stał się właścicielem uczestników zarządzą ku tej rodzinnej firmy o tym się zorientował, że został jedynym radnym właścicielem, który wciąż pracuje w swojej aptece i takie mówi tłumaczy już w późniejszym okresie nie chciał być traktowane w jakiś taki sposób uprzywilejowane, więc sam poprosił o przeniesienie do innej apteki tam aż pracował aż do przejścia na emeryturę w latach 70, ale niestety skutkowało tym, że w aptece otworzono bar i zniszczyły wszystkie meble tak oryginalne tak dlatego w latach sześćdziesiątych powstał w tym miejscu park nad wiślański można śmiało powiedzieć, że to był taki bar najniższej kategorii jeśli chodzi o lokale gastronomiczne rzeczywiście doszło do zniszczenia tego oryginalnego wystroju w aptece to co to co dzisiaj, żeby oglądać na wystawie w DC podobnymi jest rekonstrukcją bazującą na fotografiach natomiast warto na pewno powiedzieć coś więcej o tym wnętrzu, ponieważ środków aptece dlatego Pankiewicz posiadał kilka skrytek, które były wykorzystywane w czasie w czasie istnienia nawet rozumiem mówimy o skrytkach, w których chronili się, że dziś, żeby tak opowiadała mi o tym już niestety nieżyjąca pani Maria Nowak, która po wojnie ukończyła studia farmaceutyczne i tak akurat z z złożyło się że, że w latach pięćdziesiątych rozpoczęła prace właśnie w tej aptece oraz wspominała właśnie w jednej z szafek aptecznych było takie składane krzesło, którym no osoba do szczupłej postury mogła spędzić jakiś czas ukrycie przez kilka godzin kilka godzin i na pewno takiego kiego krzesła korzystały już po pojedyncze osoby takie co się zachowało do dzisiaj to rzeczywiście pół byłoby to niezwykła na pewno stanowią taką unikatową atrakcję, ale były też inne inne skrytki które, które też dzisiaj się nie nie zachowały, w których Tadeusz Pankiewicz przechowywał różne cenne przedmioty, które zostały mu powierzone opiekę m.in. przechował do końca wojny kilkanaście zwojów tory aż do dzisiaj jeden z tych zwojów jest prezentowany na wystawie natomiast pozostały z nich zaginęły jeszcze wiele lat po wojnie Pankiewicz próbował się dowiedzieć co się stało z tymi z tymi zwojami tory ukrywając je na pewno dużo dużo ryzykował zostały znalezione prawdopodobnie do spotkań, aby jakaś surowa surowa caratu było to było zabronione przechowywanie rzeczy należących do Żydów ja znalazłam też taką informację, że w aptece jak to w aptece powstają różne specyfiki lekarstwa i jednym z nich, który tworzył Tadeusz Pankiewicz był jakiś środek do usypiania dzieci, które zbył usypiane, aby móc je bezpiecznie wydostać z getta tak tu chodzi o Lubina i to jest z 1 strony może to być środek nasenny, który w kilku relacjach pojawia się jako właśnie taki środek, żeby mórz i dzieci, żeby np. nie nie zdradziło kryjówki której, które się ukrywano przykład tuż przed akcją październikową czy czy w trakcie likwidacji getta szczęście w swoich wspomnieniach Pankiewicz opisuje taką sytuację, ale z drugiej strony to było też bardzo silna trucizna, której niewielka dawka musi okazać śmiertelna i czasami Bankiewicz też był świadkiem tego, że ludzie nie wytrzymywali tej sytuacji popełniali samobójstwo w szatni było rzadkością w tamtym w tym czasie raczej dominowała taka chęć przetrwania przeżycia to co robiłem każdy przyzwoity człowiek powinien robić zrobili z tego legendę, która mi się nie należy to są słowa Tadeusza Pankiewicza, który powiedział już po wojnie czy naprawdę nie miał świadomości tego, że jego zachowanie było bohaterskie właśnie on ty takie można powiedzieć trochę wyrwane fragmenty pewne opowieści o nim w pewnym sensie oddają też to jakim jakim sądu człowiekiem ja rzeczywiście nie postrzegał siebie jako bohatera nie zabiegał o jakieś zaszczyty ordery uznania dla dla swojej pracy już samo to, że właśnie Niechciał być taki sposób faworyzowane i poprosił o przeniesienie do go do innej apteki też pokazuje właśnie trochę trochę jego osobowość do tak on tak przedstawiono, jeżeli poproszono go o to, żeby coś załatwić coś przenieść na drugą stronę no to on to o konto robił natomiast czasami zdarzało się, że nawet takie drobne rzeczy miały wpływ na to czy ktoś przeżyje czy nie przeżyje dla wielu ludzi Pankiewicz jest bohaterem, zwłaszcza dla dla rodzin tych którzy, którzy przeżyli dzięki jego jakiś pomocy myślę, że to też pokazuje taką szerszą perspektywę tego jak funkcjonowali ludzie w tamtych czasach, że bardzo często i nie zastanawiali się nad wszystkimi aspektami tego co robią, gdyby tak robili to pewnie wiele tych bohaterskich postaw zachowań nie miałoby miejsca po prostu robili to co wydawały się w danym momencie słuszne tak no to jest na pewno jakieś sił wytłumaczenie, że nie zastanawiano się co będzie tak tylko no właśnie trochę trochę można powiedzieć, że ludzie w getcie w tym czasie żyli trochę tak z dnia na dzień tak co o winę trwało miesiącami czy przez przez jeszcze dłuższy czas sam Markiewicz też też właśnie tak to tak to przedstawia po prostu i że którego poprosił o to, żeby coś załatwić kryjówkę dla mam dla rodziny no to on poprzez panie, które z nim pracowały taką taką kryjówkę znalazł dla żony córki jego przyjaciela dr Leona liderka natomiast ono rodzina zwlekała z tą decyzją o rozłące niestety ta decyzja okazała się fatalna w skutkach i żona i córka dr Stein Berga zginęły on sam przeżył no ale to my dopiero tą patrzymy na to pewnej perspektywy czasu taktu no ludzie wtedy nie mieli takiej, jakiej świadomości musieli bazować na tym co co widzieli słyszeli często były niesprawdzone informacje przejdźmy w takim razie do ostatniego punktu trasy pamięci, czyli fabryki Oskara Schindlera sam Oskar Schindler, jaki to miejsce zostało rozsławione przez film lista Schindlera czy w muzeum są jakieś miejsca czy Kierz fragmenty wystawy poświęcone samemu obrazowi tak są są miejsca, w których kręcono niektóre sceny z filmu lista Schindlera to przyniosło dużą popularność temu miejscu było odwiedzane jeszcze długo, zanim powstało muzeum, zanim otwarto wystawę tysięcznym dziesiątym roku po prostu ludzie przyjeżdżali z całego świata zobaczyć to fabryka zobaczyć miejsca, które zostały jakiś sposób uwiecznione w filmie natomiast sam budynek ta dawna fabryka składa się z 2 część przez kilku części tak nasza wystawa mieści się w budynku administracyjnym natomiast w halach produkcyjnych powstało muzeum sztuki współczesnej MOCAK i ten budynek już po wojnie był wielokrotnie przebudowywany czy dopasowywane są dostosowywane do wczesnych potrzeb m.in. ta klatka schodowa, która jest przedstawiona firmie filmie już została zbudowana w po wojnie natomiast z oryginalnych części fabryki, które istniały tutaj w czasie w czasie wojny zachował się m.in. gabinet Oskara Schindlera jego sekretariat no, a także brama wjazdowa do fabryki to jest to jest zabytkowe elementy przetrwały dzisiaj rozumiemy ten gabinet można zwiedzać zajęta jest część wystawy bardzo dużej Kraków czas okupacji, która opowiada nie tylko o Oskarze Schindler o tym miejscu ludziach, którzy tutaj pracowali, ale także jest to taka próba spojrzenia na historię miasta na losy mieszkańców w czasie w czasie wojny o samą wystawę zapytam, ale chciałbym wrócić do Oskara Schindlera film stworzył taką i takimi wokół tej postaci natomiast sięgnie się do jakichś historycznych źródeł to okazuje się, że Oskar Schindler nie był tak krystalicznie czystą postacią no do dzisiaj wzbudza kontrowersje różne oceny tak też było, zanim powstała nasza wystawa tak można powiedzieć, że pewien rodzaju może nie nie spór ale, ale sprzeczne trochę ze sobą opinie na temat tego co powinno powstać w właśnie w dawnej fabryce Oskara Schindlera to jest osoba, która rzeczywiście no jest taką postacią nietuzinkową o trochę filmie został ten jego obraz film trochę trochę odbiega od od rzeczywistości firmy mamy taki wyraźny moment kiedy, kiedy dochodzi do przemiany bohatera, który postanawia poświęcić się żeby, żeby ratować innych natomiast w rzeczywistości raczej raczej mamy historię człowieka, który z 1 strony został, chcąc nie chcą uwikłany taką wielką wielką historię, ale też przy stara się dbać przede wszystkim swój interes można można go właśnie nazwać takim koniunktura listą, ale to co jest też ważne dla nas to, o czym staram się powiedzieć to jest historia człowieka, który miał wybór mógł dokonać różnych wyborów dokonał takiego, dzięki któremu ci ludzie zostali uratowani bo, zaczynając w ogóle całą historię to oskarży innemu nazistą tak on członkiem NSDAP urodził się jeszcze w czasach monarchii austro-węgierskiej 1908 roku jesteś rówieśnikiem Tadeusza Pankiewicza tak te odpowiada 2 takich postaciach, które dokonało zupełnie różnych wyborów życiowych znalazły się w Krakowie w tym samym czasie w czasie międzywojennym był obywatelem Czechosłowacji natomiast należał do do partii i Niemców sudeckich trochę po tym, jak interes prowadzony przez jego ojca zbankrutował podejmował różnych różne prace, ale nie ociągał i większych większych sukcesów w tym zapisał się do właśnie partii Niemców sudeckich po zaakceptowaniu części czy Czechosłowacji wstąpił do NSDAP współpracował z Abwehrą, czyli jest niemieckim wywiadem wojskowym, więc no z tą pewnością można powiedzieć, że brał aktywny udział w nie przygotowaniu wojny jak zbieranie informacji tworzenia jakiejś swojej siatki informatorów jeszcze jeszcze zanim Niemcy dokonały agresji na Polskę przybywa 3009. roku i od razu jak z zostaje początkowo nie zarządzą sklepu z wyrobami metalowymi natomiast później przejmuje ten teren jeszcze przedwojennej fabryki rekord, którą w czasie wojny rozbudowuje zwiększa produkcję też na cele wojskowe przez całą potrzebuje coraz więcej więcej ludzi do pracy i on po prostu wykorzystuje Żydów jako niemalże darmową siłę roboczą początkowo tak nie tylko wykorzystuje ich jako siłę roboczą zapewnia sobie też, bo można powiedzieć taką ochronę tak jako przedsiębiorca, który produkuje na potrzeby armii jest zwolniony z obowiązku walki na na froncie, ale też to właściwie dzięki tym ludziom, którzy wcześniej pracowali w fabryce mi też odpowiedni kapitał wiedzy tak naprawdę rozwija produkcję i dosyć mocno na tym korzysta też finansowo, że znany był dosyć takiego można powiedzieć o kulach, czego typu trybu życia, więc potrzebował potrzeba tych pieniędzy ja znalazłem taką teorię, że to, że Oskar Schindler uratował tych pracujących w swojej fabryce Żydów to nie był tak naprawdę odruch serca tylko on po prostu zdawał sobie w pewnym momencie sprawę jak potoczą się losy wojny miał być taki gest, który miałby gdzieś tam uratować w wyłączyć z grona tych nazistów, którzy staną przed sądami wojennymi i po prostu zmienić go oblicza czy pan się zgodnie z taką teorią opisy, które pozostały Tre mówią o tym w jaki sposób oskarżeń Teresie Zachodu w zachowywał, o czym świadczą, że nie był takim zagorzałym można powiedzieć z otwartą głową zwolennikiem Hitlera aktor w umowie w momencie, kiedy on na pewno sobie zdawał sprawę, że Niemcy w pewnym momencie przegrają wojnę, że już czterdziestego trzeciego roku są na tej pozycji straconej nie był w tym odosobniony takich ludzi było zdecydowanie więcej i na pewno troszczą się o to jak wybrnąć tej i z tej sytuacji natomiast no tutaj rzeczywiście czterdziesty czwarty rok jest taki taki przełom, kiedy on podejmuje decyzję czy uzyskuje zgodę na to, żeby ludzi, którzy pracowali w fabryce na ulicy Lipowej 4 w w Krakowie przenieść to miasteczka nic na Morawach to jest to jest moment, który no został przedstawiony właśnie w liście Schindlera jako jako ten moment kiedy, kiedy powstaje słynna lista też, której narosło kilka kilka mitów i ciągłość wrócić właśnie do tego, o czym staram się mówić okazujemy jako człowieka który, który miał wybór tak on mógł zostawić tych ludzi na pastwę losu i uciec z ich pieniędzmi np. ale zdecydował się podjąć takie działania żeby, żeby przenieść do innego miejsca uratować zresztą ty wykazał się też niezwykłą czynem za różnego rodzaju przekupstwo łapówki, uwalniając transport kobiet, które zostały wysłane nie do niedobre nic, ale do do Auschwitz kobiety zginęły tam większości natomiast dzięki Interowi dzięki jego kontaktom dzięki jego pieniądze też dzięki jego takiemu stylowi stylowi życia kobiety został uratowany, więc mamy tutaj rzeczywiście złożoną postać jeszcze bardziej skomplikowaną niższy niż została przedstawiona nowy film no tak czasem motywacja nie jest najistotniejsza jeśli ratuje się ileś istnień ludzkich tak bez wątpienia dla dla tych ludzi dla de ich potomków Oskar Singer jest jest bohater jest kimś to powinien stanowić wzór człowieczeństwa my patrzymy na to trochę inaczej trudno odrzuca jego i jego nazwać taką osobą, którą moglibyśmy stawiać jako jako jako taki przykład do naśladowania czy to w życiu politycznym rodzinnym czy postu raczej, dlaczego tutaj ważne jest żeby, żeby pokazać też taką niejednoznaczność w tej sytuacji, w której której ludzie żyli, jeżeli w czasie w czasie wojny no tak, ale fabryka Emalia i wystawa, którą można w niej oglądać jak rozumiem jest poświęcona nie tylko Oskarowi liderowi, ale ogólnie zakładzie, która pokazana jest na tle szerszej historii ani jako zjawisko oderwane od świata zewnętrznego na czym polega, jakby w ten szerszy kontekst to jest wystawa narracyjna przez wiele osób porównywana do muzeum powstania Warszawskiego, która oczywiście powstałego pierwsza w Polsce tego od tego typu muzeum z miast wystawa Kraków czas okupacji dzieci 391000 jest 45 on próbuje z 1 strony na dużej przestrzeni wystawa zajmuje 3 kondygnacje głównego budynku administracyjnego fabryki Emalia z drugiej strony to przestrzenie z wojska, a nie aż tak dużo opowiedzieć o historii miasta najważniejszych wydarzeniach z perspektywy Krakowa, ale też bardzo mocno to splata z losami indywidualnymi jest zapowiedź po prostu o o mieszkańcach zaczyna się od jeszcze momentu przedwojennego walkę niewolę, ale też bardzo duży nacisk na na życie codzienne otrzymujemy od wystawienia tylko dużą porcję informacji na temat tego jak żyli ludzie w Krakowie w czasie drugiej wojny światowej, ale też, że dużo emocji ona jest taki jest tak skonstruowana, że właściwie daje nam takie poczucie, jakbyśmy byli tam też oczywiście z złudzenie ale, ale bardzo bardzo mocno oddziaływuje na ludzkie emocję wystawa naprawdę robi wrażenie i pozostaje nam zaprosić naszych słuchaczy do tego by odwiedzili Kraków trasę pamięci, a panu bardzo serdecznie dziękuję za za naszą dzisiejszą rozmowę dziękuję również się Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: TAJEMNICE MUZEÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Aż 60% taniej! Największa obniżka cen TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 60% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA