REKLAMA

5 września 1946r. na karę śmierci skazano Amona Götha

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2022-09-05 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
55:04 min.
Udostępnij:

Prokurator mówi wolno i dobitnie - "Jest to człowiek dla którego zabijanie ludzi stało się więcej niż zawodem bo wręcz przyjemnością". Rozwiń »

O jednym z największych nazistowskich zbrodniarzy wojennych Amonie Göthie, komendancie obozu koncentracyjnego Plaszow i likwidatorze gett żydowskich w Krakowie i Tarnowie opowiadali w rozmowie z Karoliną Lewicką - Marta Śmietana z Muzem "KL Plaszow" oraz dr Filip Gańczak z Instytutu Pamięci Narodowej. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
prokurator mówi wolno dobitnie jest to człowiek, dla którego zabijanie ludzi stało się więcej niż zawodem, bo wręcz przyjemnością i rozpasaniem bił dręczył torturował zarządzał zabicie lub mordował własnoręcznie urządzał polowanie na rzuci odbywał rytuały publicznych egzekucji to trzecia rzesza miała wykonawcy swych rozkazów jak najlepsze mniemanie sporządzonym w 1941 roku ocenie stoi, że jest gotowy do zabijania jest nienawiści Żydów pod ludzi, ale dlatego, że Rozwiń » wierzy człowiek nie dość twardy pozbawiać kogoś życia nie może dowodzić akcie oskarżenia popełnione przez niego zbrodni dzielą się na indywidualne i zbiorowe, a Mongolią syn Amona Liberty urodzony w Wiedniu rodzina zamożna edukacja niedokończona członek NSDAP i SS komendant Płaszowa otwór w ludzkiej skórze i białych rękawiczkach złodziej dóbr swoich ofiar przed krakowskim sądem jest pewny swego i nie przyznaje się do winy strzelała gestapo jak sami kogo nie zastrzeliłem żadnego Żydów nie biłem nie przyznaje się winna wszystkim tym zarzutom przeczy zdecydowanie i stanowczo proces trwa raptem 10 dni na sali są obecni byli więźniowie obozu świadkowie piekła na ziemi wyrok może być tylko 1 kara śmierci przez powieszenie jest 5września 1946 roku powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewicka dobry wieczór państwu moim państwa dzisiejszymi gośćmi są Marta Śmietana muzeum KUL plaż szos dobry wieczór dobry wieczór oraz dr Filip Gańczak Instytut Pamięci Narodowej dobry wieczór dobry wieczór będziemy mówić o postaci, a ona getta, gdybyśmy chcieli krótko powiedzieć kim był to można było bym scharakteryzować go psychologicznie, żeby z pewnością osobowością psychopatyczna nią i nieobliczalną z pewnością skłonnościach sadystycznych, ale chciałabym poznać jego biografię, żeby dowiedzieć się, jaka droga prowadziła do tego co działo się potem w Płaszowie urodził się 11grudnia 1908 roku w Wiedniu jako dziecko Amona getta także Amona i Bert Schwarz otrzymał tradycyjne męskiej linii tej rodziny imię Amon i najważniejszego Boga starożytnego Egiptu rodzina żyła dość zamożni, prowadząc własne wydawnictwo też szybko Amon przerwał naukę pracował w rodzinnej firmie, kiedy zaczyna interesować się nazizmem nazistami NSDAP nieco opóźni SS panie doktorze wyszedłby może od tego, że trzeba już w latach dwudziestych Więcek bardzo młody człowiek, a związał się z CIT loggia, a nacjonalistyczną to jeszcze nie była partia Adolfa Hitlera w tamtym czasie zresztą Ramon grać właśnie zachował się w Wiedniu w dorastał w jeszcze w Austrii przed jej anschluss sam do rzeszy i na początku lat trzydziestych już tak definitywnie związał się właśnie z ruchem Adolfa Hitlera, a jeszcze wtedy w czasach niepodległej Austrii wstąpił to NSDAP na pan również do SS i przez pewien czas nawet musiał się ukrywać wam się w Niemczech by podatek tt przez pewien okres właśnie Arce Hitlera ostrygi była stale realizowana, a tak na dobre jego kariera zaczęła się rozwijać już po roku trzydziestym ósmy, a więc po włączeniu Austrii do rzeszy po tej ucieczce do Niemiec przebywał w Monachium wówczas to po powrocie do Austrii nawet został na krótki czas aresztowany przez austriacką policję czy pani Marta chciałaby dodać coś do tej biografii początkiem młodości ja oczywiście no, toteż patrząc na postacie terenu zbrodniarzy niemieckich czas pijackie często traktujemy ich w oderwaniu od tej ludzkiej natury co oczywiście ma swój cel historyczne natomiast tak naprawdę sprawia też daje taki efekt, że to zło, które jakimś sensie sobie głos zabierają poprzez społecznym i zostanie też oderwane od takiej potencjalną ości, czyli mnie czymś takim zamkniętym oddzielone natomiast on oprócz tego, że w tym okresie jak wam dotację Dańczak powiedział budował początki swojej kariery począwszy od młodzieżówki nazistowskiej a, wstępując ostatecznie drogowa no, toteż toczyło się jego życie rodzinne, oddając życie rodzinne to było pierwsze małżeństwo w zasadzie już drugie, bo mangę c był osobą, która przykładu Krakowa był w zasadzie już dwukrotnie rozwiedziony w tym czasie urodziła się no trójka jego dzieci jednocześnie zmarło także prowadził też dość burzliwe życie by jak poza tym okresem wtedy też prawdopodobnie podczas pobytu w Niemczech, w którym też mówił pan doktor no zetknął się z miejsca później stały się dla niego jakimś sensie dramatyczne, czyli z hodowlą psów i ta hodowla psów później będzie 1 elementem relacji składanych przez więźniów obozu w zaliczkę plaż, więc to są, jakby takie 2 utwory, które się wzajemnie nie wykluczają, w które przebyły używane do zagrywania czy rozczarowanie więźniów z pewnością będziemy jeszcze o tym mówić wracając do jego życia prywatnego pierwsze małżeństwo rok 3004. z Olgą to małżeństwo rozpadło się szybko 2 lata później kolejny ślub z Anną 3008. roku w ponoć wg pogańskiego rytuału SS pierwszy sen pary zmarł potem pojawia się dwójka dzieci córka czterdziestym pierwszym i syn czterdziestym trzecim, ale w obozie w Płaszowie miał też kochanka Ruth Irene Kader ne wrócę do wybuchu wojny z, gdzie znajduje się Amon gród, kiedy Adolf Hitler napada na Polskę we wrześniu 3009. roku panie doktorze to jest jeszcze ten czas taki dość, że nie pozornej jego kariery pierwsze miesiące wojny nie wyróżnił się lekarz w jego biografii szczególny sposób początkowo o tym jak Niemcy napadły na Polskę jak zaczęła się okupacja zajmował się m.in. sprowadzaniem zwierząt dla dla, a ludności niemieckiej, która była 6 dla pana na ziemie włączone do rzeszy jeszcze absolutnie nic nie wskazywało w tamtym momencie że, że stanie się komendantem obozu koncentracyjnego stanie się masowym mordercą tak no bo do Płaszowa to jest niewątpliwie daleka droga to 11 lutego 1500 czterdziestego trzeciego roku na on na terenach polskich znajduje się jednak już w marcu czterdziestego roku, kiedy zgłosił się do oddziałów Waffen SS i udał się właśnie do Polski i jesień roku czterdziestego to początek jego pracy w urzędzie kolonizację innym do spraw Niemców etnicznych w Katowicach stacjonuje w tym zajmuję się do lata 1942 roku w czterdziestym pierwszym roku wydano na jego temat taką opinię o treść tej opinii chciałabym panią Martę zapytać opisano getta jako skłonnego do poniesienia ofiary przygotowanego do działania członka SS, który nadaje do objęcia funkcji jednego z dowódców SS ma światowy pogląd rasowy wspaniały organizator gotowy zniszczyć świat by osiągnąć cele gotowe do zabijania nie nienawiści do Żydów pod ludzi, ale dlatego, że wie, że człowiek nie dość twardy by pozbawiać życia nie może dowodzić taka opinia oczywiście ma zapewne może mogła mieć wymiar wyniesione z obserwacji Amona getta w tym okresie, ale też ona wpisuje się jak taką chodzi o graficzną i forma opisu cech, które powinien posiadać młody funkcjonariusz systemu nazistowskiego kina sobie wyobrazić taką sytuacją ono wówczas 23 lat z młodym człowiekiem i tak naprawdę te w 2 rozpoczyna się jego trzeba przepraszam czynię 32 lata w błąd czeski natomiast wtedy rozpoczyna się w jego życiu moment, w którym może rozwinąć skrzydła kariera się jakimś sensie do tego przygotowywały ten niepewny czas sprzed 8 psu z momentu, gdy związał się za miasta i SS Otto był miał być może trochę wymiar Awanturniczy w takim czysto ludzkim wymiarze natomiast tutaj no też nie od razu trafia do Katowic najpierw je cieszy też jadowita same funkcje później, jakby stopniowo rozwija swoje skrzydła zajmuje się organizacją jest rzeczywiście młody wysportowany wtedy jeszcze dobrze wygląda część być może osób, które znają jego karierę pamięta zdjęcia otyłego człowieka z czasów pobytu w obozie w Krakowie natomiast wcześniej wypada bardzo dobrze się w niej rzeczywiście sięga po to, co daje się je u co wydaje się, że powinno zostać przez niego osiągnięty czyni stopniowo zdobywa wewnętrznych tutaj właśnie zajmie cie organizację użycia volksdeutschów musi osadników niemieckich no prowadzi taką działalność organizacji to jest coś co z 1 strony jest bardzo żmudnym procesem, ale z drugiej strony widać efekty myślę, że to jest też coś co jest dostrzegane przez zwierzchników i zasad cie tutaj trochę wyprzedzają z widzów jako po prostu pewną drogę wynikającą z obserwacji chce i tej opinii nie trafia to on sztabu Odilo Globocnika tam, że wydaje się, że ma znacznie większe możliwości by rozwijać swoje cechy świadczą one właśnie umiejętnością organizowania wydaje się, że to jest właśnie ta cecha charakteru, które często umyka w opisałam getta i które będzie właśnie realizował bezpośrednie centrum na zachodzenie działanie się zagłady, chociaż ta źródła i opisy związane z jego wolą czas akcji dla inwencji no nie do końca pozwala im ten obraz zobaczyć w szczegółach wspomniała pani nazwisko Odilo Globocnika bowiem, że w sierpniu czterdziestego drugiego roku k został odkomenderowany pod dowództwo właśnie jego szefa policji i SS w dystrykcie lubelskim generalnego Gubernatorstwa nie i obaj zajmowali się rozbudową obozów masowej zagłady także, czyli jak rozumiem pani powiedziała tym zdobywaniu kolejnych szlifów to był jakiś kolejny etap jego kariery i jak rozumiem rozwijania tych zdolności organizacyjnych w obszarze no i przemysłu o ludobójstwa, jakkolwiek to brzmi, choć jest to oczywiście my tutaj mówiąc o tym nastawiamy się z perspektywy historyka opisać się postać komendant natomiast musimy cały czas o tym pamiętać ten opis z jest zajmuje gros tego czym brał udział, chociaż jego rola tak zakładam w trakcie powstawania obozów w Bełżcu Sobiborze Treblince była rolą administracyjną organizacyjną odpowiada za zakup materiałów prawdopodobnie budowlanych i miał prawdopodobnie jest prawo wstępu na obszary tych cent zagłady zajmował się też w jakim sensie inwentaryzacja mienia, które zostały zagrabione zamordował ośmioro być może wtedy mógł posmakować tego, jaką korzyść przynosi systemowe Orłowa nie później oczywiście znalazło odzwierciedlenie w Płaszowie, że to są takie krocie nikt te raczej nikt nie rodzi się ani mordercą katem pani ani karty ani sobie tamto z czasem, czyli rozumiem mówi pani takim przekraczaniu kolejnych granic wydaje się, że tak oprócz oczywiście predyspozycji to też pan mnie rozpoczynająca audycję nazwała go o jednostką statystyczną jest to dość charakterystyczne dla tej osoby, że w przeciwieństwie do większości innych komendantów obozów zagłady obozów koncentracyjnych w jego przypadku rzeczywiście bardzo późno udokumentowanych parę wypadków osobistego zabijania znęcania się nad wieńcem to jest jednak pewien czas sobie z zawartych w osobową i 11lutego czterdziestego trzeciego roku mówiła wcześniej objął stanowisko komendanta obozu w Płaszowie i to stanowisko pełnił przez nieomal 2 lata właśnie od lutego czterdziestego trzeciego do 13września czterdziestego czwartego roku czy my wiemy, dlaczego w, jaki sposób tam trafił panie doktorze to też jest przedmiot ta dociekań historyków po prawdopodobnie nawiązane wcześniej znajomości i opinia właśnie jak wiek to zabrzmi dobrego organizatora sprawiły, że to, że został przeniesiony do Krakowa działa tam już wówczas obóz pracy posła szewski, który później stał się od czterdziestego czwartego roku, a obozem koncentracyjnym ta jego nominacja zbiegła się niemal z likwidacją gett tak krakowskiego w marcu 3003. roku i już wówczas te to później znajdzie się także w akcie oskarżenia pokazał też w de swoją okrutną twarz po odpowiedzialny za za własne krwawa likwidacja getta krakowskiego współodpowiedzialny można powiedzieć przeniesiono tam część mieszkańców Carta da do obozu plaż właśnie na obrzeżach Krakowa, a już można jako komendant nie był właśnie tylko takim administratorem mordercą zza biurka jak jak wielu innych niemieckich zbrodniarzy, ale właśnie człowiekiem, który osobiście lubował się torturowaniu zabijaniu więźniów, kiedy została Anna komendantem obozu napisał do swojego ojca jestem wreszcie swoim własnym dowódcą i można potem na domniemywać z rozwoju wypadków, że czuł się po prostu panem życia i śmierci czy mogę poprosić pani Marta historię obozu, kiedy on powstaje obóz powstaje październiku czterdziestego drugiego roku jako obóz pracy w jego celem to powodem założeniom nie była jedyna jak pierwotnie zakładano grupa osadzonych chwilami tam trafić czym żyć ze zlikwidowanego getta krakowskiego, które to po prostu to był taki plan kolejny etap zagłady w tym miejscu oby miał zostać zbudowane od tego października do marca tak by przyjąć protokół 10 000 ostatecznie więźniów szły z krakowskiego oczywiście z czasem sytuacja wyglądała inaczej, bo do obozu pracy, którego po istnienia jak wspomniał pan dr Filip Gańczak poprzedziło istnienie 3 obozów pracy przymusowej dla urzędu usytuowane na terenie Krakowa tzw. ekologów 1 bardzo bliskim sąsiedztwie obozu macierzystego, ale do tego, bo z czasem trafiali nie rzuci zgred przede wszystkim otaczających region krakowski takich większych ośrodków jak i Bochnia biegaczka Targu już Rzeszów, ale też mniejszych Działoszyce Wolbrom skała oprócz tego ze zlikwidowanych obozu pracy Novita wybuchła u tych trochę byciu tak dalej itd. tu też miejscem, do którego od lipca czterdziestego trzeciego roku, gdy w obrębie zalotów plaż powstał obóz pracy wychowawczej dla Polaków tzw. z pracy wychowawczej Polaków trafiali Polacy niż ludzi zarówno ofiary pacyfikacji miejscowości podkrakowskich jak Sułkowice Wola Justowska, ale też z Podhalańskiego Waksmundu był też miejscem później jeszcze obozem tranzytowym dla Żydów angielskich, którzy w zasadzie w większości jechali tutaj oczekiwali na śmierć w komorach gazowych Kalla już nic z tego też miejsca wyruszały transporty do obozów wraz z jego likwidacją wąż mógł przecież Buchenwaldu i gros pozę, ale też do Auschwitz radni z NIK i Mauthausen gdzie, że było to miejsce, które już od uczuciu więźniów i obserwator już trwały cały czas rozbudowie jego pierwotnego planu, który zakładał, że będziemy dużym kilkunastu hektarowym obszarem mrozu się to 80ha niż koło na początku czterdziestego czwartego roku obóz został przekształcony w obóz koncentracyjny to znaczy tak naprawdę ten z punktu widzenia na więź łączy z zmiana podległości to znaczy jako obóz pracy podlegał mianowicie trenerowi dowódcę SS policji, a bystry Rakowski, ale de facto w tym pierwszym okresie istnienia obozu jako obozu pracy to jak już było powiedziane panem życia śmierci więźniów byłam Get, ponieważ jego samowola nie znajdowała weryfikacji szczególnie było to miasta w połączeniu z tym, że dość szybko zaprzyjaźnił się ze wspomnianym wywiadami obszerne i większość się jego decyzji po prostu odbywała się poza drutami obozu nie wychodziła na zewnątrz natomiast w momencie, gdy obóz trafił w ramach administracyjne i organizacyjne systemu obozów koncentracyjnych przynajmniej teoretycznie decyzje odnoszące się w szczególności do Kazimierza wielki dom musiał uzyskać aprobaty centrali tworami Burku gdzieś w pełnej zgody wyraził istniała szansa, że będzie będzie większa szansa na to by dziennie został skatowany co do jakiegoś stopnia działało to jest jeden z paradoksów tego posłów, że w, jakim sensie wręcz mówi odetchnęli byty nastąpiło przekształcenie tego sosu sok z koncentracji, ale oczywiście w jakimś sensie nie znaczy życie stało się tam legł obóz nie został wyzwolony tylko od połowy czterdziestego czwartego roku było sukcesywnie likwidowane złożą z niego zarówno części wyposażenia jak większe, o czym wspomniałam i ostatecznie ostatnia grupa większe emocje maszyn uchwała z 14stycznia czterdziestego czwartego roku w kierunku lać i też warto pamiętać nie 40 piątego przepraszam czterdziestego piątego w ferworze tak powiedziałam siano zamiast Boże 19stycznia wkroczyła tam armia czerwona tak tak no i Antek był jednym z 5 komendantów szczegółowo wozu, ale ci pozostali niemi im wyższa z wyższym chęci wobec tego, jaką rolę odegrał jego istotą zarówno przez ten czas prawie 2 lat w tym pani mówiła no, jaki przez jego dojmującą obecnością w relacjach, którzy tak, aby przeżyć czy jeszcze tylko wspomnę na sam koniec, że rzeczywiście było także obóz był budowany od października czterdziestego drugiego roku, ale do momentu przybycia nosiłam flagę art. 11go lutego czterdziestego trzeciego roku na budowach trawienie postępowała i on jako ekspert od spraw żydowskich, bo tak też był określany w połączeniu z tą właśnie umiejętności organizacji doprowadził kosztem braku udogodnień sanitarnych i innych niedogodności do tego, że w zasadzie w przeciągu miesiąca obóz był gotowy na przyjęcie 10 005 dochodzimy do najbardziej mrocznej części na tej historii, czyli do tego wszystkiego co za sprawą Geta działo się na terenie obozu ale zanim państwa zapytam o to opiekuna ziemi no to mam te 2 takie narracje literackie Jezus Hernandez w książce kaci z SS nazistowskie bestie opisywał pewien incydent więźniowie szczególnie zapamiętali egzekucję pewnego inżyniera nazwisku crowd Wirth, która odbyła się 3sierpnia czterdziestego trzeciego roku wraz z nimi zostać powieszony szesnastoletni chłopak skazany na śmierć za śpiewanie zakazanych rosyjskich piosenek, kiedy zakładano mu pętlę na szyję chłopak błagał o przebaczenie twierdząc, iż nie tylko nie jest komunistą, lecz że nawet nienawidzić komunizmu, kiedy nadeszła chwila kat kopnął w ławkę, na której stał chłopak leczyli się urwała chłopak spadł na ziemie wtedy jeszcze z liną naszej i zaczerwienioną twarzą zdołał podciągać na czworakach do getta oparł głowę buty komendanta i objął, błagając o litość dramatyczna scena spowodowała, że tysiące więźniów będących świadkami zapomniało o obowiązku zachowania milczenia i podsumuje przebieg pomruk zaskoczenie wszyscy czekali na reakcję go tam ci, którzy mieli nadzieję że, chociaż raz komendant okaże ślad człowieczeństwa i patrzeć jak zostaje ona zniweczona w zarodku, a k wyjął z kabury pistolet 1 kopniakiem odsunął chłopca i bez zastanowienia strzelił mu w głowę i drugi fragmentem Bartosz Wieliński Gazecie wyborczej, opisując postać komendanta napisał tak zabijanie sprawiało mu przyjemność, gdy go, odwracając się od leżącego w kałuży krwi ciała chował rewolwer do kabury na jego twarzy malowały się zadowoleni spokój, ale najbardziej fascynowało zabijanie zaskoczenia uwielbiał dostrzegać w oczach ofiary niedowierzanie zmieszane ze strachem pewnego razu podszedł do kobiet rozbijających macewy uzyskanymi tak kamieniami więźniowie utwardzać drogi w obozie zabrał młodej kobiety pokazały jak należy wykonać pracę a gdy więźniarka wróciła do roboty zastrzelił ją wg świadków uważał, że dzień będzie udany jeśli kogoś zabije balkon willi zamienił strzelnicy, a ofiary wyszukiwał przez lunetę karabinu snajperskiego podobno często brał na cel kobiety z dziećmi na rękach, chcąc w ten sposób sprawdzić czy 1 pociskiem można zabić 2 osoby jak wynika z szacunków powojennych gett jako komendant Płaszowa zabił własnoręcznie ponad pół 1000 osób, a panie doktorze tak to rzeczywiście bardzo przejmujące opisy, a bardzo plastycznie zostało tam wszystko też pokazane w filmie Stevena Spielberga lista Schindlera firmy, które właśnie negatywnym głównym bohaterem można tak powiedzieć jest Amon gett mamy tam sceny komendanta strzelającego chociażby do 5 dnia z balkonu swej wirnik, choć to akurat panie doktorze jest licencja poetica, bo ta willa nie znajdowała się na wzniesieniu, z którego byłby widok na cały obóz, lecz takiej niewielkiej ne w Dolinie, więc trudno byłoby nam właśnie za tego pana zdjęcia zachowały się zdjęcia właśnie getta z ze strzelbą stojącego na parkanie wiedli, a mamy też w te zeznania Kraków, a wiele takich sytuacji opisanych a kiedy np. regat ściął swoimi agresywnymi psami więźniów w tekście potrafiły, a 5 września w zakresie potrafił strzelić chociażby do więźniarki, a na wodę, której stwierdził, że nie dość energicznie pracuje, a takich opisów zachowało się właściwie można powiedzieć setki więźniowie mówili o tym że, że był zadowolony tylko wówczas kiedy, kiedy widział krew, a kontrastowało to czas jego prywatnym życiem, a bardzo wystawne a k właśnie potrafię zaprzyjaźnią przez wpływowe mi funkcjonariuszami, a właśnie władz okupacyjnych przyjaźnią się zresztą z Oskarem przy dilerem, a swego rodzaju takim biznesmenem wówczas, a a, którym jakimś sensie współpracował a, toteż jest przez bezpiekę Marka pokazane mówił pan o tym ataku psów jest mam przed sobą tak taki fragment wspomnień Artura Kun raj SA ocalałego z Płaszowa, który opisał w swoich wspomnieniach właśnie takie wydarzenie widziałam jak go wypuszcza swojego psa żydowskiego więźnia pies rozszarpał go na kawałki, kiedy nieszczęśnik już się nie poruszał Get do niego strzelił notabene ta scena, która a, która się pojawiła w jedną z zapisów, po które pani cytowała z to a kiedy Get strzelają da do chłopaka, który zerwał się jest bryczka, a również ta sytuacja została, a przez niego wspomniana w, kiedy był przesłuchiwany już po aresztowaniu w swoim przez sędziego śledczego Jána cena twierdzi rusza z litości strzelił do więźnia, a który w aspekcie właśnie ze stryczka akcja właśnie taka przytoczonego przed przez panią opisu ta zupełnie inaczej zostało zapamiętane przez świadków wiemy, że komendant urządzą swoje ofiary wręcz polowania wie wiemy, że urządza publiczne egzekucje, w których wręcz lubował się osobiście przeprowadzał selekcję, że stosował kary będące na torturami zapytam teraz panią Martę o od opiekuna ziemi jak mówiłam, iż nie można się jeszcze tylko odniosę do tego co państwo mówili wcześniej, bo tutaj większe taki wątek również bardzo istotne to znaczy siła kreacji obrazu filmowego listy Schindlera, której rola w popularyzowaniu tematu muzealnika klasie jest nie do czynienia to miast no i efekt przekłamań, który stał się udziałem ne części odbiorców wymaga też dużej pracy historyków komendant jeszcze z balkonu do wzięcia w nim tak jak pani zauważyła topograficzne jest to niemożliwe relacje więźniarek jeśli się w niej uważnie czytać opowiadań chciałabym zawalczyć w kierunku ulic, gdzie zresztą kładzione były szyny kolejki wąskotorowej, po której ile było ciągnięte przez kobiety wagoniki to jest właśnie system klimatyczny obrazu dlatego owoców marsza czy tak nazywano ten kobiecy zaprzęg uważa obozowej poborze główną przyczyną śmierci było rozstrzelanie tak naprawdę to ono w wielu momentach ta naczynie w wielu momentach po prostu decyzyjnym w zakresie tego, kto ma zwinąć była ulgę w relacjach więźniów nie pojawia się z zasadniczo on jest opisywane jako osoba wymierzająca karę na chłodną albo też pod wpływem alkoholu jednym z największych jest jedną z godzin najbardziej ryzykowną jeśli chodzi o strzela do więźniów bez powodu przez Amona Gaca był moment Jach z wymienia relację, gdy kończyła się publikacja bądź nieco odbywały się najczęściej atrament często pod wpływem alkoholu czy chcieli zjawia się znienacka barakach też spoglądać przez okna braków warsztatowych byle barkach pracowałam równo, a 2 zmiany i strzelać do więźniów albo zwoływać kapo czy 5, bo powiedziała Saldana komendą nie żądać wyjaśnień, dlaczego stanowić pomyślnie zdali albo dlaczego chce mieć jakiś biegu odczuciu uchyla obowiązku taką osobę najczęściej minęła 8 w relacjach pojawiają się opowieści szczuć psami, ale zdarzały się też przypadki pokąsania przez przypadek jak by się stało z osobą Mieczysława Petera sekretarza ambasady faktury, bo zna również były podwaliną nocne akt już dowodowych w procesie komendanta, a tak, więc jeśli chodzi o egzekucjach, które pani wcześniej przeczytała tu jest, owszem, opis literacki autora przytoczonego rdzeniem jest bardzo plastyczny natomiast istotą dobrego opisu rzeczywistości wojennej to istota najczęściej zabiera się w relacjach, które były składane bezpośrednio po zakończeniu działań ujemnych dlaczego, ponieważ czasem też naturalny proces wspomnień więźniów obrastają wspomnieniami obrazami i z którymi spotkali się w dalszym swoim życiu często ono siłą rzeczy dochodzi do pewnych przekłamań ten powieszony w obozie chłopiec to był nazwał się chować to jest jedną z części przytoczone jest jeden z części przytaczanym dowodem właśnie na oku Księstwo komendanta, który ma oprócz tego, że pastwił się nad zarówno hałda sztuki jak inżynierem prawica, który przed egzekucją też podciął sobie żyły, widząc co się dzieje schudnąć stokiem władzy jednocześnie na pierwszy tak spektakularnych egzekucji powodzi, a poza tym naruszyła też tabu, które w tabu kulturowe, które mówią skazańców zerwany ze stłuczka, że jak jednak należy się życie oczywiście system mogą już przekreślił te wszystkie za sam na terenie kraju w prasie istniały 3 miejsca najpierw masowych egzekucji, a później ile stały się po prostu masowo Węglowa, których ciała palono od połowy czterdziestego czwartego roku i to co działo się nad tymi grobami było, jakby przedłużeniem początku obozy, że decyzja o tym, żeby tu został założony na cele 2 cmentarzy żydowskich, bo już tak przerażające dla uczniów że wydają się to jak naznaczyło też ich percepcję tego miejsca i kto się doskonale wpisał Monikę właśnie ze swoją dla sadystycznej skłonnością związana z mordowania przeniosły nas teraz do wydarzeń z września czterdziestego czwartego roku, bo to doskonały organizator cieszący się tak nieposzlakowaną opinią w zbrodniczym reżimie trzeciej rzeszy 13września właśnie czterdziestego czwartego roku zostaje aresztowany przez główny urząd bezpieczeństwa rzesze wszczęto wobec niego śledztwo w sprawie nadużywania władcy oraz kradzieży majątków żydowskich, które założenia miały być przesyłane do trzeciej rzeszy w dniu jego aresztowania w obozie pojawili się prawnicy z SS, którzy przesłuchiwali funkcjonariuszy, ale także więźniów związanych z na komendanta MO m.in. wśród przesłuchiwanych był Mietek tempa doskonale wykształcony więzień żydowski, na którego komendant wziął na swojego pisarza sekretarza i mówił on tak na podstawie przesłuchana przesłuchiwania przez sędziego mogłem zorientować się mniej więcej, jakie były przyczyną aresztowania przede wszystkim zarzucono gotowi, że zdobyty podczas rewizji kosztowności kruszców szlachetnych środków pieniężnych krajowych zagranicznych nie odprowadzał władzą zwierzchnim, lecz zatrzymywał dla siebie i przeznaczał na cele prywatne pan doktor mówił już wcześniej o tym, że Gać lubił wystawne życie jak rozumiem chciał się też na tej wojnie dorobić gigantycznego majątku, bo jak rozumiem te kosztowności to dobra zdobyte na trupach swoich ofiar wysyłał do do siebie do domu panie doktorze to tak z pojawia się to we flotę brzmiała dość mocno w rozmaitych zeznaniach więźniów później występujących jako świadkowie pani czyta w przekaz zawarty w postępowaniu przygotowawczym już w czasie procesu w Krakowie pojawiają się te wątki na związane właśnie z tym w jaki sposób Get przywłaszczał sobie, a rozmaite kosztowności i w jaki sposób te też popełnia nadużycia związane z funkcjonowaniem kuchni obozowej chociażby w jaki sposób te więźniowie pre wyrabiali dla niego rozmaite towary luksusowe rozmaite buty czy płacz cie też dla dla jego kochanki dla jak przyjaciele dla różnych osób, które wybierały się do rzeszy rozdawał rozmaite prezenty paradoksalnie właśnie powodem jak tego pierwszego chyba jeszcze przed upadkiem rzeszy stało się bardzo cenieni torze, że okradał więźniów w tym każe go ca, a co nakradł nie przekazywał władzom zwierzchnim Terka, a czy dużym stopniu przekazywał tyka przywłaszczał sobie i osobą ze swojego otoczenia pani Marta Śmietana no i linię drugim my powodem oskarżenia było nieregulaminowe wymierzanie kar więzienia czy to, o czym można wczesną, bo czy też tego nie rozwinęła wolę dziękuję tam gett lub zasądzał rok mówi w relacjach pojawia się liczba z Czuba 150 walczyć też strasznie duża i standardowa ilość powiedzmy to było 25 zdarzało się jak też zeznawał tekstem luźne spodnie przychodziła decyzja o tym bardzo ma być mniej natomiast w rzeczywistości okazywały się, że Mięciel często otrzymywały bądź zasądzona przez komendanta później na dokładkę jeszcze to co zasądził im natomiast tutaj pan doktor ma całkowitą rację tym cały obóz był traktowany przez mogę jako swoisty prywatny folwark, które były miejscem tym, w którym bezkarnie prowadził rabunkową gospodarkę zarówno kosztem przedziału więźniów przydziałów żywnościowych to co przychodziło do kuchni wietnamskiej jeździł najpierw komendanta potem załoga SS pańską załogę Wach pańską psy Komenda w ostateczności mieliśmy wtedy, gdy się pojawia w wielu relacjach wspomnienia związane co głosem począwszy od pierwszej rewizji zaraz po likwidacji getta, ale 27marca czterdziestego trzeciego roku, kiedy cały obóz został przeszukany pod kątem przenoszony przez więźniów kosztowności, które kosztowności pozwalano wnieść do osób, tak więc odbyły się potem ogromne żniwa tego całego dorobku wartościowego rok życia tych ludzi wszystko to nie trafiło do centralnych maga bus, który właśnie później ciało wzruszyć włącz wcześniej tylko w dużej mierze trafiło do kasy i kieszeń komendant w części wysłane do kwietnia w części ostateczną do sławy skrzyniach to nic tylko do końcu oraz rozłam, do którego pojechali inni Żydzi uratowani przez Oskara Schindlera razem jednak zmieniam sprawowanym przez komendanta i oczywiście co było powodem oskarżeń samo oskarżenie wyszło z Szeregów ze smart, bo złe traktowanie w niej, pisząc o funkcję dało się również w jakim sensie nie najlepszym traktowaniem załogi co oczywiście rodziło potrzebę punktu no i skończyło się obawiać się skończyła właśnie 13września czterdziestego czwartego roku komendant został zresztą został potem przewieziony do Wiednia, ale bardzo szybko prawdopodobnie dzięki protekcji nie wysoko postawionych funkcjonariuszy SS wypuszczono go z więzienia, a proces został przerwany z powodu no trudnej sytuacji Niemiec pamiętajmy, że jesteśmy już pod koniec roku czterdziestego czwartego, więc na wszystkich frontach, jeżeli chodzi o trzecią rzeszę dzieje się źle chciałbym teraz zapytać o oto jak go spędził właśnie ostatnie miesiące wojny, bo Amerykanie aresztowali go w lazarecie bat cel pani Marto został aresztowany i inni czerwo tnie był został uznany za 3 nie szkolna czy szeregowego żołnierza Wehrmachtu żołnierza Wehrmachtu i on podtrzymywał wersję natomiast został on rozpoznany przez 2 więźniów te waszą no wówczas potoczyła się cała drogę ekspedycyjny na ostatecznie trafił do Warszawy i do Krakowa na drodze wymiany związanej właśnie ze ściganiem zbrodniarzy miejskiej prowadzonej pomiędzy właśnie z Amerykanami w tym przypadku i rządem polskim no i staną przed najwyższym Trybunałem Narodowy także byłaby to też dość szybki akt przekazania i jednocześnie towarzyszyło już zbieranie materiału dowodowego szczególnie w obozach dla dipisów, gdzie przebywający tam byli więźniowie nie tylko tego mogą ale jakby to było Meritum opisywali te zdarzenia, które były udziałem za sprawą komendant 30maja czterdziestego szóstego roku wojskowym samolotem przyleciał do Polski tak jak pani mówiła 30lipca został przewieziony do Krakowa osadzony w więzieniu przy Montelupich proces rozpoczął się 27sierpnia czterdziestego szóstego roku trwał 10 dni do 5września odbywał się w gmachu Sądu Okręgowego przy ulicy senackiej 1 w Krakowie panie doktorze, a to było kilka rozpraw 2007. do 31sierpnia oraz 0203. 5września czterdziestego szóstego roku jak ten proces wyglądał zacząłbym jeszcze od tego, że proces poprzedziło też postępowanie przygotowawcze, która prowadziła Okręgowa komisja badania zbrodni niemieckich w Krakowie pod kierunkiem sędziego śledczego Jána Senat, a właściwie matę materiał obciążający, a Geta był jeszcze wcześniej wspierane równolegle przez Amerykanów i te właśnie w Krakowie w momencie, kiedy został wydany Polsce te materiały zebrane przez Amerykanów również stronie polskiej zostały przekazane UE później sędzia, oświadczając sen jeszcze, a przesłuchiwało osobiście wielu świadków napływały też różnych miast protokoły przesłuchań i również Jan zań jeszcze zanim rozpoczął się proces przejść przez luki pomiędzy niemieckim samego Ammanna getta ten generalnie nie przyznawał się to winy nie chciał wziąć na siebie odpowiedzialności za to co działo się o obozie, kiedy on był jego komendantem, a również, a z Ammannem gett tam spotykał się prof. Stanisław batalia znany kryminolog psychiatra on właśnie otrzymał pozwolenie na prowadzenie badań psychiatrycznych kilku zbrodniarzy niemieckich wydanych w Polsce, a zresztą scali obozowej Agat korespondował profesorem ATA ją i a ta korespondencja zachowała się tam w tych pismach listach pisanych do profesora TAVI również, a Get relatywizować nie tylko swoje czyny, ale generalnie zbrodnie niemieckie co równe dał chociażby z tym ca robili alianci, obarczając miasta niemieckie dodam jeszcze mam wrażenie, że to jest istotne, że w akcie oskarżenia przeciwko niemu za odrębną no zbrodnie zbiorowe i zbrodni indywidualne ta zbrodnia zbiorowa to był po prostu udział w związku zbrodniczy, jakim była partia narodowosocjalistyczna udział w wojnie napastniczki i tu ważny termin ludobójstwie Polaków Żydów natomiast zbrodni indywidualne to np. spowodowanie śmierci około 8000 osób przeprowadzenie ostatecznej likwidacji getta krakowskiego przywłaszczenie sobie dokładny cytat kosztowności złota i pieniędzy ubrań mebli należących do osób wysiedlonych internowanych akcja uderzenia była mowa m.in. o tym naocznie w okresie, kiedy był komendantem, a po co plaż, ale także mowa była o likwidacji getta krakowskiego na likwidacji getta Karnowskiego o likwidacji obozu w Szebniach mamy jednak stronę taka ogólna odpowiedzialność ta mamy właśnie też mordowania własnoręcznie więźniów mamy przywłaszczenia mienia, a więc te pojawia się wiele bardzo różnych zarzutów bodajże w trakcie procesu padło też takie sformułowania, że jest to pierwszy proces o ludobójstwo, a wtedy to był rzeczywiście nawet pewny termin prawniczy tak rzeczywiście ten termin zarówno w akcie oskarżenia jak też orzeczony wyroku się na ręce znalazł pani Marta ja właśnie chciałam ten wątek podjąć po to jest też znamienne i nie warto o tym pamiętać, że termin ludobójstwo pierwszy raz Rafał Lemkin użył po czterdziestym czwartym roku natomiast tutaj już, mimo że jeszcze nie był przedmiotem głową osła osobną kategorią prawną, ale w zasadzie w materiałach procesowych, jakby przyświeca większości uczestników uczestnikom tego postępowania, że to ma taką wagę zwłaszcza, że to nie jest, mimo że mówimy też o aktach zbiorowych działań pedałowanie przez system, ale że jest to coś co jakby umyka dotychczasową kategoria trzeba nazwać, mimo że jeszcze to nie jest nazwa, która ma pełne zakorzenienie sprawi to coś pada zarówno na sali rozpraw jak też jest jak bardzo wyraźnie wskazane w publikacji, która została wydana po zakończonym procesie w oparciu o wystawę Grand wygenerowane w trakcie trwania publikacja nosi tytuł procesu zabójca nawet także jest to wydają się na jakiś rodzaj kamieni milowych w postrzeganiu tego rodzaju zbrodni oczywiście oskarżony przez cały czas był obecny podczas składania zeznań przez poszczególnych świadków wygłaszał też do tych zostanie komentarze i przyjął taką tradycyjną dla nazistowskich zbrodniarzy linię obrony już po prostu był człowiekiem, który znalazł się w niewłaściwym miejscu w niewłaściwym czasie tego zwierzchnicy popełniali zbrodnie mi byli za zbrodnie politycznie moralnie karnie odpowiedzialni, a on po prostu jako żołnierz podwładny zmuszony był wykonywać rozkazy, które oczywiście szły z góry mam też fragment tego co mówił przed sądem pozwolę sobie zacytować nie przyznaje się do winy, że jako członek narodowo socjalistycznej niemieckiej partii robotników brałem udział w związku zbrodniczą, jakim była ta partia, która pod wodzą Adolfa Hitlera wytknęła sobie za cel w drodze gwałtu prowadzenie wojen napastnik czy zdobycie władzy nad światem jeszcze raz zaznaczam, że wszystkim tym zarzutom przeczy zdecydowanie stanowczo nie czuje się winnych popełnienia zdaje sobie sprawę, iż znajduje się w sytuacji którą, oceniając rzecz jasno należy uznać za przegraną dlatego też rozumiejąc sytuację przyznałbym się do zarzucanych czynów, gdybym je w rzeczywistości popełnił przy właściwie do samego końca ne towarzyszyła niezwykła buta pani Marto nie jeszcze bowiem projekt cały czas mam to w głowie, bo ile oskarżyciele ich rola była trudna, ale jasne jest moralnie czysta tak też bardzo jest to znamienne, że obrońcy z urzędu ponieważ, rozpoczynając proces założono, że mam być spełnione wszelkie normy cywilizacyjne postępowania sądowego, czyli zarówno zaskarżyć jakiś ogląd oraz obrońcy z urzędu od piątku pierwsze słowa, które kierują to w trakcie procesu to prośby o zwolnili z tego obowiązku zwolnienie z konieczności bronienia oskarżonego na oczywiście ta prośba nie zostaje słuchana, ale też trzeba przyznać, że miał dobrą jest można powiedzieć dość niemrawa ciężko spodziewać by była inna no i opiera się leczenia takich próbach podważenia wiarygodności świadków też opisywanych przez nich reali co jeszcze nie odnosi skutku wobec ilości materiału dowodowego, która de facto graficznie zaprzecza to co ja mogę mówił o sobie, że to nie on nie jego czyny nie odpowiedzialność wzięci adwokaci to byli dr Bruno Pokorny dr Tadeusz Jakubowicz dodajmy, że go otrzymał także w 2 tłumaczy języka niemieckiego wszystkie formalne dokumenty tego procesu przetłumaczone także na język niemiecki proces toczył się oczywiście znaczenie oczywiście właśnie w tych czasach tuż powojennych opisywanych bardzo, a dokładniej plastycznie przez Marcina rem pierwotnie państwo polskie zezwalało na procesy też bardzo zaznaczyć ile zdrowia, żeby jednak odbywały się z jak za funkcję obecnością w przechadzał się w rodzaju i przez śmierć w dal udział wszyscy chętni mam dzieci po starciu z kończący emocje, które kierowały MAK ostatecznie zaczyna wynik wymykać spod kontroli i władz rządzący, więc tekstowa, czego wyrazem jest np. formacją walczy proces samonośne ich w sposób, jaki został zabity komendant jest za Auschwitz u pewnym rodzaju izolacji tajności tutaj na ten proces obowiązywały karty wstępu, chociaż sam proces był transmitowany przez megafon na zewnątrz, ale zarówno ta sala sądowa miała ograniczoną pojemność i określonego rodzaju odbiorców, a ostatecznie sam wyrok zapewne zaraz powinien odbyć się też całkowitej izolacji został skazany oczywiście na karę śmierci władze PRL-owskim skorzystały sprawa ne łaski wyrok wykonano 13września 1946 roku na terenie właśnie więzienia w Cracovii najpierw planowano egzekucję na siódmą rano ostatecznie odbyła się ona o godzinie osiemnastej wiele legend także narosła wokół tej śmierci pani Marto my wiemy jak krzyk to wyglądało w 3 daje mi się, że to są oczywiście takie makabryczne element, ale no i przywołuje je Ryszard Kotarba m.in. w oparciu o źródła, że no nie oszacowano właściwie wysokości Amona zleca aż ta egzekucja ma jeszcze kilku przygotowań po prostu udało się go powiesić w internecie z jakiegoś czasu proszę o fałszywy materiał, który pokazuje jako efekt kuc komendant dostał wyrok został wykonany w majestacie prawa przez powieszenie na terenie więzienia Montelupich innych tutaj opowieści raczej być nie powinno po nim zostało została jego kochanka, z którą dzielił życie na terenie obozu zresztą poznał ją tak wielu chorób Calderón pana mają mają rolą i kolejne dziecko Monika cerkwi, która z kolei wnuczką jest działanie czwartego autorka książki dziadek mnie zabić osoba ciemnoskóra to są takie wydarzenia, które można traktować taki splot okoliczności jako coś niesłychanego, ale jeśli ktoś zajmuje się historią wojenną to najczęściej większy zachowanych opowieści jest niezwykła tutaj od tej drugiej strony zresztą poproszę ostatnie słowo dr Gańczak, który miał na tę okazję nawiązać kontakt z wnuczką, a ona go ta rzeczywiście też dobrych kilka lat temu wspólnie z Maciejem faksem przeprowadziliśmy wywiad cień afera TK to jest rzeczywiście pewien paradoks, a uczeń kartek, a wnuczka moneta, a kobieta ciemnoskóra wychowana w Niemczech i właściwie wychowana bez świadomości tego, kto był dziadkiem dowiedziała się tak już jako dorosła kobieta należy, że do tych członków rodzin byłych sprawniejsze, a niemieckich, którzy absolutnie odcinają się od tak ponurego dziedzictwa swoich przodków, a więc te do tych, którzy któż to swoje biologiczne dziedzictwo uznają, ale starają się jak mogą, a efekt korzystać, żeby przestrzec czka kolejne pokolenia przedtem doczeka może prowadzić nienawiść czyni tego rzeczywiście jak przyznała potrzebowała również terapię, żeby uporać się z przeszłością swojej rodziny wydaje mi się takie odniosłem wrażenie kiedyś rozmawiałam się, że poradziła sobie z tym także była też niejednokrotnie w Polsce m.in. właśnie na terenie dawnego obozu, którego dziadek był komendantem chciała osobiście zobaczyć te wszystkie miejsca oddać również hołd ofiarom swojego dziadka bardzo państwu dziękuję za rozmowę byli z nami Marta Śmietana muzeum KUL plaż off dziękuję dziękuję bardzo, oraz dr Filip Gańczak Instytut Pamięci Narodowej dziękuję bardzo, dziękuję państwu dziękuję za wspólnie spędzony czas oczywiście zapraszam na audycję powrót to w przeszłości już za styczeń Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Aż 60% taniej! Największa obniżka cen TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 60% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA