REKLAMA

Jak walczyć z inflacją? Rozbudować transport publiczny!

Połączenie
Data emisji:
2022-09-08 14:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
20:13 min.
Udostępnij:

Wiele czynników wpływa na inflację, ale okazuje się, że jest to również dostęp do usług publicznych. Widać to na przykładzie Niemiec. O szczegółach opowiada dr Maciej Grodzicki z Instytutu Ekonomii, Finansów i Zarządzania Uniwersytetu Jagiellońskiego, działacz związku zawodowego Inicjatywa Pracownicza.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
czternasta 7 Jakub Janiszewski przy mikrofonie z nami dr Maciej Grodzicki z Instytutu ekonomii finansów zarządzania Uniwersytetu Jagiellońskiego działacz związku zawodowego inicjatywa pracownicza dzień dobry dzień dobry panu dzień dobry państwu będziemy rozmawiali o takich metodach tłumienia walki z inflacją, które słabo przebijają mam wrażenie, że tzw. dyskursu medialnego, a być może to szkoda, czyli on m.in. promowaniu transportu publicznego, a właśnie w wpływ takich Rozwiń » działań na na inflację pan w swoich tweetach sprzed paru dni pokazuje związek między transportem publicznym właśnie inflacją na przykładzie porównawczą taki przykład przykład Niemiec Polski może spróbujmy wytłumaczyć jak te mechanizmy działają tak to faktycznie nie jest takie oczywiste na pierwszy rzut oka połączenia przede wszystkim nie jest zbytnio medialny media raczej cała debata ekonomiczna skupia się na takich dużych rzeczach jak jak popyt podaż stopy procentowe nawet tak warto zwrócić uwagę na to jak my jako społeczeństwo czy też jako kraj organizujemy zaopatrzenie ludności takie podstawowe potrzeby w żywność mieszkanie zdrowie czy właśnie transport czy to zaopatrzenie jest taniej jest dostępna i czy jest może właśnie organizowane w taki kosztowny nieefektywny sposób tutaj porównanie Polski Niemiec i Niemiec jest o tyle ciekawe, że pierwsza w Niemczech, a na kraju zdecydowanie bogatszym i wydawać by się mogło, że aż w takim kraju, gdzie najwięcej ludzi stać na samochody prywatne paliwo to waga wydatków na transport publiczne, czyli na pociągi na za autobusy transport miejski ta waga jest o wiele wyższe kilkukrotnie wyższa niż w Polsce w Polsce relatywnie bardzo mało jako społeczeństwo jako przeciętnie wydajemy na transport publiczny to pierwsza różnica druga różnica jest taka, że na czy tak takie wydarzenie miało miejsce parę miesięcy temu w Niemczech właśnie, że rząd niemiecki w opracował plan takiego eksperymentu w zasadzie trzymiesięcznego biletu na transport publiczny w cenie 9EUR za miesiąc, która obowiązywała uwaga w całym na terenie całego kraju on obejmował za transport miejski, jaki taki kolej regionalna transport właśnie na regionalny bez bez bez kolei tutaj typu Intercity, a więc mam naprawdę był to był taki bardzo duży program bardzo tanie ten bilet 9EUR na miesiąc no i to dało daje okazję takiej do obserwacji pewnych statystyk do sprawdzenia jak tego typu rzeczy przekładają się na inflacyjną łączne koszty życia, zwłaszcza w takich warunkach no jak obserwujemy w wysokich cen paliw rosnących cen energii, która no oddziałują na wszystkie sektory w tym na transport no właśnie jak to się przedstawione już wszystkim jak to w ogóle można z przeanalizować wyizolować akurat ten ten kawałek rozmaitych jak rozumiem działań mających na celu tłumienie inflacji tak w mojej w moim podejściu jak podszedł dosyć prosta po prostu popatrzyłem na ogólnodostępne dane statystyczne nas Eurostatu, które zbiera informacje na temat cen i wydatków ludności bardzo w wszystkich krajach Europy bardzo bardzo szczegółowym poziomie, czyli można właśnie obserwować jak zmieniają się koszty ten w taki na takich wąskich wydatkach nawet własne wydatki na tramwaje na promy czy na paliwo do samochodów, a wyizolowanie tego tutaj w 100% nie jest łatwe dlatego też sięgnąłem do literatury kilka zespołów w tym zespół Politechniki z Monachium badał on taki bardziej szczegółowy sposób po prostu, analizując gospodarstwa domowe konkretnie w tym mieście patrząc na ich decyzje wydatkowe na decyzje transportowe czy tego typu decyzja faktycznie wpłynęła tego typu program faktycznie wpłyną na zmianę decyzji tras przyzwyczajeni transportowych na rezygnację z transportu publicznego prywatnego na rzecz publicznego i tu jeszcze 1 komplikacja mianowicie do tego typu analiz i wnioskowania mianowicie rząd niemiecki równolegle z tym programem wprowadził również pewne pewne subsydia docent paliwa czy też po prostu tego swojego rodzaju rabat na ceny paliwa coś podobnego do decyzji polskiego rządu z początku roku, kiedy rząd zniósł VAT na paliwa, więc te 2 tak wiązać występowały jednocześnie co jakiś sposób no mi troszkę utrudnia analizę, ale jakich wniosków można dojść na takiej takim prosty prostym z tą w sposób no tutaj Politechnika naciska wskazała, że przeciętne gospodarstwo domowe znalazł na znalazło oszczędności rzędu między 50100EUR miesięcznie 17 między 1630% respondentów ograniczyło w tym okresie na skutek programu transport prywatne, a między 13 połowa w zależności od szacunków zwiększyła korzystanie z transportu publicznego moje szacunki wpływu na inflację, czyli tak już bardzo duże wskaźnik obejmujący wydatki na bardzo różne dobra usługi pokazują, że no ceny usług transportowych w Niemczech spadły miesiąc do miesiąca o 13 kolei 44% biletów w takich łączonych miejskich, a pociągi o 60 ponad procent bezpośredni wpływ na inflację to było 7 punktu procentowego to jest bezpośrednie przełożenia i tego czy no, więc Puła 1 punkta procentowego z o obniżenie inflacji wydaje się może nie niezbyt spektakularne, a w połącz, ale w połączeniu z tymi innymi decyzjami łącznie inflacja w Niemczech w tym okresie wyhamowała podczas wielu innych krajach nadal nadal przyspieszała na skutek właśnie uwarunkowania energetyczny no właśnie toczy, ale równocześnie, jakby porównać z tym polskim pomysłem na obniżkę VAT bardzo, że to też przyniosło jakąś jakiś efekt tak to jest to jest dobre porównanie, ponieważ w Polsce Polski rząd decyduje się na różne działania idące ogranicza się albo na obniżenie podatków albo na subsydia ach, większość tych subsydia tak jak chociażby dodatki Ewę Glover czy nawet wakacje kredytowe jako rodzaj subsydia są dostępne dla wszystkich gospodarstw domowych przy przy spełnieniu chociażby na być może pewnych warunków jak posiadanie pieca, a więc to jest tego typu działanie, które jest bardzo powszechna natomiast ono ostatecznie tak czy siak zostawia gospodarstwa domowe na wahania rynkowe cen cen transportu cen ropy czy cen chociażby opału, a więc ostatecznie i tak nawet przy pewnym przy pewnym czy siak zniesienie kosztów na sektor publiczny na budżet państwa i tak ten te ceny mogą się zmieniać takim niekorzystnym kierunku po drugie, tego typu decyzje jak obniżka np. VAT-u w Polsce ma też tam wpływ, że ten popyt na na ropę jest nadal bardzo wysoki, a on ani, więc przy obniżeniu VAT-u no i wielu Polaków niechętnie parkowało pan, że na stacjach benzynowych rok czy benzyna i dzięki temu ten popyt nadal był wysoki ceny nadal się mogą utrzymywać na wysokim poziomie wie, a tutaj mamy tego typu przewrotne efekty tych takich typowo finansowych działaniach, jakie obejmą podejmuje rząd Polski, ale nie tylko te rządy innych krajów podejście niemieckie czy też podejścia ogólnie oparte na usługach publicznych ona nam daje o wiele większe pole kontroli dla dla rządu rząd może wręcz bezpośrednio to, więc sposób ingerować poziom cen oczywiście biorąc na siebie w pewnym sensie koszty tego tego rozwiązania w jest 1416 już prawie za chwilę wrócimy do rozmowy łączenie ich klub dzięki skutki czternasta 24 Jakub Janiszewski przy mikrofonie z nami dr Maciej Grodzicki z Instytutu ekonomii finansów zarządzania Uniwersytetu Jagiellońskiego rozmawiamy o tym jak też z analiz jak rozumiem głównie niemieckich, ale też z analiz samego zaproszonego wynika wpływ na podjęcie podejścia w ogóle promocja usług publicznych jako pewne narzędzie ograniczania inflacji i tutaj przede wszystkim przypadek niemieckiej można zostawiać z polskim, ale ja mam ochotę zapytać w ogóle czyn czy to tylko transport publiczny może tak działa czy też kwestia usług publicznych i ich związku z inflacją jest szersza i daje szersze narzędzie to jest bardzo, że ta analiza ograniczała do transportu do pewnych takich działań prom promujących transport publiczny ale gdyby tak spróbować poszerzyć to podejście także inne w tym z usług publicznych zdecydowanie zdecydowanie możemy to podejście poszerzyć transport jest akurat bardzo by takim wyrazistym przykładem, zwłaszcza że też bezpośrednio wiąże się z kwestią paliw energii, ale można by rozszerzyć na właśnie produkcję żywności i zaopatrzenia w energię ochrony zdrowia edukację no w transporcie widzimy bardzo bardzo mocno, że usługi publiczne publiczne rozwiązania na poziomie społecznym są o wiele tańsze od rozwiązań opartych na prywatnym transporcie na decyzjach prywatnej tutaj zużycie paliwa zużycie materiałów jest o wiele mniejsza, a więc dzięki po prostu w swojej skali usługi publiczne takie właśnie chociażby transport publiczny pozwalają zaoszczędzić bardzo dużo tych bazowych kosztów z bazowych surowców również Najman o pracę na poziomie całego społeczeństwa są są o wiele efektywniejsza samochody prywatne oczywiście mają też swoje swoje przewagi są bardziej elastyczne pozwalają dotrzeć miejsca czy w czasie bardziej takim może my w miejscach bardzo oddalone czy w czasie bardziej dostosowanym do potrzeb ludności, ale jeśli tak duża strumienia to transport publiczne ma tutaj duża duża dużą przewagę, a oczywiście ogranicza też czas dni jeśli mamy rozwiązania oparte na czasie na transporcie publicznym nie stoimy w korkach korki są w ogóle mniejsza wtedy niż nie miasta, gdzie transport prywatny dominuje ma też przewagę transport publiczny, ale też w obszarze usługi publiczna po prostu dostępności rząd, ale też samorządy mogą tak zorganizować są daną usługę publiczną, że mała była dostępna w taki godnościowy sposób, żeby tutaj nawet rozmach i utrwalanie zdecydował o zaspokojenie takiej podstawowej potrzeby chociażby dostanie się do pracy do szkoły nie mówimy tutaj pewnych potrzebach luksusowych nie mówimy o wszystkich takich komercyjnych naszych zaścianka mówimy o pewnych takich podstawowych rzeczach najprościej w sytuacjach takich alarmowych takich nadzwyczajnych, jaką dzisiaj obserwujemy no fakt, że mamy usługi publiczne infrastrukturę publiczną mamy ludzi, którzy są zatrudnieni ze swoimi kompetencjami daję różnym instytucjom państwa samorządów możliwość reakcji może możliwość pewnej kontroli państwo ma o wiele większe możliwości zarządzania wzięcie na siebie ryzyka, iż już pojedynczy obywatel rodzina czy nawet firma państwa chociażby może na różne sposoby w swoim budżecie amortyzować rosnące koszty paliw o wiele bardziej niż to niż jak pojedyncza rodzina, którą rosnące koszty paliw mogą rozsadzić nawet nawet budżet, więc widzimy na tym przykładzie szereg korzyści taki zarówno efektywnościowych, ale też ograniczenia niestabilności w porównaniu do takich rozwiązań typowo rynkowych czy w sytuacji, gdy tutaj pewne monopolistyczne korporacje miałyby dominować właśnie w dostarczaniu pewnej usługi dobrać rodzaj, że to jest po prostu jako transport publiczny jest takim mam przypadkiem, który i wdzięcznie do analizy się nadaje, choć być może ta analiza trudna złożona, ale jednak da się to dość sprawnie przeprowadzić i do tego jeszcze no i przez to, że to jeden z tych elementów, jakby wiąże się bezpośrednio z tym co w tym momencie winduje ceny czyli jakby kwestia paliw kopalnych kwestia produkcji energii, że bardzo dobrze ta mechanizmy pokazuje ja cały czas pytam o to co jak inne usługi publiczne mogłyby też oddziaływać na tę sytuację tak no w Polskim przypadku dobrem takim znowu niestety dla nas często bolesnym obszarem jest jest ochrona zdrowia, która co prawda w pewnym stopniu czy w dużym stopniu jest zaspokajana przez sektor publiczne, ale w ostatnich latach widzimy takich coraz większy dryf w kierunku sektora prywatnego tam też te koszty usług prywatnych mogą się bardzo mocno zmieniać dla części ludności mogą być w ogóle niedostępna, więc fakt, że mamy niedofinansowane o usługi publiczne w sektorze ważne zdrowia po to, powoduje wypychanie czy też może można, że wypychanie przenoszenie dużej aktywności sektora prywatnego też akurat ekonomice zdrowia jest to dosyć dobrze ugruntowany fakt, że rozwiązania oparte na w na finansach i instytucjach publicznych są po prostu o wiele bardziej efektywna i tańsze od rozwiązań prywatnych i myślę, że energetyka też tutaj wchodzimy troskę obszar o obszar, który nie jest może moim przy takim bardzo obszar specjalizacji, ale się, że energetyka jest też, a my bardzo wyrazistym przykładem w taj co prawda duża część sektora energetycznego to są publiczne spółki, chociaż w, jakim stopniu Touch z udziałem kapitału prywatnego, ale w Europie w ostatnich latach próbowano wręcz tak na siłę do tego sektora, który w wielu krajach zdominowanych przez sektor przez własność państwową przez duże koncerny energetyczne próbowano na siłę wprowadzać mechanizmy rynkowe z takim przekonaniem, że to po prostu zaoszczędzi będzie bardziej efektywne niż po prostu ustalanie cen ilości budowa infrastruktury przez przez sektor państwowy pisał w dosłownie chyba wczoraj o tym w swoim takim świetnym artykule grecki ekonomista Janis Warufakis, krytykując to rozwiązanie widzimy dzisiaj jak bardzo nam wahania cen energii na rynkach na rynkach europejskich, które są bardzo oderwane od tak naprawdę bazowych koszty produkcji dostarczania energii one przekładają się na na rosnące rachunki nawet teraz jeszcze dla gospodarstw domowych to przede wszystkim dla dla przedsiębiorstw dla instytucji publicznych dla szkół dla szpitali i wiele z nich jest, gdyby teraz pod kreską na skutek tego, że ceny na rynkach hurtowych bardzo mocno się wahają, więc tutaj również większa kontrola większe przejęcie większy wpływ ze strony państwa ma takie korzyści stabilizująca, ale jeszcze, odnosząc się do samego transportu publicznego właśnie dlatego, że to jest taki wdzięczny przypadek tak ładnie można pewne rzeczy pokazać co się musi wydarzyć na jakie warunki brzegowe muszą być spełnione, żeby ten wpływ był na inflację, dlatego że ja boję, że jeżeli mamy bardzo zaniedbany transport publiczny albo zaniku, a prawie nieobecne w torze zaczniemy manipulować cenami niewiele pomoże to prawda w Polsce przełożenie 11 projekt niemieckiego miałaby nowa jest tutaj szans bytu także tego, że w Polsce mamy kilka poziomów tej organizacji spółki samorządowe miejskie państwowe, więc to byłoby pewnie ciężkie do koordynacji, ale głównie głównym powodem jest to, że ten sektor był mocna jest mocno zaniedbany rada w ostatnich latach widzieliśmy w wielu obszarach tor przede wszystkim na kolei, ale też dużych miastach wzrost tej częstotliwości korzystania z mam im takiej popularności korzystania z sektora transportu publicznego, więc widzimy, że widać było, że jeżeli pewne reformę czy to na poziomie miejskim często finansowane z funduszy unijnych na poziomie krajowym i zwiększą dostępność kolei poprawiony po transportu prawa częstotliwość kursów z poprawia czas przejazdów z sprawią, że przystanki są bliżej położone do osiedli tutaj nawet cena często nie jest aż tak decydującym czynnikiem jak się okazuje z badań to stąd ta dostępność wygoda bardzo szybko przekłada się na popularność takich rozwiązań i teraz pewne patrząc na to co się dzieje w ostatnim roku, czyli 2, kiedy ta inflacja się rozszerza i rozpędza UE to jest dosyć niepokojące, że przy patrząc na działania rządowe raczej ich wpływ jest dokładnie drugą stronę to znaczy rząd zachęca wręcz swoimi decyzjami jak obniżka VAT-u do promocji sekt transportu prywatnego zachęca do korzystania z samochodów prywatnych resorty rządowe dostarczać infrastruktury nie robią nic w kwestii promocji ceny transportu publicznego co więcej wiele miast samorządów ogólnie ma teraz bardzo mocno napiętą sytuację finansową także na skutek zmian w podatkach co powoduje, że odcinają kursy powodują, że od wystające z biletów tutaj to cięcia kursów ja widzę bardzo mocno w Krakowie gdzie, gdy to matem przewrotne także jeszcze mniej ludzi korzysta z transportu publicznego jeszcze więcej osób decyduje się ostatecznie chociażby tego nie chciało naszym wykorzystanie własnego samochodu czy tutaj tego typu to nie jest także nie da się tego odwrócić lata i tych tendencji, bo infrastruktura jest często miasta samochody autokary autobusy tramwaje są to jest bardzo często kwestia kwestia pieniędzy na plus pewnych takich mądrych reform związanych z właśnie poprawą dostępności z takim dostosowaniem rozkładu do do do do chociażby fakt zamieszkania jest zrozumiałe, ale no właśnie w bardzo wyraźnie widać, że te narzędzia publiczne one mogą być bardzo bardzo skuteczne także reagowanie na takie kryzysy jak inflacja, o ile się ich wcześniej nie rozmontowuje jakimś znaczącym stopniu tak tytułem puenty naszej rozmowy dziękuję bardzo, dr Maciej Grodzicki z Instytutu ekonomii finansów zarządzania Uniwersytetu Jagiellońskiego był z nami czternasta 35 za chwilę informacje program przygotowała Martyna Osiecka realizował Szymon waluta po informacjach raport gospodarcze i Wojciech Kowalik Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POŁĄCZENIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Aż 60% taniej! Największa obniżka cen TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 60% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA