REKLAMA

Co nam daje budowanie narracji?

Godzina Filozofów
Data emisji:
2022-09-17 11:00
Prowadzący:
Czas trwania:
45:05 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Tomasz Stawiszyński dzień dobry zaczynamy sobotni magazyn, który jak zwykle do trzynastej 40 będzie na antenie Radia TOK FM mam nadzieję oczywiście jeśli nic się nie zmieni, bo nigdy nie wiadomo Michał Tomasik ten program przygotował i wydaje no już za moment dr Bogdan Balicki będzie państwa gościem socjolog literatury Uniwersytetu szczecińskiego będziemy rozmawiali o potrzebie spójnych narracji to będzie właściwie kontinuum jeśli chodzi o rozmowę z prof. Bartłomiej Rozwiń » Dobroczyński sprzed tygodnia, gdzie Dobraczyński taką myśl wyraził Zachara Rim skądinąd, ale nie tylko przecież, bo Harari tę myśl powtarza, że tym się Homo sapiens zasadniczo odróżnia od wszystkich innych gatunków, że potrzebuje opowieści niezbędne do życia no i że te opowieści nieustannie tworzy no, a potrzeba spójnej opowieści jest jedną z najistotniejszych potrzeb, jakie człowiek ma i dlatego dziś, kiedy spójne jednolity obraz świata dawno się rozpadł no mamy tyle problemów tyle kłopotów no, więc właśnie tych opowieściach spójnych i o tej potrzebie i o tym, że się rozpadł 1 obraz świata i że dziś mamy bardzo różna nieprzystające często do siebie będziemy z Bogdanem Balickim rozmawiali po godzinie dwunastej znany państwu również z anteny w toku prof. Arkadiusz Stempin będzie nas tutaj z nami się łączył nas będziemy mówili o monarchii, ale nie będziemy się zajmowali specyficznie monarchią brytyjską tylko w ogóle monarchy w kontekście oczywiście jeszcze śmierci Elżbiety drugiej porozmawiamy o monarchii jako takiej o tym dlaczego ten ustrój przeszedł do historii, dlaczego w niektórych miejscach się zachował na jakie są perspektywy jego dalszego istnienia dużo się mówiło przy okazji śmierci Elżbiety drugiej o tym, że w być może będzie to oznaczało koniec brytyjskiej monarchii król Karol na razie funkcjonuje, więc chyba nie będzie jednak koniec no ale o tym po co właściwie w dzisiejszym świecie jeszcze takie straty o tym prof. Arkadiuszem Stempinem po dwunastej będziemy rozmawiać, a o godzinie trzynastej ksiądz Jacek Prusak będzie z nami po mówimy o samobójstwie samobójstwie w kontekście psychologicznym czy psychoterapeutyczne, ale i religijnym ksiądz Prusak jak państwo wiedzą być może łączy zawód psychoterapeuty z duszpasterstwem no, a zarazem jakimś takim pretekstem do tej naszej rozmowy będzie powołanie przez arcybiskupa Rysia duszpasterstwa właśnie związanego z samobójstwa mnie wszakże najbardziej będzie interesowało to połączenie perspektyw psychologicznej i religijnej, bo ona się niekiedy myślę, że często w tym przypadku też mogą wykluczać albo kłócić, ale to jak powiadam po trzynastej ksiądz Jacek Prusak no dobrze to teraz jeszcze musi nastąpić stały element tego programu, czyli dżingiel godzina filozofów i Bogdan Balicki pojawi się na antenie dr Bogdan Balicki jest naszym gościem dzień dobry badania niedobry dzień narodowej Tomasz dzień dobry państwu socjolog literatury Instytutu literatury i nowych mediów Uniwersytetu szczecińskiego także radykalny konstruktywistów mieliśmy tu kiedyś pasjonują są dyskusje na temat radykalnego konstruktywizmu, kto chce niech po ta do tej rozmowy zaś żona jest oczywiście w aplikacji do roku na stronie internetowej to bardzo ciekawa koncepcja myślę, że nie mieliśmy wtedy bardzo ciekawą dyskusję, ale dziś poniekąd trochę w tym kontekście też będziemy rozmawiali zacznie radykalnym konstruktywizmu persa, ale właśnie o tym co już jakoś pojawiło się w rozmowie mam sprzed tygodnia z Bartłomiejem dobroczyńcy kim mówiliśmy o funkcjonowaniu życiu w epoce lęku niepewności i zaraz na początku tej rozmowy Dobroński taką myśl sformułował, którą przytaczałem we wstępie do tej rozmowy naszej, że Zachara Rim, ale nie tylko oczywiście, że mianowicie człowiek jest istotą organicznie pragnącą posługującą się potrzebującą spójnych opowieści i że właściwie ta działalność opowieści twórcza jest jedną z takich najważniejszych aktywności ludzkich, kiedy nie możemy tych opowieści wytwarzać albo nie możemy ich ze sobą jakoś uzgadniać to zaczynają się kłopot najpierw zapytam o to jak podchodzić do tego takiego bardzo ogólnego antropologicznego sądu dotyczącego tej głębokiej potrzeby nas tkwiącej, gdyż ca to jest to jest oczywiście prawda w tym sensie rzeczywiście związki, a o ewolucji człowieka z ewolucją komunikacji komunikowania są bardzo duże przy czym wydaje się, że narracja jest późniejsza od samego mówienia komunikowania się przy przy wykorzystaniu języka naturalnego, a to czysta logika, że taka jest czysta tradycyjnie to my mówię, ponieważ przecież nie będzie palił się cofnąć w czasie 100 000 lat dziś stosowane w Afryce nie wiemy do końca wyglądała natomiast ze względu na to, że narracja jest nasza już strukturą złożoną należy podejrzewać że, zanim zaczęliśmy KE złożony narrację, a potem nauczyć się zapisywać, którzy aktywnie niedawno to musi się nauczyć mówić i to raczej raczej, o ile powiedzie się nie mylę to biolog i są koncepcje, które łączą, jakby początek Homo sapiens nas właśnie z mówieniem gadaniem natomiast na raty są późniejsze tu 1 uwaga pamiętam pamiętam tą nową znaczy czytałem już jakiś czas temu się ta książka ukazała, ale też pamiętam rozmowę, którą miałem zdanie Lenda na tę książkę nazwa od bakterii do Bacha i ją tam w ogóle taką stawia tezę, że rzeczywiście pojawienie się najpierw umowy, a później zdolności do budowania narracji no stanowiło ten taki moment radykalnego skoku rozwojowego i ewolucyjnego on mówi nawet że, gdyby w nieco to znaczy, gdyby nie język, gdyby nie właśnie ta dyspozycja do tworzenia do tworzenia narracji to ludzie byliby takimi istotami na kształt małży albo albo jakiś innych krewetek itd. że gdyby tak człowieka wziąć wychować go całkowicie poza tym kontekstem języka to on w zasadzie percepcję rzeczywistości sposób doświadczania miał takie same oczywiście nieweryfikowalny teza, ale pokazał jak głęboką wagę przywiązuje do tego tak to też siedzi trochę w tym mają konstrukcję widzimy w tym też w tym, gdy rozmawialiśmy, a mianowicie warto, aby mieć w głowie alternatywne wizje tego czym jesteśmy bowiem przypadki jeśli mówimy o człowieku w perspektywie personalistycznej filozofii nauk widzimy jednostkę, która mówi, która komunikuje, które ma jakieś zdanie itd. tymczasem jak popatrzymy na życie aspekty biologiczne to ona zawsze populacyjne, a my jesteśmy jednostką biologiczną zwróci państwu uwagę, że kiedyś na odcinek od populacji to niema właściwie usycha metro jak roślina rozwody i mięsem bardzo silnie związani z grupą, w której żyjemy musimy nierozerwalnie do dziś zresztą życzę państwu uwagę mamy najbardziej surowa kara, jaką możemy sobie wymyślić naszych społeczeństwach to jest izolacja człowiek izolowane od komunikacji z innymi zamkniętymi zwraca się pan więzieniu doświadcza rozpadu osobowość, że jesteśmy populacją bardzo mocno związani to nie jest tak, że tam pewnym etapie rewolucji nasi przodkowie myśleć określa teraz będziemy tworzyć fajne grupy miały tę grupę tworzyli zawsze ewolucja raczej pojawia się ewolucja spółki zwrócenia pojawiał się wtedy, gdy pojawiają się innowacje w zakresie organizacji tych grup ten przeskok domowy jest bardzo ważne, ponieważ on, jakby zmienił ekonomii komunikacji w tym sensie, że wcześniej prawdopodobnie, a związki w grupach naszych przodków jeszcze przed ludzkich prawdopodobnie opierały się intymności konstruowane w oparciu o dotyk, a natomiast myśmy się jakimś cudem nauczyli konstruować wspólną rzeczywistość w oparciu o mówienie przez nie jest jasne niektórzy mówią mu pytanie czy Avaya wspólne wspólne formy śpiewania tańca czegoś takiego się przejść między koordynacja ciała mówienie o proces nie jest jasne, ale prawdopodobnie właśnie nastąpił to mówienie rzeczywiście ważne z czasem nauczyliśmy się opowiadać historie, kiedy musi rośnie nie dowiemy nigdy, ponieważ możemy tylko się opierać na tekstach pisanych oraz przez kilku tysięcy lat najstarsze natomiast całą pewnością opowiadaliśmy wcześniej bowiem, że pierwsze teksty pisane najstarsze są zapisy, które mają taką strukturę, a struktura kulturach oralnych, których pan są takie typowe właściwości tekstu, który na ogół były przekazywane wyłącznie ustnie, ale w kontekście, jeżeli pozwoli to w kontekście tych narracji warto też wspomnieć o 1 rzeczy, które również Wichary, a 1 ze swoich książek mianowicie po jak naturalne całą pewnością nas wyróżnia jest też pewna cecha człowieka, która szczególnie wyróżnia spośród innych zwierząt ale, którą posiadamy też mianowicie lekkości jesteśmy lekko w żadnym zwierzęciem przepraszam alarmowy coś takiego myśmy ewoluowała-li do gatunku, który zdominował ziemie, a nie z pozycji lwa tylko z pozycji no powiedzmy to owcy to znaczy co znaczy to znaczy, że o są jednością żaden, ale nigdy nie skonstruuje teorii spiskowej jestem o tym, bo powszechna, dlatego że także nie ma strachu oszczędzania wody nie wiem czy nigdy, ale tak, ale dziś możemy przyjąć dlaczego, ponieważ cięcia nie boi tak długo jak było jest tunel na sawannie Toni Anne ma w sobie tak nie tylko nie ma powodu strachu, ale on także nie ma sobie struktury poznawcze emocjonalne związane z lękiem strachem, a teraz wszystko renta są niżej na kabinie pokarmowe, zwłaszcza te, które są pośrodku samym dole ona, żeby przetrwać muszą być lękowe znaczy one muszą mieć same nas te schematy poznawcze takie myślowe emocjonalne, które każą im lekkie brzmienie krzaków interpretować jako potencjalnego drapieżnika czy teraz układ już jakieś gatunki kóz mogłyby spokojnie teorie spiskowe takie są tak czy przez zwierzęta poniżej 2 generalnie mogą mają mają podstawy emocjonalne rewolucyjna, żeby konstruować teorie spiskowe co więcej jest to zasadne to znaczy to jest sensowne jest uciekać przed ruszającym się wszak już tak nie robić, dlatego że w 1 przypadku miasto będzie tam drapieżnik i bohater zginie, a cóż ludzie nie przeżyje, więc we, a mówiąc górne radni jesteśmy potomkami tchórzy w i to jest istotne, dlatego że ten strach towarzyszył musiał nam towarzyszyć przez bardzo długi okres rewolucyjny, bo one naturalne w środowisku naturalnym z naszych o w wszyscy doskonale wiemy, że życie w naturze raczej nie rozpieszcza, a tam albo miast głodu albo umiera ze starości rzadko tak naprawdę albo umiera w gdzieś będą pokarmem dla innego organizmu, więc sam strach jest bardzo ważny i ten strach myśmy się nauczyli ograniczać właśnie na swój na swój własny sposób podobne np. razem teraz my sobie pozwala na wycieczkę nie mają rejony podoba np. słonie dlatego są takie duże na sawannie, ponieważ strategią na przetrwanie w tym trudnym środowisku właśnie być wielkim boleśnie może ukryć wielkiego słonia nas tak jak no dobra tak o suri kartki z kolei mają strategie zachowają podziemie natomiast myśmy jak się znaleźliśmy zostaliśmy tą nową z małpą, a nie mogliśmy szybko ani uczyć ani szybko nie mogliśmy wejść poziomie to byłoby niewykonalne, więc jedyną ścieżką ewolucyjną być może przypadek w ogóle, która nam została była organizacja społeczna trzeba było umiejętnie połączyć grupy, żeby przetrwać i te grupy stało się to możliwość grupy stały się bardzo istotne z punktu widzenia takiej presji ewolucyjnej, a tego tej lekcji czy innymi słowy te grupy, które były dobrze zorganizowane przetrwały te, które były zorganizowane nie przetrwały do organizacji to jest np. umiejętność wchłonięcia dużej liczby osób do grupy oraz zapewnienie spójności tej grupy i w przypadku języka naturalnego ma to właśnie przewagę nad komunikacją cielesną bezpośrednią, że pozwala stworzyć też mecz 3 czterokrotnie większe lub przeciętna grupa szympansów to jest około 50 osobników przeciętna reguła podstawowa te stosuje na liczbę Dunbara to jest osób 150 osób do 150 osób ta dama wskazywał, że te to liczba zajęć znajdziemy w wielu miejscach np. firma, która zatrudnia 150 osób nie potrzebuje szczególnej struktury organizacyjno prawne administracyjne, ponieważ wszyscy się nie znają bardzo wiele małych miejscowości to są właśnie miejscowości w granicach 150 osób itd. 150 osób to jest taka grupa, która łatwo powstaje przy naszych zdolnościach komunikacyjnych w oparciu w oparciu wyłącznie język naturalny bez pism każde marzenie niechętnie kontynuują skomplikowanej historii naszej ewolucji była też nie jest jasna tam wszystko oczywiście związane z bardzo o tym pamiętać, że środkiem zaradczym na lęk w życie w środowisku naturalnym dla człowieka stała się właśnie spójność grupy i ta spójność grupy z tego powodu właśnie jest taka ważna dla nas i my osiągamy właśnie ten pierwszy mówiąc komunikują ze sobą, nazywając siebie swoje imiona rzeczy dookoła swoich emocji tak dalej rozmawiając, ale z czasem nauczyliśmy się także tworzyć skomplikowane relacje, które zaczęły oferować obraz świata i też, że obraz świata niezależnie od tego czy zawierał informację na temat na temat tego świata przydatne, a często tak to to wspólne opowiadanie sobie narracji miało silny element spalający grupa porządkujących myślenie grupowe, bo aby, kiedy dobrze, kiedy działa organizacja spójnie sprawnie wtedy, kiedy członkowie potrafią, a wspólnie myśleć o taką wspólnie koncertowali Zobacz tę te same obiekty to dzisiaj wydaje znacznie łatwe, ale jak państwo my też się cofniemy do epoki przepis ma albo nawet z prezentami tu też tak będzie może racji to sobie możemy wyobrazić jak trudno jest dogadać się na temat skomplikowane to nie jest takie proste nawet dzisiaj czy państwo uwagę Tomasz kiedyś musiała być jeszcze waży trudno tutaj rację mogą odgrywać niezwykle istotną rolę to co jest takiego ciekawego w tych narracjach takich pierwszych naraz Orany, a one są schematyczne zawierają często te same elementy przyzna rację bohaterskie jak oraz muszą być często powtarzane stąd bardzo ważnym elementem kultury oralnej jest rytualną i powtarzalność narracji dzisiaj taką pozostałością są jest być może jeszcze, a coście, czego moglibyśmy doświadczyć w tamtych czasów to jest np. rok liturgiczny w kościele katolickim wiecie państwo uwagę rok liturgiczny w kościele katolickim nie tylko katolickim oczywiście opiera się na powtórzenie tej samej historii i ta wydawałoby się bez sensu wszyscy wiemy jak to się skończy jak się zaczyna jak to się skarżyć na natomiast ma sens w kulturze oralnej pan, kiedy nie można tego zapisać to powtarzanie tych samych elementów ma ten element stabilizujący porządkującym myślenie stabilizujący czas przestrzeń tak dalej tak to wszyscy też bowiem antropolog kultury, więc tak podsumowującym uciążliwe od tak proszę po c zwracam uwagę, że bierze kluczowa dla nas jest organizacja, która pozwala nam przeżyć w trudnym otoczeniu, a tym jeden z elementów tej organizacji w ogóle mówienie i opowiadanie sobie siebie świecie no ja ja tylko chciałem tutaj dodać do tego co powiedziałeś, że rzeczywiście tak specyficzna kołowa struktura w doświadczaniu myśleniu, która jest w mitach obecna i która przez długi czas w ogóle dominuje tą rzeczywistość mitologiczną ona też właśnie wyznacza no ona nie jest tylko opowieścią, którą się tam powtarza i w związku z tym czerpie się z niej jakieś wiadomości sens et Cetera tylko, że ona bardzo głęboko determinuje percepcję np. percepcję czasu właśnie, który nie jest miedziany w takim on ją rozbujać ją słucham one wręcz konstruują nie tak Arka odmianie zgrywania się w aktach stwarzają oczywiście oczywiście słuchaj tutaj chciałbym, żebyśmy się zatrzymali nad 1 rzeczą nam się wydaje dosyć istotna im my o tym sporo mówimy w różnych rozmowach z Pawłem Boguszewskim, który też od innej strony, ale ewolucja niż styczniu przygląda się działaniu ludzkiego umysłu bardzo często Otóż ta predyspozycja do tworzenia narracji ona oczywiście ma ścisły związek z kształtem układu nerwowego i aparatu poznawczego ludzkiego oczywiście tu jest obustronna zależność, bo jak Dennett pokazuje właśnie w swojej ostatniej książce także samo pojawienie się tych struktur narracyjnych po prostu zmodyfikowała sposób w jaki to one nasze aparaty poznawcze ewoluowały później ale, ale to jest coś takiego co wiąże się co może inaczej ma pewne bardzo ścisłe pragmatyczne funkcję tak jak odpowiedziałeś wcześniej to znaczy ma w tej o w obrębie tej logiki ewolucyjnej spełniać jakieś swoje zadanie właśnie konsolidować grupę właśnie sprawiać, że zwiększa się szansa na pomyślne pomyślne przetrwanie gatunku na maksymalizowanie fitness mając językiem ewolucję stycznym natomiast to nie wiąże się z nazwijmy to rzetelnością poznawczą co znaczy to niema mieć funkcji poznawczej ściśle nie ma nas wyposażać w najbardziej adekwatny obraz świata z możliwych tylko ma nas wyposażać w taki obraz świata, który zapewni nam maksymalny sukces ewolucyjny i to tam się wydaje dosyć istotne, bo to otwiera pole do rozważań różnych mechanizmach zakrzywienia poznawczy błędów poznawczych całego wielkiego tematu działania nieświadomości tak dalej w kontekście rzetelności poznawczej właśnie rzetelność poznawczą naraz to jest ciekawa kwestia też po ja pozwolę sobie na krótką one do bramki kolegę Karola Praga serdecznie pozdrawiam Karol był bardzo nie w inteligentny człowiek wybitny ekonomista, który kiedyś bardzo wierzący i bardzo wszystkich zachęcam do tego, żebyśmy się modlili i jeżeli opisane w SMS-ie jest martwy stanowiska zawsze to bardzo zabawne Karol przeżył przemianę dzisiaj jest wojującym anty jest to Gant jest wojującym ateistą jest bardzo antykościelnych apeli, czyli odwrotnie niż u Świętego Pawła było dokładnie odwrotne, ale ale, jakby ta jego ten zapał jest błędne SA wcześniej uznane za dany przypadek oczywiście rację, ale właśnie bon ten zapał antyreligijne koncentruje na analizowaniu właśnie spójności logicznej m.in. przekazów religijnych, ale także tego co mówią, a powiedzmy stróża narracje religijne, czyli kapłani i jak słucham pan panie z wybitnym, bo jest zbyt narratorem my to fajnie słucha natomiast mam nieodparte wrażenie, że toczą czym się zajmuje istotne znaczy to opowieść cała ona zawiera w sobie elementy, abyśmy faktograficzne narracyjna opowieść o jakich faktach byli tak rodziny zmartwychwstanie cuda tam czas miał ligi ma podobne elementy sobie, ale są syntetyczne łączą ze sobą różne sposoby są same motywy trochę jak w literaturze popularnej natomiast i z punktu widzenia zysku na rację ma działać na spójność grupy przede wszystkim dopiero później być rzetelna poznawcza tak mi się wydaje to znaczy, że w przypadku rytm narracji religijnej, które są korzysta też pochodzą z tych kultur oralnych przed zmiennych one mogły być niczym czy one mogły być o rzeczach nieprzydatnych, ponieważ i jak być tak przydatne i funkcjonować i działać być korzystne, ponieważ niezależnie od tego czy ktoś wierzył latającego smoka czy jakieś jakiegoś demona z podziemi tą funkcją tej opowieści było emocjonalne zaangażowanie wspólnoty tą narrację jak stworzenie więzi m.in. bliskości tu jesteśmy razem ciepło przy ognisku ona rację takie wnioski, które płonie w środku ją drzewa co tam chłonie wszystko należy, że to najważniejsze zwykła natomiast astmy spójność poznawcza niesie on osobiście wydał rzetelność ja zrobiła, aby wreszcie realnie nie spójność rację, a to jest bardzo późny wynalazek, jeżeli w ogóle oświeceniowy, a oczywiście, że to jest bardzo wiele zmieniło w historii tej historii bardzo wiele zmienia wynalazek pisma jako takiego, ponieważ umiejętność zapisywania, zwłaszcza w tym trybie weneckim naszym takim TSA nie obrazkowym azjatyckim pismo pozwala obserwować to co ja mówię i pozwala kontrolować, żeby pozwu pismo staje się dodatkowym elementem bardzo ważnym narzędziem wspierającym konstrukcję interesu obiektywnych faktów coś, czego język naturalny mówiono nie potrafi pismo potrafi i początek administracji zarządzania tworzenia się dużych skupisk ludzkich w oparciu o, a administrowanie z użyciem pisma to jest początek ludzkiej cywilizacji fakt, że to pismo bardzo wiele zmienia i wydaje mi się ten zapis pisemny to, że zapisuje słowo ja się jakimś sensie mogła się i fakcie obiektywizmu ją one przestają być współzależne od rytuału komunikacyjnego stają się jakimś sensie materialnym komunię komunikanty ze skóry swoje swój swoją materialną, którą jakby, która łatwiej wspiera nas Inter Inter obiektywność komunikacyjną oczywiście na nie gwarantuje ma nawet dziś możemy napisać tekst, który jest powiedzieliśmy chciałby tak tym niemniej pismo z całą pewnością z tym elementem, który nas na tle bardzo mocno wspiera, a czasem inne instytucje takie jak kapłan pierwszy nauczyciel zawsze szuka pan chyba albo apotem instytucja szkoły Uniwersytetu nauki tak dalej przy czym rzetelność poznawczą no i samych historii ogromne spory o rzetelność poznawczą ziemia płaska okrągła, że tak płaska okrągła czy można spojrzeć w LUPA astronoma i czy niemożna da, aby spór np. europejski spór o to jaki jest kształt, a ziemi czy też, jaki jest kształt naszego układu słonecznego był sporem tyleż rzetelność poznawczą co dominacji określonych w porządku narracyjnych no też właśnie o ową spójność bezpieczeństwo, dlatego że ta fundowane na tym obrazie ziemi na obszar ziemi będącej w centrum układu dróg kosmicznego w centrum kosmosu no na tym był ufundowane także cały porządek społeczny startował już tak dokładnie mawiano widziałam naruszenie tej opowieści i wprowadzenie jednak do niej innych elementów i zrekonstruowanie tego obrazu jako zarazem zamach na samą substancję życia społecznego na porządek na hierarchię itd. no właśnie tu jestem tu jestem, a tu jest ten początek być może w tym dysonansie właśnie tak tworzy itd być może moglibyśmy nawet tak zdefiniować początek nauki jako te jako takiego autonomicznego obszaru społecznego taki obszar, który mnie nie redukujemy dysonansu poznawczego zbyt szybko dzięki z w strukturach społecznych opartych o patrolowanie tych samych narracji myśl o religiach spójna jest niezwykle istotna, że albo przynajmniej konsekwencja poszerzenia tej samej historii nie podważanie i na zmianę jakiekolwiek ich obrębie narracji religijnej może prowadzić do pani Reginy mam bardzo bardzo przeczy konfliktów natomiast, że pojawia może nabrać nauka odbywa się taki obszar, w którym komuś, kto mówi pisze wolno, a nawet jest to wskazane, żeby on podtrzymał niespójność poznawczą de facto zwrócił uwagę, a przedstawił alternatywne określenie słońce jest to tania ziemia jest centrum świata tylko być może pan tam słońce np. coś tam nie coś nam nie wychodzi wspaniale i my za tym Mości sprawdzajmy weryfikujemy et Cetera, a to jest bardzo ważne bardzo ważny element dla utrzymania dysonansu do tego są tylko to było możliwe też określonych warunkach społecznego na mieście też warto pamiętać, że ten etap ten sam nas, gdybyśmy nie regulowali społeczne w kierunku stabilnych społeczeństw nowożytnych to nie bylibyśmy w stanie utrzymać, a społecznie systemu autonomicznego systemu nauki, który nas powstrzymuje ba nie tylko podtrzymują także mnoży pozwólcie państwo uwagę i mamy się teorii na temat tego czym jest kosmos począwszy od Kopernika skończyć na ciemnej energii ciemnej Naczelnej ma się ciemnej energii na pamięta się mnożą koncepcję czas bardzo sprzeczne względem siebie, ale całe rusztowanie nauki jest skonstruowana w taki sposób, żeby podtrzymuje mnie jak kury na grzędach potrzebujemy różne alternatywne teorie i hodujemy tak długo jak długo one przynoszą jakieś ciekawe rezultaty poznawcze, ale mamy też bym to bym dodał mamy też pewna pewną siatkę kryteriów które, które oczywiście tam ujednoliconą do wszystkich tych koncepcji to znaczy, żeby ta alternatywna teoria mogła się stać alternatywną teorię, żeby została w poczet alternatywnych teorii włączona, czyli czegoś co tam jeździ się pod uwagę co ma jakoś zdefiniowane status itd. no to ona musi właśnie spełnić pewne pewne kryteria czas 8 dla mamy też żadnych traktuje się za nasze główne co oczywiście też jakość cechuje te te ten racje religijne tam się pilnuje ortodoksji w sposób bardzo staranny no ale powiedziałbym jest to jednak mimo wszystko inne kryterium aniżeli ta siatka meta kryteriów która, która obowiązuje w nauce, która jest w nauce, a przyczyną wydaje się, że ważną dystynkcję w tym kontekście, więc religia nauką właśnie to, że w religii nie nie dopuszczamy alternatywy na rzecz ukrywa alternatywy zwróć uwagę istnieją bez w w ramach nauk o Biblii czy też teologii nie będzie apokryfów, czyli tekstu, który alternatywnej opowieści np. życia Jezusa została wciągnięta do ksiąg nie jest obowiązującym elementem Rygi na najciekawsze w ogóle sama pani lekarzowi atakuje związku, który rzucił rządzi grudkę ziemi z tego, że zabił w czasie i to jest raczej zamykał, ale nie jest dopuszczona nie nie stworzono na przestrzeni w tym takim, a nie ma legitymacji cywilnej jest to akcja jest herezja jedno właśnie tam jest charakter jest kara społeczna kara czasem nawet biologiczna kara postać ścięcia bez spania stał się za zgłoszenie, a niespójnej narracji jak na to patrzymy na tą na karanie za odstępstwo od narracji patrzymy z punktu widzenia organizacji społecznej to jest trochę mniej głupie Ada to znaczy, jeżeli jest także my długiej ewolucji nauczyliśmy się zupełnie bezwiednie poza rozmową tylko jak w takim rozumieniu grupowym ewolucyjny nauczyliśmy się, że opowiadania wspólnej historii gwarantuje spójność grupy natomiast wykraczanie przeciwko wspólnym rytuał komunikacyjnym te de konstruuje grupę AB oraz grupa ta konstruowana słabiej sobie radzi w trudnym środowisku i rzeczywiście zaczyna się pojawić tak, ponieważ takiej czysto organizacyjny powód, dla którego warto czasami pilnować spójności narracji detali tak to jest coś sam przychodzi trudno ja mam poglądy liberalne takie raczej właśnie otwarte, ale jak pan patrzy na komunikację nasze potrzeby organizacyjne właśnie z tego punktu widzenia to wychodzi tam konserwatyzm w zakresie opowiadania pewnej historii możemy swoje uzasadnienie historyczne i ewolucyjne tak się wydaje no na pewno na pewno ale, ale wracając tak by do naszej opowieści o nauce i o tym co ją oddziela od religii to by w nauce też to taki paradoks nasz postrzegania nauki, że to jednocześnie mamy taką często Air realistyczną wizję nauki, dla której mówimy, że nauka odkryła rzeczywistość z pojęciem rzeczywistości na części lokalizujemy łączymy jakieś pojęcie stałości okej jest rzeczywistość ona jest stała niezmienna sobie wokół niej żyjemy nauka pozwala nam do nich dotrzeć dzięki temu zyskujemy obietnice zwiększonej trwałości stabilności naszego świata już widzę jak radykalny konstruktywistów zaciera ręce wtedy uśmiecha się chytrze i co chodzi do kontrataku na takie dictum radykalny stąd oczywiście warto w tym za bardzo ludzie nie wynika to nie atakują to by było to było przez przenośnię oczywiście oczywiście rzecz w tym, że jak się państwu życie nauce tata rzeczywistość i nauki na nauce ciągle ucieka w stałość nauki wcale nie pan na tym, że nauka odkrywa to zostało niezależna rzeczywistość z dokładnie odwrotnie im dłużej nauka naukowiec patrzy przez lupę tę rzeczywistość dalej to znaczy te każda kolejna teoria podważa część poprzedniej zmienia obraz rzeczywistości naukowych osie bardzo szybko zmienia każdej dziedzinie od nauk fizycznych społeczne, więc de facto nie pojęcie rzeczywistości nie odkrywania rzeczywistości jest elementem, który jest tym najbardziej wartościowe z punktu widzenia nauki, ale właśnie te kryteria walidacji komunikacja Inter subiektywne ość reguły logiczne wnioskowania itd. to jest źródło stabilności, które oferuje nam nauczyli fakty nauka wspiera nas bardzo mocno komunikacyjnie w ramach tworzenia interes obiektywnie szerokiej pojemnych rzeczywistości, a wątpię szczerze mówiąc nie potrafilibyśmy np. tworzyć skomplikowane systemy prawne i organizacyjne naszych społeczeństw byśmy dysponowali autonomicznym systemem nauki, które umożliwia porządkowanie np. języka logiki, a dbanie o to, żeby działała reguła połączonego środka, chociaż działa podstawowe reguły wnioskowania argumentacji dzięki niemu potrafimy stworzyć bardzo skomplikowane na galę mieliśmy przed nauką to znaczy logika jest od nauki starsza i i dysponowaliśmy tymi narzędziami oczywiście to też fascynujące, żeby się przyglądać temu jak np. system prawny kształtował, jakie narzędzia w nim odgrywały istotną rolę z czego z, czego się wziął na ale, ale myślę, że tutaj nie potrzebujemy do końca do tego nauki nauka nam w pewnym sensie oczywiście pewna pewne aspekty tego wzmacnia usprawnia i kieruje np. naszą uwagę na jakieś obszary, które wymagałyby innej regulacji właśnie dlatego żeśmy się o nich więcej dowiedzieli, ale ale, ale chyba nie jest to jako źródłowy tak organizm chyba nie wiesz, ale dajemy się, że jakby o społeczne zupa też społeczne system, w którym istnieje system autonomiczny system nauki raczej nie poradzi sobie z systemem administracji prawa takiego cywilizowane zgoda zgoda aktor na coś tutaj one muszą, czyli być może to są to jest także one tak trochę takie pieczarki ewoluują na kolonii one muszą je jedno drugie musi przecież istotne jak zachowują swoje różnica jest funkcję, ale też eks opierają się współ siebie i w pewnym sensie też także np. sportowcem w tym systemie społecznym nowożytnym, ponieważ religia jest w jaki sposób oparta na kanał też w jaki sposób jesteś tam zakorzeniona czy też oparta o pewne rytuały religijne tym niemniej to napięcie pozostaje, a i wreszcie nieco społeczne funkcjonowanie nauki bym powiedział raczej dnia w pewien czy to miałeś na myśli to znaczy że, że nauka w ramach pewnej organizacji instytucjonalnej kulturowej przyjmuje pewne cechy np. które można znaleźć w różnych innych kulturowych instytucjach takich np. jak Sborna religijne czy kościoły podobnie jak różne inne organizacje nominalnie nie religijne, ale też nie naukowe, czyli jakieś stowarzyszenia np. albo jakiś mniej lub bardziej sformalizowane grupy, a tam wszystko mocno splecione nasz ten społeczny obszar nauki z nauką taką Arsen znał jako taką, żeby nas bardzo mocno splecione inaczej jest stały na stanowisku socjologii na obsesję wiedzy, że to problemy bardzo są połączone z naszą zdolność do, a wzrok i wiedzy mówi o tym, że bardzo ważnym czynnikiem, który jest źródłem innowacyjności wcale nie jest umysł wybitnego 1 uczonego doznały narracja bohaterska gminy, ale wszystko mamy to jest narracja bohaterska bohaterzy, którzy akta to tak nie raz zawiódł na atak nie działa dzisiaj komornik należała nie wiedziała, że mamy czas rzeczywiście te w tej jednostki odgrywały istotniejszą rolę niż dzisiaj, kiedy mamy do czynienia z takim niezwykle rozłożysty systemem gdzie, gdzie właściwie wszystko jest już efektem wspólnych wysiłków zespołu grupy tak dalej natomiast gdzieś tam wcześniejszych etapach na to oczywiście Innowacyjna jednostka, która na coś nagle wpada jakiś problem rozwiązuje dokonuje takiego odkrycia, które jest skokowe oczywiście nie jak ja się temu historycznie przyjrzeć to nigdy nie jest w takim trybie w jakim się o tym opowiada że to sam 11 i nagle wszystko wymyślił tylko jest cała siatka zależności różnych itd. ale ale jednak też zmienił się po prostu sposób funkcjonowania nauki tak, ale też w tym kontekście warto zwrócić być może uwagę na to czy ta narracja o tym odkrywcy komplementariusz jest Otóż ona jest elementem motywującym, a także być naukowca np. ta ona może opowieść o wybitnym człowieku, który doniósł ogień uratował swoją społeczność doniósł oświecenie odkrył coś może być niezwykle motywująco opowieścią dla zajmowania się nauką z strony mamy nauki, które de facto funkcjonuje bardzo społeczny bardzo operatywni to jest niezwykle istotne w nauce umiejętność kooperacji używania wspólnego języka wspólnych terminów pojęć tak dalej bardzo czasu nauce poświęca właśnie na wspólną pracę nad tymi samymi przedmiotami bardzo taki jest subtelnie skonstruowany natomiast drugi w otoczeniu nauki, bo nie bez związku z tym się w nauce naprawdę dzieje są takie osią narracji Obywatelska Prometeusz, który dowiezie ten ostatni, a są ten ostatni jest też otwarty do końca zapali to niska oświecenia dana raz kolejny niech mnie nie oddają prawdziwego obrazu nauki, ale mają fajny element taki psychologiczną powiedziałbym motywacyjny trwanie dyplomata urzędach zamyśla dowiedział Super pewnego momentu oczywiście, bo jak już szykują do tej skały tak dalej to zaczyna się gorzej tra, a nowe, ale też UE w jakby prowadząc dalej ten dyskurs chciałbym zahaczyć o ten temat, który sprowokuje dzisiejsze rozmowy mianowicie o różnego rodzaju takie narracje, które także dzisiaj funkcjonalną chcę się specjalizujemy miano się teorie spiskowe tego typu dziwne rzeczy, bo a, kiedy ja też miałem taki mamy zatrzęsienie zasadnym jest nawet, zwłaszcza w pandemii i bez wrzuciłem ten narrację w siatkę pojęć, których używam w trakcie moich wykładów i moich czasach naukowiec tak literaturoznawca osób fizycznych i weszło mi, że narracje spiskowe są swego rodzaju takie narracyjne wolne rodniki, czyli jak mamy współczesne społeczeństwo mamy jest system nauki system Religi system literatury system kultury każda z tych systemów ma swoje własne konwencję reguły porządkowania informacji do stworzenia narracji a kiedy czytam książkę funkcjonalną, a więc wiemy wiemy na czym polegają reguły jest kryminał tu opowieść o nowe dane firm stać wiemy, o co chodzi, mimo że często przedmioty przedstawione rzeczywistość stawia na tych ekstra kultury jak dalece odmienna od tego czego, czego doświadczamy na co dzień, a podobne wyniki bada też tam religii służymy różnych fantastycznych czasach, a jednak nigdy, ale nie działają nasz umysł taki sposób powiedziałbym taktyczne, jakie potencjalnie mogą działać teorie spiskowe my się osobiście wydaje, że w tym całym naszym społecznym rozgardiaszu istnieje też między tymi stabilnymi systemami społecznymi prawo religię państwo kultura istnieje przestrzeń Terra incognita taka przestrzeń niezabezpieczona przez Nika gdzie, gdzie biegają aktorzy, że są bez postacią w jakimś sensie jak twórcy teorii spiskowych i tworzą takie bez postaci owe narracje z naszego nasza narracja twoja ulubiona arteria ma ona czy też każda inna spiskowa jak się próbujemy nie czytasz tam nie ma logiki nie ma spójności nie ma wnioskowanie, że może nie działają podstawowe publiczne, a z drugiej strony agresja wszystko jest bardzo spójne logiczne przy zoo to jest paradoksalne bądź no, że jednocześnie z naszego punktu widzenia z punktu widzenia osób zadłużonych w tych tradycyjnych polach społecznych typu nauka typu kultura literatura ma być dziennikarstwo jest takim polu społecznym zobowiązują jednak reguł wnioskowań da natomiast trafiamy właśnie takich dziwnych ludzi opowiadających historię alternatywną rzeczywistość jest o tym głęboko przekonani z naszego perskich zaś perspektywy tam spójności nie ma oni opowiadają rzecz, która ich mniemaniu odkrywa realną, a prawdziwą prawdziwe ja bym powiedział, że nie ma tej rzetelności, której mówiliśmy, ale spójności jest spójność jest to jest jedna z takich właśnie najbardziej charakterystycznych cech tych narracji żony są niebywale spójna tylko trzeba wyłączyć pewne elementy, które są charakterystyczne dla tych sposobu pozyskiwania wiedzy o świecie, które byśmy nazwali rzetelnymi np. np. konieczność uznawania tylko tych twierdzeń o świecie, które są uzasadnione albo, które są wzmacniane dowodami tamtego nie ma tam dowodów nie trzeba no bo dowody mogą zostać usunięte przez kogoś, kto to dowody aktywnie przeciwko swoim machinacji chce zniszczyć no, więc to się mieści w logice i rzeczywiście on mógłby tak robić to jest najbardziej uwodzicielskie dnia rebelia nie niszczą te dowody, bo są tak potężni faktycznie jest to wyobrażalne, że je niszczą to są tak potężni taka przysługa historia Arianna znowu odsyła do tego do początku naszej rozmowy nasze do tego lekkości zwrócił uwagę, że przecież rządzą jaszczury drapieżniki niemalże, a wszystkie teorie spiskowe mają sobie taki 1 element wspólne to jest taki lęk przed nią oświetloną częścią pokoju i jest coś się, iż obszar, którego nie widzę jest ciemny, a tam co tam musi być złego stanu struktura rynkowa być może takich ludzi przyciąga, którzy jakimś sensie mają swoje mają w sobie schowane głęboko jakieś obawy niekoniecznie jakiegoś powodu nie osadzili się w rzeczywistościach tych takich stabilne Trybunału kultura publicystyka itd. takiego powodu tam się zagnieździć może pani przypadkowego może w ogóle nie decyzja, a ma natomiast mają w sobie potrzebę porządkowania świata mają sobie własne egzystencjalne dotyka nas wszystkich, ale być może dotyka nas wszystkich nierówno damy może niektórzy mają większą wolność tak jak wygląda świat jak tylko na rzeczywistość może rzeczywiście potrzebują wiary, że gdzieś tam jest, a siadam moim zdaniem odpowiedź latanie to jest w ogóle prawa początek wszystkich tego typu narracji zło spod ziemi zgoła innego miejsca on bardzo ciekawa słuchaj no bardzo z rzeczy z dużym w dużym żalem konstatuję, że błyskawicznie Hofman czas przeznaczony na teraz mowa proponuje wrócić do niej za jakiś czas zacząć właśnie od tego momentu który pod jej koniec się pojawił, czyli od teorii spiskowych o wydaje się, że ten temat dopiero zaczęliśmy warto do niego wrócić, bo nasza współczesna epoka to jest epoka teorii spiskowych bez wątpienia, więc bardzo serdecznie chciałam podziękować za to podziękują za fascynującą opowieść o opowiadaniu już na rację ona racjach no i oczywiście z góry zapraszam jakoś w październiku też po moim powrocie z urlopu na kontynuację tej rozmowy nad tymczasem raz jeszcze bardzo dziękuję dr Bogdan Balicki socjolog literatury z Instytutu literatury i nowych mediów Uniwersytetu szczecińskiego był państwa gościem bardzo dziękuję dziękuję widzenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA