REKLAMA

Czy samooczyszczenie Odry jest możliwe?

Gościnnie: Wyborcza, 8:10
Data emisji:
2022-09-19 10:10
Prowadzący:
Czas trwania:
19:24 min.
Udostępnij:

Z Odry nie wyławia się już ton śniętych ryb, ale czy to oznacza, że możemy być spokojni o drugą rzekę Polski? Czy katastrofa z tego lata może się powtórzyć za rok? Co trzeba zrobić, by obniżyć zasolenie rzeki, które spowodowało zakwit złotych alg? Jaki wpływ na środowisko mają otwarte systemy chłodzenia stosowane głównie przez elektrociepłownie? Czy da się szybko stworzyć sieć monitoringu wód polskich oraz jaki wpływ na czystość rzeki ma jej regulacja? Jakub Chełmiński z "Gazety Wyborczej" rozmawia z Sebastianem Szklarkiem, ekohydrologiem, założycielem bloga Świat Wody. Rozwiń »
Gorąco zachęcamy też do podpisania przygotowanej przez "Gazetę Wyborczą" i Greenpeace petycji o utworzenie Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry: https://chronmyodre.pl
Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na listy@wyborcza.pl. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
podcast realizowany w ramach akcji wyborczej 1 planeta jedno życie technologia dla klimatu czytaj więcej na wyborcza PL jest ósma 10 podcast gazety wybór rozmawiamy o Odrze o tym czy katastrofa tego lata może powtórzyć się za rok ósma 10 podcast gazety wyborczej dzień dobry państwu to jest podcast ósma 10 000 Jakub Chełmiński, a moim państwa gościem jest dzisiaj pan Sebastian Szklarek hydrolog założyciel bloga świat wody witam pana dla państwa chciałby wydać od katastrofy Rozwiń » w Odrze trochę minęło czasu jakoś przycichła, a chcę zapytać pana specjalista jest już spokojny o Odrę na nianię, bo ile oczywiście sztych martwych ryb nie wyłania się przed nie słuchać, żeby to było jakieś masowe ilości tego wcześniej to oznacza, że tego problemu nie ma, bo na tę chwile cała uwaga skupiła w tym momencie tych złotych walkach i to jest coś co dominuje w przekazie natomiast nadal brakuje w tym takim głównym przekazie od instytucji rządowych informacji, że to wszystko ma przyczynę trochę inną, że powodem tej sytuacji, że ona miała szansę w ogóle się zaistnieć jest to, że mamy zanieczyszczenie Odry w postaci zasolenia kanału gliwickiego i że to wszystko jest też jeszcze zidentyfikowane przez zmianę klimatu, czyli przez wyższe temperatury powietrza przestaje wody niższy stan wody w rzece, a 2 czynniki zasolenie i zmiany klimatu, a jest 1 wspólny czynnik, czyli spalanie paliw kup pan nie zastanawia przede wszystkim czy co za rok znów będziemy mieli zupełnie niski poziom wody i będziemy powtórkę, a jest taka szansa na to można porównać do tego jak są zakwity sinic znamy my też zakwity sinic już obserwujemy dłuższego czasu grupy glonów znamy trochę lepiej nie znaczy, że nadal wiemy wszystko, bo wiemy, że one z kwity występują natomiast tak też mechanizmy powstawania zakwitów jeszcze szczególnie patrząc na toksycznych zakwitów, które właśnie kontekst nie mogą produkować no to tutaj mechanizmy są cały czas rozpoznawane co powoduje, że dany zakład jest toksycznej, jakie czynniki wpływają na ilość tych toksyn wiedza naukowa już tam jakieś pierwsze odpowiedzi daje natomiast cały czas jeszcze nie poznaliśmy bardzo dobrze tych mechanizmów, żeby być pewnym jakich warunkach to wszystko się dzieje powstaje, więc w przypadku glonów, które do tej pory w Polsce na taką skalę nie rozwiną no to tutaj znaków zapytania takich co czy w przyszłym roku może być to jest trochę więcej natomiast, jeżeli te glony występuje w Odrze to jest niewykluczone, że w przeszłości takie zakręty nie będą się pojawiać, jeżeli znowu się pojawią korzystny dla niego warunki to znowu możemy mieć masowy zakwit tego planu tak to jest w innych częściach świata, gdzie właśnie raz na jakiś czas tam, gdzie rząd występuje to właśnie obserwuje się co jakiś czas takie toksyczne zakwity, które powodują właśnie masowy pobór czy to co powinniśmy zrobić na teraz to co szybko wiemy możemy po prostu przestać tę rzekę solić to, że rozumie, że są niezbędne do tego plan tak to jest coś co możemy spróbować część w miarę szybko tak, bo zmiana klimatu bardziej proces długotrwały, a nadto zasolenia jako ten czynnik, który jesteśmy w stanie znacznie szybciej regulować możemy kontrolować zasolenie Odry do takiego poziomu, żeby właśnie na bardzo mocno zminimalizować ryzyko występowania tej złotej algi na tak masową skalę załóżmy, że to się udało wiemy, że rzeki mają dość duże zdolności takie regeneracyjne możemy oszacować, kiedy Odra wróci do stanu sprzed tej katastrofy, kiedy sama się oczyści jeśli nie będziemy się dokładać nowych problemów, a także chodzi o samo oczyszczanie się to kwestia jeśli chodzi o zasolenie NATO tutaj procesami, które pozwalają ograniczyć to jest roszczenia tak naprawdę, więc jeżeli założymy, że przestajemy w takich ilościach zasolone wody kopalniane czy przemysłowe wprowadzać do Odry czy jej dopływów no to dość szybko powinno to szalenie się zmniejszać inne zanieczyszczenia to na wszystko zależy od specyfiki natomiast to kiedy gdyby Odra powróci do stanu sprzed to tak naprawdę zależy od tego co ten masowy zakwit spowodował, bo tutaj badania trwają zarówno na nad rybami innymi organizmami, które w wodzie żyły o zespoły naukowe wiem, że różnych odcinkach Odry badają teraz albo już przebadali teraz analizujemy próbki pobrane i tak naprawdę dopóki o nich nie dostaniemy informacji co się zmieniło jak szybko się odtwarza to też ciężko oszacować ile czasu nam Zanie powrót do stanu sprzed, a możemy coś robić, żeby przyspieszyć taki proces nim są technologie oczyszczenia rzek oczywiście pierwszy przychodzi Głowiak jest to takie skażenie ROPO pochodnymi substancjami dyski mechaniczne zbieranie tego, a w tym przypadku może jakoś pomóc tej rzece w przypadku zostanie też trudno było naturalnie to, gdyby proces rozliczania technologicznie cała postu systemu odsalania wody stworzyć, bo to jest skuteczniejsze nie możemy dopuszczać wody, jakie zimowych odwołano bo to by zaburza było lokalny, a obieg wody mogłoby powodować problemy najlepszej najefektywniejsze to jest właśnie obcinanie źródeł zanieczyszczeń u ich początku, czyli właśnie narzutem albo po prostu trzeba to było też rzuty przed odprowadzaniem, bo rzeki ocalać i to sól np. tam wykorzystywać w różnych innych procesach albo podobnie jak jest system Olza przy Południowej granicy Polski z Czechami tam jest taki system, który zbiera wodę właśnie kopalnianą tamtego regionu koło Raciborza nie on pozuje ze zbiorników, które gromadzą konsol Anka wodę w zależności od tego jak wysoki poziom Odry jest na wejściu z Czech do Polski, jaki jestem zasolenie i z tych zbiorników retencyjnych ram wprowadza się na salony ścieki, ale w takim stopniu, żeby tego zasadnie nadmiernie zwiększy natomiast w przypadku kanału gliwickiego nie słyszałem o takim dużym systemie może być taki przed każdym rzutem na powiedzmy na terenie zakładu czy odprowadzenia wody Skopania, ale tego nie wiemy do takiej informacji też nie znalazłem no i zasolenie kanału gliwickiego, które teraz w ramach monitoringu Inspektorat ochrony środowiska są udostępnione stronie to pokazuje, że to zasadne jest wysokie, nawet jeżeli takie systemy są to albo nie funkcjonuje prawidłowo albo po prostu nie wydajna na tę sytuację cale nie wody jest kosztowne przede wszystkim ze względu na energię, która jest potrzebna tego można scalać obraz przez odparowanie czekając na wysokie temperatury nawet jest temu procedury trwały, a pompy na kopalniach muszą dostać pracować, więc to muszą być też potężna infrastruktura, która by to na bieżąco mogła ca lat to jest też prawdopodobnie na sprzęt, który się do tej pory realizował na taką skalę, bo to jest szerszy problem to człowiek na środowisko, że bardzo często koszty działalności nie są wliczone w dany produkt szczególnie kosztów oddziaływania na środowisko tak tak samo jak przy spalaniu, chociaż przy spalaniu paliw kopalnych mamy ten system opłat za emisję Ilonę, gdyby je częściowo z taką rekompensatą tych kosztów środowiskowych to w przypadku np. wprowadzania ścieków dowód tego nie ma, więc nie kalkuluje się dokładnie potencjalnych strach jak nie atakuje tych strat niezliczone czy koszt odprowadzania ścieków no to wtedy ciężko, żeby takie technologie były opłacalne, bo za czytanie jest zrzucić ten czarny czasem tak potem wychodzi także mamy kilkaset ścieków do Odry w ogóle nieznanym wodom polskim i to się dzieje wydaje się w całej Polsce, bo chciałem zapytać pana też katastrofy, bo pana od rzeczywiście, bo nagłośnione znana, ale takich lokalnych podtruł rzek jest znacznie więcej prawda tak tego jest znacznie więcej to często się gdzieś tam lokalnie szczególnie na grupach różnych wędkarskich się pojawiają takie doniesienia informację, że biednym drugim miejscu kraju, a sam zrzucane ścieki oni niewłaściwie oczyszczone tak, bo w ogóle nie oczyszczona często właśnie, nawet jeżeli to są zinwentaryzowane, a zrzuty ma posiadające odpowiednie zezwolenia, a no to problem jest taki, że nie ma ciągłego monitoringu one w przypadku zakładów przemysłowych rozporządzenie dotyczące wprowadzania ścieków mówi o kontroli co najmniej raz na 2 miesiąca w przypadku oczyszczalni ścieków komunalny to jest od długu do 24× w roku o zależność wielkości takiej oczyszczalni na, ale to i tak nie pokrywa wszystkich godzin w ciągu roku, więc pozostawia to takie pole do popisu, jeżeli ktoś chciał właśnie pozbywać nieodpowiednia jakość ścieku bardzo często, jeżeli nie ma ludzi Terenia to ciężko wyłapać właśnie wędkarze najczęściej na młodą przebywają oni są pierwszą taką społeczną strażą no i tak naprawdę, jeżeli nawet nikt tego nie zauważy i ryby do góry brzuchem nie zacznie napływać na rzece na zbiorniku na to tak naprawdę możemy tego nie widzieć nawet, że gdzieś dalej się pojawi jakiś w nadmierne zanieczyszczenie to już może być efektem kumulacji różnych czynników i ciężko wtedy znaleźć sprawcę do tej pory prawo było też tak konstruowane, że nawet jak się dało znaleźć sprawcę to kara 500zł to było nic w porównaniu do tego ile taki przedsiębiorca, bo taka oczyszczalnia może zaoszczędzić na procesach oczyszczania to ten system monitoringu, którym Pani Minister mówiła minister Moskwa teraz zostanie stworzony wreszcie także za setki milionów złotych to jest długi proces co się da szybko zrobić już przykład przyszłym sezonie będzie działał technologia jest znana na świecie stosowana nawet podejrzewam, że niektóre instytuty może badać czy nawet pasty jest tam takie stacje skuterów badawczych mają na kwestie, żeby to stworzyć taką sieć zintegrować się właśnie z jakim systemem teleinformatycznym, żeby to była bieżąca galę jak się chce oddać się zrobić tak szybko natomiast na tle trzeba pamiętać o opóźnionej reakcji takiej administracyjną instytucjonalni, która wydłuża procesy łącznie z postępowania przetargowe tak, jeżeli nie pójdzie jakimś ci specjalnym trybem to może jeszcze potrwać natomiast no technologia jest na tyle znana, że to powinno w miarę szybko zaistnieć problemem takim jeszcze może być ewentualnie, że ilość punktów, bo z tego co widziałem na stronie Narodowego funduszu środowiska były jakieś dokumentacja właśnie dotycząca tego systemu konsultacji społecznych wyłożone tam było pan zapis, że 9000 takich punktów ma takiej stacji ma powstać konserwy brać pod uwagę to dla komina to pytanie czy firmy, które tworzą ten sprzęt sprzedają będą w stanie w tak krótkim czasie taką już dostać go już pewnie taki proces etapowanie w jaki sposób rozmawiamy o technologiach mnie zaskoczyło, że elektrociepłownie w Polsce niektóre przynajmniej wciąż jeszcze, korzystając z tego systemu chłodzenia otwartego wodę, który polega na tym, że czerpią wodę nad Wisłą się dzieje m.in. chłodzą wodą z rzeki swoje instalacje pociąg praktycznie gorącą, wypuszczając z powrotem to podobno sprawia, że tak lokalnie, żeby się wręcz gotują jak donoszą lokalne media czy to tak faktycznie działa czy gotują to może też aż tak miano to gotowanie wody mamy raczej duże 100 stopnia taka woda nie jest na pewno odrzucana natomiast no trzeba pamiętać, że ekosystemy wodne są wrażliwe na niewielkie wahania temperatur nawet woda cieplejsza 12 stopnie już znacząco zmienia proces zarówno w ekosystemie jak w poszczególnych organizmach tym samym to ma wpływ też w rozporządzeniu jest, że górna granica po nie może być mniejsza niż 35 stopni, więc nie był tak popatrzeć latem może nie będą jakieś duże różnice w tej chwili, jaki potrafią się także by do 20 takich zwolnień płynące z 2627 czy tak teraz Mączka Odra w trakcie jest to, że tam z tych wyników miała tam punktami nawet 28 stopni podejrzewam, że lokalnie nawet mogą podpalić 30 przy największych upałach natomiast no to te mogłem nawet niewielkie różnice w trakcie 26 do 35 posiedzenia na to, że za różnica to można też było popatrzeć na nasz organizm tak mamy 7 temperaturę tam 366, a podniesienie już 1 czy 2 stopnie już powoduje, że męczymy się z gorączką i podobnie reagują organizmy wodne, więc tutaj ma dla mnie znaczenia na matę też znaczenie szczególnie w okresie zimowym, kiedy rzeki powinny się ochładzać przychodzi taki stan uśpienia albo spoczynku testowania procesu, a tu jednak jest temperatura na zrzucie z takich elektrowni na tyle wysoka, że te organizmy nawet na jakoś funkcjonujemy nie usypiają zaburza cały cykl taki naturalny, a elektrownią otwarty system chłodzenia po prostu jest tańszy też i przerobienie tej technologii na zamknięty system to jest kosztowne do miasta na drugą stronę, jeżeli mamy dążyć do wygaszania elektrowni węglowe no to tak naprawdę chciałoby to doprowadzić jak najszybciej ani teraz przebudowywać na zamknięty system chłodzenia rozumiem jak trzeba patrzeć długofalowo, choć mnie jakoś proszę o to, że jedne elektrownie mogły to zrobić inne wciąż z tym zwlekają wywodzi się też sprawa już dawno załatwiona, a jednak nie na nie jeszcze nie zmieni też tak w tej technologii nie chodziłem nie wiem czemu też niektóre mają zamknięta czemu nie natomiast na tym etapie co teraz jesteśmy tak naprawdę jak przed prostą radę, że tego węgla już nie przebudowywać tych istniejących elektrowni tylko jak najszybciej wygasić, zastępując innymi niskoemisyjnych liczyła jeszcze na koniec chciałem zapytać o właśnie czyste, że w kontekście tych planów, które wciąż wracają np. katechizacji Wisły czy dalszej regulacji Odry czy może właśnie, iż w drugą stronę natury racji Odry, jaka rzeka będzie czystsza gra, ale czy rzeka będzie jak będziemy odcinać źródła zanieczyszczeń to jest w ogóle etyczne ważniejsze podejście w dbaniu o jakość wody po, jeżeli nie odetniemy, a zanieczyszczeń u źródła to czy to będzie naturalna rzeka czy przekształcona przez człowieka to każda z nich ma jakąś swoją ograniczoną pojemnością tak MEN naraz za dużo wody też nie jesteśmy w stanie być tak samo każda rzeka, która przyjmuje różne zanieczyszczenia z obszaru BOR, które wnioskowałem nie jest w stanie wszystkich przyjęć zawsze jest moment progowych, kiedy nawet naturalne rzeki mogą sobie nie realizują z roszczeniami, a czy rzeczywiście naturalne rzeki jest z roślinnością wodno podwodną z jakimi zakolami spowolnienia przepływu przyspieszeniem, czyli wyższej Rosa no to wszystko powoduje, że proces samooczyszczenia się, że są wydajniejsze i w ten sposób też wydajnie usuwają zanieczyszczenia przez co ich odporność no właśnie niekorzystnego zjawiska się zwiększa, więc tutaj w kontekście tego czy regulacja czy naturalne, bo to regulacja na pewno nie poprawi stanu rzek nie przyspieszy procesu samooczyszczenia, którzy tworzy coś takiego jak te słynne osady denne za np. zaporą na zalewie włocławskim ME wiemy co tam przy dnie jest czym to grozi najczęściej, bo przekaz trafia informacja, że mamy ileś tam jak i zanieczyszczeń zgromadzone w tych osadach natomiast tekst mojego punktu widzenia z punktu widzenia naukowego potrzebna jest informacja, jaka jest, gdyby gęstość, czyli ile mamy danych zanieczyszczeń w kilogramie takiego osadu z, bo to tak naprawdę mówi o potencjale zanieczyszczenia zagrożenia, jeżeli ta ilość zanieczyszczeń na kilogram tych osadów dennych jest duża no to może okazać, że to porównywalnie będzie tyle co np. prawie występuje i to procesami naturalnie uda się usunąć, a te czynności właśnie tam również załącznik do osób pochodzą z tego, że to jest bardzo duży zbiornik jechałby tam przez gromadzi już bardzo dużo między, czego zaczyna przenikać to właśnie te pochodzą takie może być nawet astronomiczne kwoty i zanieczyszczeń ilości, które do człowieka przemawiają natomiast z punktu widzenia zarządzania środowiskiem i radzenia sobie z tym za część ziemi to się mogą okazać nieduże poziomy, które można byłoby spróbować o wydobyciu tych osadów cześć na brzeg oczyścić i wykorzystać ten osad na różne cele kant to coś nawet na bardzo ci teoretycznie jest możliwe pozbycie się tego problemu wszystkie wersje te nie do ruszenia w Grecji skazani na tę osadę i już nie wiadomo jak długo, o czym to potrzebne byłoby porządne opracowanie, które do tej pory chyba nie powstało przed takim nie widziałem, a które naprawdę właśnie z jak nocowało jakieś zagęszczenie tych zanieczyszczeń w posadach tak, bo to jest podstawowa informacja, na podstawie której można podejmować dalsze kroki decyzję rozumiem dziękuję bardzo, się na koniec się tylko zapytać czy popiera pan petycje naszą grę PiS-u o stworzenie parku Narodowego na dolnej Odrze także kraje te tereny chronione są ważne, chociaż z drugiej strony, jeżeli co nawet jakimkolwiek stopniu utrzymać żeglugę pewnie byłoby próba jakieś przepisów regulacyjnych natomiast tak my potrzebujemy terenów chronionych i żeby chronić to co jeszcze z nim stało tak mocno przez członka przekształcą dziękuję bardzo, zapraszamy państwa do podpisywania petycji pod adresy chroni od PL tam też jest dokładnie wyjaśnione, dlaczego warto ją chronić i dziękuję bardzo, rozmowę moim państwa gościem był Sebastian Szklarek z bloga świat wody dziękuję, a ja nazywam się Jakub Chełmiński dziękuję bardzo, gazety wyborczej podcast realizowany w ramach akcji wyborczej 1 planeta jedno życie technologia dla klimatu czytaj więcej na wyborcza PL w Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE: WYBORCZA, 8:10

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA