REKLAMA

"Irracjonalna" ekonomia jest przyszłością?

Poranek Radia TOK FM - Weekend
Data emisji:
2022-10-15 08:40
Prowadzący:
Czas trwania:
14:14 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
z 43 w tym tygodniu przyznane zostały nagrody Narodowego centrum nauki dla młodych naukowców ratami zostanie prof. Michał Bogdziewicz badaczy z uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu zajmujący się ekologią lasów prof. Piotr Wcisło z Uniwersytet Mikołaja Kopernika zajmujący się m.in. ciemną materią gratulujemy oraz pani prof. Karolina Starzyńska Uniwersytetu Warszawskiego nie pani profesor zgodziła się być naszym gościem dzień dobry pani profesor czy dobre bardzo miło Rozwiń » pani otrzymała nagrodę za nowatorskie modele teoretyczne pozwalające na badanie wpływu ograniczonej racjonalności różnorodności preferencji i interakcji społecznych na polityki klimatycznej wielkie gratulacje bardzo dziękuję panią zapytać pani profesor do czego służą te modele teoretyczne dla państwa dla naukowców to jest rzecz naturalna chleb powszedni powiedzmy proszę o to dlaczego jest czy to służy do przewidywania przyszłości test ubieranie zachowania społeczeństwa matematykę w jak to wygląda co takiego jasne cała ekonomia w ogóle bardzo matematyk Giovanni i buduje na modelach teoretycznych, żeby przewidywać np. inflację stopy bezrobocia i ja zajmuje się czymś bardzo bliskim robią modele teoretyczne tylko one używają nowej ekonomii i podejścia wielu agend owego, żeby i ono już nie tylko służy do przewidywania przyszłych trendów, ale do analizy polityk na po poziomie mikro, czyli wpływających na nasze zachowania może, żeby lepiej pokazać świat ważne są modela, bo wykonamy one są taką niszą, która teraz, gdyby nie ma swoje swoje 5 minut momentum, które może będzie ekonomią oczywiście przyszłości to wierzę, ale on już zrewolucjonizowało modelowanie np. chorób zakaźnych jak kilo ma liczne, kiedy analogicznych i dotychczas, zanim weszły modele wiele agentowi przewidywaliśmy po prostu dynamika pandemii patrząc tak upraszczając bierzemy zagregowane chodzenie patrzymy ile osób się zakażeń w celności tego ile do tej pory osób było zakażonych i to świetnie przewiduje właśnie takie fale pandemiczne, ale dopiero, kiedy wyszło modelowanie wiele agentowi zaczęliśmy to modelować jako sieć agentów, którzy mają jakiś preferencji indywidualne zachowania charakterystyki wiek sposób interakcji społecznych i takie modele dopiero pozwoliły nam przewidywać, ale projektować polityk, które są bardziej skuteczne okazało się właśnie wiele w zależności od wieku lub chcą mieć wiele ludzi na żywo jest interakcja wyjaśnimy wiele agentowi to należy rozumieć jako wielu czynnikom wie, że bierze pod uwagę różnie no właśnie to co znacznie, że rzeczywiście modeluje my pojedynczych agentów w sieciach bukiet takie marzenie, jakie już bardzo nam profesora to interes nazwiska, że będziemy modelować w ogóle cały świat każdego każdą jednostkę, która jest na świecie i jak one wchodzą ze sobą w interakcję i co z tych interakcji wynika i to jest dzisiaj się dzieje np. mamy taki model dla Austrii, gdzie mordują każdego obywatela w takim modelu ekonomicznym i on jest opisane, jakie ma dochody jak wiek ile wydaje i uznać czynności, jakie oni dokonuje i patrzymy co z tego wynika, żeby szacować np. skutki powodzi, bo jeżeli wiemy ile ludzie, jakie mają majątki, kto mieszka z zagrożonych terenach to możemy bardzo dokładnie szacować straty ekonomiczne z powodu zmian klimatycznych i no właśnie zmiany klimatyczne polityki klimatycznej to jest coś się pani szczególnie zajmuje też w kontekście racjonalności czy też ograniczonej racjonalności, bo nie wyczytałem zwykle te modele zakładają racjonalność agentów ludzi, którzy w nich występują na LM wiemy właśnie racjonalni i nie jesteśmy tak naprawdę tylko nie mam pojęcia w jaki sposób można naszą nieracjonalność wpisać w taki model skoro jak rozumiem można być nieracjonalnym na różne sposoby to jak państwo starą jasne jeszcze zajmuje tak nieracjonalności duża może wpływać na długofalowe misję np. na post zrobimy takie błędy poznawcze jak czy kupujemy coś patrzymy wyłącznie na cenę, a nie, ale taką do zapłacenia tym momencie to się np. odnośnie do samochodów lodówek, ale ta cena to nie jest tylko same płacimy dzisiaj, ale także za użytkowanie później i te produkty, które zużywają mniej energii zazwyczaj są droższe więc, popełniając błąd poznawczy, że patrzymy tylko na cenę do zapłacenia dzisiaj nie długim okresie kupujemy coś co jest energetycznie nieefektywny i płacimy więcej w długim okresie, ale ma też negatywny skutek nie tylko dla nas naszych budżetów, ale też dla zmian klimatycznych, ponieważ generujemy więcej misji, więc to są takie błędy poznawcze które, jeżeli uda nam się skorygować za pomocą polityk będą miały bardzo duże znaczenie na poziomie makro dla zużycia nerki to kto to robić, bo no trudno jest nas przekonać pojedynczą osobę, żeby jednak kupiła właśnie coś droższego w tym sklepie szczególnie, kiedy mamy sytuację taką, jaką mamy, więc my jako społeczeństwo pozostaniemy nieracjonalnie tak to będzie wyglądał tak przynajmniej rozumiem, więc jak to zmienić, kto powinien tym jakoś zarządzać to nie jest, że aż takie trudne ponieważ, kiedy wchodzimy do sklepu bardzo często zeszła manipulowanie, żebyśmy kupili coś co nie zawsze chcemy, że zaczyna od układu produktów na półkach to co jest przy kasie wiemy jak ludzie podejmują decyzję i jak ulegają różnym błędom poznawczym to samo się dzieje tutaj i np. taką polityką, która pomaga nam pokonać będzie taki zwykły Lejba ring, gdzie przecenie aktu co widzimy w sklepie piszemy też długofalową cenę wylicza się i będziemy płacić za paliwo np. kiedy kupujemy samochody broń w sklepie ale kiedy porównujemy samochody online i sama taka informacja, jeżeli dobrze zaprojektowana i rzuca się w oczy konsumentowi zmienia nasze zachowanie, więc w tej, gdyby wyboru kilka polityk jest to taka architektura, że fizycznie ustawiamy w różny sposób produkty, które chcemy, żeby konsument kupił albo działamy na jej na niego informację albo robimy opcję podstawowe takie, żeby były sprzyjające środowisku podobnego jest w pomaga racjonalnie robić zakupy w momencie, kiedy przyjrzymy, że cena za kilogram za dany produkt wtedy takie różne manipulowanie objętością produktów i jego ceną powoduje, że jesteśmy na to bardziej odporni widzą właśnie cena za kilogram to tak to rozumiem, ale ja proszę powiedz pani profesor w takim razie to co powinno być na takich etykietek właśnie w ślad węglowy jakoś opisane tak jak mamy np. z Calais energooszczędności w RTV to jest już dość dobrze znamy jesteśmy w stanie właśnie widzimy, że supertajne lodówka jest np. mało energo oszczędne, więc będziemy więcej płacić za prąd i to powoduje, że część z nas przyjmie kupi bardziej energooszczędną lodówkę tutaj powinniśmy mieć coś podobnego, jaki właśnie skalę śladu węglowego, a tak tak eksperymenty pokazują, że jeżeli idziemy do sklepu kupujemy nowe takie produkty jak masło czy margarynę i one są oznaczone, która z nich ma jakiś, jaki jest jej ślad węglowy to będzie wpływało na wybór konsumenta jest to o tyle ważne, że tradycyjna ekonomia będzie chciała wpływać na nóż na nasz wybór tylko za pomocą cen, a ceny zawsze i że nałożymy podatki one po pierwsze, budzą opór po drugie, wpływają na nasze wybory w taki nakazujące sposób ekonomia behawioralna polega na tym, że daje nam możliwość wyboru, ponieważ nikt nam tego nie każe robić nie zwiększamy cen, ale jest czysta informacja, która zmienia nasze zachowanie i rzeczywiście c w ślad węglowy jedno takich możliwości kupcie informacja o nim wpływa na wybór konsumenta czy wojna nie wywróciła jakoś modeli do góry nogami to było brane w ogóle pod uwagę różnych modelach teoretycznych i Czyż nie usłyszałam wołania wojna uczą Ukrainie nie wróciła modeli do góry nogami to było przewidywane jakoś przez państwa nie wojna na Ukrainie nie była przewidywana przez takie modele to nie jest też to czy ja się zajmuję się zajmuje zmianami klimatycznymi kryzysami kim długofalowym czy o wojnie na Ukrainie czy jej cena, ale mogły się po prostu w kontekście tego, że różne są koszty związane z odchodzeniem od paliw kopalnych i też wojna w pewnym sensie spowodowały, że koszty są dla nas i istotnej rosnącej treść czeka ciekawa byłam na ile to jakoś brane pod uwagę, ale zostawmy w takim razie to proszę powiedzieć na ich toczą się pani zajmuje może być właśnie przekładane na rzeczywistość czy czy jest pani w stanie np. przy nich gotowy zestaw zaleceń dla polityków pokazać na biurko położyć powiedzieć zróbcie tak dzięki temu będziemy mieli szansę na lepsze lepszą politykę klimatyczną i na uniknięcie najgorszego scenariusza jeśli chodzi o kryzys klimatyczny jasne jest zajmuje takimi rzeczami, że kiedy znane politykę klimatyczną ona wyprowadzona z takich ładnych abstrakcyjnych modelach tradycyjne ekonomi on w rzeczywistości albo nie są wprowadzane albo nie są efektywne, więc wtedy robi takie modele wielu agentowi, żeby zobaczyć czemu jak temu zapobiegać, jakie są ryzyka i w jednym z takich modeli pokazywałam, że tempo transformacji energetycznej jak szybko inwestujemy z odnawialną Energie i ma duże znaczenie dla stabilności finansowej i to w ogóle taki obszar, gdzie ekonomia nowa ekonomia ma najwięcej osiągnięć właśnie stabilność finansowa, ponieważ modeluje całą sieć banków i pokazujemy jak rozłożyć w niej ryzyko, żeby system stabilne dlatego mówię, że możemy wszyscy wiedzą ale kiedy inwestujemy energię odnawialną, bo teraz się już w Polsce dużo nuklearnej to one nie są finansowane z budżetu państwa tylko często są przez pożyczki i te budynki są zbyt duży, żeby 1 bank je finansowo jest rozkładane kilka banków składa jak wygnanie i to jak duże są pożyczki i ile banków bierze udział będzie wpływało na na stabilność finansową jak pokazywane przykład, że zupełnie inaczej wygląda czas formacja w kraju, który jest oparty na węgiel, a inaczej na gazie rozum, że teraz Europa cała odchodzi okazu ze względu na kryzys, jaki mamy z te przewidywania były robione wcześniej inną rzeczą, którą pokazuje, kiedy ekonomia klasyczna zakłada, że rynki są zawsze równowadze nie mamy bezrobocia i to takie wideo wyidealizowane rynki i projektujemy podatek węglowy jak pokazuje, że on będzie miał zupełnie inną dynamikę, jeżeli weźmiemy pod uwagę nierówności społeczne, że im większe nierówności tym np. mamy niższy wzrost gospodarczy ten podatek powinien być mniejszy co się dzieje, że tylko nie uwzględnimy święcimy mieli zupełnie inne jest na narzuciła taki podatek i wyidealizowane na gospodarkę, która bardzo nierówna Kaleta z rzeczywistości będziemy mieli bardzo negatywne skutki redystrybucyjne, czyli więcej osób taki podatek może wepchnąć ubóstwo, czego byśmy chcieli premier Mateusz Morawiecki niedawno w radiowej trójce powiedział coś takiego dla niektórych ludzi polityka klimatyczna jest ważniejsza niż człowiek dla mnie ważniejsze jest człowiek tak się zastanawiam czy to nie jest właśnie sposób myślenia, który nie zauważa tej całej złożoności tego, że to, jaki będzie klimat właśnie ma znaczenie dla człowieka jako takiego społeczeństwa dla nas wszystkich czynie właśnie takie myślenie ekonomiczne, a to myślenie polityka, który musi osiągać coś w krótkim okresie ponieważ, ale obowiązkiem polityka tak naprawdę powinno być myślenie długofalowe, bo dla nas osób zajmujących się tematem człowiek też jest najważniejsze tylko, że życie w długim okresie, jeżeli nie zapobiegniemy zmian klimatycznych będzie nie do zniesienia, iż Afryka się całkowicie oczek, jeżeli będziemy mieli masowe migracje będziemy mieli chaos ludzie naprawdę padną ubóstwo już teraz mamy olbrzymie straty na szkodę w rolnictwie i będzie coraz więcej coraz więcej z powodu zmian klimatycznych, jeżeli mówimy to nie jest kraj do właśnie czy zajmiemy się człowiekiem czy klimatem klimat jest dla nas fundamentalne dla naszego funkcjonowania przeżycia w długim okresie dziękuję panie bardzo za rozmowy jeszcze raz gratuluję nagrody Narodowego centrum nauki dla młodych naukowców pani prof. Karolina Sawka żeńska z wydziału nauk ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego była z nami dziękujemy pani profesora dziękuję przypomnę, że jutro z kolei rozdanie nagród naukowych tygodnika polityka Radia TOK FM jest patronem medialnym tych nagród i są zawsze fenomenalnie naukowcy, więc proszę śledzić Szanowni Państwo co się tam wydarzy ósmy 57 kończymy sobotni poranek audycję przygotował Michał Tomasik realizował Maciej Gorczyński za chwilę informacje po informacjach na audycję wybory w toku zaprasza państwa Dominika Wielowieyska Karolina Głowacka dziękuję miłego weekendu Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PORANEK RADIA TOK FM - WEEKEND - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Więcej niż na antenie! Teraz TOK FM Premium 30% taniej: podcastowe produkcje oryginalne, Radio TOK FM bez reklam i podcasty z audycji. Nie zwlekaj, słuchaj wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA