REKLAMA

Ukraińcy w 20leciu międzywojennym w Polsce. W polityce, nauce, kulturze, w Powstaniu Warszawskim

Babel. Rzeczpospolita Multi-Kulti
Data emisji:
2022-10-21 19:00
Prowadzący:
Czas trwania:
45:40 min.
Udostępnij:

Co najmniej co 10-ty obywatel w II RP był Ukraińcem. Stąd też w dwudziestoleciu międzywojennym funkcjonowały ukraińskie partie, gazety, organizacje, grupy literackie, a jeden z Ukraińców został nawet wicemarszałkiem polskiego Sejmu. W tym odcinku usłyszymy o szalonych ideach, o politycznych debatach, o zmianach wyznania, często z powodów matrymonialnych, ale też o ikonie ukraińskiego nacjonalizmu, której praca w nocnych klubach nie przeszkodziła zostać... nauczycielką. Będzie też zabójstwo na tle kanonicznym, czyli archimandryta zabija arcybiskupa. Wystrzałem z pistoletu.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Babel, czyli Rzeczpospolita multikulti cykliczny podcast piątką popołudniową porą dzień dobry mówią Adam Balcer Paweł Sulik, o czym dziś będziesz mówił w dzisiaj opowiemy wam w Warszawie międzywojennej ukraińskiej w Warszawie międzywojennej i jaką rolę ważną odegra Warszawa Warszawa w historii Ukraińców jako stolica dla tych, którzy byli obywatelami Polski, czyli zachodnia Ukraina dzisiejsza rząd na emigracji ukraińskiej tak nic nie możemy nieformalna stolica znaczenie Rozwiń » chodzi o cerkiew w myśl polityczną literaturę płynnie przechodzimy pamiętacie w poprzednim podcaście właśnie kończyliśmy grób nieznanego żołnierza tak ją okres międzywojenny Babel Rzeczpospolita multikulti podcast historyczny tokfm zapraszają Adam Balcer i Paweł usług przypomnijmy, że Ukraińcy stanowili co najmniej 15% mieszkańców drugiej Rzeczypospolitej byli co największą najliczniejszą grupą po Polakach podkreślam co najmniej, bo wiadomo, że problem z tymi wpisami, bo nam się podoba czy nie, ale państwo polskie manipulowała danymi dokładnie 2 były wpisy, ale pełna księgowość drugi jest przez statystyków uważane za bardzo twórcze kreatywne ewolucji druga grupa, czyli np. te kategorie typu tutejsi na Polesiu szczególnie tutaj na pewno, jakby wiadomo, że ci wielu z mieszkańców Polesia względu na wysoki poziom analfabetyzmu wiedzy tak dalej to nie miało bardzo deklarowanej tożsamości narodowej, ale można powiedzieć patrząc ta z PiS jakiejś tak w razie wprowadzane przez lisy rosyjski tysiące osiemdziesiątego siódmego zapewniono, jakby tak porozmawiać z ludźmi to może by powiedzieli, a jednak jestem Ukraińcem albo Białorusi, a wiesz, ale oni wiedzieli, że nie minie naprawdę 6070 laty większa część naukowców powie HIV, ale pojęcie koncepcja narodu i tożsamości narodowej to naprawdę świeża sprawa to jest coś co zostało wymyślone przez naukowców przyporządkowanie ludzi do konkretnego narodu takie Polesie, które siedzą sobie myślą poczekamy poczekamy na publikację poczekamy na publikacje dotyczące tych publikacji wyjdzie na nasze, że jednak tutejsi o, proszę bardzo, i Paweł ma taką teorię natomiast Słuchajcie to jest znaczna część Ukraińcy polscy znaczna część Ukraińców w Europie wschodniej, bo tak się ułożyło, żebyśmy wzięli te dane nawet statystyczną, uwzględniając my też, kiedy tak manipulacji arbitralność owi i gdy mniej więcej 30% Ukraińców wówczas w Europie wschodniej mieszkało poza granicami Ukrainy sowieckiej Republiki sowieckiej czy to w Rosji w ramach związku Radzieckiego czy właśnie Polska Czechosłowacja Zakarpacie czy Rumunia tak, ale najwięcej właśnie chodzi o zachód w Polsce no i oczywiście stworzyli swoją partię Ukraińcy, która w 16002005. połączyło się kilka mniejszych nazwała skrót Mundo, czyli ukraińską narodowe demokratyczne zjednoczenie i pokaże wam teraz parę postaci ciekawych tej partii, która pamiętajcie o jednym z najważniejszych ugrupowań w Sejmie polskimi ci ludzie politycy nicią owi pochodzący oczywiście z ziem ukraińskich Rzeczpospolitej drugiej no oczywiście Warszawa była bardzo ważnym centrum życia politycznego przyjeżdżał na posiedzenia Sejmu komisje itd. jak negocjacje konferencje prasowe to wszystko się działo w Warszawie, więc w zaczynam od Dmytro Lewickiego, który był w latach 1920 posłem ukraińskiej, a ambasadorem ukraińskiej Republiki ludowej w Danii natomiast on właśnie w latach 2035 był szefem Mundo i następnie między 3005. a 3009. był wiceszefem ugrupowania i był też w latach 2835 posłem i głowa ukraińskiego tzw. parlamentarnej reprezentacji klubu politycznych czołowy polityk Mundo i który sam w sobie ma bardzo ciekawą biografię, ponieważ słuchacze podczas pierwszej wojny światowej walczył Warmii austro-węgierskiej dostał się do niewoli spędził 2 lata w Uzbekistanie niewoli jak była rewolucja to oczywiście była opcja, że można było wiz obozu jenieckiego wrócić do ojczyzny i następnie jak Sowieci w wyniku prawda agresji 17września wkroczyli do zaatakował-li Rzeczpospolitą i zajęli wschodnie ziemie dostał się do niewoli sowieckiej Sowieci go znowu wywieźli tym razem oni jako więźnia politycznego do Uzbekistanu tam spędził 3 lata umarł w Bucharze czy można powiedzieć tak musi w życiu złoży ważnych okresach swego życia też skończył swój żyć tak skończył umierają swoje życie umierając właśnie w Azji centralnej natomiast jego biografia pokazuje też te to sinusoida relacji polsko-ukraińskich w okresie 2 Rzeczypospolitej, dlaczego przestał być szefem partii, dlaczego przedstawił szef być szefem reprezentacji, dlaczego przestał być posłem, dlatego że on przeciwnikiem porozumienia ugody polsko ukraińskiej, którą zawarto właśnie w Warszawie 1935 roku władze doprowadziły do tego, że jeśli jesteś przeciwnikiem no to nie będziesz kandydował i o co chodziło w tej ugodzie chodziło o to, że rząd Polski zobowiązał się m.in. do poszerzenia autonomii chodzi o edukacje licea gimnazja kuratoria szkolne w administracji samorządowej no i od m.in. tak najważniejszych niestety postanowień tych ugody państwo polskie nie wypełnił zobowiązań co oczywiście powodowało, że na gliwickim powiedzieć na nie mówiłem no właśnie i ponieważ to nie wraca no i m.in. dlatego po było coś takiego, że był na tyle ważną postacią, że stracił stanowisko szefa, ale pozostał wiceszefem tak, ale nie był posłem tak się tak tak taka była jego kariera polityczna i tym politykiem, który był wtedy gorącym zwolennikiem tego porozumienia ugody i ze względu na to, że przeforsował to został szefem Mundo był Wasyl mury i to jest Słuchajcie wicemarszałek przez 2 kadencje 3539 Sejmu polskiego wcześniej wicemarszałkiem przez 2 lata był Wołodymir za Hajdukiewicz i znowu co widzimy, że to Ukraińcy są wicemarszałkami zaczną wicemarszałkiem polskiego Sejmu tak problem oczywiście taki, że Ukraińcy słusznie pędzono Słuchajcie tak to się udało w ramach tej ugody, ale mamy taki problem, że przecież jak spojrzycie na wojewodów na starostów nawet powiatów nie ma Ukraińców nie ma przedstawicieli mniejszości dominacja Polska tak co najwyżej czasami Polacy jakiegoś pochodzenia, ale mniejszości nie są dopuszczane do władzy tak ministrów też, aby sprawdzić tak wiceministrów tak niestety kraj, w którym 30 kilka procent mieszkańców nie jest Polakami tak no niestety to trzeba mówić, bo jest ta druga Rzeczypospolitej często naprawdę realizowana i to on doprowadzić do tego porozumienia na zasadzie, że uznał, że ze względu na to co się dzieje prawda, że Polska ułożyła relacje sobie związkiem radzieckimi Hitlerem, że w związku Radzieckim koniec z organizacji tylko właśnie Stalin robił w duchu wielką rosyjską go szowinizmu niszczy ukraińską kulturę niszczy też Ukraińców poprzez wielki głód no to uznał, że trzeba mniejszym złem jest porozumienie z Polakami i w czterdziestym pierwszym roku o jego karierę podczas polityczna jego kariera polityczna oczywiście nie skończyła się wraz z wojną był między nimi sekretarzem generalnym ukraińskiego Narodowego komitetu, który powstał w Krakowie, który staram się współpracować z Niemcami przeciwko związkowi Radzieckiemu tam byli różni Ukraińcy mamy też taką wizję tylko on organizacja ukraińskich nacjonalistów tak by nie były różne środowiska m.in. Jon i potem był wiceprezydentem ukraińskiej głównej rady wyzwoleńczej, która powstała w czterdziestym czwartym roku też z inicjatywy z inicjatywy zupa ukraińskiej powstańczej armii, gdzie oprócz ludzi uno byli też właśnie tacy politycy jak Wasyl mur w tym innym wicemarszałkiem Wołodymir Zacharewicz, który był politykiem i w okresie ostro węgierskim i następnie druga Rzeczpospolita właśnie przez 2 lata 2830, czyli widać, że demografia ma znaczenie jak spojrzymy na rolę mniejszości w życiu politycznym drugiej Rzeczypospolitej NATO z oczywistych powodów Ukraińcy odgrywali ważną rolę tylko pamiętajcie o tym, że państwo polskie robi bardzo dużo, żeby ci Ukraińcy z Galicji nie współpracowali z Ukraińcami z Wołynia tak, że na zasadzie, że ci z Galicji to ci nacjonaliści Rusini dobrzy są na Wołyniu i Ukraińcy z Galicji zepsują tym swoim chorym nacjonalizmem takie było podejście, a więc tą rundą było szczególnie mocne Galicja znacznie słabsze miało naprawdę bardzo poważne problemy państwo polskie stwarzało, żeby działali na Wołyniu i tu jest jest też taka sprawa, że właśnie Jeff widać, że coś jest nie tak z tą drugą Rzeczpospolitą okres drugiej wojny światowej i rządu na emigracji i parlamentu na emigracji, który nazwał radą narodową to buty substytut parlamentu od w Londynie, a wcześniej w Paryżu no i tam nie ma Ukraińców zastanawiano się, żeby Lewickiego dołączyć znak Lewicki już w Uzbekistanie tak, ale nie ma nie dołączono żadnego polityka ukraińskiego, więc mamy Ukraińców polskich w Warszawie następnie emigracja z ukraińskiej Republiki ludowej przypominam, że w Warszawie w kwietniu w lutym, a następnie w kwietniu dwudziestego roku był zawarty najróżniejsze układy, które nazywamy Petlura Piłsudski Sojusz Polaków Ukraińców przeciwko Rosji bolszewickiej i w efekcie Warszawa stanie się to się stolicą rządu na emigracji i ruchu prometejskiego będą też przedstawicielstwa innych narodów i Ukraińcy ze względu znowu demografia jeśli stanowili kilkanaście procent mieszkańców związku Radzieckiego wcześnie może Rosji carskiej i a Polski też, ale mówimy bardziej o tym ruchu gramatyki wobec związku Radzieckiego to odgrywali kluczową rolę oprócz tego, że Polska jako siła wspierająca ruch proeuropejski to też Ukraińcy i kogo byśmy spotkali spacerując po ulicach międzywojennej Warszawy na spotkali byśmy Andrija Libickiego, który był ministrem spraw zagranicznych ukraińskiej Republiki ludowej potem był premierem, a następnie był prezydentem na emigracji przez wiele lat jako minister spraw zagranicznych to on przyjeżdżał do Warszawy to doprowadzi właśnie do tych wszystkich porozumień wzroku dwudziestego i mieszkał aż do trzydziesty dziewiątego roku w Warszawie tutaj był prezydent tak w Warszawie ukraińskiej Republiki ludowej następnie spotkalibyśmy Romana small Stocki ego, który pochodził z Bukowiny był też znanym bardzo ukraińskim językoznawcą tak jak jego ojciec, który też był politykiem i on w latach 2639 był profesorem na wydziale slawistyki Uniwersytetu Warszawskiego, a jednocześnie był ministrem spraw zagranicznych wicepremierem rządu na emigracji ukraińskiej Republiki ludowej takie poglądy mówimy rząd w Londynie to spokojnie Ukraińcy mogą wierzyć, że tak rząd w Warszawie my mówimy o drugiej wojnie tutaj mówimy o okresie międzywojennym datą w pewnym sensie cezurą jest 2006. rok, bo wiadomo, że zamach majowy spowodował, że Piłsudski to był ten polityk i rządy sanacyjne, które były bardzo o wiele bardziej zainteresowane wspieraniem Ukraińców i ruchu prometejskiego w porównaniu z ND kami i w latach 3039 stał na czele był sekretarzem ukraińskiego Instytutu naukowego w Warszawie bardzo waży instytucji, która drukowała książki m.in. to on wydał w Warszawie pierwsze tłumaczenie na ukraiński pana Tadeusz i to tłumaczenie bardzo ciekawy słuchacze, bo pracował maksyma Rylskiego i to jest tak, że Rylski był z rodziny w Polskiej jak tata Tadeusz był po prostu o polskim szlachcicem i to także z dnia i też można powiedzieć wątki o Ukraińsko rosyjskiej, bo z dnia ziemi Daria Tribe SK to była mamusia tak i taki rodziną stwierdził nie ja będę Ukraińcem czy chłopom Ania druga prowadzi nas tego wieku jak Wołodymir Antonowicz też tak wielki ukraiński historyk działacz ruchu Narodowego, który miał korzenie polskie i to polegało to macie to samo, żeby było jasne jeśli chodzi o polskie wesele Wyspiańskiego tak kojarzymy co się dzieje jeśli chodzi o fascynację kulturą ludową małżeństwa z chłopakami tutaj też następuje czy takie, że szlachcic pochodzenia polskiego staje się ukraińskim patriotą nacjonalistą i żeni się z ukraińską łapką tutaj mamy coś takiego, że daje im Maksym synowi i Maksym przetłumaczyć na Tadeusza Maksym na cześć przywódcy hajdamaków, czyli tylko powstania, które ją znało Lachów, a potem oczywiście byli bezwzględnie, bo bunt chłopski wsparty przez hajdamaków, czyli byśmy powiedzieli rozbójników upraszczając 18 wieczna forma kozactwa słowo pochodzenia tureckiego i tutaj mamy całą historię, że w ogóle pradziad tego właśnie, czyli prapradziadka przypadku maksyma Romuald uczył się w szkole bazylia chińskiej czy w szkole greckokatolicki, kiedy było to powstanie Hajda Maków no i mieli go generalnie hajdamacy zabić, ale się nagle okazało, że przecież on wspaniale śpiewa hymn prawosławne kryć ważne jak trzeba dać jeszcze śpiewał że, chociaż Julita zdrajca nie zabito go tak taka była legenda rodzinna, że tak właśnie prapradziadek Romuald ocalał, więc raczej bardzo ważna nauczka dla wszystkich, którzy nas łączy się dowiedzieć się różnych sławnych znanych piosenek warto się uczyć naprawdę bardzo różnych niekoniecznie taki, który zwierzaka, który wszedł w Warszawie wychodzi tłumaczenie ukraińskie pana Tadeusza maksyma, który ma niesamowitą historię rodzinną z prawda przodkowie przodek tata Polak, który stał się Ukraińcem i ukraińskim patriotą no i następnie mamy innego byśmy spacerując pod spotkali Ołeksandra Potockiego myśl ani trochę sama opowiadaliśmy o wielkim skrócie przypomnę wam, że jest ważne, bo był ministrem wyznań religijnych w rządach ukraińskiej Republiki ludowej już bardzo promował idee Autokefalicznego cerkwi ukraińskiej m.in. robił to będą też ambasadorem tej Republiki w Stambule, a tam mamy patriarchat takie ekumeniczne to z tego powodu jego ważna rola w okresie międzywojennym mieszka w Warszawie i jest m.in. minister spraw wewnętrznych w rządzie emigracyjnym ukraińskim prof. Uniwersytetu Warszawskiego jest dyrektorem tego ukraińskiego naukowego Instytutu tak jak Roman small Stocki był sekretarzem został z posłuchać sobie coś więcej o nim spokojnie też w naszej poprzednik pod kasa powiem wam tylko, że ZOZ umarł w Warszawie był pochowany, ale następnie został przeniesiony jego szczątki do Ukrainy do przepraszam Stanów zjednoczonych co jest ważne, że jego córka z wyszła za mąż za Jana Karasiewicz Tokarzewskiego znowu posłuchajcie podcastów Ukrainiec pochodzenia polskiego, który ma w rodzinie no przypomnę gen. Karasiewicza Tokarzewskiego, który był założycielem i dowódcą służby zwycięstwu Polsce, czyli przyszłej armii krajowej to są te losy właśnie bardzo poplątane polsko ukraińskiej jesteśmy na cmentarzu, bo tam no niestety Łotocki jak każdy z nas z notują trafił w Warszawie na cmentarzu prawosławnym to pamiętajcie to jest niesamowite ten związek z ukraińską republiką ludową tam pochowanych 16 generałów w ukraińskiej Republiki ludowej cała kwatera 16 w tym Wołodymir carski urodzony w Ostrogu na Wołyniu, który przez wiele lat do czterdziestego roku przez kilkanaście lat był ministrem spraw wojskowych, czyli obrony narodowej w rządzie ukraińskiej Republiki ludowej posłuchajcie sobie po po podcastów też nim opowiadaliśmy jak mówiliśmy Sojusz polsko-ukraiński marką Best ludzką znakomity dowódca też tam pochowany zmarł w czterdziestym czwartym roku był przewodniczącym w latach trzydziestych na emigracji ukraińskiego Towarzystwa wojskowo historycznego w Warszawie badania właśnie nad wojskowością lat z czego zasłynął ma ulice pomniki bardzo dobrze dlatego, że to to jest postać, która walczyła świetnie walczyła z bolszewikami, dowodząc żołnierzami ukraińskimi polskimi podczas obrony Zamościa, gdzie tysiące dwudziestym roku to też była jedna z ważnych naprawdę bitew, kiedy prawda bolszewicy próbowali zdobyć Warszawę i zniszczyć Rzeczpospolitą, ale oczywiście dużo wiemy o i to PSL jest jakaś świadomość o Ukraińcach z ukraińskiej Republiki ludowej z władz, którzy byli emigrantami politycznymi, ale byli też inni imigranci też, którzy prowadzili działalność polityczną, ale też bardzo ważna chodzi o literaturę i taką postacią nietuzinkową mówiąc najdelikatniej był yuri Łapa, który urodził się w Desie trafił do Polski w okresie między wojenny był lekarzem skończył medycynę w Poznaniu, ale zamieszkał w Warszawie i tam pracował w zawodzie jako lekarz jego ojciec Ivan Słuchajcie urodził się w Kerczu Moska czeczeńskiej kojarzymy Krym tak i był ważnym działaczem ukraińskim właśnie w basenie morza czarnego, bo był komisarzem ukraińskim podeście, a potem przez jakiś czas ministrem w UE do spraw wyznań w rządzie ukraińskim ukraińskiej Republiki ludowej co ciekawe to jest właśnie specyfika jak się urodził na Krymie chodził do szkoły, gdzie uczyli Grecy, choć technicznie Grecy tak no i a JURI w Warszawie założył ugrupowanie literackie tank, czyli ciąg, bo chodziło o to no i nazwijmy rzeczy wymienił już był nacjonalistą w jury walczył o niepodległość i słowami po tym, jak potem zobaczycie zginął w czterdziestym czwartym roku za zabite przez Sowietów, walcząc w szeregach ukraińskiej powstańczej armii wydał tomiki poezji powieść historyczną to z Warszawa Kozak MOS wnioskowi to jest coś takiego opowiada początek siedemnastego wieku to cała historia okresie wielkiej smuty bardzo popularna tłumaczona zbioru opowiadań wydawana przez nie tłumaczono zbioru opowiadań też u nas są bardzo ważny, bo BP za ukraińską literaturę czy bój o ukraińską literaturę no i oprócz tego pamiętajcie, że to jest człowiek, który ważny jak go polityk, bo był bardzo takim autorem doktryny czarnomorski i zaczął przeżywać renesans też przyjął się w różnych środowiskach geopolitycznych w Ukrainie niepodległej po dziewięćdziesiątym pierwszym roku centralne znaczenie wg niego odgrywa morze czarne Eurazji i tutaj oczywiście Ukraina i Turcja on darzył olbrzymi podziw Matulka uważa to jest wzór naśladowanie badań budowanie silnego państwa Narodowego pamiętajcie, że Ukraińcy mieli potworną traumę i kompleks w okresie międzywojennym klęski dążeń walki o niepodległość pod koniec i po pierwszej wojnie światowej, więc z tego powodu też ten rozwój takiego nacjonalizmu i tego przekonania, że trzeba być twardym tak i uważa, że Ukraina niepodległa powinna zawrzeć ścisły Sojusz z Turcją oczywiście te 2 kraje powinny decydować o losach morza czarnego on Ukrainy definiowały szerzej, uwzględniając też te tereny Rosji Południowej kraj krasnodarski Kubań Wybrzeża morza czarnego rosyjskiej, że tam mieszkali, bo mieszkali też Ukraińcy to bardzo dużą oczywiście problemem tak był taki, że ktoś wierzy, że państwo powinno być monolitem etnicznym NATO uważał, że krymscy Tatarzy przy może być pani już nie kocha pan Turków no właśnie dlatego oddaję im krymskich Tatarów, ale też jako daje się bić o tak na tej zasadzie, bo Ukraińcy Ukraina dla Ukrainy Turcji dla Turków, a krymscy Tatarzy w sumie twórcy tak to było jego podejście no i był wizję wizjonerem czegoś takiego, że powinna powstać tutaj między morze wizja tak Ukraina powinna odegrać kluczową rolę w integracji państw położonych między tymi 2 morzami oczywiście wierzył niepodległość Białorusi lot dzisiaj widać, że to oczywiście to nie jest nic odkrywczego Rze oraz otworzy taki jest bardzo ważne jak za plecami Ukrainy tak można zadać cios nożem w plecy, więc bardzo ważny, żeby była niepodległa związana z Ukrainą następnie Polska Litwa tak niepodległość Kaukazu południowego Gruzji tak dalej tutaj tworzymy taki związek państwem Ukraina jest rodzajem takiego sworznie byśmy powiedzieli prawda, a piwo od tak no i oczywiście kluczowa relacja w basenie morza czarnego między Turcją Ukrainą i w efekcie w okresie drugiej wojny światowej w Warszawie powstał słuchać ukraińskich tytuł czarny morski już grupa zaangażował się w ten tworzenie opis tego właśnie z Instytutu m.in. wśród tych ludzi, którzy byli prawda spojrzymy na kierownictwo to prof. Iwan szok szok Hani, w którym jeszcze powiemy, a na razie zatrzymajmy się przy sekretarzu, czyli UE Bykowski i Słuchajcie olbrzymia rola jeśli chodzi o ukraińską Biblio nogi i bibliotek rozwój tak i bibliotekoznawstwa ukraińskiego, ale także polskiego urodził się we w koło to jest Słuchajcie Kijowska gubernia cierpi okolice Czerkas, jakbyśmy spotka z pytań Bykowski Bykowski na Bykowski po ojcu Polak po matce Ukrainiec Ukrainy został oczywiście Ukrainiec z przekonaniem tak dalej i podczas znowu, skąd zainteresowanie czarnomorskie, a może stąd, że walczył podczas pierwszej wojny na froncie kaukaskim Warmii rosyjskiej potem organizował Ukraińców po rewolucji lutowej w Trabzonie i inaczej stary trapezu rząd o mieście tureckim położonym nad morzem czarnym i trafił do Polski i właśnie zaczął pracować w bibliotece miejskiej publicznej Warszawy pracował kilkanaście lat był szefem wydziału komplementował Ania zbiorów, a następnie lata 4244 dyrektorem i odegrał bardzo ważną rolę pozytywną jeśli chodzi o rozwój Biblio biblioteki publicznej w Warszawie i jego historia jest taka, że w trakcie powstania Warszawskiego został aresztowany czy za żandarmeria AK, która za Ukrainiec no to trzeba go pan szpieg szpieg kolaborant i trzeba zrobić z nim porządek był ranny podczas budowy barykad jako więzień na sam budował barykady, ale sąd post powstańczy na szczęście oczyścił go ze wszystkich podejrzeń zarzutu z i mamy coś takiego, że jego postać spotkamy go w biograficznej powieści Marii dąbrowskiej, którą znał znał w ten sposób, że podtrzymywał on kontakty z mężem pił pisarki bardzo, który oczywiście był między nimi wiceministrem rządzi ukraińskiej Republiki ludowej Stanisław Stempowski tak bardzo ważną postacią, której też posłuchajcie podcastów i m.in. on pomógł im znaleźć schronienie w gmachu by w obszarze w schronie w gmachu biblioteki na Koszykowej i pojawia się jak w powieści dąbrowskiej właśnie jako księgowa na ca pod fikcyjnym nazwiskiem Olejnik po klęsce powstania by pozostał w Warszawie chronił zbiory, więc bardzo go trzeba docenić za to następnie został ewakuowany i przymusowo oczywiście jak mieszkańcy Warszawy i wywiózł ze sobą wiele bardzo cennych materiałów i polskich ukraińskich kolekcjonował zbiór ukraińskie i zaczął pisać wspomnienia z okresu powstania, które zostały wydane i to też ważne źródło inna perspektywa mamy po spojrzenie Ukraińca związanego z polską dającego Super Polski właśnie na powstanie warszawskie po ukraińsku te wspomnienia wyszły już na emigracji w Londynie, ale tutaj macie naprawdę bardzo ciekawą historię uwag albo lwa Bykowskiego i główną rolę w powstaniu tego właśnie czasu grupy literackiej ugrupowania Tang oprócz jury już jego łupy odegrał Jewhen Małaniuk, który urodził się tak naprawdę można być na przedmieściach targowicy w Ukrainie, bo przypominam waży targowica, którą często tak nasi politycy się wyzywają jest w Ukrainie i była bardzo blisko granicy ówczesnej Rosji z Rzeczpospolitą, bo oczywiście jak się tworzy kolaboracyjne rząd to warto utworzyć blisko granicy żeby, jakby co życie to go i uciekać, bo liczy na wsparcie, więc ukraiński poeta wybitny XX-wiecznych związane z Warszawą zaraz powiem więcej właśnie z ugrupowaniem Tang znowu ciekawa bardzo biografia jako młody człowiek dowodził ostatnią drugiego Turkiem Tańskiego pułku strzeleckiego no to przypominam wam turki Stański Punks strzelecki to byli żołnierze z Azji centralnej Turcy przede wszystkim mówię Turcy znaczeniu szerokim szerokim, czyli Kazachowie Kirgizi Uzbecy Turkmeni itd. w no i jak w okresie międzywojennym Warszawa stała się jego sejf Haven tu znalazł schronienie i tu poznał pracownice czeskiego czeskiej ambasady z nią się ożenił czy widzicie ukraińską czeskie małżeństwo w Warszawie i poznał organami w tle stronami w tle Warszawie poznał się zaprzyjaźnił z Julianem Tuwimem Iwaszkiewiczem z Lechem i opowiem wam kiedyś w podcaście o tych relacjach, bo są bardzo ciekawe relacje pomiędzy nimi, a był postacią w tle bardzo ciekawa, że morze czarne dla niego jako niezwykle ważne w kontekście zainteresowań antykiem na wiemy kolonie greckie panowanie rzymskie posiada też rozumiem, że poeci pisarze intelektualiści Ukraińcy mogą czerpać ze źródeł antycznych jak nasi czekają cierpieć, bo to jest problem, bo nie mieliśmy tu ta ostatnia o nim premiera mieli tak na Wybrzeżu na bardzo dużą skalę stąd stworzył takie 22 pojęcia Hellada stepowa czarna Zielona i mamy anty no tak ani ukaże oczywiście to jest takie napięcie, które rozdziera wewnętrznie ukraińskie społeczeństwo to on uważa, że problemem Ukrainy niestety, że to jest przekleństwo Ukrainy i stąd, że tam są koczownicy czy także taki odwieczny na granicach konflikt itd. i oczywiście to była jak podkreślają literaturoznawcy no to jest takie też ciekawe podejście jest odrzucenie wyobrażenia stepu, które jest bardzo silna w kulturze ludowej ukraińskiej Dunka kozacki, że Step to też symbol wolności i potęgi mocy także się je nie poddajemy się tylko dzięki temu, że uciekamy wstępną stawiamy opór to tutaj dla Maleńczuka to ma przede wszystkim wydźwięk Step to to jest coś co musi kojarzy z chaosem anarchią tak i z problemem z, że jest wyzwaniem dla porządku dla budowy państwa ukraińskiego, a grupa tak to też o UE na te licha, która jak spojrzymy właśnie to znowu związana z Warszawą bardzo jest ona świat jest mały jej ojcem był Iwan szos w chemii, czyli właśnie ten profesor, który będzie stał na czele ukraińskiego Instytutu czarną Morskiego tego, który w okresie drugiej wojny światowej to jest, choć i o ENA jest ważna dzisiaj też dla ukraińskiej prawicy nacjonalistów i też jest taty dla patriotów ukraińskich, bo ona nie związała się w okresie międzywojennym z Unionem z tą frakcją mylny kostką Andy analny ta i ruszyła jak zaczęła się wojna na wschód trafiła do Kijowa i próbowała tam budować struktury ukraińskie Niemcom się to nie podawała aresztowali ją zamordowali w babim Jarze nad i jest pod uwagę czy możecie zobaczyć, że to nie jest takie proste słyszy jakieś historia Ukraińcy to kolaborowali podczas wojny z Niemcami to jest straszne uproszczenie, bo mamy bardzo różne relacje ukraińskich nacjonalistów, a wiadomo, że oprócz ukraińskich nacjonalistów były też inne siły polityczne natomiast mieszkała przez 10 lat w Warszawie, a ojciec tak naprawdę, jakbyśmy się mu przyjrzeli to być okazało, że przed pierwszą wojną światową no to robi wielką karierę w Rosji tak jako naukowiec, pisząc mówiąc, wykładając po rosyjsku ona sama urodziła się słuchacze niedaleko Moskwy z tego powodu tak jeśli chodzi o matkę byśmy podzieli rodzina pochodzenia białoruskiego, ale stała się bezdyskusyjną ukraińską Patriot kontekst, jaki ojciec tak w okresie międzywojennym to ktoś w ogóle nie ma jakichkolwiek wątpliwości ciekawa poezja z dużą ilością erotyzmu czy była krytykowana i no w Warszawie jej życie było takie, że często no mówiąc kolokwialnie klepała biedę i pracowała w nocnych kabaretach klubach śpiewała piosenki była też modelką pracowała mówimy pamiętacie ormiańskie kontrakty pokazy mody to UE na jak sobie obejrzycie zdjęcia archiwalne w Google to uznać, że nocne kabarety nie do nieprzerwanego, które rzeczywiście, ale ostatecznie udało się znaleźć pracę jako nauczycielka słucham tak czy od kabaretu poprzez kluby nocne do edukacji tak prostszy rozmowy nocne chodzi nam o śpiew, żeby nie było jakiś głupi sługa, ale nadal ogólnie działająca karierę tak, ale no i Paweł ja wiem w tych czasach dla wielu uczniów można naprawdę ani w czasach kryzysu pamięta pamięta żona mieszka w Warszawie początku lat trzydziestych no ja tylko nie wiem wydział także niestety jeszcze jakieś Ukrainką w Warszawie bo, tym bardziej do wszystkich jak dawniej często znaleźć to rodzaj pedagodzy apel do wszystkich pedagogów nie wstydźcie się tej części waszej kariery mamy wysokie sugeruje, że my zaczęliśmy jako wzór bez takich klubach nocnych ikona patriotyzmu ukraińskiego pierwszy ta prawda przepełnione erotyzmem, ale występował w klubach nocnych trudno, żeby nie pisze wiersze przepełnione erotyzmem później ta dobrze drogi słuchacze to płynnie przechodzi modernizmu do tematyki cerkiewnych nie da się płynny, ale próbuj da się da się, jakbyśmy tam jakieś wątki mistycyzmu znaleźliby się okazało że, a np. ci niektórzy mistycy przywódcy jako guru równolegle wieś ekstatyczne nie będę wchodził takie tematy zostaniemy oskarżeni o profanację obrazoburcze, ale Warszawa Słuchajcie no jest stolicą bardzo ważną cerkwi w okresie międzywojennej, bo ta cerkiew odzyskuje autokefalię, stając się też punktem odniesienia w ostatnich latach dla starań Ukraińców autokefalię pamiętajcie o tym, że można było się odwoływać do tego precedensu do tego jak, ale w tym procesie teraz otrzymania tego jak odwoływano się też powoływano się, że można traktować jako źródła inspiracji to było tak słuchać, że przez kilka lat w ta cerkiew prawosławna w drugiej Rzeczypospolitej podlegała formalnie pod Moskwy, ale oczywiście byli duchowni prawosławni państwo polskiej w tym wsparło, żeby Best powstała cerkiew autokefaliczna, która uzyskała autokefalii ze Konstanty na pola patriarchatu tak jak dzisiaj w przypadku ukraińskiej mamy taką sytuację, że została ogłoszona ona w Warszawie w roku 1920 piąty, a i, a mamy biskupa, który rozpoczął starania i został metropolitą 1922 roku warszawskim podlegał jeszcze wtedy Moskwie Jerzego Januszewskiego on pochodził z Podola i i był związany z Ukrainą, bo ukończył seminarium w Kamieńcu następnie całą przebył rodzi się na Podolu oczywiście następnie Akademię w Kijowie i pracował w seminarium duchownym w Symferopolu, czyli oczywiście w na Krymie i jego życie tak się ułożyło, że został za to za swoje starania autokefalii zamordowany o 2003. roku zastrzelił go w Warszawie Archi Magryta zmarł gdy, który był można być Rosjaninem białoruskiego pochodzenia były rektor seminarium w Chełmie i on zdeklarowanym przeciwnikiem ważne oczywiście skandal zastrzelił go zastrzelił go został znaleziony 2003. roku w lutym Jerzy Jaroszewski nie dożył nie miał szans, żeby zobaczyć dzieło swojego życia, czyli o cerkiew autokefaliczna na polską jak nazwać w ogóle to co się wydarzy w terroryzm we wszelkie winy, ale na to można powiedzieć walki na tle religijnym nie ma na działania od jedno jedno no było to morderstwo pierwsze zabójstwo byśmy powiedzieli no miało to pewien podtekst polityczny, ale bardziej charakter religijny zabija przede wszystkim z tego powodu że, że były z troską, że biuro tak pęknięcie ważna tak to było działa działanie wg niego, które oznaczało schizmę no i tym pierwszym metropolitą został Dionizy, który słuchacze to jest bardzo ciekawa sytuacja, ponieważ Dionizy, który razem z jeżem staram się o powstanie cerkwi autokefalicznej Polski został pierwszym arcybiskupem on sam był etnicznym Rosjaninem urodził się w środkowej Rosji w ogóle nie ma jakichkolwiek opcji, że jakiś tam korzenie ukraińskie nie co więcej uczył się w Kazaniu, gdzie nauczył się m.in. języka kał łódzkiego kał łódzcy naród mongolski język podobny do Morskiego buddyści, ale w cerkwi prawosławna w Rosji carskiej próbowała wracać też w tym tych wszystkich, którzy nie byli prawosławni i związał się ze, że Miami ukraińskimi i m.in. był wykładowcą rektorem seminarium prawosławnego w Chełmie następnie został biskupem pomocniczym w eparchii wołyńskiej, czyli miał tytuł biskupa Krzemieńca ten słynny Krzemieniec jest liceum krzemienieckie i co było ciekawe tu widać powoli, że on generalnie konserwatystą tradycjonalistą, ale powoli zaczyna akceptować fakt, że świat się zmienia ta ludność i rośnie wśród tej ludności świadomość, że są mówią językiem nie rosyjskim z Ukraińcami i wg niego coraz bardziej, a i cerkiewną słowiański opcji ukraińskiej, a i po drugie, ukraińskiej w trakcie Kazań w cerkwiach powoli stopniowo tak, bo generalnie chciał, żeby ta cerkiew nie została rozbita przez tendencje propolskiej prorosyjskie robią ruskie pro ukraiński z tego powodu był krytykowany przez wszystkich cha i a generalnie miał jeszcze w wok np. uczestniczył we 3 ukraińskich soborze i tam powołaną właśnie ukraiński Autokefaliczny kościół prawosławny tak względnych okres zaraz po pierwszej wojny, ale ten jakoś cały czas jest Rosjanina zrozumiale co widzimy przesunięcie jego tożsamościowego moje życie jest stopniowe, a że jestem przede wszystkim z Ukraińcami, bo większość prawosławnych też w Polsce, jaką będzie biskup arcybiskupa kościoła polskiego to z nas jest Polski, bo państwo polskie, ale większość wyznawców to Ukraińcy na drugim miejscu Białorusini potem mamy też Polaków prawosławnych tak no i krytykowane oczywiście przez ukraińskie środowiska narodowe, że jest miękiszonem, że nie jest prawdziwym Ukraińcem tylko tak naprawdę Rosjanina itd. i w czterdziestym roku przystał na to, żeby wyświęcił 2 biskupów ukraińskich nadać ukraińskiemu status języka oficjalnego we w koszmarze w Polskim serka Kościelec polskiej cerkwi prawosławnej od nowa licznej, a no i zaangażował się w okresie drugiej wojny światowej w odbudowę po posłuchajcie sobie naszych podcastów, kiedy opowiadaliśmy ukraińskiej cerkwi autokefalicznych czy mamy taką daleką ewolucję jego w kierunku ukraińskiej tożsamości co tutaj kluczowe składzie biskupi tej cerkwi spotkali się 8kwietnia w Warszawie podkreślam 1944 roku i jego Rosjanina etnicznego, który staje się Ukraińcy wybrali na patriarchę to w Warszawie to jest ważne wydarzenie w historii tej cerkwi wybrano na patriarchę Dionizego, który wcześniej był właśnie arcybiskupem polskiej autokefalicznej cerkwi prawosławnej, dlaczego dlatego, że w okresie drugiej wojny światowej mieliście Słuchajcie tak jak po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości 1001. roku podział wśród duchowieństwa prawosławnego część mówiła powinniśmy pozostać pod cerkwią pod patriarchat moskiewski, a reszta mówiła nie właśnie ci wspierani przez tych spory z polskiej cerkwi nie trzeba budować ukraińską cerkiew autokefaliczna oczywiście Niemcy powiedzieli niema bata nie ma mowy nikt was nie uznaje macie zrezygnować no no oczywiście to wszystko było trochę absurdalne, bo mówimy o takiej sytuacji, że Niemcy są w odwrocie tak praktycznie jeszcze tylko kawałek Ukrainy kontrolują w kwietniu czterdziestego czwartego roku on trafił Słuchajcie tak się ułożyło jego życie, że ta cerkiew on pozostał w Warszawie już umarł w Warszawie tak tak się ułożył jego życie jak spojrzymy na jego biografię to znowu mamy sinusoidę zmianę stanowisk to jest niesamowite ta tożsamościowa prawda ambiwalencja byśmy powiedzieli natomiast mamy kontynuację tak tej ukraińskiej cerkwi na obczyźnie na emigracji, więc jak widzicie mamy okres międzywojenny, że oprócz Ukraińców polskich Warszawa jest bardzo ważna chodzi o to wszystko co się dzieje w ogóle, jaką z tego powodu, że ma w nich Gdańską emigrację, a czasami Rosja, ale nie zgubić tego kluczowych momentów odpowiedział, że 2001. roku ten przy ukraińskiej sobór w Warszawie pełnienie w Warszawie o nie Warszawa to nie jest w Warszawie jest autorką licznych kościół prawosławny zostaje ogłoszony w sensie to ci biskupi zebrani mówią tak, ale bez Warszawy zebrana, ale Warszawa jest ważna w 1944 roku na nie ma cerkwi patriarchy prawdziwe auto chwalić nie wypadało żeby, żeby miał był co najmniej arcybiskup, a pasjansa już jest niedobrze, ale ci, którzy słuchają marsza tak ci, którzy z najniższą pamiętać jak za prezydentury Poroszenki tę pomoc była istotne, że potwierdzenie którzy, ale to też odwoływano właśnie do tych procesów, które noszono argument, że tak jak Polska cerkiew prawosławna uzyskała powstała uzyska autokefalii odłączając się od Moskwy dzięki wsparciu Konstantynopola, że działania, które wtedy zostały podjęte w wymiarze jest takim jeśli chodzi o prawo kościelne to, że to co robi Ukraina to nie jest to fakt, że ta cerkiew powstała Polska stała i autograf AJA uznana to świadczy o tym, że na tej samej zasadzie takie działania podejmuje tak Ukraina no morał z tego jest jasny prosty jednoznaczny szarak tak no jasne jest jednoznacznie jeszcze nie jeszcze godzinę temu inaczej myśleliśmy o naszym państwie jego historia okazuje się, że ja się działy oraz drżały z grubej rury tak teraz rozumiem, że w godzina 7 za chwilę spotkał kogoś z Ukrainy szczególnie osoby głęboko wierzącą szczególnie członka właśnie cerkwi mniej autokefalii licznej no to w zasadzie moglibyśmy się dzieci rozmawiać o wspólnocie losów geograficznej politycznej nie są ideologiczne niesamowite to jest, ale z przy wykończeniu jak zwykle mając bardzo gorąco do pisania do nas Babel małpa TOK kropkę FM Babel małpa TOK kropkę FM jeśli państwo chcące zaproponować komentować albo jakieś uwagi proszę do nas pisać myśli słyszymy za tydzień popołudniową późno popołudniową piątkową porą do usłyszenia mówią Adam Balcer i Paweł Sulik Babel Rzeczpospolita multikulti podcast historyczny Adama Balcera i Pawła Sulika premiera każdy piątek na tokfm PL Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: BABEL. RZECZPOSPOLITA MULTI-KULTI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Więcej niż na antenie! Teraz TOK FM Premium 30% taniej: podcastowe produkcje oryginalne, Radio TOK FM bez reklam i podcasty z audycji. Nie zwlekaj, słuchaj wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA