REKLAMA

100 lat temu abdykował ostatni sułtan imperium osmańskiego

Świąteczny Poranek Radia TOK FM
Data emisji:
2022-11-01 08:40
Prowadzący:
Czas trwania:
14:42 min.
Udostępnij:

O upadku imperium i o tym, jak państwo potraktowało rodzinę sułtana, mówiła Karolina Wanda Olszowska - historyk, turkolog, doktorantka na Wydziale Historycznym UJ oraz Wydziale Filologicznym UJ, koordynatorka Regionalnego Ośrodka Debaty Międzynarodowej w Krakowie.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
świąteczny poranek w radiu TOK SA Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie, a akurat tej daty nie przedstawiałem kalendarium na początku naszego spotkania, a wydaje się, że zasługuje na uwagę chodzi o to, że 1listopada 1922 roku no, więc dokładnie 100 lat temu abdykował ostatni sułtan imperium osmańskiego Mehmet szósty ja oczywiście jak doszło do tego, że abdykował, ale też co się potem działo z tą rodziną sułtani, skąd opowie nam nasz kolejny gość pani Karolina Wanda Rozwiń » Olszewska Turkom doktorantka na wydziale historycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz wydziale filozoficznym tego Uniwersytetu koordynatorka Regionalnego ośrodka debaty międzynarodowej w Krakowie dzień dobry pani dzień dobry no właśnie, bo gdzieś tam pewnie z lekcji historii kojarzymy, że było wielkim imperium osmańskie żona miała olbrzymi wpływ na dzieje Europy w tym nawet nasze dane przychodzi taki moment, w którym przynajmniej właśnie stojący na czele tego imperium jak rozumiem sułtan abdykuje boi pewnie dobrze byłoby najpierw przypomnieć w PE w dużym skrócie zapewne, bo to jest ogromnie długotrwały proces w co takiego się stało, że to wielki imperium właśnie przez wiele wieków tak znaczące dokończy swoją swoją historię chciałbym zacząć tego nie do końca dziękuję zmniejszono w Turcji pytana w sensie wielkie zgromadzenie narodowe Turcji chcę zaraz wrócę zniósł sułtanat miejsce nie do końca była autonomiczna decyzja sułtana o tym, że przestają być sułtana, że nie można imperium osmańskim, a ja tutaj w ramach wstępu powiem, że Turcja w czasie pierwszej wojny światowej zaangażowała się po stronie państw centralnych po stronie przegranej dlatego w momencie zakończenia pierwszej wojny światowej znalazła się w bloku państw przegranych musiała przyjąć urok kapitulację, które były rozporządzenia, które były jako państwo przegrane mieliśmy zawieszenie w broni Mokros 2 lata później Niemiec dwudziestym roku mierzę traktat zew, który przyniósł podziałem germańskiego większość prowincji należących do imperium osmańskiego zamieszka zamieszkanych m.in. przez PE Arabów miał zostać oderwana miasto zdemoralizowana armia jest tutaj nawet stolica ówczesna Stambuł i miała być pod kontrolą międzynarodową również były takie punkty zapisane, które wydawały państwo zwycięskim głównie Francji Wielkiej Brytanii Włochom możliwość rozebrania kolejne części pozostałości romańskiego i przekazani pod swój własny protektorat i w tym wszystkim sułtan pozostał w stolicy Chin w Konstantynopolu podjął współpracę właśnie z tymi państwami zwycięskimi co przez dużą część społeczeństwa tureckiego tak to vana było jako taka zdrada interesów tureckich czy jego zgoda na rozbiór państwa i między czasie utworzyły się ruchy te najbardziej znane są oczywiście kem aliści pod wodzą Mustafy Kemala, ale nie tylko łączą z zjednoczył z innymi ruchami tutaj, a które walczyły o to niepodległość Turcji czy o to właśnie pozostawienie jak najwięcej części ziem, które należały do Interu z Pańskiego wtedy właśnie w tych granicach i sułtan tutaj był opowiedział się przeciwko tym ruchom pro, które z kim walczących w uchu coś na kształt wojny domowej co prawda tutaj teraz tureccy historyk Rafał wie się spierając do tego czy są tam naprawdę całkowicie przeciwna, choć ustaw Kowalowi czy to, że zgodził się nowego wyjazd to sam suną, które zapoczątkował wojnę narodowowyzwoleńczą Ośnie, którą znamy to był taki ruch, który przemyślane na to, żeby wbrew temu w Zaborowie, który nastąpił stworzyć to armia robi jednak walczyła, ale tego, jakby do końca nie wiemy, bo nie ma żadnych dokumentów wskazywały, jakie dokładnie były założenia sułtana i czuło się kierował, ale każdy powstały 2 ośrodki jeden z sułtanem w Stambule, który tutaj współpracował z ZES już za sami Gniewa trzecią czy wielką Brytanią Francją Włochami, a drugi Kalisz ci, którzy byli m.in. w Ankarze to jest takie główne właśnie miejsce już potem Zjednoczone ruchy walczyły jak walczyła wyzwolenia w tej części imperium osmańskiego które, którą aktualnie należy w granicach Republiki Turcji spod tutaj zależności walczyli, więc ilości ziem Prus jeszcze między czasie przecież mieliśmy tam narodowo wyzwoleńcze to jest wojna z wojskami greckimi, która m.in. zajęły Izmir jak z wojskami ormiańskimi, które najechał wschodnie prowincja, więc była taka walka właśnie zresztą swoją niepodległość wojnę narodowowyzwoleńczą, a która miała na celu odzyskanie najwięcej ziemi tureckich i właśnie to protektoratem Turków i to ona przyczyniła się do utworzenia współczesnej Republiki dlatego, że to właśnie na jej gruzach powstała współczesna Republika ona pozwoliła, a my są też do władzy oni stworzyli właśnie w Ankarze wielkie zgromadzenie narodowe Turcji, a które to było naprawdę Królewskim parlament, którego czele stanął Mustafa Kemal i to ono ogłosiło oficjalnie, że 1listopada 19000602. roku zniesiony został sułtana został jak Kalisz został oddzielony od sułtana, bo od 1500 siedemnastego roku te funkcje były ze sobą łączone i w tym momencie stało oddzielone i Turcji jak oficjalnie wtedy imperium osmańskim Turcja jest dopiero prawie rok później, bo koniec października 10002003. roku programowania Republiki przestaje panować monarchia, czyli niemal sułtana jest tylko kalif no właśnie tutaj zaczyna się wydaje mi się bardzo ciekawa historia, dlatego że jakoś kojarzymy znowuż mając na kurkowej wiedzy na temat historii tego kraju, że właśnie Republika turecka, która jak pani przypomniała powstaje w październiku 2003. roku staje się takim państwem no pewnie się nowoczesnym tak to przede wszystkim staje się właśnie państwem świeckim i ma aspiracje dobycia no no takim jak byśmy powiedzieli europejską demokrację oczywiście używam terminu, które pewnie są niezbyt adekwatne do tamtego czasu, a sposób w jaki został potraktowany sułtan i właśnie cała rozległa rodzina związana z imperium osmańskim to wydaje się taki trochę właśnie nie wiem nawet jak to nazwać nieludzkim brutalny tak bardzo w tym, że nie było w rozwiązywanie tego typu kwestii spornych tworzące się w Republice Turcji, dlatego że Mustafa Kemal wprowadził bardzo wiele bardzo europejskiej reforma one bardzo często wprowadzone właśnie taki sposób były narzucone z góry respektowane, ale tutaj nowe wyższe sułtan uciekł można powiedzieć, że tutaj teraz współczesna choreografia i też wskazuje czy uciekł czy może jednak bał się wojnie domowej i wyjechał, ale wydaje się, że uciekł, ponieważ 17 dni czeka na decyzję, ale po tym, jak jeden z ministrów jego rząd został porwany nie w Stambule i zlinczowany przez tłum to co zdecydowało się jednak opuścić kraj na brytyjskim okręcie udało się najpierw na Maltę później ostatecznie osiedlił się Sanem, gdzie zmarł, a te łączy uciekł sceną i niewielką ilością dworu, ale rozprawienie się tak naprawdę bardzo niesprawiedliwe było po tym, jak w marcu 1000 w 19000604. roku zniesiono również kalifat i tutaj Kali, który by uczyli, aby MERIT drugi on dostał 24 godziny opuszczenia terytorium Turcji wszyscy dygnitarze arystokracja i męska częściej Osmanów zostały 3 dni na to, żeby opuścić Turcja, a kobiety zostało 10 dni na to, że Turcja opuścić one mogą spakować mogli pakować tylko się no w ten sposób, żeby wyjechać dostali rok na to, żeby sprzedać swoje wszystkie aktywa, a więc się mogą państwo domyślić biorąc pod uwagę, że to było niedługo po wojnie Turcja była słaba powód po pierwsze, światowej wojnie NATO wręcz tworzeniu się Republiki od faktycznie za bezsens cały majątek Osman został sprzedany to, czego nie mogli sprzedać został po prostu zabrany przez państwo czy większość majątku zostało zarekwirowane przez państwo własne potrzeby, a Republiki UE szacuje się, że to kilkaset osób musiało w ciągu tych 660 dni, więc z kraju, a zaraz dopytam, ale czym to czym to tłumaczono to to był właśnie tylko jakiś swego rodzaju odwet za to co pani nazwała, opowiadając o przyczynach w ogóle upadku tego imperium no właśnie tego pójścia na współpracę z mocarstwami, którą uznano za zdradę czy to była po prostu jakaś jakaś obsesyjna chęć odcięcia się od przyszłości imperium osmańskiego nowej Republiki te nie są, bo obsesyjna chęć odcięcia się, ponieważ stolica przeniesiono do Ankary, żeby się nie kojarzyło z tym Starym imperium osmańskim to była odcięcie się z drugą stronę była obawa przed tym, że tam monarchia jednak ruchy anarchistyczne i ta tęsknota za Smoleńsk kim Paddy szachem, czyli sułtana kalifem i społeczeństwie będzie, ponieważ reform zostały wprowadzone, ale tak naprawdę przez te zostały wprowadzone takim rozkazem odgórnym bardzo często nie zakorzeniły się głęboko społeczeństwo już po śmierci Mustafy Kemala nawet jego własna partia części reform zaś odchodzić między nim właśnie w całkowitej laickości Sejmu taka obawa o to, że jeżeli rodzina zostanie w Turcji, jeżeli w dalszym ciągu będzie można się do niej odnieść, którzy po prostu nastąpi restauracja monarchii i wrócimy do tego co była wysoka ma po prostu obawiał utraty władzy, a więc często odcięcie się taką grubą kreską, które było widać w całym okresie początku Republiki i z drugiej strony taka obawa, że w momencie, kiedy będą mogli wrócić to te resentymenty społeczeństwo będą tak głębokie i to ta tęsknota za imperium osmańskim, jakby znowu Osmanowie wrócą do władzy, tym bardziej że kobiety dostały możliwość powrotu dopiero po 1952 roku, a ta męska nie dopiero po osiągnięciu zdolną Osmanów tak tak jednak, tak więc dopiero wtedy mogli wrócić do Turcji w ogóle im tak by to wygnanie trwa bardzo długo to wydanie było też trudne dlatego, że to jest tak jak niektórzy w ogóle się biografii tureckiej mija między nimi to, że mogły wjechać kobiet 10 dni, ale to nie dotyczył haremu dotyczyło tylko żony, jakby tutaj prawnych i rodziny tak jak tutaj sióstr kuzynek itd. i żon, a np. cały harem został prawie, że ci wszystkie kobiety w czeskim harem nie były zostały prawie, żeby środków do życia i ona albo tak naprawdę bardzo dobrze wykształcone kobiety stały się żonami tych mężów nowej Republiki dlatego np. znał języki albo trafiały do domów publicznych, więc to jest taka część tej smutnej historii, o które bardzo często się nie pamięta też to, że właśnie ta rodzina nie Osmanów, która trafiła na wygnanie to ludzie, którzy nigdy w życiu sami nawet sobie z nią gotowali, więc oni nagle z dnia na dzień byli prawie, żeby środków do życia sprzedawali swoje swoją biżuterię to co udało się wywieźć, ale naprawdę nie mieli żadnego fachu w ręku przysłowie, które by się przydał nie potrafi pracować i to wygnanie było dlań też przystosowanie się to zupełnie innej sytuacji, a więc musieli sobie z tym radzić i to widać nawet po tych już 3 częściach, kiedy się osiedliła na wygnaniu np. jeden z przedstawicieli głową, bo Osmanów i Osman wyjazd trzeci pracuje jako bibliotekarz na biurku, więc tutaj no bardzo różnie ich losy ułożyły pasa no właśnie teraz bardzo trudne mam dla pani zadaniem, bo pewnie zostało nam jakaś taka duża minuta, a trzeba powiedzieć co się zmieniło, bo słyszymy, że obecny prezydent Erdogan tak jakby bardzo złagodził politykę wobec rodziny domu Osmanów i zmienia się, że wszystkim narracja co jest ważne, bo już teraz osoby związane m.in. AKP jak teraz podnoszą narrację, że to nie było wcale, że to niebyła wygnanie i tutaj nie muszę uciekać tylko po prostu sam podjął decyzję, dlatego że nie chciał wojny domowej, więc tak naprawdę on był bohaterem czyni się co postawa w stosunku do tego co pańskie często jest ona rosła nie mam z prezydent Erdogan zaprosił nawet w 2009 roku wnuka Abdul Hamida drugiego, że wróci do Turcji on później taki bardzo uroczysty pogrzeb w tej Turcji z sytuacji w derbach czas, którego wyjeżdża ostatni są tam teraz są systematycznie organizowane takie zjazdy spotkania rodziny Osmanów Miedź jest tęsknota za tym co z Pańskiej pokazywanie, że to było dobre takie trochę w zestawieniu dokonali stów pokazywanie, że to sułtan był bohaterem, który wyjechał, żeby nie doprowadzić do wojny znają wyniszczony wojną, a nie tak naprawdę uciekł na brytyjskim Okęcia no oby tylko to nie oznacza również Erdogan chciałby odbudować imperium osmańskie na, ale to miejmy nadzieję, że mu się nie uda bardzo pani dziękuję pani Karolina wandal Śląska doktorantka na wydziale historycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego wydziale filozof filolog licznym koordynator Regionalnego ośrodka debaty jest do w Krakowie była też gości bardzo dziękuję za rozmowę zaproszę panią Zgorzelca na informację Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIĄTECZNY PORANEK RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA