REKLAMA

Urażona duma Wyspiańskiego, krakowskie plotki i tajemnice ludowych obrzędów. Tak wesele w Rydlówce przeszło do historii

Tajemnice muzeów
Data emisji:
2022-11-14 07:00
Czas trwania:
37:57 min.
Udostępnij:

Wesele krakowskiego poety Lucjana Rydla i chłopskiej córki Jadwigi Mikołaczjczykówny, które za sprawą dramatu Stanisława Wyspiańskiego przeszło do historii polskiej literatury, odbyło się w domu Włodzimierza Tetmajera, dziś zwanym Rydlówką. O tym, dlaczego wydarzenie to wywołało sensację w ówczesnym Krakowie, o urażonej dumie Wyspiańskiego, który początkowo odmówił udziału w uroczystości oraz o tym, jak ludowe obrzędy oczarowały krakowskich gości, w najnowszym odcinku podcastu Anny Sobańdy Tajemnice Muzeów opowiada Ewelina Radecka z Muzeum Krakowa. Z rozmowy dowiemy się także, co ciekawego można dziś zobaczyć w zabytkowym dworku Rydlówka i dlaczego warto wziąć udział w corocznej ceremonii osadzania chochoła. Rozwiń »
Partnerem podcastu jest Muzeum Krakowa Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
ślub krakowskiego poety Lucjana Rydla słodką Jadwiga Mikołajczyk główną wzbudził sensację wśród ówczesnych mieszkańców Krakowa i przeszedł do historii na kartach dramatu Stanisława Wyspiańskiego huczna zabawa, podczas której nie zabrakło ludowych obyczajów, a Krakowska inteligencja wirowała w tańcu ramię ramię Bronowickim chłopami odbyła się w domu Włodzimierza Tetmajera zwanym obecnie Żydówką o tym, że Wyspiański przez własne urażony honor mały włos nie Rozwiń » zrezygnował z udziału w weselu Rydla o plotkach, jakie wywołało to wydarzenie oraz maggi ludowych obrzędów porozmawiam dziś ekspertką muzeum Krakowa to jest podcast tajemnice muzeów, a ja nazywam się Anna Sobańska i zapraszam do wysłania kolejnego odcinka moim dzisiejszą gościem jest pani Ewelina Radecka z muzeum Krakowa oddział Żydówka dzień dobry panie będą witam bardzo serdecznie myślę, że dobrze będzie naszą rozmowę zaczniemy od wyjaśnienia, bo ryjówka to wesele, jakby tutaj nie jest żadna tajemnica to jest coś czym się kojarzy, że bezsprzecznie zacznijmy, więc od tego słynnego wesela opisanego przez Wyspiańskiego co takiego wyjątkowego było w tym właśnie weselu, bo ono przyszło do historii literatury za sprawą dzieła Wyspiańskiego, ale on już wtedy budziło zainteresowanie, bo sam informację o tym, że podczas samego ślubu Lucjana Rydla i Jadwigi Mikołajczyk główny było zgromadzonych na rynku w Krakowie sporo gapiów zainteresowanych wydarzeniem, więc czemu było takie niezwykłe tak wesele Lucjana Rydla i ligi Mikołajczyk główne wzbudziło sensację wówczas całkiem niedużym mieście, jakim do Kraków polegało na tym przede wszystkim, że Lucjan Rydel był niezwykle znaną poważaną szanowaną postacią w Krakowie nagle ten inteligent zacnego rodu długimi tradycjami bierze sobie za żonę prostą dziewczynę ze wsi dodatku siostry tej, która wcześniej zauroczyła została żoną Włodzimierza Tetmajera, czyli siostry Anny takie małżeństwa wówczas nie były typowe wzbudzały wiele właśnie kontrowersji i niezdrowego zainteresowania ciekawości wśród krakowskich kół tuneli i na rynku głównym w dniu ślubu było kilka tysięcy osób, którzy chcieli zobaczyć jak wygląda panna młoda jak wygląda korowód weselny i co takiego w sobie miała Jadwiga, że oczarowała całkiem dobrą partię, jaką był wówczas Lucjan Rydel możemy powiedzieć to było takie plotkarskie zainteresowanie tak to było zdecydowanie temat do plotek do rozmów o tym ślubie mówiono o jej jeszcze zanim on został zawarty i długo po tym, jak jak się odbył i nie tylko właśnie za sprawą dramatu Stanisława Sulińskiego, ale samego faktu tego jak niezwykłe było małżeństwo właśnie osób z 2 różnych światów poety dramatopisarza z prostą dziewczyną z Bronowic małych co ciekawe Lucjan Rydel przypuszczał, że jego wesele ślub wzbudzi plotki dlatego starał się tą datę utrzymać w tajemnicy ten 20listopada 1900 tego roku była data, którą starał się, jakby nie dzielić z postronnymi osobami bardzo zależało mu, żeby jak liga została zaakceptowana przez jego rodzinę stąd też tą datę wybierał tak, aby na pewno przyjechała rodzina spoza Krakowa województwo, które miały pobłogosławić też małżeństwo, a jednocześnie samych gości weselnych Wyspiański zapraszam bardzo późno tych z Krakowa zachowała się karteczka, którą mamy u nas muzeum gry lub chce z napisem in kochany Kaziu ślub dziś o dziewiątej rano Panny Marii i twój Lucjan dziś rano to i tak dokładnie jest zapisanych kartek psa te karteczki trafiały takie zaproszenia do gości weselnych na kilka godzin przed ceremonią w kościele i Lucjan chciał, żeby po prostu nie dowiedzieli się ci, którzy nie byli zaproszeni o tym ślubie oczywiście tego nie dało się zrobić ten barwny korowód, który ruszył z Bronowic z pieśnią na ustach z muzyką prowadzony przez drużbów na koniach sam w sobie był atrakcyjny jak było wiadomo, że to korowód weselny Lucjana Rydla i ligi Mikołajczyk główne to już nikt nie mógł powstrzymać tych tłumów które, które zgromadziły się na rynku głównym i konieczne było wezwanie straży pożarnej utorowała przejście dla najważniejszych gości państwa młodych no to faktycznie iście celebryckie wydarzenia, ale też o tym, że ono mogło budzić sensację i również po zakończeniu świadczy chyba fakt, że Wyspiański początkowo swoim dramacie używał prawdziwych imion nazwisk, który gości natomiast czasem starał się ich ukrywać tak to był ten powód, dla którego on tak tak właśnie to zrobił czy powód, dla którego Wyspiański zmieniał imiona postaci, chociaż też nie do końca, bo Czepiec został szewcem Dolce został dziennikarzem i opisywał te wydarzenia, jakby nie sposób chce taki by przedstawić co się działo w Bronowicach, ale chciał za pomocą tych stacji dobudowując do nich pewne cechy czy sytuację przedstawić ówczesną Polskę o polskie społeczeństwo, ale muszą się liczyć z obowiązującymi wówczas przepisami zasadami cenzury chciał, żeby jego sztuka była wystawiona na deskach teatralnych, a jeden z podstawowych zapisów ogłosił o tym, że nie wolno wystawiać teatr sztuk o osobach aktualnie żyjących stąd też ten zabieg był chociażby z tego względu potrzebny, żeby faktycznie mógł zawisnąć taki afisz, gdzie będą wymienione postaci i no nie będzie aż tak bardzo wprost można skojarzyć, kto jest kim, chociaż oczywiście każdy wiedział, kto to jest gospodarz to jest pan młody czy kim jest chadecka Zosia Maryna, chociaż z tym wiąże też taka pewna ciekawa anegdota, ponieważ mamy 2 wersje afiszy teatralnych do wesela prapremiera miała miejsce 16marca 1901 roku, czyli jak na ówczesne warunki po tak dużym zainteresowaniu ślubem Lucjana Rydla Jadwiga Mikołajczyk główne no minęło zaledwie pół roku wszyscy nadal pamiętali to wydarzenie wszyscy chcieli zobaczyć właśnie spektakle Stanisław Wyspiańskiego, żeby poczuć móc rzekłem domyśleć się tego co w tym Bronowice siedziało, więc to było takie też wydarzenie towarzyskie wypuszcza ten spektakl i na afiszu tym premierowym były postaci zmienione tak, żebyśmy dziś już poznali to kto to jest, bo na afiszu premierowym mamy postać Klary Anieli i Krzysi, a oczywiście jest też drugi afisz z prapremiery, na którym mamy i na prawidłowe, czyli Zosia Han czka i Maryna wynikało to 2 afisze wynikały z tego, że bardzo zaniepokojona wystawieniem dramatu wesele była matka Lucjana Rydla i Helena Rydlowa z domu Kremer, która bardzo obawiała się tego jak i po przedstawieniu na scenie tego dramatu wpłynie na opinię o jej rodzinie i sytuację i córki młodsza siostra Lucjana Rydla panienki na wydaniu, czyli właśnie chadecki Anny Ryś różne miała bardzo dobry kontakt z Wyspiańskim sondażu ją ogromną estymą, bo wspierała go, kiedy zmarła jego matka i Helena poprosiła Wyspiańskiego by usunął tę postać dramatu właśnie saneczki, żeby i nie zaszkodziło to właśnie opinii młodej panienki, które tam weselu przecież bawi się słupami chcą nas wówczas bardzo nie przystoi było młodej dziewczynie Wyspiański no nie obiecał tego Helenie ryglowej powiedział, że z dramatu nie skreśli już ani słowa, ale jeśli sobie tego życzy i to wstrzyma prace nad premierą nie wystawi tej sztuki no o to go niż miała prosić mając świadomość jak ważne dramat dla dramatopisarza jest jego teksty ukazywały się jednak na scenie jak ważne jest, żeby mógł US z tej pracy też utrzymać siebie swoją rodzinę, ale wpadła właśnie na pomysł, żeby zamienić imiona na afiszu i własnym sumptem wydrukowała nowe afisze, który właśnie zmieniła i imiona wszystkich młodych dziewczyn na taki typowy dla żydowskiej komedii no oczywiście to jeszcze tylko bardziej podsyciła plotki i domysły, kto jest kim w dramacie i oczywiście tutaj tutaj no nie nie ucznia nie uniknęła tego, że jednak była mocno wstrząśnięta Helena Rydlowa tym dramatem ponoć po prapremierze wpadła kilkudniowy płacz lament nad tym właśnie jak wystawienie tego dramatu takie przedstawienie pana młodego takie przedstawienie Panny młodej ich teczki wpłynie właśnie na sytuację ich rodziny na to wygląda na to, że Wyspiański był pod dosyć dużą presją w związku ze swoim udziałem, a powiedz w takim razie może troszeczkę na nim skupmy kim on był dokładnie dla dla młodych jak znalazły się na tym słynnym weselu Stanisław Wyspiański był już od lat szkolnych gimnazjalnych serdecznym przyjacielem Lucjana Rydla i była to przyjaźń niezwykła panowie się wzajemnie uzupełniali Lu Jan Rydel był energiczny żywiołowy pełen zapału Wyspiański ponoć zawsze zdystansowany zamyślony skupiony i jakoś to para przyjaciół świetnie świetnie się dogadywała wspólnie spędzali mnóstwo czasu dzielnie się swoimi planami marzeniami wspierali się w realizacji i kiedy w 1900 roku Lucjan Rydel i postanowił zawrzeć związek małżeński z Jadwigą to przecież niewiele wcześniej Stanisław Wyspiański ożenił się z Teodorą Teofilą Pytko co prawda był dużo skromniejszy ślub wsyp samych świadkach bez zabawy weselnej, a więc oczywistym było dla Lucjana Rydla, że tego swojego serdecznego przyjaciela chcemy swój ślub wesele zaprosić zaprosił go w niezwykły UE funkcji, jaką jest bycie świadkiem na ślubie, ale Lucjan Rydel ponoć zaprosił Wyspiańskiego gdzieś przy locie, spotykając go na Plantach mówiąc mu, kiedy o, której będzie ślub i że chciałby by jego świadkiem ponoć Wyspiański wrócił do domu oburzony, a mieszka miał wtedy swoją pracownię przy kościele Mariackim i napisał karteczkę ze swojego przyjaciela, że niniejszy środkowa nie odmawia, ale nie powinien być dla niego żaden problem, bo może on dośrodkowanie poprosić kogokolwiek zechce kogo później na wesele nie zaprosi, a więc sposoby jak dodał do zrozumienia czym jest urażony i oczywiście ostatecznie Wyspiański pojawił się na ślubie na weselu, ale to, dlatego że Lucjan Rydel udało się do niego osobiście z przeprosinami z wyjaśnieniami i zaprosił go na ślub i na wesele wraz z jego małżonką i tak też właśnie stało, że Wyspiański no mało co nie ominęło go wy celem Lucjana Rydla pojawił się zarówno na ślubie jako świadek i drugiego dnia 21listopada 1900 tego roku pojawił się w Bronowickiej chacie wówczas należącej budowanej przez Włodzimierza Tetmajera na z na oczepiny ach, i zabawie weselnej, ale nie bawił się tak jak wszyscy inni goście nie wiemy może już wtedy udało się tam z zamiarem, że to będzie coś co będzie dla niego inspiracją do stworzenia nowego dzieła swojej żonie ponoć opowiedziałby się bawiła wszystkiemu przysłuchiwała przyglądała, a potem zdałam dokładniej relację i jak wiemy Teodora bawiła się bardzo dobrze lubiła tańczyć, więc to był jej żywioł nie miała swojego takiego prawdziwego wesela, więc tutaj mogła się wreszcie pytań co rwać, a Wyspiański ponoć stał oparty o framugę między jesienią, a Izbą sceną i Izbą taneczną i przyglądał się to kręcącym się w tańcu gościom weselnym to rozmowa o toczącym się przy stole rozstawione na ten czas pracowni Włodzimierza Tetmajera, gdzie przy 1 stole siedzieli zarówno ubrani chłopską mężczyźni jak piękne panie w miejskich toaletach i kobiety w strojach krakowskich barwnych kolorowych haftowanych i mężczyźni eleganckich czarnobiałych frakach i tutaj zadziałała niesamowita wyobraźnia talent Wyspiańskiego, który w tym spotkaniu dość niezwykłe na owe czasy, bo inteligencja chłopcom się nie bawiła i spędzali razem czasu to to była wyjątkowa sytuacja, bo nawet, kiedy przecież wcześniej były zawierane takie małżeństwa jak chociażby właśnie małżeństwo Włodzimierza Tetmajera z Anną Mikołajczyk główną siostrą żony Lucjana Rydla, które miało miejsce 10 lat wcześniej 1800 dziesiątym roku to na ich weselu bawili się tylko goście ze wsi rodzice czy ojciec i macocha Tetmajera nawet nie wiedzieli, że zawiera związek małżeński i nie zaakceptowali nigdy tego ślubu Lucjanowi Żydowi udało się coś niezwykłego przekonać swoją rodzinę do chłopskiej żony jednocześnie zaprosić ich do wspólnego świętowania tego wydarzenia, bo matka Lucjana Rydla nie tylko zaakceptowała ten ślub, ale w pełni przyjęła Jadwigę do grona rodziny i razem właśnie z córką chadecką była na tym weselu i Wyspiański, widząc jak 2 różne światy spotykają się nagle podczas 1 wydarzenia pomyślał o tym by stworzyć sztukę, w której właśnie przedstawić różne grupy społeczne zostawił wszystkie razem wcześniej do tej wiejskiej chaty razem z dziwnymi zachowaniami jako ruchu czy wielkimi postaciami z historii Polski no i tak i tak powstało powstało wesele z Wyspiański zaczął pisać od sceny, w której gospodarz rozmawia z Berna chorą i tutaj widać właśnie czerpał z tego co tam widział, bo nad biurkiem Tetmajera w jego pracowni, które na ten czas stało się i Izbą biesiadną dzisiaj mówimy na to pomieszczenie Izby scena nad jego biurkiem Tetmajera wisiała fotografia Matejko kich go Wernyhory i właśnie Wyspiański spojrzał na tę fotografię i wymyślił, że ten Verne oraz zejdzie z tego obrazu i przyniesie ten złoty róg i wyzwanie do dress poczęcia powstania wiedząc do czego bym zainspirowało wesele Wyspiańskiego i co co po tym wydarzeniu stworzył myślę, że możemy zapomnieć o teorii, że on nie brał udział w zabawie, bo był znudzony on po prostu prawdopodobnie faktycznie był zaintrygowany zafascynowane i w obserwował zbierał zbierał materiały tak był też trudnym człowiekiem takim relacje myślę, że nie był bardzo towarzyski zamknięty w sobie dziś w swoim świecie dużo słuchał się przyglądał i to nie tylko na weselu swojego przyjaciela Lucjana Rydla ale jakby ogólnie w życiu był człowiekiem raczej takim introwertyczny, który komunikował się ze światem swoją twórczość bardziej niż niż przez żywiołowy rozmowy dysputy przy przy alkoholu zresztą sam mówił, że alkohol uniki ja, że wyobraźni nigdy nie brakuje, a to dowód tego głowa boli natomiast, że bardzo rozsądne podejście tych artysty co ciekawe obecnie w Węglówce możemy stanąć dokładnie w tym miejscu tak, w którym jak opisywał Boy Żeleński inni goście wesela chałwy Wyspiański właśnie przez całą zabawę tak możemy dokładnie dotknąć tej formułki, którą się opierał Wyspiański chociażby nie stał tam cały czas, bo wspomnieniach gości weselnych chociażby młodszego brata Panny młodej, czyli Jadwigi i wspomnienia Kuby mówią o tym, że Wyspiański wyszedł z nim Bronowickiej chaty i ten zaprowadził go mały wówczas chłopiec do sąsiedniego domu znajdującego się ciut niżej niż z dom Tetmajera, w którym była zabawa, a do domu Panny młodej rodzinnego domu cen tego i Jadwigi Mikołajczyk ów rodziców Panny młodej i tam się cała starszyzna tam też Wyspiański ponoć wszedł rozmawiał z tymi ludźmi, więc być może tam toczyły się rozmowy coś tam panie w polityce i połączył wszystko razem, a na pewno wracając z Kubą z domu rodzinnego Panny młodej do domu Tetmajera czy dzisiejszej kablówki wówczas domu Mayera i widział rosnącą przed oknem z Izby weselnej róże okrytą słowem i ten widok właśnie takiego mroku jesiennego strych wyłania się taka postać na pół żywa żołnierzy jak dziś tę siana przez wiatr właśnie tego chochoła mogła go też właśnie zainspirować do tego, żeby tę postać chochoła stworzyć, które się pojawia o północy wśród gości weselnych no właśnie ta postać jest teraz dosyć ważnym elementem takiej tradycji związanej z grupką, ponieważ co roku odbywa się uroczystości na osadzanie chochoła dziś niezwykły obrzęd uroczystość święto tradycja w tej użył wiele różnych nazw dopasowywać, która pierwszy ta uroczystość osadzania chochoła odbyła się w 1969 roku, kiedy otworzono muzeum w Żydówce i nie myślano wówczas o tym by to była nowa tradycja, która będzie powtarzana co roku, ale tak się stało, że w okolicach rocznicy właśnie tych wydarzeń weselnych ślubu i wesela i w Żydówce osadza się chochoła polega na tym, że ukrywa się taką przygotowaną wcześniej słomą, a róże rosnącą początkowo ukrywano tą właściwą, czyli o rosnącą przy izbie scenie z czasem jednak ze względu na dużą ilość gości ten zwyczaj przeniósł się przed główkę i ukrywana jest Róża, która rośnie, kiedy w ogrodzie tutaj przed przed wejściem do lodówki jest więcej miejsca nimi jednak ta idea została utrzymana ukrywanie róży słomą na zimę nawiązanie to jest zarówno do wesela Stanisław Wyspiańskiego do ślubu Lucjana Rydla Jadwiga Mikołajczyk główne jak również do wiejskiej tradycji tego czym były kiedyś dawne Bronowice małe podkrakowska wieś widzie chłopi po prostu zabezpieczali w ten sposób swoje cenne krzewy rośliny w ogrodzie i łączy się to wszystko w takim właśnie dziwnym obrzędzie wtedy w tym dniu właśnie przed Żydówką przychodzą mieszkańcy Bronowic małych strojach krakowskich dzieci z pobliskich szkół w przedstawiają swój program artystyczny mówią zarówno fragmenty wesela jak i wierszy młodopolskich poetów i oczywiście przygrywa ludowa muzyka z tym słynnym miałeś chamie złoty róg i odbywa się coś co pozwala, jakby on w życie tej tradycji dawnych dawnej wsi przede wszystkim, bo też co ciekawe Wyspiański swoim dramatem i tylko uwiecznił i w funkcjonariusza jako pana młodego i tu jego historie ślubu w związku z jedynką, ale przede wszystkim też uchwalił w tym dramacie ludową tradycję wielu swoich tekstach się do tego odwoływał wszystkich swoich dziełach i poprzez właśnie tu wesele przez to, że mieszkańcy Bronowic małych czują, że ta ich lokalność i ta to niematerialne dziedzictwo, które mają i cenne niezwykle przez to, że utrwalone zarówno właśnie w dziełach Wyspiańskiego jak też w malarstwie wielu mu do polskich artystów jak chociażby Włodzimierza Tetmajera Henryka Uziębło i czy Stanisławskiego czują, że to jest coś ważnego tylko odwołują do dziś, mimo że Bronowice małe są częścią Krakowa te wiejskie obrzędy są ważne i są odtwarzane i osadzanie chochoła, który odbywa się już od 50 lat, więc nie możemy powiedzieć, że istnieje taka zwykła uroczystość, bo tu już właściwie jest taka nowa nowa tradycja i jest to też takie działanie przepowiedzieć performatywny i taki reformę gdzie by te ożywają dawne zwyczaje ożywa też na ten czas wesele ożywa ta postać chochoła i dzieje się coś magicznego, zwłaszcza kiedy już zachodzi wieczór, choć jest osadzony, a w bluzce i od jakiegoś czasu organizujemy takie interaktywne zwiedzanie taki informatyczne zwiedzanie, gdzie różne osoby zaprzyjaźnione z naszym muzeum wcielają się w postaci dramatu czy to pannę młodą pana młodego Stańczyka czasem też rycerza i gości właśnie weselnych tych z miasta z tym ze wsi i wesele ożywa na nowo, jakbyśmy ponownie chodzili dramat Stanisława Wyspiańskiego widzieli jego oczami tę weselną zabawę w Bronowickim dworku i jest to coś niezwykłego wrażenie że, gdy wszystkie duchy zjawy są Wyspiański jest z nami jest faktycznie bardzo malowniczy zwyczaj wniesie udało zobaczyć nagrania swej internecie z poprzednich lat dziś nasi słuchacze chcą zobaczyć jeśli udaje się przyjechać w tym czasie do Krakowa to polecam wyszukać sobie osadzanie chochoła naprawdę wygląda magicznie, ale z ryk ludzką samym weselem związane są też inne obyczaje pojawi się też coś takiego jak Piny dobranocka mogłaby pani powiedzieć o tych tradycjach tak i Jadwiga żona Lucjana Rydla pochodziła właśnie zeszli, więc te wiejskie tradycje obrzędy związane z weselem miały miejsce, kiedy wychodziła Zamość i oczywiście o tym się mało mówi mało pamiętamy pamiętamy przede wszystkim właśnie to wiejskie wesele przez pryzmat Wyspiańskiego, którego bardziej interesowało zderzenie 2 światów niż obrzędy, które też obserwował Lucjan Rydel opisał swoje wesele ślub wesele w liście do wszystkiego przyjaciela Franciszka Raczka i tam skupił się właśnie na tych obrzędach dokładnie opisał jak wyglądały check-in czy Winnetou jest taki obrzęd przejścia Panny młodej zbycia dziewczyną z bycia kobietom zbycia panienką bycie żoną gospodynią polegało to w zasadzie na tym, że kobiety cały na środku pannę młodą i gromadziły się wokół niej ze świecami śpiewały pieśni obrzędowe i ściągał jej głowy piękną kwietną koronę, którą miała na głowie panna młoda i zakładały wiązały właściwie co sił trwało taką białą Krochmalną haftowaną chusteczkę co ową i przy tej okazji między dziś i są takie słowa tej pieśni i dziewczyna się smucić, że Janeczek skróci jak czytać, czego dzieje to się na rozumie nam udało się w Rytlu chce zorganizować taki czy Piny tutaj przy współpracy z zębem folklorysta i Katarzyna Choduń zrobiliśmy takie widowisko ono teraz jest też czasem wystawiany przez działający od jakiegoś czasu w Bronowicach małych i teatr złoty róg i otworzyliśmy oczepiny właśnie tak jak opisywał Lucjan Rydel i to co nam się udało też z tekstów Kolberga tutaj głównie ten scenariusz procentowała Katarzyna Choduń i podczas tych Chaplin wiemy, że Jadwiga powinna mieć obcięte włosy tak tak czy PIN zazwyczaj wyglądają, ale jej widzenie obcięto głosu został zostawiony został warkot panna młoda musiała wczesnych Ociepy być smutna i płakać, żeby opłacać pożegnać dotychczasowe życie, żeby zamknąć 1 rozdział by móc tworzyć nowe stąd też słowa właśnie dziewczyna się zwróci czy nie czy skróci a jakby się dzieje się na mróz śmieje, czyli właśnie już zawiążą to szósty czerwcową to będzie mogła się bawić tańczyć i co ciekawe pięknie wyglądał ten pierwszy taniec weselny państwa młodych można się zainspirować, a ponieważ no ni było dość dość niezwykłe, a pan młody stawiał przed panną młodą na stole 2 kieliszki w 1 była woda w drugim była wódka i przepijał do niej, ale także na nie wiedziała czy zostawił jej wody czy wódkę w kieliszku następnie zaczynał się taniec Panny państwa młodych i tutaj starostę wchodził, ponieważ dawał pannie młodej ręki Harat, czyli rodzaj takiego bicia bata i zabawa polegała na tym, że pan młody miał zdobyć dziewczynę zatańczyć ze swoją wybranką, a panna młodemu miała się bronić tutaj oczywiście ma taki ma wymiar żartobliwie, ale podejrzewam, że kiedy dziewczyna nie chciała wychodzić za mąż to mogła tym tym haraczem nieźle wywijać pot oczywiście do tego tańca dołączali pozostali i bawili się razem razem z państwem młodym no białego białego rana i w tych szczepieniach Lucjan Rydel i zobaczył coś magicznego coś niezwykłego zresztą w wy selfie z miejskiej też pisze o tym, że tutaj widzą czary Mary rzesze zachwycającą ksiąg tutaj chłopi o tym o tym mówią, że panowie z miasta przyjechali i i zachwycają się to ich wiejską i obyczajowością i Lucjan Rydel w tym liście do swojego przyjaciela z Czech napisał, że to czy Piny ten obrzęd był dla niego, lecz dzięki bardzo niezwykły wspaniały przejmujący spektakl teatralny, że to było niesamowite przeżycie nie tylko tego, że chodziło o jego ukochaną i tu wrażenie pewnie dzieli z nim pozostali goście miasta, którzy tej obrzędowości nie znali wiejskiej, a ona przejęła ich swoją prawdą pięknem i wzruszają wzruszającymi scenami właśnie panna młoda żegna się ze swoim dotychczasowym życiem żegna się z matką z rodziną to wybrzmiewa w tych pieśniach, a następnie właśnie cieszył się bali z tym nowym nowym życiem z ze swoim z mężem fakt, iż widzenie obcięto tego warkocza tak jak nakazywałaby tradycja jest też oznaką tego, że faktycznie to konkretne wesele było dość nowoczesna jak na tamte czasy to znaczy, że młodzi nie bali łamać niektórych konwenansów tak uznanych konwent został podstawowy tenże Piny to był taki bardzo intymny babski obrzęd i właściwie nie powinno być przy tym żadnych mężczyzn, a tutaj jednak mężczyźni Stali pod ścianą oparci są sam pan młody obserwowały ten ten obrzęd i ja widzę, kiedy zdejmowano kwitną koronę nakładano ją pusty czerwcową, więc sposób została obnażona, bo przecież kobiety nie pokazywały gołe głowy i włosów, więc tutaj to na pewno była onieśmielona na pewno było to bardzo niezwykłego to, że nie obcięto jej głosów świadczy o o o tym, że Jadwiga jednak mimo tego było bardzo delikatną wrażliwą ciepłą grzeczną dobrze ułożoną panienką właściwie to jednak miała swoje zdanie i potrafiła postawić też na swoim, żeby to, że zdecydowała się zostać żoną inteligenta co tu nie był oczywisty łatwy i pochwalamy wybór dziewczynie ze wsi przede wszystkim dobrze wyjść za mąż wyjdzie jakiegoś bogatego Bronowickiego chłopa tak gospodarze chcą dużo pola zapewni byt jej rodzinie, a ślub z artystą to w takim społecznym odbiorze to była taka niewiadoma co z tego będzie też decyzja o tym, że nie obcina tych głosów, że że, jakby nie wpisuje się w pełni tę tradycję świadczą etyki dużej niezależności samodzielności dziś w podejmowaniu decyzji myślę, że na pewno też to cieszyło Lucjana Rydla w wierszach też opisywał urody swojej żony i bardzo się budowały właśnie złociste warkocze i Jadwigi, a powiedz w takim razie jeszcze krótko czym była dobranocka dobranocka to wydarzenie też związany właśnie z PSL-em, ale miało miejsce na dzień przed weselem tu taki troszkę wieczór panieński można powiedzieć wówczas przed dom Panny młodej głowie to może dziewczyna wychodzi drugi dzień samo już przychodzi kawalerowie i śpiewali coś, jakby Serenadę pod pod oknem Panny młodej wywołując, żeby do nich wyszła żeby, żeby się z nimi pożegnała no bo to już za mąż wychodzi wtedy też często częstowano tych śpiewających gości alkoholem i to było takie pożegnanie Panny młodej z dotychczasowym życiem właśnie z drużynami, którzy przyszli śpiewać pod pod pod oknem i było takim właśnie miłym gestem ze strony właśnie wiejskiej społeczności oszukiwania dziewczyny przed wydaniem ją za nóż i tutaj oczywiście tutaj Lucjan Rydel nie miał w tym tym udziału to było tak powiem wiejskiej wydarzenie właśnie wśród bliskich społeczność bardzo ciekawe są te te wszystkie obrzędy i ciekawe też to, że wiele tych współczesnych, gdzie ma swoje korzenie prawda w tych tradycyjnych ludowych zwyczajach dzisiaj przecież na weselu też właśnie w takim dobranoc dziś mamy przecież ten wieczór panieński, kiedy panna młoda też dzisiaj pobawić pan młody idzie się pobawić właśnie z dziewczynami z chłopakami żeby, żeby pożegnać aktorzy głosem musi pożegnać swój stan kawalerski panieński ostatnia zabawa jako wolna dziewczyna wolny chłopak i wyruszenie w nową nową drogę drogą życia czy też przecież na weselu zabawy, które są około północy też odwołują się do tej chińskiej tradycji zwyczaju lepiej wtedy też np. dzisiaj jeszcze na niektórych weselach śpiewa się jakiś mini przyśpiewki wywołujący gości weselnych, żeby dali datek na kołyskę czytam właśnie dla młodych i podczas tych Chaplin 1 ligi też starościna śpiewała wywoływała poszczególne pady, żeby rzuciły grosik na garnki czy właśnie na kołyskę dla Panny młodej na zbierało na Czepiec, żeby właśnie mógł być gospodynią miała szczegół prowadzić prowadzić dom też ciekawe są obrzędy związane z z zaręczynami tutaj dużo z tych anegdot o tym, jakoby Lucjan Rydel Bos wchodził w konkury co co raczej tutaj jest wymysłem Tezeusza Boya Żeleńskiego niższy niż prawdą, ale te obrzędy właśnie związane też zaręczynami też są ciekawe tutaj nie wiemy dokładnie jak wyglądały zaręczyny Lucjana Rydla Jadwigi, ale wiemy, że było wiele np. takich obrzędów, kiedy właśnie mężczyzna podarował kobiecie jakiś podarek pisał wiersze zachowało się takie kartki właśnie zaręczynowy, gdzie tam oddawał słupek serce dziewczynie prosił ją DCNS dla niego zaczekała i pod zaręczyny też troszkę trwały czasem czy też cała ceremonia błogosławieństwa akceptacji, kiedy to, żeby móc się zaręczyć to to nie sam pan młody szedł oświadczał się dziewczynie, ale wysyłał tutaj Swata w swoim imieniu, który właśnie, zanim urzędował i namawiał ojca Panny młodej ten zgodził się wydać ją za tego konkretnego człowieka no brzmi to wszystko bardzo malowniczo ciekawe trochę szkoda, że ten świat tych dawnych obrzędów dziś temu odszedł w niepamięć i tym wspaniale, że są takie miejsca jak ryjówka, gdzie pamięć o nich jest listem podtrzymywana im i można jeśli się ma ochotę przenieść troszeczkę w czasie do czego nas naszych słuchaczy zachęcamy wobec pani Janino tak na koniec krótko, próbując zachęcić słuchaczy do wizyty w Węglówce co obecnie można tam zobaczyć w grupce dzisiaj możemy zobaczyć galerię malarstwa młodopolskiego, ponieważ Bronowice to jest właśnie to miejsce picie artyści do Polsce często bywali malowali pejzaże i ludzi tutaj mieszkających i możemy zobaczyć tą izbę weselną, gdzie bawili się goście weselni, gdzie tańczyli, gdzie odbyły się oczepiny i zobaczyć pracownie Włodzimierza Tetmajera, które zaaranżowane tak jak pisał Wyspiański didaskalia, czyli zobaczyć ten okrągły stół nakryty stół tym białym obrusem, przy którym siedzieli goście weselni zobaczyć Wernyhory nad biurkiem Tetmajera i rosnący krzew róży, a teraz już niedługo okryte słomą za oknem zobaczyć fotografie gości weselnych, którzy bawili się właśnie tego dnia na weselu Lucjana Rydla jedynki, którzy Stali się potem pierwowzorami postaci w dramacie Wyspiańskiego jest szczególnie cenny eksponat, który na pewno zwróci uwagę zwiedzających, ale niekoniecznie musi zostać dostrzeżony w całym swoim pięknie to jest znajdujące się właśnie w ostatnim pomieszczeniu skrzynia Krakowska należąca do Jadwigi, czyli ta skrzynia, w której dostała od rodziców swój posag licznik piękne stroje krakowskie pościel, a tak pierzyny haftowane obrusy i oczywiście korale krakowskie i skrzynia zachowała się do dziś można obejrzeć, kiedy uniesie się wieko, ale oczywiście tylko pod nadzorem osoby pilnującej możemy zobaczyć jak na wieku tej skrzyni w jego zapisywała różne wydatki domowego budżetu, a Tomasz plaża, a to naparu udka czy nowe buty, a więc bardzo taki ciekawy ciekawy eksponat właśnie związany mocno z tym obrzędem weselnym ten mówiliśmy o tym jak skrzynia Krakowska też było ważne w tej urzędzie obrzędem weselnym to było coś co wszyscy we wsi oglądali co panna młoda dostaje na swoją nową drogę życia jesteś ciekawy eksponat, jakim jest kostium do jednej z ról wystrzelił zachowania od prapremiery kostium roli upiora Capote organa, a Krakowska sukmana która, kiedy zwiedza się Żydówka już na teraz jesienią tuż przed zamknięciem no to sprawia takie mroczne wrażenie można poczuć jak te duchy zjawy i były z nami na wystawie jeśli ktoś jeszcze nie poczuł się zachęcony ja dodam, że lufkę w przeciwieństwie do tętniącego życiem Krakowa troszeczkę na uboczu w takiej ciszy spokojniejszej okolicy na cel by sprzyja tym przenosinom w czasie i takiemu poczuciu klimatu z wesela mam taką róż jeszcze najbardziej można się przed poczuć jak dawnych Bronowicach właśnie podczas osadzania chochoła w tym roku odbędzie się 19listopada już dziesiątej 30 odbędzie się korowód z takiej Bronowicki weselny właściwie, podczas którego aktorzy teatru złoty rok będą przechodzić przez Bronowice i odtwarzać różne właśnie sceny obrzędy związane z weselem, więc będzie można zobaczyć jak dawne wesela wiejskie wyglądały, a potem oczywiście osadzanie chochoła przed deszczówką i potem możliwość zwiedzenia, a czy lufki wraz z duchami nowe serce jest wspaniała okazja do tego, żeby odwiedzić to miejsce właśnie w tym czasie także zachęcamy naszych słuchaczy, a ja dzisiaj dziękuję pani Ewelina za bardzo bardzo ciekawą rozmowę również bardzo serdecznie dziękuję pozdrawiam temu podcast tajemnice muzeów, a ja nazywam się Anna są bardzo dziękuję i zaprasza na kolejny odcinek po Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: TAJEMNICE MUZEÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Więcej niż na antenie! Teraz TOK FM Premium 30% taniej: podcastowe produkcje oryginalne, Radio TOK FM bez reklam i podcasty z audycji. Nie zwlekaj, słuchaj wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA