REKLAMA

Czerwone wampiry. Geneza i funkcjonowanie kulturowego dyskursu lustmordu w PRL

OFF Czarek
Data emisji:
16-11-2022 11:00 (Powtórka: 16-11-2022)
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
21:36 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
pani prof. Magdalena Kamińska z Instytutu kulturoznawstwa Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu jest dobry dzień dobry witam panią bardzo serdecznie pani profesor jest autorką m.in. bardzo interesującego tekstu zatytułowanego czerwone wampiry geneza funkcjonowanie kulturowego dyskursu luz mordów w PRL o nawet wyzwań i pewnie ci z państwa, którzy się trochę interesują kategorie dróg kraj albo po prostu śledzą różnego rodzaju głośne procesy głośne sprawy nie Rozwiń » tylko współczesne, ale właśnie z minionym minionego ustroju politycznego spotkali się tzw. wampirem Warszawy albo wampirem Zagłębia albo wampirem zgiełku FK z Katowic Krakowa z Pomorza z Piekar Bytomia itd. itd. na oczywiście pytanie brzmi z, dlaczego wampirami nazwano osoby co musiało wydarzyć, żeby ktoś został okrzyknięty wampirem na ile w to jest jakiś z są jakieś wspólne cechy ana ile tutaj nie wiem media albo propaganda, bo przecież mówimy o okresie, w którym propaganda też grała w jakąś rolę, skąd te wampiry tak właśnie pomyślałam, że to jest takie prasowe sensacyjne określenie, które po prostu ukuli dziennikarze, żeby zainteresować swoimi publikacjami, ale przecież tak jak słusznie zauważył w okresie PRL-u takie wiadomości były raczej tłumione i nikomu nie zależało na tym, żeby była sensacja wokół tego, żeby tak jak dzisiaj tak, ale naganiaczy kliknięcia, żeby powodować panikę itd. wręcz przeciwnie tego rodzaju informacje były bardzo ostrożnie dawkowane i kosząc tym tropem tak jak pan słusznie zauważył pośrednik w przeszłość tak pan słusznie zauważył doszło do tego poprzez Ukrainy, ponieważ bardzo mnie interesuje wzrost zainteresowanie tą tematyką w internecie w ostatnich latach, które jest po prostu lawinowe i pisałam artykuł na ten temat, a i tak nie zahamowało to określenie, które przez cały czas przewija, ale on się przewijało bardziej przez współczesne publikacje na temat tzw. czule światku dróg krajowych seryjnie jaków aniżeli tata peerelowskie natomiast widać w polskich np. podcastach druk sejmowy, bo to jest taka wiodąca Platforma i format który, który właśnie te opowieści chodzi o określenie, bo jak najbardziej na bieżąco używane dla, ale to to już inna inne mechaniki medialne interesuje ich to, żeby publika zainteresować się rapować ich trochę sensacji natomiast okazało się, o czym się cofać przeszłość, że określenie wampir jest starsze niż się wydawało i doprowadziło mnie aż do Chin co trochę zaskoczyło do publikacji naukowych jeszcze dziewiętnastego wieku, gdzie to skojarzenie wampir znam się prawdopodobnie narodziło i to nawiązanie to może trochę ludowych wierzeń niektórym wydaniu, których wydaniach, ale kości pojawia się między w tym samym czasie co publikacja Drakuli brama Stokera Ano oczywiście wyczyny Kuby Rozpruwacza tam należy szukać korzeni tego skojarzenia wampira tzw. seryjnym zabójcą dobrze rozumie, że każdy seryjny samobójca staje się w tej narracji medialnej wampirem czy niekoniecznie, dlaczego akurat z wampirem no właśnie to skojarzenie jest takie trochę na wyrost trochę metaforyczne tak pierwotnie w tej publikacji psychopaty seksualnie z kart, a Kinga, która była taka kluczowa stała się strasznym bestsellerami miała za życia nawet autora kilkanaście wydań i nie czytali tylko naukowcy mimo, że to była książka naukowa ale, żeby się to strasznie popularne tam baby jest zaciągnięta by to skojarzenie jeszcze przed tym skażeniem psychoanalityczną, że jeżeli nawet nie mamy do czynienia z przypadkami tam picia krwi czy kluby konsumpcji części ciała to przemoc jest tu jest zawsze oczywiście przemoc jest pewnego rodzaju substytutem metaforą pożądania, czyli nawet, jeżeli seryjny zabójca no nic nie wskazuje na to, że tam są jakieś seksualne motywację to i tak one tam są, a i tutaj to ten konglomerat przemocy seksu dający efekt w postaci takiego sadyzmu seksualnego jak to właśnie Krafta binga jazd stał się tym czym one całkiem, którego właściwy do dzisiaj wszyscy czerpiemy, bo my dzisiaj szukamy tych motywacji nadal, chociaż psychoanaliza jest już czymś raczej przebrzmiałe w kulturze, ale wciąż widzimy w tym co szczególnie fascynująca właśnie w tym splocie zabójstwa motywacji innych zemsty zysku nie są aż tak pasjonujące, gdzie jak te, do których się miesza namiętności wampir to też trochę postać z innego porządku to nie jest na pierwszy słuchu ucha w ktoś, kto jest podobny do nas, tak więc w tym sensie można myśleć, że osoby odpowiedzialne za właśnie seryjne morderstwa czy osoby szczególnie okrutne nie są do nas podobne nie są tak jak my ludzie są bardziej jak taki nieokreślony trochę istoty mroku nocy właśnie głodne przemocy i pytanie czy one są wyżej niż my czy są pewnego rodzaju nad ludźmi tak jak nas nauczyła popkultura, pokazując nam takie postaci jak Hannibal Lecter chociażby klasyczne z lat dziewięćdziesiątych czy one są troszeczkę niżej czy one są to się wiąże właśnie z tym co było mrozu jeszcze przed Kraftem obiegiem storia generacji to znaczy, że przestępczość w ogóle bierze się człowieku z pewnych predyspozycji psychofizycznych, które są atawistyczne czyli gdy się odnoszą do wcześniejszych etapów rozwoju, czyli mamy do czynienia trochę takim człowiekiem człowiekiem zwierzęcia nie takim jak my tak jak pan powiedział słusznie, ale z drugiej strony popkultura splotła to właśnie wątek geniusza, który jest pokonywane przez swoje własne namiętności, ale zabija w sposób bardzo wyrafinowane dzięki czemu trudno złapać i tam się pojawiają w tej w tej popkulturowej legendzie wszystkie wątki, które wyróżnia Krafta bing 100 lat przeszło temu, czyli np. niezmieniających się modus operandi ewentualność gromadzenie pamiątek wszystkie elementy tam są no dobrze, ale jednocześnie w rozmiarze to też nie jest pewnie ciekawe dla osób, które popularyzują ten wampir jest także wampir w literaturze, ale też, ale też w popkulturze w kinie, ale w pewnym sensie w w różnych momentach historycznych w reż wyrażały różne lęki może niewypowiedziane podaży czasami ten wampir był taki trochę efekt z przypominający czy może być to lęki wynikające z tego napięcia pomiędzy związkiem Radzieckim, a Stanami, czyli to unicestwienie nuklearne potencjalne w innym razem wampir jawi się jako zamożny świetny kochanek bogaty itd. tak dalej sami też, odpowiadając na potrzeby albo też, odpadając na lęki społeczeństwa, ale tutaj oczywiście ten wampir Truck kraj mowy pewnie ma się kojarzyć jednoznacznie, ale jeżeli pani profesor pozwoli powrócimy do czerwonych wampirów w po informacjach Radia TOK FM informację już za kilka minut o godzinie 1120 o czerwonych wampirach i genezie i funkcjonowaniu kulturowym właśnie funkcjonuje kulturowym dyskursu tego przestępstwa z namiętności opowiada pani prof. Magdalena Kamińska z Instytutu kulturoznawstwa Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu w w Trade SA w część programu Owczarek pani prof. Magdalena Kamińska z Instytutu kulturoznawstwa Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu opowiada o tzw. czerwonych wampirach genezie i funkcjonowaniu kulturowego dyskursu zabójstw z motywacją seksualną w szczególnie w czasach PRL-u tak jak mówiliśmy przed informacjami wysyp osób określanych mordercy mordercy określonych wampir stąd albo wątpić stamtąd, ale jednocześnie zdaje się, że władza miała problem bez ZES klasowym umiejscowieniem tych zabójstw, bo z 1 strony klasa robotnicza jako klasa dominująca najważniejsza, a z drugiej strony osoby, które by popełniały takie okrutne czyny, aby członkami klasy Robotniczej źle czy też stwarzały zły wizerunek zły obraz tejże klasy panujące mało tego w socjalizmie w ogóle miało nie być tego typu przestępstwa miały się skończyć razem z kapitalizmem, bo też pan wspomniał przed przerwą to odzwierciedla to zjawisko seryjnego zabójcy czy wampira odzwierciedla pewne problemy społeczne, który miał być likwidowane no i milicja była w ogóle nie wyposażona nieprzygotowana do zwalczania tego typu przestępczości co też odzwierciedla się w dzisiejszym runie polskich treści dróg krajowych na czas PRL-u, który się zaczyna jawić jako taka epoka, gdzie nic tylko mordować, dlatego że technologia jest żadna w zasadzie dzisiaj monitoringi itp. rzeczy, a milicja kompletnie nie wie co z tym fantem zrobić prasa się nie rozpisuje można chodzić swobodnie uderzać ludzi w głowę zabijać właściwie bardzo mała szansa, że nas złapią, jeżeli kogoś złapią to być może nie to osoby, którą powinni, a w zasadzie jako taki skansen wolnej przestępczości latem parę wyglądać oczywiście tylko w dyskursie druk sejmowy no i skutek jest taki, że wiele jest w postaci wampirów peerelowskich zrewidowanych nowości opowiada historię można zadać pytanie wszyscy znają historię wampira Zagłębia Karola kota itd. ale krajowcy wciąż wyciągają, jakby coś nowego z tych historii teraz współcześnie, doszukując się weryfikujący nawet dziennikarz z prawdziwego zdarzenia się interesują dzięki temu tymi sprawami znajdują czasem nowe motywy nowe wyjaśnienia pewnych sytuacji jak np. Przemysław Semczuk, który się zająć sprawą Karola kota i zdementował kilka legend, które były powielane wokół tej postaci, a i wciąż można opowiedzieć historię na nowo właśnie, dlatego że para bardzo budował relacje pojawiały się takie plotki moja, które były powielane z opowieści na opowieść i tak naprawdę odbudowała się pewna legenda, która teraz okazuje nie ma wiele wspólnego wspólnego z rzeczywistością do tego stopnia, że uważa się, że niektórzy z tych właśnie koniecznych legendarnych wampirów karę zostali po prostu robieni byli przypadkowymi ludźmi no tak jak pan słusznie zauważył to byli proletariusze te najbardziej legendarnej stacji i nieoczekiwanie bardzo dobrze pasowali do pewnych właśnie starych teorii kapitalistycznych poczynając od g prowadzą przez Krafta winda do tej teorii degeneracji, czyli to było tak interpretowane, że to są jak najczęściej, bo pan proletariusze, czyli nie tyle ludzie pracy co trochę takie niebieskie ptaki istnieje społeczeństwa, które są jakoś tam genetycznie predysponowane do tego zniekształcone itd. to widać dobrze racji właśnie procesu Marchwicki, gdzie jeden z braci jest traktowany przedstawiany jako taki zwyrodniały intelektualista katolicki, a drugi jako właśnie lumpenproletariatu dziedzicznie obciążony, który ma mnóstwo wad fizycznych to czy Stellą prozą i oni nie mając do czego się odwołać odwołali się właśnie do tej ich hipotezy do tej całej rozbudowanej teoriom rosyjskiego generacji, a no i trochę następowało zwarcie w systemie tak, bo jeżeli takie postaci funkcjonują istnieją w PRL na to co się chyba nie do końca w porządku m.in. dlatego te opowieści były reglamentowane no tak poza tym te opowieści tym opowieściom może nadać różne różne struktury może być opowieść o sprawiedliwości niesprawiedliwości albo przywróceniu w tego poziomu, czyli że zbrodnia musi być ukarana przestępca musi być pojmany i odizolowany, ale też można takie opowieści zastanawiać się nie jak jest relacja pomiędzy przestępcą społeczeństwem ową mało tego Innova charakterowi ten nowy punkt będzie inne waluty od dziś pani zniknęła na chwileczkę takiego, ale ochrona halo mu one odpłatnie od teraz trochę gorzej jak gdyby nie możesz teraz rolnicy coraz lepiej mało tego przestępca musi być wyeliminowane fizycznie, bo mówimy o epoce, kiedy kara śmierci jest wykonywana wręcz trudno sobie określić w okresie PRL-u, żeby jakiś pytany mniej lub bardziej prawdziwe seryjny zabójca został potraktowany inaczej niż kara śmierci kara eliminacyjna ostateczna właśnie, dlatego że trzeba tego, że tak hasta wyrwać no tak jak pan zauważył czasem być może ta nie były to osoby, które chodziło no ale istniała istnieje w takim przypadku zawsze ryzyko że, że my te problemy będą się pojawiały dalej i te zabójstwa będą trwały, jeżeli się złapie niewłaściwa osoba też z tego na różne sposoby próbowano wybrnąć to modelowym przykładem historia wampira z Zagłębia, ale ta Karola kota bardzo młodego chłopaka który, popełniając część swojej zbrodni pomieszczenia letni mimo tego został skazany na karę śmierci, która została wykonana mimo tego, że pojawiały się protesty społeczne nieletni niekarany ze bardzo dobrą, jakby opinią to też nie był jakiś recydywista czy z chłopak z trudnościami wychowawczymi powiedzmy, a jego czyny nie były takie znowu efektowne tak niewiele mu się udało, że tak powiem działać w tej materii, chociaż ambicje miał większa i to jest też sytuacja dzisiaj do nie do pomyślenia, żeby taką osobę skazać na karę śmierci trochę niezależnie od tego co zrobiła, ale legenda Karola kota znacznie przerosła jego realne czyny, a czy zostawia się czy wciąż jest jakieś takie społeczne zapotrzebowanie właśnie na not z trudno tutaj użyć trudno też użyć terminu kozła ofiarnego, bo w wielu przypadkach mamy do czynienia jednak z osobami, które były odpowiedzialne za szereg zbrodni, ale czy takie właśnie o z de humani za co ja sprawcy w pewnym sensie nie zadać jakieś potrzeby społecznej, żeby ten cały społeczny brud przerzucić na właśnie na wampira no tak ewidentnie to wygląda w relacjach właśnie peerelowskich chociażby procesu Marchwicki ich, a dzisiaj może mnie, ale dzisiaj dużo więcej tych opowieści każdy, który opowiada o czymś takim mur powinien szukać czegoś co mógłby dodać od siebie, żeby to jeszcze było jakoś interesujący się zupełnie inna logika mediami rządzić, a trzeba przede wszystkim zainteresować trochę się szuka też sensację, chociaż muszę powiedzieć, że amatorzy, którzy tworzą Truck krajowe opowieści mają dużą wrażliwość mają bezpośredni od razu Response odbiorców tak często np. ich ich przekazami stykają się rodziny ofiar chociażby i to wymaga od nich pewnej delikatności rozsądnym cenzura, która w mediach funkcjonuje w tym społecznościowych dzisiaj, więc ta powieść też oględne, jakby na swój sposób, ale już zupełnie inny niż te bardzo ostrożnie dawkowane opowieści Parowski trochę tak jest im też dlatego wampir staje się takim ekranem, na którym notowane są pewne pannę smaki kolory lokalne epoki i ta fascynacja PRL-owskim właśnie zabójcą albo np. dzisiaj obserwuje się w podcastach takie specyficzne podejście do lat dziewięćdziesiątych już po epoce PRL-u epoce przejściowej i też epoce takiego już w potocznym odbiorze takiej wolnej Amerykanki takiego dzikiego Zachodu, gdzie wolno bardzo wiele policja niewiele może, a i ludzie są właśnie w głębokim kryzysie co też ma wpływać na eskalację tego rodzaju czynów popchnięcie jak ludzi do jakiś ostatecznych drastycznych zachowań i trochę i parę lat dziewięćdziesiątych, chociaż na inny sposób stają się w tym uniwersum Truck kraj mu tak taką transferowania naszych takimi miejscami, które z uwagi na ustrój, ale też poziom cywilizacyjny życia, a tonować widać na poziomie wizualnym w niektórych ostatnich chociażby realizacja audiowizualnych jak np. seriale dotyczące realiów peerelowskich, a na championa Netflixa na tym podobnych platformach, że to jest taki i industrialny taki opustoszały krajobraz zamrożony we mgle, w którym grasują wampiry troszeczkę jak Londyn czasów Kuby Rozpruwacza to jest dla mnie obca Imaginarium PRL-u jako takiego właśnie bardzo mrocznego miejsca przesycone ego bardzo ponure dni opowieściami też jest to ciekawe, bo jest mitologii za co ją tej epoki, kto jeszcze mgliście pamiętam, ale wielu narratorów Ukrainie, a staje się czymś po prostu ciekawe w jaki sposób para przechodzi do pamięci kulturowej wyobraźni zbiorowej ludzi, którzy nie pamiętają i przechodzi m.in. jako taka enklawa zbrodni, czyli morderca czy tożsamość mordercy zmienia się w zależności od czasów, w którym ta tożsamość jest medialna jest popularna raz jest to wampir z PRL-u co znaczy z nazwami wampiry PRL-u, ale ten wampir czerwony wam pieczywa z PRL-u zupełnie inne konotacje zupełnie inne z zabarwienie niższy powracający w dzisiejszych czasach w materiałach z tematyki Truck Crime, a i materiały programowe są tematy ciekawe, że od razu jest właśnie witać wraz z odbiorców, czyli tak jak ludzie sobie, którzy są twórcami takich treści, którzy sobie tłumaczą jakiś określony sposób co tam się stało i w tym, jaki obecnie przeciętny człowiek sobie tłumaczy gdy kto zabił, dlaczego tak tak taki kryminał owe typowe pytanie zadam to się w resorcie trwają wszystkie strach, który aktualnie społeczeństw społeczeństwo nurtują typu np. dzisiaj młody człowiek zabił to na pewno gry komputerowe i już ludzie dopowiadają sobie po prostu historie brutalne gry, którego jakoś tam za zdeklasowały albo dopalacze albo parę lat temu, kiedy wielkim strachem społecznym była fala uchodźców pojawiają się takie interpretacje często kraj mowę powieści eksploatują jeszcze niewyjaśnione sprawy też aktualnie się dzielące, a rzeczywiście uchodźcy byli też oskarżani różne rzeczy na wyrost ludzie tworzą całe opowieści, wzorując się po trosze na racjach popkulturowych, ale też bardzo dużym stopniu na aktualnościach takich losowych dnia czym nas akurat media straszą to nam się, jakby poznawczo narzuca jakieś nowe wydarzenie próby sytuację nową za pomocą tych schematów, które gdzieś tam, skąd czerpiemy to jest to właśnie uczyniło dla mnie te strasznie rozbudowana nacja dla kultury znawczyni ciekawymi, bo tam widać, czego się bujne aktualnie, bo zdarzy się kolejna rzecz prawda spadnie dziś jakaś bomba to właśnie starczyło już Tate talent boimy się czegoś innego pani profesor bardzo dziękuję za dzisiejszą rozmowę pani prof. Magdalena Kamińska z Instytutu kulturoznawstwa Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu opowiadał o czerwonych wampirach dziękuję za dzisiejszą rozmowę i informacje już za kilka minut o godzinie 1140 po informacjach program kultura osobista dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara, a nad jakością naszych połączeń czuwał Szymon waluta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA