REKLAMA

Genialny chemik, polityk żaden, ale zawalczył o władzę. O Ignacym Mościckim

Sprawy Różne
Data emisji:
2022-11-20 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
52:34 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór państwu przy mikrofonie Karolina Lewicka zapraszam państwa na audycję sprawy różne, a moim państwa dzisiejszym gościem jest prof. Mariusz Wołos Uniwersytet pedagogiczny imienia komisji edukacji narodowej w Krakowie oraz Instytut historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie ani profesorze dobry wieczór dobry wieczór pani redaktor dobry wieczór pójść Ignacy Mościcki będzie bohaterem tej audycji i zadam panu pierwsze pytanie, gdybym pana zapytała kim był to w jaki Rozwiń » roli życiowej widzi pan panie prof. Mościckiego tak na pierwszy rzut oka na pierwszą Myśla Daddy wszystko widzę jako uczonego jako wybitnego Chemika profesora uczelni, bo Schwarza i na terenie Polski, bo od przecież profesorem polityki Lwowskich wtedy, kiedy jeszcze Rzeczpospolita się nie odrodziła, więc na to wszystko uczuciowy, a dopiero później polityk polityk dobry czy mierne, a to jest pytanie, na które nie tak łatwo odpowiedzieć, dlatego że przez długi okres to znaczy do śmierci Józefa Piłsudskiego do roku 1935, a byli równolatkami w zasadzie swojego politycznego oblicza Ignacy Mościcki i nie objawiał on objawił je spełnia aspiracji ami dopiero po śmierci marszałka, kiedy okazało się, że jest całkiem sprawnym graczem politycznym, który odegrał jednak dosyć znaczącą rolę w życiu politycznym Polski po Piłsudskim dalej tę rolę grał krótko, bo tylko do września 1939 roku, więc stwierdzenie jednoznacznie, że dobrym politykiem złym politykiem ja myślę, że przez większość życia Mościckiego polityka była czymś w odległym le to widać okresu jego młodości on się polityką zajmuję, ale trochę powiedzielibyśmy dzisiaj z doskoku to nie jest ta ten obszar, którego specjalnie interesuje także ten moment polityczny to w zasadzie jest tylko czterolecia obejmujący okres od 1935 do 1939 roku 1 jeszcze się nad okresem bardzo wnikliwie pochylimy, ale teraz zająć no wrócą do początku tej historii 1grudnia 1800 sześćdziesiątego siódmego roku i Ignacy Mościcki przychodzi na świat zmierza nowie koło Płocka w rodzinie szlacheckiej i mocno zasłużonej, jeżeli chodzi o walkę niepodległościową tak 4 dni później urodzisz zrobił, choć to jest pewien celowe obaj panowie byli równolatkami, ale urodzili się niedużym odstępie czasu to pokolenie, które aktywnie będzie walczyć o niepodległość zbrojnie czy biurem czy długiem, bo tak bywało natomiast kiście pochodzi z racji Mościcki rodziny ziemiańskiej to nie jest arystokracja Szlachta od taka średnia herbu Ślepowron, ale ubożeją opcja to znaczy ojciec jego nie był zarządcą majątku co powodowało, że Mościcki jako dziecko w różne miejsca się znajdował faktycznie rodzina pochodzi Mości Północnego Mazowsza dlatego też początki edukacji Mościckiego związane są łódzkie, ale potem coś zmienia natomiast co jest istotne oczywiście on jest dziedzicem tradycji rycerskiej to ewidentnie to i dziedzicem tradycji walki zbrojnej o niepodległość, bo rzeczywiście i jego dziadek i ojciec stryjowi zaangażowani byli w powstanie listopadowe styczniowe i tak tradycja niepodległościowa jest to w rodzinnym gościć obecna ma już na kształtowanie się też postaw młodego Ignacego nawet zaryzykowałbym twierdzenie, że to zostanie do końca życia, o czym na pewno jeszcze jeszcze powiemy, ale wracając jeszcze na chwilę do kondycji ne urodziny to już zaczyna być tzw. Szlachta wysadzona wsiadła to nie jest rzecz w przypadku użyć Ignacy nie wybiera drogi ziemianina odbywa drogę inną kształci się w naukach ścisłych podzieliliśmy też naukach stosowanych on widzi się jako inteligent on nie chce zajmować się ziemią jego ojciec jeszcze tak, ale to jest przez po bo pewnie też w jakim sensie przeskok przez spółkę jakościową jest człowiekiem na pewno otwartym na wszystkie mówi Niki powiedzielibyśmy techniczne to go pasjonuje ten bakcyl naukowo techniczny jest widoczny u niego od początku on potem zresztą po drodze jeszcze będzie gimnazjum w Zamościu, bo tam ojciec będzie też daleko Zamościa zarządza majątkiem, ale w efekcie ne skończy Ignacy Mościcki szkołę realną w Warszawie, a ta szkoła realna dzisiaj pewnie to wiele mówi naszym słuchaczom jest mniej więcej odpowiednik Techniku czyli, przyglądając się temu pokoleniu chociażby Piłsudskiemu w analogii można snuć rzeczki jednak wybrał nas klasyczne znaczy takie wykształcenie na poziomie średnim akcentem nauki humanistyczne, a Mościcki mórz jako młody człowiek wybrał naukę w szkole technicznej potem kontynuował na studiach politechnicznych, więc jest pewny pewno wójtowi było popularne wśród młodzieży tamtej doby polskiej młodzieży nic to jest taki rys jego jego charakteru z niego nie, bo to pasjonuje to, o czym wspomnieliśmy na początku dostarczy właśnie naukowe podejście do do o bardzo ścisły małych stosowanych w tym kierunku konsekwentnie będzie dążyć w następnych lat to kres śmie jeszcze cały czas w tej epoce młodzieńczej, a pan panie profesorze mówił o tej tradycji niepodległościowej i a tradycji walki zbrojnej o niepodległość ojczyzny, którą wyniósł z domu Ignacy Mościcki to zapytam o jego działalność konspiracyjną i planowany zamach na Warszawskiego gubernatora Józefa Kurka tak czy jeszcze do powiedzmy 1 rzecz to było pokolenie pokolenie Mościckiego Piłsudskiego od ludzi urodzonych na terenie zaboru rosyjskiego akurat Mościcki zgodził się na terenie Królestwa polskiego różyczki baterie tzw. ziem zabranych czy kresu tym przypadku północno wschodnich, ale obaj traktowali Rosji jako największego przeciw, a Rosja była symbolem zaborów Rosja była najgorszym zaborcom tak to widzieli i stąd zaangażowanie się Mościckiego, ale pewnych jednak pani redaktor takich powiedział światopoglądowych w zakrętach, dlatego że Ignacy Mościcki był członkiem narodowej to jest jeszcze głęboki wiek dziewiętnasty, kiedy nie ma podziału tak wyrazistego na prawicy potem na ten but socjalizmu niepodległościowego ci ludzie często współpracują ze sobą, ale Mościcki idzie ścieżką inną niż Piłsudski jest związany z tym ruchem, którego później wyrośli prawica Hezbollah tej prawicy będzie ono MOS też krótki okres w życiu Mościckiego Mościcki jest związany z ZM to jest organizacja młodzieżowa też po boczne akceptująca wątki narodowe, a potem się zmienia potem potem zaczyna iść właśnie w kierunku tego co ja bardzo chętnie nazwą socjalizmu niepodległościowego to jest drugi proletariat związek robotników Polski to są te okolice tu się bliżej sił światopoglądu Piłsudskiego to prowadzi do prostą drogą do działalności terrorystycznej, która wymierzona jest urzędników znienawidzonego caratu Josif Muller ulg w ogórku jak mówią Rosjanie to jest symbole, dlaczego Mościcki w tym wszystkim uczestniczyć w 2 miał być akt wielkiej wagi, dlatego że 2 młodzieńcy w tym wasz bohater wielu wejść z bombami do budynku wody dobrze pamiętam obok cerkwi i wysadzić siebie razem z tą elitą rosyjską, która tam się znalazła mnie do tego nie doszło być może dotacji Mościcki nie był znany jako prezydent Rzeczypospolitej, gdyby do tego doszło po jako samobójca zamachowiec ten terroryzm, który dzisiaj oczywiście tak potępiam, bo wtedy było zupełnie inaczej traktowany w oczy to są to się działo też na terenie imperium rosyjskiego barda walczy, którzy dokonywali zamachów może być carskich tym młodzieńcom przeważnie wydawało się, że zabiją czy to samego cara czy jego urzędników to świat stanie się lepszy, bo dzisiaj wiemy, że tak nie jest on to był akt swoistego rodzaju odwagi po co Mościcki Osicki był przede wszystkim chemikiem wtedy my już kupujący Politechnice ryskiej poza obszarem ziem polskich tam kształcił się w kierunku bardzo pożądanym przez terrorystów powiedział konstruować bomby umiało chodzić z materiałami wybuchowymi tysięcy nie dlatego do tej akcji zaangażowano, ale to się nie uda baton miast udział w już samej drodze konspiracyjnej charakterze terrorystycznym, bo musiał ściągnąć taką uwagę bardzo bocznej policji carskiej to państwo stanu wyjątkowego ochrona czuwała Polic ma jeszcze głów wielu i to spowodowało, że medytacji Mościcki musiał opuścić tereny imperium rosyjskiego udać się udać się baza, więc to jest taki bardzo ciekawy moment w jego działalności może wracając do tego pytania z początku to też jest taki może jedyny nawet moment w całym tym okresie do 3005. roku, kiedy na chwilę polityka w przypadku próba zamordowania chórki pierze górę nad zainteresowaniami naukowymi Mościcki uchodzi do Londynu no tutaj ciekawostka właśnie w Londynie spotka się po raz pierwszy z Józefem Piłsudskim będzie rok 1800 dziewięćdziesiąty szósty, bo tak spotka się 2 niespełna 30 lat u jeść przez życie dotkniętych będzie Ignacy Mościcki związane z socjalizmem, gdyż wtedy niepodległościową w związku z zagranicznym socjalistów polskich, który powstał kilka lat wcześniej, ale mogą tutaj, przyglądając się go byłoby trafi to nie jest też taka działalność co prawda tam trochę publikuje trochę stara się rozprowadzać pisma socjalistyczne, ale tak naprawdę jest emigrantem z takim emigrantem politycznym niespecjalnie potrafi się ma wyspa odnaleźć nie zna języka w tamtych czasach języka angielskiego na terenie ziem polskich w zasadzie nie uczono mało, kto go znał dominowały języki zaborczych czy niemiecki oczywiście rosyjski, a jeżeli już to warstwy wykształcone posługiwały się ówczesną in we frankach, czyli językiem francuskim takiego angielskiego nie znał zaczynał jako outsider, bo trochę, bo ci socjaliści wspomagali trochę próbował różnych zawodów od firm produkował na czele ponoć biznesmena nie był zbyt dobrem, a nie szynki do biznesu nie miał my trochę pracował jako pomocnik fryzjera trochę zajmował się stolarką miarę możliwości interesował się o socjalizm, ale nazwanie, bo jednym z przywódców liderów polskiego socjalizmu niepodległościowego końca wieku dziewiętnastego byłoby daleko idącą przesadę chciałbym pana profesora zapytać o ten okres, który ma wrażenie, że jest mało eksponowany jeśli chodzi o biografię Mościckiego myślę o takim mówieniu Mościcki w przestrzeni publicznej, bo widzimy go przede wszystkim jako prezydenta Rzeczypospolitej, czyli o tę pracę naukową i wielkie sukcesy naukowe patentowe, które Mościcki miał tak, ale to jest już okres Świtalski on ma propozycję pracy w Liege bardzo lot już wtedy też mówiono to jest bardzo poważny ośrodek marką na terenie Belgii, ale odrzuca tę propozycję być może nie czuł się dość pewnie w obszarze języka francuskiego znał jest Niemiec to powoduje, że przyjmuje propozycję pracy we Fryburgu Schweitzer ski w obszarze jednak języka niemieckiego tam faktycznie bardzo szybko może realizować swoje pasje naukowe, które znajdują wyraz w całej serii patentów wynalazku to są prace związane z kondensatora bezpiecznikami, ale przede wszystkim z chemią w związku z osób w tym jest dobry świeca w bardzo cenią proponują różne rzeczy to robi naprawdę dużą karierę jest człowiekiem, który żyje na dobry poziom dobrym poziomie to już dobry poziom no może kilka biologiczny rodzic to poziom prof. Europy zachodniej jakże różny od poziomu prof. Europy wschodniej, jeżeli chodzi o kwestie materialne czuje się tak dobrze otrzymuje też propozycję my to się rok 1912, aby zostać szefem prywatnego na bogato, ale objęcia odrzucają i o podejmuje decyzję o bardzo odważną rzadką, że chce wrócić na tereny ziem Polski oczywiście nie na teren zaboru rosyjskiego, do którego ośrodków uczelnianych Galicji, bo w warunkach autonomii to była taka namiastka namiastka Polski, gdzie można było kształcić swoich rodaków wybiera Politechnikę Lwowską dokładnie szkołę techniczną, bo z języka niemieckiego to wszystko było też niż Hochschule się tak zwał oficjalnie szkoła politechniczna we Lwowie i Szwajcer, że pozwalają mu zabrać laboratorium doszło w 1912 Mościcki wraca na powraca do Polski, dlaczego to robi za polską litewski, ale ja tu jeszcze chciałem, przeplatając trochę te wątki, bo to są takie historie mniej znane to wcale nie znaczy, że będąc Schweitzer profesorem uczonym, prowadząc badania wykłady zrywa z polityką polityka jest Kozioł jest w tle 1 przykład 1908 roku 3 młodzieńców Władysław k już Polski przyszłości premier Rzeczypospolitej naczelny wódz Kazimierz Sosnkowski przyszłości naczelny wódz i Marian Włodzimierz kupię w przyszłości generał minister obrony narodowej jadą my zachód Europy, a spotkanie do tej młodzieży niepodległościowej drodze powrotnej zatrzymują się właśnie w Szwajcarii czy Burku spotykają się z Mościcki on co prawda niewiele jest w stanie zaoferować nie chodzi oczywiście kwestie materialne np. jeśli środowisko, które mu pokazać studentów polskich można wciągnąć w ten działalność niepodległościową to może nie, ale sam fakt, że z tymi młodzieńcami no od niego już o 2 dekady przez kilkanaście lat uczonymi młodszy mi się spotyka to nie jest przypadek mąż ciągle czuje działaczem niepodległościowym z tych rozmów, które wtedy owi młodzieńcy przeprowadzili m.in. z Mościckim za niedługo za kilka miesięcy zrodził się związek walki czynnej, który będzie później 4 pod sztandarami Piłsudskiego forpocztą późniejszych związków strzeleckich do ich w efekcie Legionów, więc widzimy tutaj Mościckiego, który ciągle będąc liczonym w Polsce nie zapomina to jest właśnie ten etos rycerski poeta ta legenda ten patriotyzm, który wyniósł z domu rodzinnego, więc to wszystko się z osobą łączy w tej osobowości niezwykle interesujący a kiedy wraca dokładnie Mościcki do Polski zostaną informacje, że w lipcu roku 2002. zostanie mianowany dyrektorem kombinatu związków Azotowych w Chorzowie opuszczonego przez niemiecki wykwalifikowany jasna personel tak inżynierów majstrów na izbę bardzo szybko uruchomi ów oraz nad, o czym tutaj od razu dodam zrobił taki przepis, że sami Niemcy byli przekonani, że Polacy ze względu na brak fachowych kadr nie będą w stanie tego kombinatu w ogóle uruchomić czasem pojawia się ktoś tak jak Ignacy Mościcki, który szybkim tempie z grupą współpracowników kombinat uruchamia ku zaskoczeniu Niemców to były 2 tygodnie znalazłem informację w ciągu kilku miesięcy wielokrotnie zwiększono także produkcję bo, ale znalazł się człowiek właściwie na właściwym miejscu się świetnie na tym znał tu zresztą pracując przez wiele lat w obszarze języka niemieckiego znał te fachowe określenia co ułatwiało też kontakty z tamtejszymi Niemcami niższą kadrą jak dziś tam jeszcze było i z której pomocy starano się korzystać przede wszystkim jego własne doświadczenie spowodowało u ubiegłym uruchomienie natomiast wracam do pytania od wrócił do Polski 1912, bo czy do Polski wrócił na teren Galicji to nie na teren zaboru austriackiego do Lwowa tam przez 10 lat pracował jako prof. Politechniki tam spędził pierwszą wojnę mogą im taką przerwą tam potem wrócił, bo po prostu Bóg po prostu profesorem, którzy są jednak przypomniano, że taki człowiek zupełnie wyjątkowo znający się właśnie na dno związkach azotu będzie państwu polskiemu bardzo bardzo przyda ponoć na tej Politechnice Lwowskiej nie był porywającym wykładowcą, bo miał kłopoty wysławiania się po polsku wykłady czy to z kartki i studenci niezbyt chętnie przychodzili na jego wykłady o to są też inne czasy proszę pamiętać, że ne cie, którzy tak wiele lat przecież o Zachodzie spędził, bo powiedział nawet najlepsze swoje lata, jeżeli chodzi o wydajności pracy tak dalej mieli problem, żeby znaleźć właściwe określenia w języku Otóż głośników sami tworzyli na te specjalistyczne określenia w tak wąskiej tak materii tak specyficznej, jaką jest, jaką jest chemia to nie jest grzech, że ktoś czyta kartki może nie były to wykłady porywający, ale merytorycznie był bardzo wysoki poziom to jest istotne poza tym to nie są czasy tłumów studentów bardziej Politechniki zawsze wąskiej grupy bardziej, że u nas Małki Ścisłowicz stosowany do popularnej niestety wielu no to teraz Mościcki polityk to w pełnej krasie, choć pełna kasa jak mówił pan profesor na początku to dopiero po śmierci Piłsudskiego po roku 3005. ale ale już po zamachu majowym rzecz jasna pojawia się Ignacy Mościcki właściwie no cóż, dlaczego dlatego właśnie on został prezydentem pamiętam oczywiście, że Piłsudski nie przyjął godności prezydenta, na którą został wybrany przez zgromadzenie narodowe 31maja 2006. roku no i wskazał Ignacego Mościckiego posłowie senatorowie bardzo posłusznie zaaprobowali ten wybór 1czerwca tylko pytanie jak do tego doszło, bo jak podaje Andrzej Garlicki Piłsudski wstępnie planował, że stanowisko prezydenta powierzyć albo Zdzisławowi Lubomirskiemu albo Marianowi z Ciechowskim mu albo Arturowi jeśli chińskiemu ponoć zwolennik Piłsudskiego premier Bartel zaproponował, żeby wysunąć kandydaturę naukowca Mościckiego, którego Bartel znał no i marszałek miał ponoć zareagować na tę propozycję słowami Ignaś, a to bardzo dobra myśl ta to przekazy są o takie jak pani redaktor podała, ale kilka elementów muszę dodać odjąć od końca po pierwsze, Kazimierz Bartel znał Mościckiego ości Politechnik, bo razem pracowali też, które w tamtejszej Politechniki, aczkolwiek był no i matematykę w zasadzie wali się znali to nie był jakiś grona bardzo liczny, gdzie profesora 1 uczelni przechodzi obok siebie nauczyć się nie poznaję to nie te czasy trochę też i w tym momencie zawsze przypominam też moim studentom słowa Antoniego Słonimskiego, który zażartował, że oto właśnie otwarto w Warszawie wystawę, na której pokazano 6 wynalazków prof. Ignacego Mościckiego 1 wynalazek głębokim ludzkiego prof. Ignacego Mościckiego, ale to nie trochę to był żart to znaczy panowie się znak panowie się znali od jak powiedzieliśmy 30 ślad ich drogi może nie za często się tak przecinały tutaj zadecydowało się jeszcze Mościcki jako uczony cieszył się dużym autorytetem, ale też dla Piłsudskiego człowiekiem, który właśnie raczej nie będzie przejawem właśnie w obliczu punktu to jest 1 i druga rzecz, kto wie czy nie ważniejsza konstytucja marcowa dawała bardzo ograniczone uprawnienia mówił myślę to są te czasy, kiedy głowa państwa był niewiele ma do powiedzenia władza prezydenta pod po pochodzi od parlamentu przez nie tak jak dzisiaj z powszechnych wyborów tylko źródłem władzy parlament czy jest to źródło mówi jednak ograniczone, więc tutaj możliwości by był bardzo i Piłsudski pewnie pomyślał dobrze niech ten nasz, który nigdy polityk jakoś specjalnie nie traktował priorytetowo wciąż się on ją ocierał cieszy się autorytetem duży, bo jest wynalazcą profesorem jak sobie zostawić tylko jest jeszcze 1 wątek to trzeba o tym pamiętać Piłsudski dał się brać to jest ciekawy 31maja parlament wybiera Józefa Piłsudskiego od wystawi swoją kandydaturę sporo rzeczy się mandatu po to, żeby w ten sposób uprawomocnić uwiarygodnić tylko dany przez siebie Zdanowska legitymacji jeszcze dawał po prostu potrzebował legitymacji, a przecież wcześniej występował właśnie przeciwko temu parlamentu i potem ten sam parlament wybiera prezydenta tego nie przyjmie, bo dla niego teologa wtedy prezydenckie są bardzo wąskie ta konstytucja, która wtedy obowiązywała konstytucja marcowa z 17marca 1920 pierwszego roku nabyła w dużym stopniu pisana przeciwko tym łóżkiem dlatego Kluziński to w życiu boli pewnie liczą też na torze k nasze będzie mógł kierować zrobi to co to co zrobił wskazała akurat akurat jego jednak ci politycy, których powie redaktor wymieniła oni mieli większe doświadczenie może skutecznie postaci pierwszoplanową, ale Zdzisław Lubomirski był jednym z 3 legend w okresie rady regencyjnej Artur Śliwiński przez krótki okres premierem Marian Zdziechowski też rozpoznawalnym politykiem, więc tu wybrano osoby, która była rozpoznawalnym nauczy nauczony natomiast nie była rozpoznawalny punkt w, czyli doskonały symbol bez leczenia realnej władzy w dodatku ze świetną prezencją i powiedziałbym, że wszystko oddawało faktyczne możliwości sprawowania władzy przez głowę państwa wedle tej zaszczepić to pozwolę sobie przytoczyć słowa, jakimi sam Mosiński opisywał na tamte dni wiadomość o wyborze Piłsudskiego na prezydenta zostałam w Warszawie i cieszyłem się z tego wespół z innymi piłsudczyk kami jednak tego samego dnia około północy, gdy udałem się na spoczynek otrzymałem nagle z niemałym przerażeniem wiadomość telefoniczną od premiera Bartla, że Piłsudski wyboru nie przyjął, a mnie zaproponował jako swojego kandydata nocy tej oczu nie zmrużyłem, zestawiając swój bilans życiowy czułem, że zakreślona konstytucją marcową rola prezydenta nie zdołam dać żadnego zadowolenia uważałem się przy tym za najmniej powołanego do zajmowania stanowiska związanego głównie z reprezentacją ja, którego życie całe były pełne wydarzeń niezwykle czynne, które blisko 30 lat wielką energią dużym powodzeniem oddawałem się pracę naukową twórczej miałem nagle z tym wszystkim zerwać nazajutrz rano po koszmarnej nocy opanowałem już zupełnie byłem przygotowany na wszystko o przyjęcie wyboru w tych warunkach uważałem za obowiązek wobec narodu wiedziałem, że nie tylko nie będę przeszkadzał w pracy Piłsudskiemu, ale przeciwnie będę się starał być mu możliwie pomocne i zapytam panie profesorze to ostatnie zdanie oczywiście złośliwi mówią, że profesor było oczywiście wybitnym naukowcem szanowanym w Polsce na świecie, a że właśnie głowa państwa funkcjonował u boku Piłsudskiego jako jego marionetka oczywiście popularna była warszawskich kabaretach rymowanka tyle znaczy co Ignacy, a Ignacy nic nie znaczy no bo sam się właśnie zredukował do roli wykonawcy poleceń marszałka, którego geniusz wierzył w niezachwianej sposób do Roman Dmowski tę rymowankę trochę przerobiła ze względów cenzuralnych tak nie możemy nie może pani redaktor, że wycięte takie brzydkie słowo na wiek tak nam się tam się pojawia my natomiast jednak odmówił tutaj no właśnie czy był marionetką na pewno nie był traktowany jak marionetka także przez Piłsudskiego też Piłsudski nie nie zaliczał Topolowa swoim najbliższym współpracowniku ja myślę, że tutaj zadziałały 2 czynniki od innych w tych wspomnieniach pani dyrektor przytoczyła fragment wspomnień Mościckiego później wpisanych już po latach nie mówi Boże dość raźnie znaczy pierwsza to jednak wielki zaszczyt być głową państwa reprezentować Rzeczpospolitą przez człowieka, który z ziem polskich musiał uciekać chciał mordować wysokiego rangą urzędnika carskiego po to, i tak można spojrzeć też się coś w obie strony wiedział, że władze będzie sprawował już żyć nie marszałek był człowiekiem bardzo wyraźnych poglądach bardzo zżyte zdecydowana oczywiście, że Ignacy Mościcki wykonywał wszystkie polecenia, które wychodziły im Piłsudskiego nie w formie poleceń obok chodził w formie sugestii rozmów to jest rozwiązanie parlamentu w 1930 roku, które potem doprowadził do aresztowań brzeskich czar masę innych jeszcze kwestii to jest oczywiście podpisanie też konstytucji kwietniowej, która była z kolei pisana dla Piłsudskiego tak naprawdę lepiej nie skorzystał opisał Mościcki 23kwietnia 1935 roku natomiast on się bardzo szybko on Ignacy Mościcki bardzo szybko się tutaj roli zgodnej reprezentanta głowy państwa przez zwyczaj podobało mu się powiedzmy szczerze podobało mu się mną, bo czy ja myślę, że wielu osobom by się to nie podobało woli to jest taka moja Kuronia w roku 1933 kończyła się kadencja kadencja w okresie międzywojennym prezydent tu także tych eventów tu kontynuowali tradycję w warunkach, choć ich trwała 7 lat mojej przy trzecim coś trzeba głośno zrobić oczywiście decydował Piłsudski czy łosicki będzie na następną kadencję prezydentem czy też prezydenta były w stawie ktoś inny jak wodę Sławek, o czym, o czym mówiono i Mościcki jednak uzyskał, bo mamy prawo do reelekcji od marszałka, czego bardzo ucieszyło miseczki wtedy kąśliwie powiedział Ależ, gdzie są naj migracyjnej doskonale wiedział życia władze Mościckiego to jest tak naprawdę jego budowa Muszyńskiego Wola Dan Mościcki przyjął przyzwyczają się i bo umów z prezydentem który, bo następną kadencję bardzo trudno niszczą został zresztą wyprawy, więc sił kontynuował te działania we, stojąc cały czas z boku, przyglądając się, ale chyba już wówczas bardziej, że stan zdrowia tylko ludzkiego wyraźnie ulegał pogorszeniu ich ostatnie miesiąca w ostatnim roku było widać chyba już wówczas pojawimy się tam opcje polityczne też Ignacego Mościckiego, które wyszły później po śmierci marszałka no i nadszedł rok trzydziesty piąte i 2 wydarzenia najpierw kwiecień konstytucja kwietniowa wchodzi w życie i ona nadaje prezydentowi Polski szerokie uprawnienia do 12 maja umiera marszałek no i teraz pojawia się najpierw wątpliwość czy Mościcki może być nadal prezydentem, bo przecież został zaprzysiężony na tym stanowisku w oparciu artykuł konstytucji marcowej i domniemywanie, że po wejściu w życie nowej ustawy zasadniczej powinien złożyć rezygnację, tym bardziej że Piłsudski miał przewidywać na stanowisko głowy państwa pan prześlą wspomniał Walerego Sławka no to jest ta pierwsza bitwa o władzę, którą Mościcki to czy po śmierci marszałka to prawda to znaczy też trzeba pewne kwestie uzupełnić Wysokiński nie powiedział otwarcie szerokim gronie w swoim najbliższym współpracowniku Słuchajcie Walery Walery Sławek zostanie prezydentem to jest moja Wola tak samo jak nie wskazał swojego następcy wojsk jako generalnego inspektora sił zbrojnych niektórzy mówią, że to był błąd trzeba było generał ministrów na baczność postawić wprost powiedzieć tego zrobić z powodu pewnie nigdy do końca nie wiemy, dlaczego dywagacje były sporo zmieniła się konstytucja to właśnie się trwać nie tu zawsze znajdą tacy, którzy będą mówili albo tak oby tak od sytuacji mowy, ale Mościcki już nie chciał się władzy zostawić, tym bardziej że konstytucja nowo dawała mu uprawnienia regaty moim nieprawdopodobne to oczywiście najczęściej też wprowadzane nie do tego do tej odpowiedzialności przed okiem historią, ale nie tylko o to chodziło, bo prezydent miał stawał się źródłem władzy też ustawodawczy mógł wydawać rozporządzenia z mocą mocą ustawy mógł oczywiście rozwiązać parlament mógł mianować swojego następcę wskazać to jest to jest zupełnie coś nie demokratycznego nie poprzez wybór tylko wskazujemy następca, ale potem o paradoksie okazało się, że ta sytuacja i te prerogatywy bardzo się przydały w okresie drugiej wojny światowej, kiedy Mościcki pan Buszko pułapkę zresztą tam internowany o tym za chwilę, więc natomiast tutaj trzeba przypomnieć naszym słuchaczom, że w obozie po mają jak tak nazywa, bo myślę, że to jest bardziej trafne określenie, iż obóz sanacyjny trochę pachnący bronią z czasów słusznie minionych w obozie po mają już za życia piwniczki, bo różne grupy Famur akcje tak byśmy dziś na frakcje koterie niektórzy mówią ja używam bardziej neutralnego słowa grupy Janus lub dół zamek, czyli siedziba Mościckiego tak może najmniej wyraźną szczuć takim trzonem tego zamku był o Eugeniusz Kwiatkowski z najbliższych współpracowników Ignacego Mościckiego klubu nie sposób tutaj nie wymienić to późniejszy wicepremier odpowiedzialny za gospodarkę tom sporu uczenia właśnie Mościckiego, ale to nie była grupa, która na starcie wydawałaby się mieć jakiś największe szanse Polska była krajem rządzonym przez wojsko to nie jest przypadek, że życie chodził w mundurze wielu innych polityków chodzi o dużo tam były 2 grupy frakcję GE odziany w mundury też odzianych w Boże garnitury, ale tylko, dlatego że dzisiaj wojska od obdarowanych pułki to była grupa generalnego inspektora sił zbrojnych generała dywizji kupcy już marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza, do której przynależeli tacy politycy w mundurach jak Sławoj Felicjan Składkowski późniejszy premier Rzeczypospolitej jak minister spraw wojskowych na tym stanowisku następca Piłsudskiego gen. Tadeusz Kasprzycki, jakby jeszcze się skończy jeśli tam ścieki pójdę, bo na ziemię lub generalny kupiono opoką wokół Śmigłego, który też zaczął wyraźnie wykazywać ambicje polityczne od Miami wcześniej różyczki go o trzymało punkt z daleka, ale nie pokazał rok 18 chociażby u zarania niepodległości i druga grupa doświadczonych polityków tzw. pułkowniku skupiona wokół Walerego Sławka Aleksandra Gieysztora braci Różewicz to były też takie nazwy to wolne elektrony, które Bogu gdziekolwiek przypisać ne jak chociażby posiadający bardzo silną pozycję w strukturach władzy minister spraw zagranicznych setek skądinąd też pułkownik, któremu chyba najbliżej było buntu pułkowników, ale formalnie do niej się głównie zalicza, bo teraz na tym tle nie wojskowych współpracowników Piłsudskiego, którzy przeszli istnieje od w związku strzeleckim Legionów wojen granice wojny polsko-sowieckiej na dobre na złe związali z 5 było 2020 paru lat pojawia się tak grupa Zamkowa zwana zamkiem od siedziby oczywiście prezydenta, który urzędował w zamku jest w Warszawie wydaje się żona nie ma szans czasem okazuje się że, aby zwalczyć buntu pułkowników to dochodzi dosyć szybko do porozumienia między grupą generalską albo inspektora sił zbrojnych generała barda Śmigłego-Rydza i właśnie Mościckiego te grupy się jednoczą przeciwko tej trzeciej grupie i tu widać to zaskoczenie to w ogóle było zaskoczenie dla dla wielu nawet osób stojących blisko obozu po majowego, że oto nagle uczy, że nie przejawiali albo nie wiedział o tym, że przejawiających ambicje polityczne doskonale się jednoczą, żeby tę trzecią grupę wypchnąć albo zlikwidować odsunąć od władzy czują się w końcu udaje dość szybko przejąć główną część schedy po marszałku żyć tu jest rola Mościckiego tutaj pojawia jako całkiem sprawnie działający sprawnie działający polityk o tak ambicjach i nie ma, a 3006. rok jest takie kluczowe takim domknięcie chyba tej na tego Sojuszu tego porozumienia, bo najpierw mamy ten okólnik wydany przez Składkowskiego 13lipca właśnie 3006. roku, który nam mówi, że osoba Rydza Śmigłego jest pierwszą w Polsce osobą po panu prezydencie Rzeczypospolitej oczywiście to było złamanie zasad wprowadzonych przez konstytucję kwietniową, a potem mamy listopad 3006. roku, kiedy Mościcki mianuje Rydza-Śmigłego marszałkiem Polski, wręczając buławę co wielu pisze czy to się nie podoba, ponieważ ani przypominają, że sam marszałek mówi radny stopień marzy marszałek Piłsudski pierwszy marszałek Polski łączy dla nich kompletna autorytet niepodważalny sam mówi, żeby stopień marszałka zachować dla zwycięskiego naczelnego wodza jakiejś wojny Śmigły naczelnym wodzem w czasie wojny nie był mogą 3009. ale jak to się skończyło to wiemy mimo tego dostał najwyższy stopień, który zrównał go musi fizycznie to wywoływało wśród wielu Chilijczyków niechęć, ale to pokazuje zwarcie Szeregów i długu lub i inne wykonanie czynsz musiał jednak Mościcki mając te nieprawdopodobne prerogatywy kupić Śmigłego kupił go namaszczenie na swojego następcy tak naprawdę odbywają oni się zżyli, że od czterdziestego roku tak to Rydz Śmigły będzie prezydent temu po drugiej kadencji taka była umowa dotyczy ona byłaby konsumowana do tego oczywiście my się już nie dowiemy, bo 40 roku obaj ponowił swą funkcję pełnili, ale rzeczywiście po zakończeniu tej drugiej kadencji po 14 latach bycia głową państwa i następcy Mościckiego miał być Śmigły także to to jest pewien układ sił tak naprawdę jeszcze wraca rozprawa grupy pułkowników trwała dalej o nasze nawet brutali nowa mała ostatecznie zakończyła się bardzo tragicznie, bo zakończyła się rozwiązaniem przez Mościckiego 1500 trzydziestym ósmy roku Sejmu parlamentu tzw. Sejmu sław Kurskiego go marszałkiem został wolę Sławek kilka miesięcy wcześniej i to się skończyło śmiercią samobójczą Walerego Sławka 2kwietnia 1939 roku to zapytam jeszcze pana profesora o oto nowi jak nam się jawi im Mościckiego w tych najgorętszych dniach dla narodu dla państwa myślę o lecie 3009. roku wrześniu 3009. roku, bo nie brak takich, którzy zarzucają Mościcki Emu, że kiedy w pierwszych dniach września mieszkańcy Warszawy w kościołach na placach ze względu na brak miejsca w kościołach modlili się o zwycięstwo naszej armii to Mościcki już w Warszawie był nieobecne no oczywiście tutaj punktem odniesienia zawsze będziecie Stefan Starzyński rezydent komisarycznym miasta Warszawy prezydent Warszawy, który pozostał na stanowisku do końca nie opuścił mieszkańców Warszawy jako ciekawostkę myślę, że warto powiedzieć mało mało ustawy fakt, ale jeszcze 1 człowiek w trzecim co do wielkości mieście późniejszy następca Mościckiego lub rezydentów publikacji, które równie odważnie się zachował to prezydent Lwowa Stanisław z troski, który również pozostali mieszkańcy Birmy do końca zapłacił nie życie tak jak Starzyński, ale prawie dwuletnim pobytem bajki więzienia, a potem kolejnymi pobytami w łagrach sowieckich do roku czterdziestego czterdziestego 0201. bo dziś spod zadu Odessa, więc to jest punkt odniesienia tak się Mościcki nie zachował, ale Mościcki kierował się czymś co zawsze będzie różnie oceniane osobą poglądach skrajnych powiedzą uciekł zostawił to wszystko dobrze, gdyby został co osiągną mogłyby dać głos symbolem pewnej niezłomności, ale widzieli wtedy to przedstawiciele obozu rządzącego przynajmniej duża część jako o konieczności kontynuowania państwa ba nawet na wychodźstwie w państwach sojuszniczych stąd decyzja o opuszczeniu Warszawy potem oczywiście przekroczenie granicy Rzeczypospolitej umówią, którą zawsze będzie będziemy oceniać, ale ja tutaj nie wchodząc do ceny uważam, że należy jednak oddzielić się innego zachowanie polityków cywilnych, którzy takimi przesłankami jak mówiło się kierowali cywilnego zachowanie naczelnego wodza walczących armii oczywiście też można już dobrze Śmigły został dostałby się w ręce Sowietów Stali było pokazywał jako jako kuriozum jak ujęcia swojego, bo jak się wzięło buławę, ale jak się wzięło buławę to powinno się jednak ponosić odpowiedzialność złośliwe wobec ówczesnej elity, bo Wildstein i Polski dyplomata napisał, że wszyscy ci politycy mundurach bardzo mieli ochotę na odgrywanie roli Sofia całej tradycji, bo to jest ten drugi punkt widzenia, a moi trudno to jednoznacznie ocenić taką wybrał drogę nie sam, bo przecież zrobili to inni praktycznie cały rząd, bo niestety zrobił też generalny inspektor sił zbrojnych Warty naczelnicy sojusznik politycznie Mościckiego Edward śmigłowiec 25grudnia 3009. roku Mościcki dotarł do świeca ja zmuszony sytuacją finansową podejmuje pracę zarobkową w Genewie kontynuował tam badania nad organizacją powietrza pod koniec wojny zresztą też otrzymał od rządu brytyjskiego dożywotnią rentę w dość skromnej wysokości zmarł 2października czterdziestego szóstego roku czterdziestego trzeciego roku poważnie chorował co wiemy o tej ostatniej dekadzie jego życie niespełna dekadzie reż bądź innych całkiem sporą to znaczy on się wydostał za zgodą władz rumuńskich, ponieważ to interweniowały bardzo potężne siły łącznie z prezydentem Stanów zjednoczonych, żeby byłego już prezydenta Ignacego Mościckiego jednak wyrwać spłat rumuńskiej Schwarza, że może już nie miał obywatelstwa miał obywatelstwo szwajcarskiej lub pamiętam do 1920 roku potem, kiedy nastała już Polska wolna odrodzona wyrzekł się tego obywatelstwa Szwajcarzy pamiętali ten okres pobytu w ich kraju, więc otworzyli IW drogę wyjechał wyjechał tam częścią rodziny musiał pracować zarobkowo wrócił do tego na czym się znana, ale był człowiekiem sile wieku schorowane to już jest pan który, który dba zdąży po sześćdziesiątce prawda bardzo po siedemdziesiątce 72 lata już czas miał się dopuścił Boże Narodzenie Rumunię w tym wiadomo, że mniejszy tylko okryciu kilka, które miały taką drogę życiową zachorował war spokojnie pozostawił wcale liczną rodzinę, jeżeli mogę jeszcze ten wątek podnieść po to, są sprawy może być uznane lasy Mościckim wszyscy bardziej znaną postacią posiłki i głową potomków w Beskid jest Michał gościć dyplomatę syn zresztą najstarszy i wygodę 1800 sześćdziesiąty czwartym roku, który był szefem placówki dyplomatycznej w Tokio ogień w Brukseli w ustawie poszedł już bardzo interesujące dla historyków archiwum, z którego dzisiaj korzystamy wszystkich mówi Mościckiego śmiech życzliwość Polski byli oficerami wojska polskiego miał też córkę, która Mac, która wyszła w ukropie zamożna i 5 za Tadeusza Piłsudskiego postać to jest zapewniała też wybitny działacz niepodległościowy też inżynier, który pracował u odpadowe w tych zakładach można im Mościckiego natomiast wnukiem prezydenta Ignacego Mościckiego zmarły 4,5 roku temu Józef z Wisłoki profesor fizyk profesor uniwersytetów amerykańskich, a więc zainteresowania naukami ścisłymi w rodzinie bardzo silni te dzieci były małżeństwa z Michaliną Czyżewską córką ciotki Mościckiego do na wyjeździe tak tak dodam jeszcze, że jeśli chodzi o te sprawy prywatne to był też Mościcki bohaterem skandalu, gdy jako 66 latek zaledwie 14 miesięcy po śmierci swojej pierwszej żony poślubił 37 letnią Marię na górną de domo dobrzyńską, która władz i kuzynką słynnego Kubala mjr Hubala, który to chyba punkt dział ma zaproszenie kiedyś zaproszony do loży prezydenckiej, gdzie jego kuzynka już jako pani prezydentowa złośliwy jak mogłam przystało nie chodziło do kiedy była kapitanowi nie będę do nich chodził z prezydentową taka progi, ale rzeczywiście to był skandal, bo no starszy pan mocno starszy my ożenił się z żoną oficera jeśli chodzi o kontrole no Piłsudski też był bardzo niezadowolony mówił, że stary trik kupił browar, żeby raz do roku napić się piwa no to było bardzo złośliwej sprowadzało cały związek tylko do sfery seksualnej Maria zmarła w siedemdziesiątym dziewiątym roku panie profesorze bardzo dziękuję prof. Mariusz Wołos Uniwersytet pedagogiczny imienia komisji edukacji narodowej w Krakowie oraz Instytut historii pan w Warszawie był moim państwa gościem dziękuję za rozmowę bardzo dziękuję państwu dziękuję za wspólnie spędzony czas oczywiście zapraszam na sprawy różne już za tydzień w każdą niedzielę tuż po dziewiętnastej dobrego wieczoru Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: SPRAWY RÓŻNE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Więcej niż na antenie! Teraz TOK FM Premium 30% taniej: podcastowe produkcje oryginalne, Radio TOK FM bez reklam i podcasty z audycji. Nie zwlekaj i słuchaj wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA