REKLAMA

Wojna językowa w getcie warszawskim

OFF Czarek
Data emisji:
2022-11-22 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
21:23 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Owczarek jak moment w studiu gość pani dr Agnieszka Żółkiewska historyczka literatury tłumaczka języka jidysz żydowskiego Instytutu historycznego imienia Emanuela Ringelbluma w Warszawie dzień dobry dzień dobry być może nie wszyscy nasi słuchacze słuchaczki wiedzą, że w getcie warszawskim toczyła się wojna, ale nie taka wojna jak to sobie zwykle, o której zwykle sobie myślimy mówiąc o wojnie, która także trwała także poza gettem, ale wojna językowa to jest w ogóle Rozwiń » fascynująca historia tak odkryłam ją, śledząc losy pisarzy aktorów w getcie warszawskim i okazało się, że to jest kontynuacja wojny, która rozpoczęła się na długo na długo przed powstaniem getta, czyli jeszcze przed wojną, a była wynikiem my podziałów językowych kulturowych i też politycznych, które powstały na przełomie dziewiętnastego dwudziestego wieku wśród Żydów żyjących na ziemiach polskich i każda z grup językowych miała swoją wizję przyszłości Żydów jedni chcieli, żeby Żydzi wrócili do ziemi przodków do Palestyny dzisiaj jest to Izrael i tam tworzyli swą kulturę i literatury w języku hebrajskim i gorąca ten język popierali, eliminując wszystkie inne pola widzenia nie uznawali asymilacji językowej z kulturą językiem polskim podobnie myśleli tzw. gdy 6, czyli zwolennikiem zwolennicy języka jidysz języka, którym mówili na co dzień przed wojną Żydzi w Polsce, który narodził się na naszych ziemiach w diasporze środkowa wschodnia europejskiej i jeszcze była trzecia grupa grupa z dużym wachlarzem tożsamości taka nie z Krystianem realizowana, gdzie byli Żydzi i polskojęzyczni wy, którzy wynieśli z domu albo mocno spolonizowanej i oni byli zwolennikami, że się, że muszą wylać ze społeczeństwem polskim przyjąć w pełni kultura język Polski i ci wszyscy ludzie, którzy żyli rozproszeni w Warszawie w naszym kraju nagle na podstawie rozporządzenie niemieckich w czasie wojny zostali zmuszeni do zamieszkania w 1 dzielnicy tworzone dla nich i to doprowadziło do takiej szokującej konfrontacji, a coś szokującego odkrycia odkrycia na razie chodziło np. po ulicach Warszawy to te języki różne wybrzmiewały i generalnie trudno oszacować, kto kim jest, dlaczego mówisz takim, ale pan wojny wolny wybór autorski pokazał, że wszyscy Żydzi są 1 miejscu no tak niektórzy preferują Hebrajskiej preferują dziś jeszcze nie Polski no i teraz dla każdej z tych grup te 2 pozostałe były nie do zaakceptowania tak, zwłaszcza da w największe, a Trump w związku z tym spotkanie z tą konfrontację przeżyli 6, którzy dopiero w getcie sobie uświadomili w pełni rozmiary asymilacji językowej, zwłaszcza w tym młodszym pokoleniu, które podlegało tzw. edukacji Państwowej w języku polskim zresztą decyzje działy przedziwne procesy niektórzy mówili na przekór Niemcom po polsku chce, chcąc w ten sposób zadeklarować łączność ze stroną żydowską aryjską, czyli Polska nasili nawet biało czerwone swetry na, żeby zademonstrować to tam ten solidaryzm i inni mówili po polsku, ponieważ Żydzi polskojęzyczni uznawani za pewną Elite, którzy znaleźli w getcie narzucali pewien ton wymuszali wręcz mówienie po polsku i Żydzi mówiący na co dzień ideę, że zaczęli, jakby dostosowywać się do tej grupy elitarnej wymuszały tego zresztą kontakty handlowe usługowe w urzędach mówiło się po polsku są urzędy były bardzo zdominowane przez przez Żydów polskojęzycznych, ponieważ uważało się, że 1 lat preferuje takich ludzi nie byli lepiej wykształceni lepiej obeznani z prawem wielu z nich miało zresztą wykształcenie prawnicze takich ludzi obsadzała stanowiskami w 1 raczej oni też, jakby budowali taki klimat korzystne dla mówienia w języku polskim jednocześnie niestety usuwali cie język jidysz się co powodowało, że ta grupa mówiąca językiem elita pewna też inteligencja, gdyż fizyczna nie czuła komfortowo i zaczęła walczyć o swoje prawa nie tylko język, a jego prawa także był jednym z języków getta Warszawskiego, ale także poprawę swojej grupy tak i to rodziło różne absurdalne dla nas dzisiejszej perspektywy konflikty doprowadziły do powstania organizacji oczywiście konspiracyjne i dentystycznej na czele, której stanął fanatyczny dosyć je Menachem Linder postać, a która obrosła legendą, ale ja tę legendę trochę brązowi łan i ani się z trudem i Kor ta Wiktor i wyższej kulturę organizacji vide żal, czyli żydowska organizacja kulturalna i ani głównie zajmowali się z przynajmniej w deklaracjach zwalczanie polonizacji Grecję, czyli te lansowanie mówiąc dzisiejszym językiem kultury jidysz i ją serwowali w postaci głównie program artystycznych organizowanych w różnych domach, ale takie postępowanie oczywiście Mental może trafić na liczne przeszkody no bo żeby prowadzić taką działalność to jednak potrzebne są środki także wyprowadzić organizacji działalność kulturalną czy też edukacyjną to trzeba mieć zaplecze finansowe tak i 6 mieli szczęście, że ich liderzy znaleźli się w gronie dyrektorów jednej z największych organizacji pomocowej na terenie getta, którą honorowali Niemcy żydowskiej Samopomocy społecznej jednym z liderów, gdyż Chrystus tego ruchu turystycznego anty, a cywilizacyjnej ego antypolonizm unijnego był o dziwo, Emanuel Ringelblum człowiek edukowane, więc tym języku języku polskim, które był historykiem z, który z i ukończył studia historyczne na Uniwersytecie warszawskim, ale był też syjonista, ale takim lewicowym, które był przekonany, że kiedyś uda się zbudować państwo i odbudować by państwo Izrael w tym państwie, jeżeli nie będą po hebrajsku tylko będą wiedli Fidesz oczywiście tak się nie stało w końcu właśnie będzie drugim po hebrajsku, który willi Brański z językiem przeszłości, ale i przyszłości teraźniejszość być może należy do jidysz ale, ale po zbudujemy ten most pomiędzy przeszłością przyszłością będzie hebrajski ani przynajmniej elek i to była taka ciekawa organizacja uważam, że bardzo nieliczna nie mamy niestety danych kuma, czyli odrodzenie i ona też walczyła swoje prawa walczy o to, żeby hebrajski był honorowany miała szczęście, że Niemcy nie odróżniali za bardzo hebrajskiego jidysz trzeba było im wytłumaczyć Niemcom najwyżej rolniku mać do tych niuansów nie rozumieli i stało się tak, że pierwsze rozporządzenia niemiecki mówiły, że to ma być dwujęzyczna to znaczy w tej sferze nazewnictwa, czyli hebrajski i Polski i dopiero ci działacze i dentystycznej wywalczyli jeszcze nazewnictwo ID co parada akcent dla dzielnicy żydowskiej tak gdzieś, gdzie z dziada pradziada mówiło się liderzy i ta organizacja próbowała zbliżyć się mówi odkupuje o granicach do dentystów ani ich niestety nie akceptowali i usuwali z pola widzenia dobrze tam nie było żadnych Żydów sefardyjskich sił skomplikował ustawy powrócił do naszej rozmowy po informacjach dziś rozmawiamy o wojnie językowej w getcie warszawskim studio pani dr Agnieszka Żółkiewska historyczka literatury tłumaczka języka jidysz z żydowskiego Instytutu historycznego imienia Manuela Ringier Blu w Warszawie informacji o 1120 po informacjach wracamy w czarne jak pani dr Agnieszka Żółkiewska historyczka literatury tłumaczka języka i dziś z żydowskiego Instytutu historycznego zmiana imienia Emanuela Ringelbluma w Warszawie studio i opowiada o wojnie jest językowej w getcie warszawskim sprawa ciekawa i chyba wciąż mało znana, czyli mamy wśród Żydów w polskich warszawki co najmniej 3 różne pomysły na to jak powinna wyglądać relacje tak jedni uważają, że nowości najlepiej się asymilować wtedy język Polski staje się też, gdyby językiem Żydów, a Smith autor są tacy, którzy mówią nie język tzw. jest żydowski, czyli dysz jest tym językiem, który w, którym jest będzie tutaj naszym językiem też będzie językiem tego naszego przyszłego państwa jeszcze nie jaki dziś, jaki Polski Ojcze Brański to jest nasze historyczne to będzie także język przyszłości, więc obstawiamy no oczywiście w te 3 grupy rywalizują pomiędzy sobą wydaje się, że symulatorze chyba i zwolnić języka hebrajskiego nie być tak bojowi żeby, żeby zwalczać dziś stów i wszyscy czyści chyba byli bardziej tacy zasadniczy tak, gdyż jeszcze w Zatorze mieli rozbudowane zaplecze i większą siłę przebicia i czuli się realnie zagrożeni, a choćby, dlatego że prawo tak powiedziałam niemieckie wspierało język hebrajski i Polski w getcie ta ta bojowo ość była bardzo widoczna i oni poparli w takiej w pewnym momencie radykalizm to znaczy właśnie odrzucali współpracę z 12 stronę i dochodziło do paradoksalnych sytuacji, że byli przeraźliwie ani na punkcję jakichkolwiek prób kontaktu tego środowiska, gdyż owego środowiskiem polskim, czego dowodem jest skandal jaki, a wywołała wywołał udział aktorów teatru Idy bardzo znanych i na zator Kowal Janek Blumenthal Welt żony jego żony w przedstawieniu w mini, która była teatrem, gdyż języczka mniej środowiska z właśnie, gdyż często zareagowało bardzo gwałtownie wystosowało list otwarty, w którym potępiło występ właśnie Blumenthal ratunkowe na scenie polskiej i to jest jeden z wielu wielu paradoksów oczywiście Jonas Turka, w których był też działaczem organizacji Kor musiał już odkupić w oczach, gdyż stów i wkrótce urządził przedstawienie Fidesz, a w nie gdzie indziej, a się dziwie siedzibie głównej właśnie idę się stów ani oczywiście tajnej siedzibie, czyli w obecnym żydowski Instytut historyczny, gdzie kiedyś przed wojną i w czasie wojny i 1 w im przed wojną był Instytut judaistyki na czasie wojny właśnie był gmach żydowskiej Samopomocy społecznej i w ten sposób próbował się odkupić w oczach, gdy testów daje z wystawieniem, ale aktorzy były takie próby aktorów, że by jednak się jednoczyć skoncentrować się na tym co było ważne, a niekoniecznie dzielić i też kwestia języka są chyba po pojawiły stanowić takie teksty w literaturze w Gazecie żydowskiej nie pamiętam panią na pewno zaraz poprawi, żeby walczyć z głodem po polsku hebrajsku po widzisz, ale walczymy z głodem, bo to jest, gdyby nr 1 albo jeden z was jedno ważne wy z wyzwań niekoniecznie w jakim języku mówimy ten ten głos, którym pan mówi takiego takiej by trwające pojednać skłócone środowisko wyszedł ze strony właśnie, gdyż stów o paradoksie to był nie znamy nazwiska tego człowieka, który wystosował apel do do do wszystkich tych stron, żeby absolutnie nie zajmowali się takimi sprawami wojną językową wojną wpływa rząd dusz tylko po prostu współpracowali ze sobą, bo sytuacja tragiczna ludzie umierają na ulicach i a i rzeczywiście to co, o czym mówimy ten cały spór o język o wpływy toczy się głównie tzw. elit tak to znaczy wśród ludzi, którzy mnie na to czas i myślę, że te, a to grono nie było wcale duże nawet po stronie, gdyż stów, a na poziomie takim domów czy podwórka jednak ludzie różnych językach musieli ze sobą współpracować musieli zawrzeć Sojusz i nie myśleć o jakieś ideologicznych sprawach, ponieważ rzeczywiście były inne ważniejsze kwestie jak kwestia przetrwania, a głód Nędza tyfus to wszystko co dziesiątkowały ludzi w getcie oni potrafili współpracować mimo instrukcji, które do nich przychodziły mimo propagandy i to jest niesamowite natomiast jeśli chodzi o środowisko aktorskie nie jestem do końca przekonana czy tam doszło jakiegoś porozumienia to były aż odezwał chyba energię ciała były lub się tutaj mała zachowała się niesamowita niesamowity dokument i ale myślę, że ten dokument wyszedł ze strony właśnie polskojęzycznej ten pie, aby Polska fizycznych aktor, dlatego że mamy, że Adam Czerniaków odnotowuje w swojej w swojej w swoim Dzienniku w takiej taką ciekawą wizytę, którą złożyli aktorzy polscy, czyli mówiący po polsku grający po polsku i oni chcieli, żeby właśnie takim manifest odezwę wystosować powiedział dobrze, ale porozumieć się z aktorami żydowskimi wynikającymi widać nie wiemy czy oni się porozumieli czy oni się nie porozumieli z tymi aktorami, ale ta odezwa była wystosowana w imieniu całego środowiska artystycznego w getcie z prośbą o pomoc wsparcie w tak trudnych warunkach dlatego środowiska, które też walczy o przetrwanie z drugiej strony mogę powiedzieć, że Polsce polskojęzyczni aktorzy mieli bardzo duży dystans do do jidysz do tego problemu językowego, bo śmiali go w jedynej znanej zachowanej komedii, która powstała w getcie warszawskim on 1 Juda gra Juranda tam szuka mieszkania w i w tym właśnie utworze sami śmieją się swojej inna, ale nie znajomości liderze, że znają tylko kilka słów, jeżeli mogą się porozumieć z tymi, którzy mówią też, więc taki dystans zdrowy jest widoczne ze strony aktorów polskojęzycznych natomiast rzeczywiście aktorzy Fideszowi próbowali z nimi współpracować i to się udawało tylko Blumenthal to są tylko niektóre przykłady pani doktor widziała pani interesującą ulotkę zostało tak jesteśmy właśnie po my, czyli kto, kiedy 30, ale jeśli członkowie członkinie polskiego Towarzystwa studiów, gdyż okolicznych jest z organizowały żydowskim istocie historyczne dwudniową konferencję na odbyła w ubiegłą niedzielę w ten poniedziałek i można było wysłuchać wielu fascynujących referatów, a zapalonych badaczy języka kultury, a także literatury jidysz rozpiętość tematyczna tych tematów jest on olbrzymia od badań nad językiem po tematy można powiedzieć, że marginalne służącymi na służącymi nad prostytutkami Alfons sami żydowskimi i w im można za grosz było to skończyło wczoraj, ale można z danych oraz jest dostępna transmisja online żydowski Instytut historyczny, który wsparł gościnnie to Towarzystwo statystyczne udostępnia na swojej stronie nagrania z tej konferencji można je wysłuchać w zapraszam, więc wszystkie bez wyjątku nawet dyskusje wokół kolejnej ciekawej pozycja mianowicie książki, która jest efektem współpracy żydowskiego Instytutu historycznego z dentystami i tutaj państwo znowu znajdą w roku lokal, przy którym roku do okładki oczywiście, ponieważ strasznie jest Towarzystwo wspomina emitowane, więc składka może za niektórych kontrowersyjna, ale jest bardzo nie niesie ryzyka jako pozytywna energia żona Iwona drzewko w GM Przerośl architekt szkodę wyżej w towarzystwach 11 ma wiele matek założycielek natomiast tylko chyba 1 nie 2 ojców założycieli Marka Nowickiego wybitnego poety zresztą piszącego też w języku jidysz i Darka Dekiert ta złoży i rzeczywiście, gdyby państwo nie mieli czasu obejrzeć transmisji nas ze dostępnej na stronie, że z Instytutu historycznego ta polecam 2 referaty właśnie nie to jest zupełnie coś innego to pokazuje na czym wszyscy pracują, a bardzo duży przekrój tematyczne fascynujące tematy, których nie znajdą państwo w innych książkach zobaczą państwo po prostu kulturę żydowską w Polsce i nie tylko zupełnie od innej strony nigdy ślad nowe przestrzenie jak i szant nowe przestrzenie jest to dziecko najmłodsze najświeższe wydawnictwa polskiego Towarzystwa studiów dentystycznych żydowskiego Instytutu historycznego imienia Emanuela Ringelbluma, jeżeli rzeczywiście państwo chciało wyjść poza ciasne ramy takich badań stających ciągle miejscu pytających miejscu w języku polskim mogą państwo rzeczywiście się dowiedzieć się nowych nowych rzeczy stąd z tej książki to moda bardzo różne biura piszą różne różne osobowości i warto sięgać dobrze to sięga możemy w razie uważa dziękuję presji lata na zbyt w razie będzie tam mógł czytać w leczeniu, a więc, gdyby drugi co oznacza słówko, które nie znam to zwrócę się takich pani dr Agnieszka Żółkiewska historyczka literatury tłumaczka języka jidysz żydowski Instytut historyczny imienia Emanuela Ringelbluma w Warszawie opowiadał o wojnie goły w getcie, ale także o konferencji, która wciąż można jeszcze oglądać już zakończyła, ale że ktoś zainteresowany tą zapis wystąpienie no oczywiście, gdyż land nowe przestrzenie dobrze tytułu wszystko bardzo dziękuję dziękuję pięknie informacji o godzinie 1140 po informacjach program kultura osobista dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara nad jakością naszego programu czuwał Szymon waluta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA