REKLAMA

Antoni Jabłoński Jasieńczyk . "Architekt-urzędnik w służbie rosyjskiej"

OFF Czarek
Data emisji:
2022-11-25 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
21:20 min.
Udostępnij:

POLECAMY KSIĄŻKI

Architekt-urzędnik w służbie rosyjskiej. Antoni Jabłoński Jasieńczyk (1854–1918)
Małgorzata Omilanowska-Kiljańczyk

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
studio pani prof. Małgorzata Omilanowska Jańczyk z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego była minister kultury dziedzictwa Narodowego i budowniczy teraz obecnie w Pałacu Saskiego dzień dobry niejako się przygląda, a cudownie gratulacje wezwał do 10 na parze przygląda najnowsza książka pani profesor nosi tytuł architekt urzędnik w służbie rosyjskiej czy Antoni Jabłoński Jasieńczyk, kiedy mówimy o haracze, kiedy mówimy o rozbiorach Polski to ten cara jawi nam się Rozwiń » jako taki diabeł wcielony po prostu ci Polacy kibic kach tu, które pędzą na Sybir kobiety wciąż na czarno w metalową jako żelazną biżuterią ta młodzież, która tylko wolności marzy i wstaje co dnia myśląc o tym kiedy znaczyć kolejne narodowe powstanie, a tymczasem okazuje się, że cara miał też całkiem atrakcyjną ofertę dla tych, którzy może nie chcieli akurat jechać na Sybir albo nie chcieli zlecać kolejnego powstania to rzeczywistość była dużo bardziej normalna niż nam się wydaje, ale żyjemy oczywiście w micie micie, który zaczął budować jeszcze Bolesław Prus i inni publicyści żyjący w tym czasie Czyżby miał przezwisko Bolesław prius proszę zwrócić uwagę na to, że w lalce jedyny Rosjanin Suzin, który mieszka w Moskwie, a Wokulski spotyka się w Paryżu od oczywiście ten proces od rozmawiania trochę tej naszej mitologii końca dziewiętnastego wieku i wprowadzenia Rosjan w debatę i się zaciął i powstały parę poważnej literatury i rozrywkowych, że wspomnę choćby ID z miejską piszącą taką fajną kryminalną trylogię warszawianka właśnie rosyjski policjant i córka polskiej adwokata mają romans ale, ale my tak naprawdę w takim biegu owym myśleniu jesteśmy ciągle w lalce tak jakby zapominamy o tym, że sklep Wokulskiego stał naprzeciwko Uniwersytetu Warszawskiego, który wtedy nazywał się cesarski Uniwersytet warszawski i był miał rosyjską jako język wykładowy i większość profesury była rosyjska bądź do różnych, jakby nacji ale, ale imperium rosyjskiego chcesz Polaków tam trochę uczyło i no i studenci musieli uczyć po rosyjsku, nawet jeżeli byli Polakami natomiast gdzieś Dec 100m nica chyba od sklepu Wokulskiego było pierwsze gimnazjum rosyjskie, które było ulokowane w Pałacu Staszica od 1800 sześćdziesiątego piątego roku i tam uczyła się doborowa młodzież Rosji rosyjskich rodzin urzędniczych oficerskich mieszkających w Warszawie przez rosyjskich nauczycieli więc, jakby ten sklep był w oku cyklonu przewijały się tam głównie rosyjskojęzyczne postacie przed sklepem, a jednak nie ma ich książce rok nie ma no i teraz ktoś myślał poważnie o swojej karierze albo chciał skończyć jakiś dobry dobrą szkołę to raczej na teren nie Rosji, iż w Polsce niż ważną dzisiejszej Polsce, jeżeli ktoś być lekarzem albo prawnikiem to 910 przypadków wybierał właśnie ten cesarski Uniwersytet warszawski przeze mnie wspomniany fundusz słabą uczelnią w kontekście innych uczelni imperium, ale był tańszy, bo nie trzeba było płacić dzieciakowi stancji gdzieś w Moskwie Petersburgu prawda czy Dorpacie nie Warszawa była tańsza może też, dlatego że mieliśmy do krewnych kuzynów, więc i tak przywoziliśmy z mojego miasta syna na naukę to on często trafia po prostu do cioci wuja przynajmniej na początku, zanim z ogarnąć sytuację, więc Polska medycyna polskie prawnicy quo jest przede wszystkim to są szedł na absolwenci szkoły natomiast oczywiście architekcie nie mieli takiej szansy, bo architektury w Warszawie nie można wyłączyć na poziomie wyższym, a zaraz za caratu i wyjeżdżali na studia zagraniczne oczywiście mogli jechać, gdzie chcieli, ale tylko rosyjska szkoła dawała komplet uprawnień budowlanych z automatu skończenie AK Politechniki monachijskiej czy berlińskiej czy paryskiej czy szwajcarski oczywiście też dawało kompetencje, a uprawnienia trzeba było potwierdzić egzaminem eksternistycznym mi ktoś fachowy język można oczywiście język tak także to Groty chętnych do wykonywania zawodu architekta jechało albo do Petersburga Akademii sztuk pięknych albo Instytutu inżynierów cywilnych podrygi tam też bardzo dobra, które na Politechnice wszędzie rosyjskojęzyczna w związku z tym pozwalające nabyć wszystko uprawnienia język zawodowy orientację w tym jak wygląda plac budowy w Rosji jeden z nich był jeden z no do tej pory bardzo tajemniczych architektów, ale pani jako detektyw KE pracuje nad sitwy, żeby trochę ten widz odsłonić Antoni Jabłoński znaczy, że trudno było japońskiego wyśledzić, bo Antoni Jabłoński dość popularne imiona nazwisko to niestety właśnie wręcz pospolity i to i to bardzo utrudniało poszukiwania, a ja potknęłam się tego faceta tak naprawdę bardzo dawno temu podczas pisania doktoratu stanie leży oni ze sobą 3 lata współpracowali tworzyli wspólne biuro projektowe oczywiście wtedy jako młoda badaczka uważam, że to mój bohater Szyller potem ten wielki twórca zachęty Politechniki był tym grał pierwsze skrzypce w tym duecie, a Jabłoński to był taki trochę po wahadło, ale tą książką trochę oddaje też część japońskiemu, ponieważ oni byli kolegami z roku studiowali razem stąd ta przyjaźń tyle tylko, że Schiller spędził po studiach 6 lat właściwie za granicą trochę na studiach trochę, lecząc gruźlicę natomiast Jabłoński zaraz po studiach wrócił do Warszawy, więc w tym 80 dziewiątym roku, gdy Schiller wraca do Warszawy wreszcie osiadł na stałe jest ogromna dysproporcja między możliwościami pozyskania inwestorów, bo japoński ma już 6 lat praktyki i etat właśnie owego arch. Uniwersytetu Warszawskiego dlatego współpraca no filara wspierała w pozyskaniu projektów, nawet jeżeli był zdolniejszy był zdolniejszy to musiały oczywiście zacząć i tak naprawdę te projekty, które pozyskiwali uzyskiwali dzięki układom japońskiego Schillera właśnie nawet w tytule swej książki przy pani architekt urzędnik zwykle myślimy architekcie jako trochę demiurgów takim artyście, który siedzi wymyśla te wszystkie wspaniałe rzeczy urzędnik jest raczej przeciwieństwem właśnie chyba trzeba zacząć od Demi to realizacji tego demiurga dlatego architekt nikt nie jest takim romantycznym twórczą, jaki może być malarz przy znaczy, bo to, dlatego że każdy gmach powstaje na styku twórczości architektonicznej, ale coś im chęci żądań oczekiwań inwestora kich, bo inwestor tak naprawdę osób projektuje to coś za program użytkowy budynku mówi co od czego potrzebuje i wreszcie ograniczeń prawnych finansowych te terenowych kolano wszystko się tam musi spotkać w związku z tym reszty to człek związanych rękach tak naprawdę, ale czym innym jest architekt wolno uprawiając zawód tak jak choćby wspomniany przeze mnie Stefan Szyller, który niemal niemal pewnym wyjątkami przez całe życie ma po prostu własną prywatną pracownię architektoniczną zatrudnia takich pomocników kilku-kilkunastu czasami dużo zleceń pozyskuje drogą konkursów układów towarzyskich zlecenia i tworzy architekturę no trochę w tej pracownikach Jabłoński właściwie wolno architektem nie był on miał taką pracownie, ale typ projekty prywatne, które udało się wyłapać zlecenia prywatne to jest lekkich człon takiego aktywności zawodowej on czerpał przychody żył z tego, że świadczył usługi fachowego użył architekta po studiach rosyjskich na rzecz różnych instytucji publicznych z reguły państwowych finansowanych z budżetu oczywiście centralnego imperialnego rosyjskiego i jako ten urzędnik wykonywał zlecenia, któremu owe urzędy zlecały to nasze rozmowy powrócimy po informacjach Radia TOK FM pani prof. Małgorzata Omilanowska Kiliański z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego jest studio nakładem wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego ukazała się książka architekt urzędnik w służbie rosyjskiej, czyli Antoni Jabłoński Jasieńczyk do postaci tej powrócimy po informacjach informacje o godzinie 1120 wówczas efekt architekt urzędnik służbie rosyjskiej czy Antoni Jabłoński herbu jesień czy tak herbie no właśnie, żeby odróżnić od wszystkich innych Antoni Jabłońskich być może też architektów pani prof. Małgorzata Omilanowska Jańczyk z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego opowiada o tym, że cała co powie znajdą państwo na najnowszej książce pani profesor właśnie zatytułowanej architekt urzędnik i ta książka ukazała się nakładem wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego ojciec dobrze architekt to od razu chcemy pobiec zobaczyć co tam nawarzył w tej Warszawie no trochę jeszcze jego rzeczy przez urzędy widzianych da zobaczyć albo przynajmniej można zobaczyć zdjęcia tak, bo chyba najważniejszą realizacją polskiego był gmach poczty głównej na placu wareckim, ale ona powstała właśnie został otwarta 3900 szesnastym roku już za Niemca także podczas okupacji niemieckiej oni nigdy nie widział ukończony może go nie było wtedy w Warszawie została zniszczona w powstaniu warszawskim w związku z tym to jest budynek, który zafunkcjonował w świadomości tylko obywateli żyjących czasach drugiej Rzeczypospolitej na innym znany varsavianista ze zdjęć oczywiście ważny jest też jego udział chyba większościowy jednak w projekcie UW za sprawą poprzedni nadać taki Uniwersytet warszawski, a za sprawą poprzednich badaczy w tym Małgorzatą Wilanowskiej uważamy, że to raczej Schiller z pomocą wojskiego w tej chwili są przekonane, że to raczej Jabłoński z poprawkami Schillera pod Jabłoński wcześniej zaprojektował Booth, zanim Schiller w ogóle wrócił do Warszawy rozpoczął z nim współpracy jest to by był taki ważny budynek widocznie znany w Warszawie jako trzeci wymieniłabym Rotundy panoramy na dynastii i radzi właściwe już niema, ale w miejscu, gdzie stała dostały takie mury obwodowe powstaje teraz apartamentowiec ośmioboczny, który będzie takim wspomnieniem po tej Panoramie, która tam stała dosyć długo w czy tylko zdjęcia pozostały no i książka pani profesor, ale tak często bywa z architektami warszawskimi to rzadkość zdarza taki Fart jak np. Millerowi jego nawet największy 7 przetrwały drugą wojnę światową, ale to tobym to trzeba było mieć szczęścia Jabłoński tak naprawdę projektową dla Uniwersytetu i był przez 30 lat ponad arch. Uniwersytetu Warszawskiego oczywiście tego rosyjskiego w wersji tzw SUV-ów tak ją do tego co projektował wszystko dla mnie fascynujące jest to, że on nawet projektował pudełku na zwłoki dla pracowni anatomicznej on już zadanie było projektowanie wszystkiego co było w trójwymiarze remontów wymiany dachu operacji po pożarach, ale także rozwinął koncepcję stworzenia nowego kampusu Uniwersyteckiego, który zaczął powstawać na terenie dawnego ogrodu zoologicznego, czyli tyły Emilii Plater Hoża Koszykowa Chałubińskiego dzisiejsza wówczas Teodory tam powstał budynek fizyki zaprojektowany przez Edersona i Jabłoński zaprojektował gigantyczny gmach chemii któregoś nie rozpoczęto po pierwszej wojny światowej docentem terenie rękę położyła wojskom i wzór chińskiego rozwinął swoje budynki, a w pamięci Uniwersytetu do dzisiaj potrwa przekonanie, że budynek fizyki Doświadczalnej, które tam stoi dzisiaj jako jedyny uniwersytecki budynek na Hożej to było przed wojną gimnazjum rosyjskie nikt nie pamięta, że to jest budynek zbudowany specjalnie dla fizyki zaprojektowany przez Wendersa specjalnie w kampusie Uniwersyteckim jeszcze przed pierwszą wojną światową no myśmy zostali rosyjską pamięć dotyczy wielu rzeczy panie redaktorze sosu ze sprawy z tego, że my nie lubimy myślenia o tym, że Rosjanom z tamtych czasów coś zawdzięczamy lub zrobili coś co potem nam się przydało nasza pamięć jest bardzo pokraczne, bo np. jeden z najważniejszych budynków państwa polskiego, które oglądamy w telewizji niemal codziennie, czyli siedziby kancelarii premiera w Alejach Ujazdowskich zbudowano jako siedziby to wiemy wszyscy korpusu kadetów i Suworowa, czyli takiej propagandowej szkolny jednostki wojskowej w końcu pod wezwaniem Świętego Aleksandra na placu 3 krzyży, a tu włoski architekt natomiast w przypadku Alej Ujazdowskich mówimy o projekcie rosyjskiego generała, a myśmy sobie tak wyczyścili pamięć uważam, że to dzieło Wiktora Piotrowskiego, który był głównym budowniczym w życiu czegoś takiego nie zaprojektował, a przede wszystkim przysięgę w życiu żadna rosyjska władza wojskowa nie pozwoliłaby prowincjonalne mu Guberni planują architektowi projektować tak wiekopomnego dzieła architektonicznego, jakim była ta suma tych korpusów kadetów około 20 zbudowano imperium niektórych generałów rosyjskich lubimy w Warszawie no oraz rachunki większe prawda rata Starynkiewicza na pewno no ten pokojów, który zaprojektował domu korpus kadetów, które tak, gdy się ładnie się prezentuje w kamerach rzecznik prasowy rządu tam przed nim stoi opowiada co właśnie premier postanowił był u nas nawet Warszawie tak się zaangażował do budowy rzekł wylew strzelił łącznie w Warszawie umarł w szpitalu na Smolnej ale, ale to rosyjski projekt czy Struga fascynujące, bo z 1 strony jest właśnie jest myślenie o Rosjanach w Warszawie na przecież przez ponad 100 lat tak przecież to nie jest taka krótka wizyta co przez parę pokoleń, a drugim takim okresem to myślenie czy Krzyżacy Krzyżacy jako Ogniemi mieczem ci wszyscy ten, a z jakiegoś powodu tamte budynki przetrwały w ita ekonomia świetnie funkcjonowała tak od Krzyżaków dzieli nas bardzo dużo czasu trochę emocje opadły w związku z tym zamki całkiem fajnie nam się podobają się z nich budowane to co Rosjanie zbudowali w Warszawie ignorujemy, ograniczając w naszej wyobraźni myślenia rosyjskie elity, którzy tylko do cerkwi prawosławnych, których zresztą no jak wiemy większość już niema byśmy sobie szybciutko rozebrali po pierwszej wojny światowej co się dało ale jakby zapominamy, że Rosja jako państwo miała też narzędzia odbudować, który świeckiej publicznej Państwowej miała środki miały inwestorów miała pod zapotrzebowanie miała swój architektów budowniczych i myśmy sobie dosyć starannie wydrukowali historii architektury warszawskiej pamięć od budynku o tym kto jest autorem budynków ja mówię o wydziale architektury Politechniki warszawskiej na Koszykowej, gdzie na elewacji przeczyta pan, że to Antoni Jabłoński cha zaprojektował to jest dzieło Wiktora Władimira pokrowskiego w ja mówię o Władysławie czwartym na Pradze który, choć jako dzieło Karola Kozłowskiego tymczasem tylko firma budowlana Kozłowskiego zbudowała zaprojektował także Władimir ja po krążki, o którym pamiętamy przy Instytucie weterynaryjnym tam, gdzie będzie teraz na Grochowie są siedziba Sinfonii Varsovii, ale tych świeckich realizacji rosyjskich prowadzonych przez rosyjskich architektów było naprawdę dużo więcej w związku z tym im to ignorujemy jak nie chcemy niszczyć tego pamiętać po prostu ważne albo nieważna była Warszawa właśnie w tym rosyjskim planie, bo z 1 strony jest to miasto, które powinno się rozwijać mieć jakąś infrastrukturę, ale z drugiej strony jest to miasto, które jednak leży jest symbolicznym także punktem w jaki społeczności, która co jakiś czas się burze 8 godzin tu jest oczywiście pytania, na które odpowiedź byłaby z wyboru sadziła ramy naszego szóste spotkanie z dzisiejszego radio Mar my te różne są bardzo dobrą książkę na ten temat Niemiec zresztą to ciekawa rzecz, bo ona przetłumaczona na Polski natomiast pokazuje to z perspektywy takiej nie zaangażowane emocjonalnie akcji Rosjanie traktowali Warszawę był moment, kiedy w 1800 dziewięćdziesiątym ósmy roku postanowili dobrze zainwestować w Warszawie, jakby postawili na rosyjską edukację i rusyfikacji Warszawy poprzez duże inwestycje to właśnie wtedy przyszły pieniądze na budowę zespołu Politechniki warszawskiej, która przecież by rosyjski Instytut politechniczny właśnie wtedy powstał Instytut weterynaryjny wtedy wpłynęły nowe pieniądze na ojców pozwoliły na rozwój zaplecza inwestycyjnego tej szkoły w wtedy też pojawił się projekt przebudowy teatru rosyjskiego postać w parku Ujazdowskim tak z wyjściem z jeszcze tego narożnika piękne aleje Ujazdowskie był konkurs architektoniczny był projekt wykonawczy tylko, że te wielkie plany dotyczące inwestowania w Warszawie taką rosyjską Warszawy szlag trafił w wtedy, kiedy wybuchła wojna japońską rosyjska ona po prostu spowodowała duży kryzys ekonomiczny dzień przed rewolucją i wojna w dzień piąty rok nie objęte wyższą szkołę zamknięto na 3 lata przyszłe nie przyjmowały studentów przez lat ani uniwersytetami ani do politycznych większych planów inwestycyjnych szlag trafił to, jeżeli jakaś budowa nie była rozpoczęta tuż nie wtedy rozpoczęto w przez 5 lat dobrze mieć troszkę się zamroziło, ale tak naprawdę z punktu widzenia polityki Petersburga Petersburga to było prowincji odległe to były dalekie kresy oni wcale nie traktowali nas jako forpoczta oni nas traktowali jednak dosyć mocno Kolonia nie w VAT wagę przywiązywali do komunikacji i do uzbrojenia wojskowości, bo to był najdalej na zachód wysunięte miasto liczono się oczywiście zawsze jakimś konfliktem z Prusami prawda w związku z tym tutaj do stacjonowały ogromne garnizony, bo macie kosza bardzo dużo wojska oficerów wielka twierdza oczywiście kochamy myśleć o tym wszystkim jako tych narzędziach tłumienia naszej polskości, ale to były przede wszystkim inwestycje skierowane na umocowanie pasa przygranicznego z punktu widzenia imperium, abyśmy byli przy granicy z punktu widzenia imperium w bardzo znamienne sprawa decyzji budowy Soboru Aleksandra Newskiego też mamy takie poczucie, że to nam postanowiono zrobić krzywdę nie postanowiono przede wszystkim rozwiązać problem lokalowy, dlatego że w 1800 dziewięćdziesiątym pierwszym ty, kiedy podejmowano decyzję obudowie Soboru tak naprawdę Rosjanie, a ich było wtedy w Warszawie kilkanaście tysięcy są wojska nie mieli się w niedzielę, gdzie modlić mieli 4 parafialne cerkwie i oni pisali do Petersburga zbudujcie nam wreszcie wielką cerkiew i decyzja Petersburga była decyzją właściwie spowodowaną przez naciski synodu, że po prostu ta mniejszość rosyjska potrzebuje dużego kościoła to z córką, który był tu na miejscu zawalczył o to, żeby była taka lokalizacja, która nie była taka specjalnie prestiżowa wnosi się wydaje ten plac uzyskał prestiżową rolę w dwudziestym wieku, ale jej wtedy, gdzie czasem wcale nie miał i Hurko zdobył środki na zbudowanie spowodował, że udało się zbudować tak ogromny kościół, jakim był Aleksander Newski, ale w moim przekonaniu sobór Aleksandra Newskiego miał dużo delikatniejsze sią i bardziej wpisującą się w krajobraz Warszawy architekturę nie mówią skali gali o stylu architektonicznym niż pałac Staszica, bo to przecież przebudowa fasady Pałacu Staszica przez Piotrowskiego ten kolorowy Kogut ci wielobarwny i znak rosyjską ości na osi krakowskiego Przedmieścia był największym czasem serce warszawiaków i Aleksander Newski i to była pierwsza fasada, która poległa, bo Aleksandra Newskiego rozebrano dopiero po wojnie rosyjska polskiej i po podpisaniu pokoju ryskiego natomiast fasadę gimnazjum rosyjskiego zniszczono jeszcze za Niemca jesienią 1508900 siedemnastego roku pani profesor bardzo dziękuję fascynująca powieść mamy dziwne, że w najbliższej przyszłości nam się powrócić do tematu na prof. Małgorzata Omilanowska Kiliański z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego opowiadała także o Antonim Jabłońskim architekcie urzędników służbie rosyjskiej to też tytuł książki w najnowszej książki pani profesor bardzo dziękuję informację o jedenastej 40 Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA