REKLAMA

"Kochany pamiętniku", czyli dlaczego młode kobiety nie pisały o ciele i kobiecości ponad sto lat temu, mimo że to był ważny temat emancypacyjny?

Poranek Radia TOK FM - Weekend
Data emisji:
2022-11-27 07:20
Prowadzący:
Czas trwania:
17:22 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
teraz moją gościnią jest dr Zuzanna Kołodziejska Smagała z wydziału historii Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry nawet pani doktor pani bada pamiętnik młodych kobiet z końca dziewiętnastego i początku dwudziestego wieku młodych głównie Żydówek, szukając w nich nawiązań do ciała i do seksualności ale jakie wnioski w ogóle na temat emancypacji kobiet feminizmu niezależności kobiet pozycji kobiet w Polskim społeczeństwie właśnie w tamtych latach na przełomie Rozwiń » dziewiętnastego dwudziestego wieku można wyczytać z pamiętników, ale też z innych źródeł którymi pani posługuję tak ja badam głównie pamiętniki czy wyście tego dokumentu, więc korespondencję pamiętniki dzienniki, a kultury chcą się do polskości rzędowe w ramach mojego projektu dyskursu seksualności kobiecości polską żydowską piśmiennictwie końca dziewiętnastego i początku dwudziestego wieku finansowanym przez narodowe centrum nauki w ramach konkursu Opus, ale wcześniej zajmowałam się też literaturą polską żydowską cały pomysł wyszedł z tego, że literatura Polska żydowska czy opisana przez Rze Żydów utożsamiających się z kulturą żydowską, ale po polsku, bo mocno sfeminizowana i tam kwestia cielesności i kwestia seksualności była bardzo często poruszana, więc pomyślałam sobie, że ciekawym byłoby zobaczyć czy ta grupa kultur dających się kobiet w swoim prywatnym życiu też była tak emancypacyjne zaangażowana wniosek, że raczej nie po pierwsze bardzo mało tak naprawdę tych źródeł jest to, czego się dowiadujemy jest z nich o kobietach na przełomie dziewiętnastego dwudziestego wieku to, że ten dyskurs w prasie, że jest jednak rozbieżne z tym co jest w życiu prywatnym co znaczy patriarchat się bardzo mocno trzyma i ich pamiętnikach i dziennikach to jest także kobieta to raczej należy do sfery domowej one się edukują to jest beta różnica rzeczywiście na początku dwudziestego wieku i też pod koniec dziewiętnastego np. we widać dobrze korespondencja Jadwigi holenderskiej z tą nos pan z Elizą Orzeszkową Rona chcą się edukować, bo to jest czas industrializacji, więc zmienia się w ogóle pozycja kobiety w społeczeństwie wychodząc z domu też są migracje związane ze z tymi przemianami społecznymi gospodarczymi kobiety biorą w nim udział mamy już wtedy takie emancypacji inne środowisko sufrażystek poza tak oczywiście w tym środowisku też biorą udział w mniejszym lub większym stopniu, a właśnie te pisarki polsko-żydowskie np. pierwszy podręcznik do wychowania seksualnego jest przetłumaczony przez różę Center operową, która była polską żydowską pisarką i tłumaczką, a test z angielskiego tłumaczenie bardzo ciekawa lektura się nazywa, skąd się wziął twój braciszek 2× była publikowana w 1600 piąte 1500 siódmym roku i w ogóle może warto powiedzieć, że dla Królestwa polskiego taką cezurą ważny jest 1500 ten rok, kiedy tak naprawdę ta dyskusja o seksualności kobiet rzeczywiście, a zaczyna być bardzo istotna, dlaczego wtedy, dlatego że upada po upadku rewolucji tysiące piątego roku po pierwsze, zelżała cenzura po drugie, kobiety mogą zakładać stowarzyszenia, więc ruchy emancypacyjne kobiet mimo tego, że istnieją oczywiście w królestwie polskim przed 1505 rokiem, ale teraz może mieć struktura znaczy może mieć oficjalną struktura, a jednocześnie, że intelektualiści zaangażowani w rewolucję nie bardzo wiedzą jak zagospodarować swój swoją energię i przedstawiają ją na inne tory i zaczyna się dyskusja o prostytucję aborcję czy te dyskusje są wcześniej, ale to jest taki moment, kiedy powstają też pisma dotyczące właśnie czystości albo wychowania seksualnego ta dyskusja o seksualności głównie kobiet i medyka Iza akcji też ciała kobiecego właśnie wtedy się tak zaczyna w królestwie polskim nowości czytam pani artykuł, który mówi pani o tym, że ta prostytucja była takim punktem zapalnym punktem wyjścia w ogóle do rozmowy na temat tego, że kobiety istnieją mają ciało, lecz konkret to to był taki dobry temat do tego, żeby móc wejść do szerokiej publiczności, bo kontrowersyjny wątek jest bardzo media tak tak zdecydowanie też coś co o dzięki czemu można było poruszyć wiele różnych kwestii dotyczących emancypacji kobiet po z 1 strony to oczywiście jest kwestia tego jak to się dzieje, że jest tak dużo osób zaangażowanych w pracę seksualną znacie kwestiach ekonomicznych warunków pracy kobiet z drugiej strony można rozmawiać o ciele i o chorobach wenerycznych o tym jak traktuje się pracownice seksualne jak też je przedmiotowo traktuje trzeciej strony można mówić o podwójnych standardach i o tym, że mężczyźni mogą założyć nie ma z tym problemu, a kobiety nie więcej, bo to jest taki bardzo wygodny dla feministek czy dla mam pan ówczesnych temat, bo kwestia zdrowia się pojawia bank oczywiście to jest też taki i uniwersalny temat, bo to jest też temat, który interesuje mężczyzn to jest też temat, którym kobiety, jakbym mają sprawczość mogą narzucić jak jakoś swoją wizję w tej debacie o prostytucji leczeni są jeszcze czasy Boya-Żeleńskiego czy Ireny Krzywickiej dwudziestoleciu, gdzie już np. wprost pisało się o potrzeby jakichś rozwiązań czy aborcji o problemach związanych z seksualnością kobiet to nie jest jeszcze ten czas, chociaż można znaczy bardziej w literaturze niż w pamiętnikach zdecydowanie, ale w literaturze pisze wprost na piszecie wprost np. wykorzystywanie seksualne o tym, że jak jest kobietą to jest się narażonym na na torze jest cały czas ofiarą pod potencjalną napaści seksualnych i nie ma sfery bezpieczeństwa Ken Kallaste dosyć dobrze pokazuje w swoich tekstach, że zarówno klasa szkolna nie jest miejscem bezpiecznym dla kobiet jak i gabinety ginekologiczne, bo nigdy nie wiadomo w jaki sposób, a ginekolog będzie nas dotykały to będzie sposób, które jest przez nas eksportowane czy nie trochę brzmi aktualnie w sumie tak nie znaczy ja mogę im wrażenie, że jak się czyta różne rzeczy z początku dwudziestego wieku to nie widać takiej wielkiej różnice, a w tej debacie jak patrzy też na to co się działo z dniem 2016 roku np. w Polsce czy to co się teraz dzieje no za swoją partyjną tę dowiedzą się rozmawia Monika Strzępka została za feminizm odwołane z, ale z tak do wyraźnego, więc mam poczucie, że może być nawet jeszcze gorzej też w niektórych kwestiach niż niż na początku dwudziestego wieku, ale wróćmy do tych pamiętników, bo pani bada pisanie młodych kobiet głównie Żydówek to są w ogóle za kobiety w jakiej klasy pochodzenia społecznego do kogo są reprezentatywne znowu tak wyciągać ogólne wnioski dosyć trudna w sumie kilku dzieł kilkunastu czy kilku tak naprawdę tekstów one są głównie z klasy średniej raczej zamożniejszych domów niż mniej zamożnych raczej mniej religijnych niż religijnych też to żydostwo to jest dosyć ciekawe, że po ja zakładałam że, ponieważ judaizm przykłada tak dużą wagę do rytuału do jego ciała kobiecego to miałam taki wrażenie, że w takim razie powinno być dużo tej cielesność i nie ma tak dużo i nie ma tak dużo wydaje się, że dlatego, że to są teksty pisane właśnie głównie przez kobiety z klasy średniej młode, które wolą się skupić na opowieść o swoim życiu zawodowym autobiografia to jest też taka z 1 strony pamiętniki piszą kobiety w dziewiętnastym wieku i niby to jest taka kobieca domena, ale z drugiej strony autobiografia męska to jest ta, która opowiada o życiu zawodowym i o sukcesach narodów relacja lak, a i trochę jak jest kobietą w samym czasie no tak, a tu opowiadać o mężu dzieciach 11 autor pisze wprost nie będę pisała w swoim życiu prywatnym, bo to nie zainteresuje przyszłych historyków to co jest ciekawe to moja praca jako pediatry dr Zielińska 1 chciałaby czegoś dowiedzieć tylko, czyli to nie jest także one wstydziły się swojej seksualności albo religia narzucała im jakieś myślenie, które nie pozwalało im o tym pisać uzewnętrznia się na ten temat tylko to są jakieś inne kwestie tak tak trudno trudno znaleźć coś co było związane z tym, że są Żydów kami w tamtym czasie tym co decyduje o tym co kształtuje te młode kobiety to jest szkoła w szkole ociera się nie mówi i szkole w ogóle nie mówi o seksualności to jest problem, na które zwracają uwagi wówczas uwagę wówczas środowiska emancypacyjne kobiece też lekarskie, że bez tej edukacji seksualnej kobiety młode dziewczyny w ogóle nie wiedzą co się co się dzieje to jest w pamiętnikach pole często pojawia się problem pierwszej nocy one w ogóle nie wiedziały co się wydarzy czy nocy poślubnej tutaj też się pojawia w tych w tych dziennikach i pamiętnikach, że w klasie np. dziewczyny chichoczą Dekameron i czasie wydaje taka obrazoburcze w ogóle lektura widać np. u Klary Mirskiej, że ten transfer wiedzy jest od klas niższych oznaczone dowiadują od służących o życiu seksualnym i więc one tego pokątnie dowiadywały ja wiem, że zawsze trudne pytanie o reprezentatywności, ale czy te pamiętniki można rozłożyć na w ogóle młode kobiety żyjące w Polsce w tamtym czasie nie ma chociażby z tej klasy średniej wyższej, bo rozumiem, żeby pisać w ogóle pamiętnik trzeba mieć dziś kapitał społeczny kapitał kulturowy myślę, że nie znaczy myślę, że tego była przesada, dlatego że o możemy mówić na pewno już jakiś reprezentatywności w latach dwudziestych trzydziestych, bo wtedy jest bardzo dużo tych pamiętników pisze ten ten czas, który Jawa Adam jest taki dosyć znaczy to było jakieś zaskoczenie dla mnie w tym projekcie, bo o wydaje się, że w no 19 wieku dużo się pisze pamiętników i tak samo dwudziestym ale jakby ten okres takiego przełomu wieków jest jakimś takim momentem, kiedy tych pamiętników żydowskich nie ma tak duża i nie do końca wiem czemu tak jest myślę, że to, że w literaturze się dużo o tym pisze to jest te, dlatego że łatwiej pisać o doświadczeniach wyobrażonej osoby niż o sobie samym nam też zawsze kwestia tego oczywiście autocenzury tego co się pisze taki dziennik pamiętnik jest taki dziennik z 900 trzynastego roku najprawdopodobniej albo 900 piątego, który młodej dziewczyny nastolatki i tam o ciele właściwie nie ma nic poza taką wzmiankę, że ona nie może przejść przez ogród Saski, bo tam są jej znajomi ona majętny na oku i no nie może się w ten sposób pokazać w towarzystwie tego bardzo wyraźnie widać w tych ego dokumentach UE ten dyskurs ówczesny, że kobieta musi ładnie wyglądać, że o o wartości kobiety tak naprawdę stanowi ciało i te, które piszą na czele to są te, które jakiś problem ma z tym ciałem rady, które przed uważał, że mają nie kobiece ciało i są niewystarczająco kobiece nie podobają się mężczyzną, bo mnie wysokie i chude, bo ówczesny kanon piękności był taki, że kobieta musi mieć okrągłe kształty i być raczej niższa niż wyższa, więc wszystkie wysokie chude dziewczyny, które dzisiaj dla młodych dziewczyn byłyby utożsamienie piękna wówczas były postrzegane jako herb Lucky i męskie w tempie, ale trochę mnie dziwi to, że pani mówi, że tam nie ma nic tej cielesności seksualności albo jest niewiele, bo jednak wydaje się dla młodych kobiet i relacje właśnie damsko męskie, gdzie ta seksualność będzie wspomniana będą ważne tak myślę, że były ważne natomiast pytanie, dlaczego tego nie pisało nacięcia o tym nie pisało dzienników dzienników mam 2 tylko, więc to jest bardzo mało w listach, a bardzo często autocenzura na zasadzie to opowiem jak się spotkamy, w jakich innych niestety już nie da się do tego dojść, a we wspomnieniach pisanych po drugiej wojny światowej, bo najczęściej to są takie wspomnienia albo pisane w latach trzydziestych, a to jednak jest perspektywa zawsze jest perspektywa czasu, w którym pisze, więc trudno jest trochę oddzielić jedno od drugiego i taki najciekawszy najciekawsze wspomnienia pod względem cielesności seksualności te są wspomnienia Klary Mirskiej, ale są bardzo specyficzna po pierwsze, ona miała problem ze swoją cielesnością, a po drugie, ona pisze te wspomnienia jako rodzaj terapii o śmierci swej córki i reżyserem mamy do czynienia z osobą, która jest dramat dawano tak i to na pewno ma znaczenie to chciałbym naszą rozmowę zakończyć w tym pytaniu, którego zaczęłam to znaczy pani badań z źródeł, które pani przeczytała, jaki to był czas dla kobiet w Polsce myślę, że to był ciekawy czas to znaczy do tak bardzo intensywny czas bardzo intensywnych przemian to był taki czas, które w, którym z 1 strony patriarchat trzymał się bardzo mocno i bardzo trudno było wyjść poznanie to, ale 1, ale z drugiej strony pojawiała się ta to światełko tunelu i i był była to przerwa dla kobiet dla Żydówek to jest też ten ostatni chyba w ogóle dla Żydów nie tylko dla Żydówek ostatni moment, kiedy oni mogą jeszcze jakby wybrać swoją tożsamość oznacza jeszcze nie są aż tak bardzo rasistowską definiowanie i mogą pisać po polsku, czując się Żydami, a potem w dwudziestoleciu to właścicieli literatura to wszyscy oni styczna tylko Polska żydowska myślę, że to taki czas bardzo dynamicznych przemian takiej też transgresji i też to, że kobiety coraz więcej w sferze publicznej żonę wychodzą z domu ma myślę istotne znaczenie też widać to w literaturze w tych dokumentach treść tak, szczególnie że rozmawiamy tuż przed rocznicą uzyskania praw wyborczych przez kobiety, ale wywalczenia praw wyborczych przez kobiety w 1918 roku, więc myślę, że to jest jakaś klamra, która daje nam spina pani opowieść bardzo dziękuję dr Zuzanna Kołodziejska zmagała z wydziału historii Uniwersytetu Warszawskiego była moim państwa gościnią dziękuję bardzo, teraz skrót informacji, a oni razem Emilia Dłużewska porozmawiamy o najnowszym filmie, który można obejrzeć w kinach, a który opowiada o historii dramacie kobiet wykorzystanych przez Harveya Weinsteina zapraszam po informacjach Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PORANEK RADIA TOK FM - WEEKEND - ANNA PIEKUTOWSKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA