REKLAMA

100. rocznica pierwszego posiedzenia Senatu II RP

Wywiad Polityczny
Data emisji:
2022-11-28 17:20
Prowadzący:
Czas trwania:
13:21 min.
Udostępnij:

Po 123 latach rozbiorów Konstytucja marcowa z 1921 r. przywróciła tradycję, zgodnie z którą władza ustawodawcza ma się składać z Sejmu i Senatu. Po 123 latach rozbiorów na przywrócona została Izba wyższa. Senat II RP I kadencji na inauguracyjnym posiedzeniu zebrał się 28 listopada 1922 r. W dniu 100. rocznicy tego posiedzenia o Senacie II RP rozmawiamy z prof. Włodzimierzem Mędrzeckim z Instytutu Historii PAN.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
prof. Włodzimierz Mędrzecki jest z nami historyk Instytut historii Polskiej Akademii Nauk dzień dobry panie profesorze młodzi dobry panu państwu dziś setna rocznica pierwszego posiedzenia Senatu drugiej Rzeczpospolitej od siedemnastej trwa w warszawskim teatrze polskim gala połączona ze spektaklem słowo jest ogień, a wcześniej trzynastej miało miejsce uroczyste posiedzenie Senatu z udziałem prezydenta marszałek Sejmu panie prof. Senat powrócił na ustrojową po drugiej Rozwiń » Rzeczpospolitej wraz z konstytucją marcową roku 2001. nie obyło się bez sporów przywracać do życia izbę wyższą czy też nie za powołaniem Senatu opowiadał się ugrupowania prawicowe PiS z kolei organizował kampanie na rzecz jednoosobowego parlamentu, kto lub co ostatecznie przesądziło Wola kompromisu i istota istota pytania 1 czy 2 Izby była pytaniem czy demokracja Polska będzie demokracją bardziej zależną od wyników głosowania aż o przypięcie przymiotnikowe ordynacji wyborczej czy też będzie wynikiem gry sił pochodzących częściowo wolnych wyborów częściowo z koło stacji i przedstawicieli elit niemających szansy wejść w normalnych demokratycznych wyborach do parlamentu, a zdaniem prawicy potrzebnych dla zachowania równowagi przy procesie tworzenia prawa wyboru do Senatu odbyły się tydzień po wyborach do Sejmu 19listopada 1922 roku właśnie 28listopada miał miejsce pierwsze posiedzenie Izby wyższej, który otworzył i Józef Piłsudski mówił tak zgodnie z duchem konstytucji współczesnych krajów demokratycznych nakazuje wam być rzecznikiem rozsądku rozwagi miary przy spełnianiu zadań poruczonych naczelnym organom państwowym pozwólcie, więc panowie wyrazić życzenia byście jako instytucja Państwowa reprezentująca umiar stawali w ciężkim zadaniu współpracy zawsze po stronie tych, którzy czy to z urzędu czy ze skłonności łagodzą tarcia zmniejszają konflikty doprowadzają do koniecznej równowagi zamierzeń celów i środków, a następnie prowadzenie obrad przejął najstarszy senatorów i to był człowiek legenda Bolesław limanowski był jednym z twórców polskiego ruchu socjalistycznego osoba o nieposzlakowanej opinii i w dodatku mądra pisząca o o historii demokracji polskiej związana z polską partią solisty, ale powiedzmy też 87 letni wówczas co oznaczało to był rocznik 18003005. że właściwie miał ze sobą niemalże całą tę drogę niepodległość był powstańcem styczniowym no, a 87 lat to w niej przyp przywóz w przypadku niektórych osób to jest całkiem zacny, ale wiek dający szansę jeszcze kilkanaście lat sprawnego i płodnego życia też na to rozmarzył 9003605. więc absolutnie nie bądź my i czy sami i uznajmy, że po prostu okazu NASA zupełnie nie o to szło w chodziło o to, że on właśnie uosabiał całą drogę Polski do niepodległości, bo przecież skoro urodził się 1800 trzydziestym piątego dzieciństwo przypadało na okres jeszcze represji po powstaniu listopadowym zaliczył zsyłki za działalność rewolucyjną była próba ucieczki do powstańców styczniowych był PPS frakcja rewolucyjna była cała walka o na początku wieku dwudziestego, czyli właściwie on, występując na tej sali też w tym 1922 roku, mówiąc że spełniły się najgorętsza nasze życzenia, czyli mamy niepodległość narodową i polityczną mamy Rzeczpospolitą demokratyczną mówił właściwie Słuchajcie no za mną i za nami te kilkadziesiąt lat walki o to co teraz mamy taki jest uchwała wyborcom, że oddali na niego głosy, a Wojciech Trąmpczyński jak się sprawował jako marszałek Senatu wybrany już 1grudnia 2002. roku bardzo dobrze to zacna postać z Wielkopolski związana z prawicą narodową jak dużą aktywnością polityczną już przed pierwszą wojną światową startował z list zwiał z 1, że w związku z ludową Narodowego i swoją rolę jako przewodniczący Senatu wypełnią bardzo dobrze, a co Senat łuku niewiele w w wyniku no i wielu tarć kompromisów i wojów za samo istnienie drugiej Izby parlamentarnej prawica zapłaciła praktycznym ogołocenie Senatu z kompetencji, więc Senat nie miał ani prawa weta w stosunku do czy miał prawo weta w stosunku do uchwał sejmowych ale aby je odrzucić Sejm potrzebował niewielkiej większości 1120, czyli 55% i głosów poza tym w praktyce mógł dyskutować z ustawy, które przyszły z niższej Izby parlamentu proponować poprawki, które dość często były przyjmowane najchętniej techniczne czy takie bez większego znaczenia np. politycznego tak natomiast jeszcze warto dodać, że ordynacja wyborcza została tak skonstruowana, że w gruncie rzeczy wybory do Senatu były powtórzeniem wyniku wyborów do Sejmu, więc Senat nie wnosił innej perspektywy ani nowej wartości do prac ustawodawczych, czyli powtarzał właściwie większość Izby niższej tak co miało sprzyjać stabilności władzy czy niekoniecznie w trakcie rzecz biorąc było bez znaczenia, bo do 1926 roku godziny próby nie było, a po przewrocie majowym przestało mieć znaczenie no właśnie zamach majowy 17czerwca tysiące 2006. roku Józef Piłsudski mówił do Kazimierza Świtalskiego takie słowa ten Sejm niech gnije niż my jak najmniej roboty tak się zastanawiam czy Senat podzielił los Sejmu też go wydrążono właściwości tak tak mogli wspólnie zastanawiać się po prostu nad tym co zrobić, żeby nie denerwować Piłsudskiego ewentualnie co zrobić, żeby zachować resztki kompetencji i godności, ale realnego wpływu na sytuację polityczną ani nawet na stanowienie prawa po noweli sierpniowej nie mieli już wiemy, że Piłsudski rozchorował się mówiąc eufemistycznie demokracją parlamentarną rozczarował się na równi z Sejmem Senatem tak właściwie nie rozróżniał Senat był na tyle istotne z punktu widzenia funkcjonowania machiny Państwowej, że nie poświęcał mu specjalnej uwagi na szefa Izby drugiej kadencji mianował profesora i okulistyki, który w zasadzie do tej pory nie odgrywał niewielką rolę polityczną, a co zrobiono z Senatem, a w konstytucji kwietniowej byli dobrze pamiętam ona wzmacniała Senat kosztom cel i tak z tym, że generalnie rzecz biorąc cała konstrukcja ustrojowa konstytucji kwietniowej czyniła z parlamentu raczej izbę konsultacyjną i izbę refleksji którą, której przysłuchiwał się prezydent podejmujący ostateczne decyzje niż istotny element machiny i prawodawczej i Senat do powiedzmy niemal zrównany w kompetencjach i Sejmem był ciałem o tyle innego rodzaju, że i znaczną część senatorów mianował aktem własnej woli prezydent Rzeczypospolitej stąd wybierano bodaj około 73 senatorów i około 30 i pochodziło z nominacji prezydenckiej, ale ani 1 ani druga izba nie miała realnego wpływu na kształtowanie sytuacji kraju politycy garnęli się do Senatu zawsze to bardzo ładna izba panowały tam zawsze bardzo dobre o wiele lepsze niż na sali sejmowej zwyczaje senatorowie byli honorowani przy wszystkich uroczystościach państwowych kościelnych i i cieszyli się no sporym autorytetem społecznym niezależnie od tego, że znaczyli nie wie, a coś znaczącego wydarzyło się podczas obrad Senatu drugiej RP, które z posiedzenia przeszły do historii i nie, a biedny senaccy po raz ostatni w dziejach drugiej RP Senat zebrał się 2września 1939 roku NATO musiały być bardzo przykra obrane to prawda, zwłaszcza że znaczna część senatorów nie dotarła, bo to było znak, ale znów nie nastąpiło tam nic co moglibyśmy wpisać do naszej narodowej ikonograficzne czy i czy historii z ca miesiąc później Senat oraz Sejm oczywiście został rozwiązany przez prezydenta Władysława Raczkiewicza i nowe wybory do obu spełniały się odbyć się 60 dni po zawarciu pokoju jak wiemy oczywiście nigdy do takich wyborów nie doszło, ponieważ Polska sanacyjna po prostu lądowała na śmietniku historii, dlaczego Sowieci znieśli po drugiej wojnie światowej Senat, dlaczego nie chcieli Senatu już początku dwudziestego wieku bardzo poważne w całej Europie było pytanie o kształt model demokracji parlamentarnej i przyjęło się, że demokracja jednoizbowy 2 jest zdecydowanie bardziej radykalne i skierowana lewą stronę niż demokracja dwuizbowy jeden z dyskutantów nad kształtem ustroju polskich w początkach niepodległości i powiedział rząd zależny bezpośrednio od jedno z nowego parlamentu jest zawsze jego i ekspozyturą i nie posiada niezbędnej samodzielności w sprawowaniu władzy wykonawczej, więc i myśli prawicowej Senat jest takim zabezpieczeniem równowagi ustrojowej społecznej i politycznej całego kraju z kolei lewica mówiła, że jeżeli już naród wyraża swoją wolę wpięciu śmietnik owych wyborach tu należy się tej woli po prostu słuchać, więc jest to spór symboliczny, ale w gruncie rzeczy ważne z punktu widzenia i postrzegania pożądanego modelu demokracji ocena zapytano w referendum, które oczywiście zostały sfałszowane przez komunistów w roku 1500 czterdziesty szóstym się odbyło obywatele chcieli zachowania Senatu oczywiście wyniki podawano odwrotne, czyli że chcieli likwidacji wyżej, jakby nie przesądzałbym tego, ponieważ tradycyjnym postulatem ruchu Ludowego, który i PSL był przecież opozycyjny w stosunku do komunistów ich koalicji, ale jego tradycyjnym postulatem było zniesienie Senatu, więc pytanie było perfidne, bo było zgodne z by wolą opozycyjnego PSL-u Stanisław Mikołajczyk, ale z drugiej strony ludzie traktowali to jako plebiscyt tak, jeżeli będziemy głosować tak jak sobie tego życzą komunistyczne władze to znaczy, że popieramy, więc będziemy głosować, jeżeli ich nie popieramy odwrotnie możliwe ale, ponieważ nie mamy realnych wyników referendum możemy tylko domniemywać konie no drodzy panie profesorze są takie nowe próby oszacowania tych wyników na podstawie niektórych regionów, z których regionów okręgów obwodów te wyniki się zachowały stąd wiemy, bo to, bo poddawane analizie, że prawdopodobnie te wyniki były zupełnie odwrotne podawane przez komunistów do tych, które zostały wrzucone do urny Senat wrócił do pro wybieramy osiemdziesiątym dziewiątym roku, czyli podczas wyborów czerwcowych i w zasadzie do roku dziewięćdziesiątego był, a tą władzą demokratycznie w sposób całkowity wybrano prawda, bo Sejm był częściowo wolne to prawda i właśnie zróżnicowanie ordynacji wyborczej do Sejmu Senatu jest istotną gwarancją, że ta izba pokazuje nieco inną perspektywę spojrzenia społecznego na problemy kraju stąd wydaje mi się, że niezależnie od utyskiwań na to, że marnujemy na Senat dużo pieniędzy warto go utrzymywać jako możliwość właśnie weryfikacji tego co mówione jest w izbie niższej prof. Włodzimierz Mędrzecki historyk Instytut historii Polskiej Akademii Nauk dziękuję rozmowa dziękuję państwu zapraszam na informację Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WYWIAD POLITYCZNY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA