REKLAMA

70 lat Parlamentu Europejskiego. Jak się kształtował i jak się zmienia?

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2022-11-28 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
54:01 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dobry wieczór w poniedziałek 28listopada w miniony wtorek parlament europejski obchodzi uroczyście na sesji plenarnej w Strasburgu swoje siedemdziesiąte urodziny powiedziano wiele ciepłych słów o jego zwiększającej się przez dekady roli w procesie stanowienia unijnego prawa współdecydowania o budżecie wspólnoty kontrolowania innych instytucji Unii jak chociażby komisja europejska rada padły też postulaty dalszego zwiększania znaczenia parlamentu to Rozwiń » w końcu jedyna wybierana bezpośrednio unijna instytucja, więc pan tak wyraźny demokratyczny mandat powinna móc jeszcze więcej niż dzisiaj w debacie wrócił też postulat większego odzwierciedlenia wyników wyborów europejskich w kształtowaniu władz w organach wspólnoty ta mówiąc bardziej precyzyjnie chodzi np. o prawdę sformalizowanie zasady znanej pod nazwą Spitzenkandidaten chodzi o to by każda rodzina polityczna wystawiała swojego kandydata na szefa komisji europejskiej przed wyborami jeśli okaże się, że wybory wygrali chadecy no to ich szpicem kandydat musi, a nie może zostać szefem komisji jeśli wygrają socjaliści tak samo jeśli konserwatyści także dzisiaj zgodnie z prawem szefowie państw rządów, którzy wybierają przewodniczącego komisji mają jedynie wziąć pod uwagę wynik europejskich wyborów, ale nie muszą także wraca pomysł sprzed wielu lat przynajmniej część składu parlamentu europejskiego wybierali Europejczycy z list europejskich, a nie krajowych tu chodzi o symboliczne podkreślenie, że parlament europejski jego posłanki oraz posłowie mają pracować na rzecz dobra wspólnego, a nie tylko kraju, z którego pochodzą i choć brzmi pięknie to realizm polityczny podpowiada, że ten pomysł prędko akceptacji rządów państw nie zyska, ale rozmowa się toczy po konferencji o przyszłości Europy wzmocnione jest oczekiwanie, że parlament europejski otrzyma inicjatywę ustawodawczą, bo to jest chyba jedynym parlamentem na świecie, który takich uprawnień nie ma jedynie komisja europejska może składać projekty legislacyjne oczywiście parlament potem bierze je do tych swoich płynów i Miele na czynniki pierwsze aż wypracuje swoje stanowisko, ale chętnie sam chciałby mieć możliwość inicjowania jakiegoś prawnego rozwiązania pomyślałem, że taka okrągła rocznica jest dobrym pretekstem by porozmawiać trochę o tej instytucji, bo mimo ponad 18 lat członkostwa Polski w unii dalej wiele spraw jest dla nas mało znanych albo występuje tu trochę nieporozumień poza tym w Europie już rozmawia się o kolejnych eurowyborach, które będą w maju 2024 roku warto też u nas zacząć o nich myśleć moje poniedziałkowe audycje dedykuje sprawą wspólnotowym, więc chyba właściwe miejsce by takie przygotowania do wyborów zacząć właśnie tu dobrze sobie przypomnieć nieco historii parlamentu co wy dawczyni Małgorzata Połczyńska poprosiła pana dr. Melchiora Szczepanika z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych analityka w programie Unia europejska, a tych pomysłach na przyszłość tych obszarach, w których kompetencje parlamentu mogły wzrosnąć porozmawiam z panią prof. Danutą Hübner posłanką do parlamentu europejskiego z Platformy Obywatelskiej, która pracuje m.in. w komisji konstytucyjnej parlamentu, a tam właśnie od tych pomysłach na przyszłość mówi się najwięcej mam nadzieję, że te radiowe obchody 70 tych urodzin parlamentu europejskiego będą ich godne i ciekawe zaprasza Maciej Zakrocki przedstawia jest już z nami pan dr Melchior Szczepanik Polski Instytut Spraw Międzynarodowych analityk w programie Unia europejska dobry wieczór dobry wieczór do tak króciutko choćby dla porządku skoro to 70 lecie obchodzimy ten parlament, który się pojawia w pięćdziesiątym drugim roku to właściwie takie zgromadzenie tak jeszcze wtedy europejskiej wspólnoty węgla i Stali nie wybierany w sensie wyborów powszechnych i to to rzeczywiście można od tego momentu już liczyć historię parlamentu europejskiego tak zdecydował parlament europejski a, świętując 70 lecie mniej i rzeczywiście to był było zgromadzeniu innej naturze to przede wszystkim to, o czym pan wspomniał to znaczy jego członkowie nie byli wybierani bezpośrednio w tym sensie, że nie byli wybierani bezpośrednio tego zgromadzenia byli to posłowie z państw członkowskich, którzy otrzymali dodatkowe zadanie i ojcowie założyciele, tworząc europejską wspólnotę węgla Stali, a potem europejską wspólnotę gospodarczą przewidzieli ten element uczestnictwa parlamentarzystów przewidzieli też, że mogą to być osoby wybierane bezpośrednio, ale nie przypisali jakiegoś większego większej roli w procesie integracji europejskiej te role no paść najpierw zgromadzenie europejskiej potem parlament europejski muszą sobie wywalczyć tak na rzecz powiedzmy, że ten parlament europejski, który się pojawia pod nazwą wsi 1002. roku dalej jest jeszcze nie parlamentem właśnie wybieramy tylko tylko z delegatami oczywiście, tak więc tak jak wspomniałem on mógł być zbierane już już w latach sześćdziesiątych natomiast dużo czasu zabrało dużo czasu zabrały negocjacje dotyczące bezpośrednich wyborów mam wrażenie, że państwa członkowskie nie spieszyły się do tego, żeby te wybory bezpośrednie wprowadzić chyba nie chyba po prostu uważały taki system, w którym to ministrowie odgrywali kluczową rolę za za optymalny oraz żali się może trochę, że ten parlament wybierany bezpośrednio co zresztą później stało może chcieć odgrywać większą rolę i tym samym jakość zaburzać ten też równowagę czy te dominację państw członkowskich ministrów rządów, więc mi po raz pierwszy posłowie czy reprezentanci zgromadzeniu w sześćdziesiątym pierwszym roku przedstawili taką propozycję dotyczącą wyborów bezpośrednich, ale zajęło to potem jeszcze 18 lat pierwsze wybory odbyły się w siedemdziesiątym dziewiątym roku to dużo czasu, ale co takiego się zmieniło, że te obawy, o których pan przed chwilą mówił zostały rozwiane raptem właśnie przedstawiciele rządów tej małej wtedy jeszcze wspólnoty powiedzieli dobra już tam próbne wybory wydaje mi się no to dążenie, żeby mieć przedstawicieli wybieranych bezpośrednio trudno jednak było tak długo odkładać, bo jednak to byłoby jakimś sensie też ograniczanie wpływu obywateli na proces na proces integracji europejskiej i tam jeszcze był problem dotyczący porozumienia się w sprawie prawa wyborczego pierwotnie rozmawiano o tym, żeby te wybory do parlamentu europejskiego odbywały się wszędzie wg tych samych zasad, a tak się te tak się ostatecznie stało tutaj państwa członkowskie, które miały na różne tradycje dotyczące organizacji wyborów systemu wyborczego nie były w stanie porozumieć środki w kwestii dziś jednak jednolitego systemu zresztą wciąż jeszcze nie są w stanie w pełni się pewnie się porozumieć, więc także ta kwestia opóźniła wprowadzenie bezpośrednich wyborów jeśli w końcu stało się nim stało się w siedemdziesiątym dziewiątym roku oczywiście przy dopuszczeniu pewnego marginesu manewru dla państw w kwestii organizacji wyborów i tak np. widzów wielka Brytania mogła zachować swój system większościowy podczas gdy w większości państw członkowskich wybory obywały się w systemie proporcjonalnym do tylko przypomnijmy, że po po tym, właśnie pierwszym rozszerzeniu, kiedy doszła wspomniana wielka Brytania dania Irlandia to 100 siedemdziesiątego trzeciego roku wtedy ta liczba posłów była 198 i dopiero kolejne rozszerzenie już mamy styczeń 80 tego pierwszego roku i wtedy dochodzą kolejni posłowie ten parlament się rozwija, ale rozumiem, że w tym 70 w dziewiątym, kiedy są pierwsze wybory to właśnie wybierano tam niecałych ten parlament liczy wtedy niecałe 200200 osób, ale chyba też nadal jest instytucja w tej początkowej fazie, mimo że już wybierana bardzo małych uprawnieniach tak oczywiście tak rzeczywiście tak było te uprawnienia były przede wszystkim doradczy to był głos doradczy i największe uprawnienia parlament miał w sprawach budżetowych otrzymał w latach siedemdziesiątych, czyli na kilka lat przed przed wyborami bezpośrednimi no ale rzeczywiście stało się tak stało się to, o czym wspominałem to znaczy w momencie, kiedy pojawili się bezpośrednio wybierani posłowie to oni nie chcieli odgrywać tylko roli doradczej chcieli chcieli, żeby ich wpływ na proces integracji europejskiej był był większy i no starali się do tego przekonać państwa członkowskie stało się to w latach osiemdziesiątych w jednolity akt europejski, czyli można powiedzieć nowy nowy traktat dotyczący integracji europejskiej przekazały parlamentowi większe większe uprawnienia, chociaż wciąż jeszcze to mogłyby głos przede wszystkim doradczy ostateczna ostateczna decyzja należała do przedstawicieli rządów państw członkowskich, ale z tym jest jednolity akt europejski otwiera pewien proces zmian traktatowych, które później miały miejsce w takich odstępach kilkuletnich i kolejny kolejny zmiany traktatowe rozszerzały tę rolę parlamentu europejskiego aż do traktatu lizbońskiego i właściwie można powiedzieć, że teraz prawie nic w unii europejskiej nie może się wydarzyć bez bez zgody parlamentu europejskiego, czyli ono takiego ciała doradczego ewoluował i uzyskał pozycję równą kolegi senatora czyli, czyli drugi, czyli właśnie pierwszej Izby trwoni, bo jest jest rada ministrów i są to od Izby z równym statusie jeśli chodzi o tworzenie tworzenie prawa europejskiego właśnie też przy okazji no przypomnimy tych wszystkich latach mamy co jakiś czas rozszerzenie Unii Europejskiej przez co rośnie liczba posłów do parlamentu europejskiego również próbowano zapanować trochę na tym żeby, żeby może nie było tego tak czy tych posłów tak dużo ich z tego co pamiętam to właśnie chyba wspomniany przez pana traktat lizboński ustala maksymalną liczbę posłów na poziomie 7751 tak posłów posła tak co oczywiście no na tę chwilę nawet jest mniej, bo po drodze mieliśmy Brexit i wyszli Brytyjczycy dość liczną reprezentacją teraz mamy 705 chyba posłów, ale wychodząc z gry te puste miejsce po wychodzących Brytyjczyka tylko częściowo przydzielono państwu, które wydawało się, że są może trochę nie do reprezentowanym przez Polska dostała dodatkowo 1 mandat, ale część tych miejsc po Brytyjczykach zostawiono na dalsze rozszerzenia i oczywiście pytanie czy, jeżeli te rozszerzenia by poszły tak jak się dzisiaj o tym myśli, a więc Bałkany zachodnie, a więc Ukraina Mołdawia w jakiejś perspektywie Gruzja to myśli pan że, że ta liczba 751 zostanie i ich wtedy po prostu trzeba będzie znowu odbierać tym państwom, które dzisiaj są i mają swoich reprezentantów część miejsc jeśli chodzi o liczbę członków to trzeba pogodzić czy ustalanie liczby członków jest takim jest taką próbą pogodzenia z 1 strony pewnej efektywności parlamentu, a z drugiej jego reprezentatywności rzeczywiście ta już 7707 członków to jest to jest duża liczba i trudno i z sprawniej zorganizować pracę taki takiej Izby szczególnie w momencie, kiedy ona obraduje jest udziałem nie w komisjach tylko w jako posiedzenie plenarne z udziałem wszystkich wszystkich parlamentarzystów, więc to 700 liczba 700 była uważana za taką górną granicę która, która zresztą została nieco przekroczona z drugiej strony jest tak jak wspomniałem kwestia reprezentatywności mamy Unii Europejskiej państwa bardzo różnej liczbie ludności i nie nie każde państwo w nim w niej każde państwo czy w państwach liczba ludności reprezentowana przez 1 posła jest jest różna zgodzili ta liczba posłów jest ustalana zgodnie z taką zasadę degresywnej proporcjonalności to znaczy w państwach bardziej ludne większych państwach posłowie reprezentują po prostu większą liczbę obywateli gdyby, gdybyśmy przyjęli taką zasadę, że w państwach we wszystkich państwach posłowie reprezentują tę samą liczbę obywateli to w liczba posłów z tych największych państw musiałaby być niezwykle niezwykle duża, jeżeli chodzi o mniejsze państwa to przy przyjęto, że przynajmniej 6 posłów powinny zasiadać z najmniejszych państw parlament cie tak, żeby jednak odzwierciedlić pewną różnorodność polityczną w tym w tym państwie, a z kolei w no większe państwa zaakceptowały to że, że właśnie ich przypadku ta relacja między relacja na liczbę obywateli do 1 posła będzie będzie nieco nieco mniej korzystna niż niż w przypadku mniejszych państw ja myślę, że czekamy jeszcze NATO rozszerzenie to jest 1 ciekawy element, który chciałem dorzucić do tej kwestii liczby posłów i sposób posłanek, bo jeżeli właśnie trzeba by część tych mandatów, żeby nie przekroczyć liczby 751 przygotować przeznaczyć na przyszłe rozszerzenia to jednocześnie wraca co jakiś czas i idea tworzenia tzw. tzw. listy czy paneuropejskiej czy i europejskiej listy po prostu ponadnarodowej i jeszcze w kadencji 200914 tam mocno komisja spraw konstytucyjnych parlamentu pracowała nad taką ideą ponadnarodowego okręgu wyborczego złożonego z 25 posłów wielkim orędownikiem tych był Brytyjczyk tak na marginesie m.in. wychodzenie Wielkiej Brytanii też może podkopywać trochę jego pozycję mówię tutaj Oli i NNW od zawsze jest z grupy liberałów i sam parlament oczywiście był za za taką listą no ale ale to polega oczywiście gdzieś tam w dyskusjach międzyrządowych, a nam też dobra była pozycja czy pozytywna do tej idei Emmanuela Macrona i sprawa wraca po ponownie teraz dyskutuje się o tej liście europejskiej przy czym już nie 25 posłów miałoby być wywierany, ale 28 z takiego ogólną unijnego okręgu wyborczego jest pytanie czy rozszerzenie plus ewentualna zgoda nawet po decydującym dzisiaj na to nie bardzo widać szansę, ale powiedzmy tych 28 to oni mieli być tych cały czas odbierać tym czym tym dążymy czy myśli pan, że po prostu wtedy jednak zmieni tę tę maksymalną liczbę po prostu ją zwiększy rzeczywiście jest jest to problem, bo jak powiedzieliśmy wcześniej już już w tej chwili ten podziały między państwa członkowskie jest dość dość sporym wyzwaniem, jeżeli przyjmiemy do Unii kolejne 80 państw NATO rzeczywiście wszyscy wszystkie zapewne wszystkie państwa członkowskie będą musiały zrezygnować z kilku z kilku mandatów tak, żeby podzielić z z nowymi mu nie przypuszczam żeby, żeby państwa chciałby jakoś bardzo tę liczbę zwiększać po posłów, bo wtedy trudno byłoby nad pracami parlamentu zapanować jakoś skutecznie zorganizować no, więc rzeczywiście ten problem stworzenia takiego dni takiej dodatkowej puli mandatów, która byłaby obsadzana z tej sesji europejskiej listy no to by komplikowało sprawę trochę w tej w tej kwestii to jest rzeczywiście postulat większości grup podgrup politycznie większości frakcji w parlamencie europejskim idea jest taka, żeby właśnie stworzyć się, żeby cała Europa była okręgiem, z którego wybieramy 20 kilku posłów dzięki temu ci właśnie posłowie na prowadzą kampanię w całej Europie i dzięki temu powstaje pewien taki ogólnoeuropejski wątek kampanii w kampanii wyborczej i te kwestie ogólne europejskiej dotyczące problemów właśnie ściśle związanych z funkcjonowaniem Unii Europejskiej dzień ten mógł bardziej bardziej w mediach przebić się przyciągnąć zainteresowanie wyborców, ale ma pan rację, że średni i tutaj pogodzenie tego z ze zmianami instytucjonalnymi i instytucjonalnymi związani z rozszerzeniem tworzy tworzy pewne wyzwanie to jest też związane z tymi staraniami parlamentu europejskiego zwiększenie w pół swojego wpływu dała obsadzenie stanowiska przewodniczącego komisji europejskiej pan tych nad taki pierwszy z idea jest też taka, żeby pierwsze miejsce na tej liście ogólnoeuropejski zajmowała osoba, która jest kandydatem na stanowisko przewodniczącego komisji i czyli takie przybliżenia tego systemu europejskiego do do systemów politycznych państw członkowskich, że co może byłoby korzystne, bo ludzie jednak ciągle właśnie w w od szykują instytucjach unijnych też po to, żeby lepiej zrozumieć prawda takiego podobieństwa do tego jak jest w kraju no bo z polityką krajową oczywiście są w naturalny sposób bardziej zaznajomieni czy też może dobry moment, żebyśmy w tych ostatnich 5 minutach wrócili jednak trochę do tych do tych kompetencji bo, bo pewnie właśnie to jest taki zastanawiające, że dalej pokutuje taka wizja nie tylko w Polsce, że ten parlament jest w sumie takie mało znacząca instytucja tam się wysyła ludzi na polityczną emeryturę ona w sumie nie ma znaczenia, bo i tak jak jakaś decyzja ma być podjęta to tak się przecież cały czas mówi to do Berlina czy dzwonić nie, a nie do Brukseli no i że właśnie ta Europa międzyrządowa na ciągle jest najbardziej władna, a tutaj mamy instytucje właśnie wybieraną przez ludzi w demokratycznych wyborach, a ciągle się jakoś właśnie musi jak sam pan powiedział na początku by przebijać w tym podnoszeniu swojego znaczenia i i kompetencji no czemu nie ma takiej wielkiej z tym ten parlament europejski nie jest też tylko miejscem szczególnie w naszej części Europy, do którego niektórzy chcą się dostać, bo tam można dobrze zarobić no albo właśnie na polityczną emeryturę za zasługi polityczne do tych, które miało do tej pory ani myśli się, że tam naprawdę się stanowi prawo formą dużym stopniu nic myślę, że jedną z przyczyn jest to, że parlament jest, więc instytucją, która ten status z kluczowego gracza w polityce europejskiej zdobyła dopiero kilkanaście lat temu, więc czym myślę, że musi zabrać trochę czasu, żeby w świadomości społecznej utrwalił się taki obraz instytucji jednak bardzo wpływowej jednak myślę, że warto powtórzyć, że w w Unii Europejskiej no nic bez zgody parlamentu europejskiego nie może się stać parlament europejski musi zatwierdzić wieloletni budżet Unii Europejskiej musi zatwierdzić kandydata kandydatkę na stanowisko przewodniczącej komisji europejskiej, więc jest to instytucja absolutnie kluczowa może zatwierdzić skład, aczkolwiek całe jako miejsca tak jak najbardziej, ale no tak kluczowa rola to jest kwestia kilku kilkunastu kilkudziesięciu lat wcześniej nie i parlamentu odbywały głównie rolę doradczą państwa członkowskie mogły zignorować czy przynajmniej zmodyfikować jego i jego sugestie i tak taki obraz parlamentu wciąż jeszcze rzeczywiście w niektórych w niektórych mediach czy czy forach dyskusyjnych czy niektóre części społeczeństwa po prostu jeszcze wciąż egzystuje chyba jest to też naturalne, że obywatele no jednak wciąż są bardziej zainteresowani polityką krajową, bo to na na forum krajowym są rozstrzygane w taki tak tak ważne kwestie jak podał podatki emerytury, więc to jest jakimś sensie naturalne, że uważają obywatele uważają rządy wciąż za ewidentnie taki czy dyskusje wewnątrz rządu w dyskusję w parlamentach krajowych za rzeczy godną największego zaufania, ale chociażby fakt, że w ostatnich wyborach do parlamentu europejskiego frekwencja dość znacznie wzrosła no wskazuje na to, że ta, że to postrzeganie parlamentu europejskiego się zmienia i że jest to instytucja coraz bardziej doceniana i wzbudzająca coraz większe zainteresowanie tym właśnie oby tak było, bo wydaje mi się właśnie, że ciągle to to zainteresowanie jest obciążony właśnie takim takim wizerunkiem trochę jest to związane również można widzieć taką winą po stronie ugrupowań politycznych, bo jak potem patrzymy na listy wyborcze to NATO widać właśnie, że niekoniecznie kompetencje niekoniecznie znajomości Europy instytucji unijnych mechanizmów którymi tam rządzą decydują o tym, że ktoś ma wysokie miejsce na na listach niż no tylko bardziej właśnie na jakiś tam zasługi albo nie wiem kiedyś pamiętamy jeden z polityków miał jechać tam do parlamentu pracować, żeby trochę się podszkolić języka tak co chyba zresztą nie nastąpi no tak opata pamiętamy, ale mam wrażenie, że tego typu problemy występują też na występują też w państwach członkowskich nie zawsze kompetencje decydują o miejscu na liście wyborczej, więc to jest coś co jest po prostu problemem nie tylko polityki europejskiej wyboru do parlamentu europejskiego, ale wyborów w ogóle jeśli parlamentowi uda się przekonać podczas kolejnych wyborów w 2024 roku uda się przekonać państwa członkowskie do zaakceptowania tego systemu wiodących kandydatów do zaakceptowania tego że pierwszym kandydatem na stanowisko przewodniczącego komisji będzie właśnie lider zwycięskiej frakcji politycznej no to na pewno będzie służyła parlamentowi w tym sensie, że będzie w stanie z przyciągnąć większą większą uwagę obywateli w czasie kampanii wyborczej no zobaczymy wybory już 2024 też nie wiemy czy będą 9maja jak proponowała konferencję o przyszłości Europy, bo właśnie tak jak pan mówił są systemy wyborcze tradycję czasami wybory odbywają się w oczy muszą odbywać z konstytucyjnych powodów dzień wolny od pracy przecież dziewiąty nie zawsze musi wypaść w takim no ale to też dobry pretekst do spotkania się już WTO by o tym rozmawiać dzisiaj pięknie dziękuję dr Maciej Szczepanik polskiej do spraw międzynarodowych analityk programu Unia europejska był naszym pierwszym gościem bardzo dziękuję dziękuję bardzo, Baranowski Maciej Zakrocki przedstawia jest z nami zapowiadana pani prezes Danuta Hübner była komisarz do spraw polityki regionalnej obecnie posłanka do parlamentu europejskiego komisja handlu Międzynarodowego gospodarczej monetarne, ale także komisja spraw konstytucyjnych, bo głównie o sprawach którymi ta komisja się zajmuję będę dzisiaj panią profesor rozmawiał dobry wieczór dożyje czy witam nawiązuje oczywiście do tego co mogliśmy usłyszeć, czyli w Strasburgu we wtorek podczas tej uroczystego posiedzenia z okazji siedemdziesiątej rocznicy, kiedy w wypowiedziach liderów grup politycznych pojawiały się właśnie zresztą powracające co jakiś czas postulaty ze strony parlamentu europejskiego jednym z nich, o czym np. mówił lider grupy politycznej, której pani jest Manfred Weber jest przyznanie parlamentowi inicjatywy ustawodawczej, dlaczego parlament nie ma tej inicjatywy do tej pory i czy widzi pani możliwość, żeby ją zdobył akurat od lat rzeczywiście śledziłam ponieś jako przewodnicząca komisji do spraw konstytucyjnych nad tym pracowałam i próbowaliśmy przekonać radę nie miało jakieś wielkiej skuteczności i to pozostaje myślę, że parlament europejski, który jest z 1 strony by jak najbardziej potężnym znanym na świecie na znaną na świecie instytucją ustawodawczą czy prawodawczą jednocześnie z jednym z bardzo niewielu parlamentów również na świecie powiem, który nie ma takiej inicjatywy i to chyba wiązał od początku z tym z tą główną cechą podziału funkcji między instytucjami europejskimi, kiedy komisji europejskiej przypisano tę właśnie funkcję parlament europejski, który nie od początku istniał w takiej wersji w pełni rozwiniętej, iż właściwie ewoluował, zdobywając coraz większe kompetencje przez powiedziałabym 60 lecia kolejne traktaty coś tam zawsze dopisywały i IT, jakie porównuje nawet ten parlament, który jeszcze pamiętam jak wstąpiliśmy do Unii tylko na dzisiejszy to są rzeczywiście instytucje nieporównywalne, ale jakoś w tych czy rewolucji, która rozszerzała np. zakres kompetencji na coraz większą liczbę obszarów to nigdy to te kwestie taki, jakby horyzontalnej i cechy parlamentu, czyli tej inicjatywy ustawodawczej o nasze nigdy nie pojawiała parlament zgłaszał, ale były nawet obietnicy ostatnio Pani Przewodnicząca komisji europejskiej powiedział tylko coś zaproponujecie to natychmiast się tym zajmiemy jako komisja długo w takim dworze jak obietnic wyborczych i rzeczywiście takie pośrednie tak samo jak rada mamy pośrednie możliwości zgłaszania zapotrzebowania do komisji europejskiej na zgłoszenie inicjatywy ustawodawczej czy też dyrektywy czy jakiegoś rozporządzenia komisja europejska na ogół reaguje, jeżeli takie zgłoszenia są natomiast nie mamy rzeczywiście prawa do z Kamp samo stanowienia jeśli chodzi o funkcję podstawową dla każdego parlamentu nie wiem czy to się uda szybko, bo te wszystkie bardzo dziwne zresztą rozwiązania, które w odniesieniu do kompetencji parlamentu są w traktacie przewidzianym nawet nie pozwalają parlamentowi europejskiemu przyjęcia i samodzielnie takiej zwykłej procedurze prawnej mogłoby to też być nawet własnego statutu czy nawet prawa wyborczego i przecież od lat walczymy o to, żeby parlament europejski miał prawo do powiedzenia w jaki sposób chciałby, żeby wybory do parlamentu europejskiego wyglądały to wszystko gdzieś tam jest blokowany przez instytucję, która jest będą najczęściej używające tego z tego narzędzia pt. weto czy blokada czy odłożenie na półkę czy rady i z tej setki element takiej powiedziałabym walki politycznej między 2 instytucjami, które się, która się nie dała do tej pory rozwiązać w tylko to jest takie może trochę niezrozumiałe dla niektórych pole tego tego napięcia czy konfliktu, bo rada do rządu tymczasem parlament w pewnym sensie chciałby no nie tyle od chodu brać co dołączyć do, gdy tej instytucji sprawy inicjatywy ustawodawczej, czyli do komisji, więc właściwie, dlaczego rada się sprzeciwia, żeby parlament wraz z komisją europejską te 2 instytucje miałby to uprawnienie takich jak ja się to takie tradycyjne Strachy polityczny, bo to są wyobrażenia jednak pamiętajmy, że nie zawsze wszyscy tradycyjnie na poziomie Narodowym jest rządząca koalicja i ktoś tam jest opozycji czy rządząca partia i opozycyjna koalicja albo 2 partie przeciwko sobie natomiast w parlamencie za każdym razem mamy dużo grup politycznych jest to, więc 7 albo 8 w zależności od tego jak ta ci, którzy nie są żadni grupie się i klasyfikują i w związku z tym parlament europejski nie daje takiej pewności rządy właściwe wybory narodowe są odbywają się niemalże co roku, gdzie są wybory w rezultacie, których zostają parlamenty narodowe rządy narodowe w związku z tym zmiana opcji politycznej na poziomie rady na poziomie kraju jest zjawiskiem dość częstym jest ci, którzy lubią tym zajmować to obliczone co roku Louie ile jest rządów reprezentujących, którą grupę polityczną w parlamencie aktualnie w radzie jest takich rządów w związku z tym są obawy, że parlament może nie być skłonny, żeby i reagować czy też podejmować inicjatywy, które np. sprzyja stają czy też, gdyby w radzie między potwierdzone przez większość aktualnego składu rady politycznego składu rady, więc być takie sytuacje, że parlament występowałby z legislacją, która np. nie ma całkowicie, której nie ma w radzie nie ma apetytu na tego typu rozwiązania chcemy się, że to jest takie przy tym część często z wyborach na poziomie Narodowym, jeżeli chodzi o zmiany rządów to to jest jakiś taki rodzaj niestabilności, który myśli rządu odpowiada jest niechęć, żeby ten parlament przez 5 lat w miarę stabilny, żeby one proponował rozwiązania, które akurat aktualna rada świat nie ma ochoty zaakceptować i to myślę jest jednak głównie czynnik polityczny i też jakby, gdybym jednak stała walka kompetencji pamiętamy Unii Europejskiej jest ten ten podział kompetencji jest jasny na gruncie traktatu, ale w rzeczywistości w realiach to musimy zawierać nawet różne porozumienia między instytucjonalne, żeby ukształtować te stosunki tak, żeby one były konstruktywne mimo, bo jednak traktat daje strukturę taką bardzo ogólną natomiast rzeczywistość jest niesamowicie bogata stąd różne porozumienia co chwilę jest interes sytuacje realne czy umowy ramowej między parlamentem i komisją, żeby tłumaczyć, jakby na codzienne działanie te wszystkie zapisy, które respektują demokrację podział kompetencji na poziomie traktatów natomiast rzeczywistością wymagania takie dopracowanie-li, czyli jest jest rodzaj takiego jak przeciągania liny części przez cały czas między instytucjami pamiętam, że rada bardzo zwiększyła swoje rady europejskiej w szczególności od momentu jak została instytucją europejską traktacie lizbońskim to syf elementom tej najpierw ten Donald Tusk bardzo zwiększyły rolę rady rady europejskiej rady w ogóle Ewy w zarządzaniu integracją europejską, więc i i w tej w tej walce czy parlament jest przegrany, ale bardzo trudne to jest do wytłumaczenia Adam koło sprawą jest to, że parlament nie ma prawa, żeby samemu zadecydować jak mówiłam w związku z tym procedury wszystkie są bardzo tzw. szczególne specjalne procedury polegają na tym, że nawet, że jest propozycja parlamentu dotyczące np. jak będą wyglądały wybory jak parlament się podzielić po następnych wyborach między grupy polityczne to wszystko potem idzie do rady rada może z tym zrobić właściwie to na co ma ochotę to znaczy wprowadzić zmiany i potem idzie do powrotu do parlamentu parlament już niema możliwości zmiany musi przyjąć albo odrzucić to co rada zaproponuje i te procedury goście dają pewną siłę polityczną właśnie radzie w tych w tym my nazwijmy to przeciąganiu liny nie będę mówił o konflikcie jest dla mnie tym, ale jest trochę Wiśle nie trudne do znaczy dla zwolenników, jakby doskonalenia podziału kompetencji między instytucjami to jest trudne do zrozumienia, ale politycznie myślę, że jest to lęk, bo parlament jest jednak byłby bardzo aktywny myślę i lęk przed kolejnymi aktami prawnymi przygotowanymi przez parlament w kontekście np. bardzo kontrowersyjny dla rady spraw dotyczących np. trawę żywności będziemy jak trudno to wygląda czy różnych innych dotyczących takich obszarów, gdzie rada może mieć weto np. to to wszystko tak niestety walka polityczna także parlamentem parlament zawsze jest bardziej proeuropejski w niżej niż rada to to ja zarabiam przejdźmy dalej bo, bo żeby, żeby te wątki zdarzyły się tutaj pojawić też Manfred Weber mówił o pełnych prawach do budżetu unijnego ja rozumie, że chodzi o to, że wieloletnie ramy finansowe jest siedmioletni budżet unijny, kiedy jest przedłożony w parlamentowi to parlament ma tylko tzw. procedurę zgody, czyli może się zgodzić lub nie, ale nie może tam majstrować przy tym przy tym budżecie, bo właśnie ma chyba bardzo dobre prawa jeśli chodzi o budżety roczne prawda tutaj ten uciekł, ale parlament jest znacznie bardziej widocznym ograniczony limitami, które w wieloletnim budżecie, na które mamy mniejszy wpływ jako parlament się pojawiają no czy to willą stara zasada kto, kto nie ma jak nie panuje nad podatkami to o to także panuje nad potem nie ma prawa głosu w tych sprawach budżetowe, ponieważ parlament europejski nie ma kompetencji w tych sprawach to sprawa dochodów do budżetu Narodowego i potem z budżetu Narodowego jednak spora część budżetu europejskiego ciągle z SC składa się z tego co państwo członkowskie z budżetu Narodowego wniosą do budżetu europejskiego, toteż uważa, że wreszcie parlament europejski rada uważa, że parlament europejski powinien mieć prawa i ograniczony to nie jest sam nie stanowi źródła dochodów czynimy też sam nie tworzy dochody nie ma wpływu na dochodzi do budżetu i euro wszystkiego, ale odpowiedział też takie od, odkąd pamięta szczerze mówiąc także wy przed tym budżetem wejście też 117 to też były takie czekanie i nawet na zmiany traktatu żeby, żeby coś się wydarzyło co sprawiło, że parlament będzie mógł zadecydować się tak w pełni swoich kompetencji generalnych, a nie tylko poprzez koncert, który da 1 dla wieloletnich ram natomiast oczywiście te roczne budżety są już tzw. wspólną decyzją czy decyzją i no ale znali są ograniczone jedynie może zrobić parlament, ale jest bardzo aktywny parlament jednak myślę daje się, że zawsze bardzo aktywnie próbujemy płyt wpłynąć na budżet także nawet poprzez dyskusje, które się toczą dialogi trylogii i procesy uzgodnień uzgodnienia w tym przypadku rozbieżności jednak są bardzo bardzo skuteczne dla dla parlamentu przepowiedzieć pojawił się też trzeci element, który akurat tym może nas interesować oczywiście nie zdąży on zostać mnie przy przełożony na obowiązujące prawo, ale mówi się o przyznaniu pełnych praw parlamentowi do prowadzenia dochodzeń w interesie obywateli jak w tej chwili chociażby działa ta komisja tego, która zajmuje się nielegalnymi podsłuchami w Europie nie tylko w naszym kraju no ale akurat nasz przypadek tutaj chyba pokazuje właśnie że, że ta śledcza działalność parlamentu ma wiele ograniczeń bo kiedy przedstawiciele tejże komisji PK przyjechali do Warszawy to przedstawiciele władz naszego kraju wszyscy, a blok odmówili jakiejkolwiek współpracy kontaktów rozmów z tą komisją napędzana w jakim sensie działa pracuje stara się to śledztwo prowadzić, ale no właśnie z powodu braku tych uprawnień do zmuszenia, aby ktoś przed tą komisją stanął i pod przysięgą zeznawał no to trochę te te komisje śledcze są bezzębne prawda to znaczy wtedy, kiedy rzeczywiście dotyczą państw członkowskich wtedy, kiedy osobami z danymi są aktualnie aktualnie sprawujący jeszcze władze członkowie rządów czy jacyś na poziomie nieco nieco niższym c inaczej skuteczność wygląda wtedy, kiedy zaprasza się na wysłuchanie by taka komisja zaprasza na wysłuchanie np. firmy przedsiębiorstwa, które uczestniczą w jakiś procesach, które parlament europejski chciałby jak by zgłębić zobaczyć jak to wyglądało na świat wszystko co dotyczyło tych rajów podatkowych to też mieliśmy też byłem taki wiek listy komisji dotyczący podatków lata temu i tam mieliśmy bić 3, ponieważ te wszystkie firmy, które zostały przez nas zaproszony, ale są także na liście tzw. przedstawicieli grup interesów, czyli lobbystów, a ty tych tych wszystkich instytucji łącznie z organizacjami pozarządowymi, które jest bardzo dużo mamy ponad 11 000 oni wszyscy są zobowiązani do wielkiej przejrzystości do deklarowania ile do przekazują taką informację do sekretariatu ten cały tak, gdy rejestr przejrzystości jest prowadzony przez sekretariat obejmuje 3 instytucje rady i komisję i parlament europejski jest ten sekretariat jest w parlamencie ci wszyscy, którzy są noblistami i którzy chcą oceniać także projekty aktów prawnych, które bezpośrednio dotyczą mają prawo chodzić czy kontakt z tymi, którzy przedstawiciele instytucji europejskich, którzy pracują nad danym aktem prawnym i przekazywać informacje, ale to wszystko musi być muszą być na liście muszą zarejestrowanie się mieć prawo do bardziej do parlamentu muszą dostarczyć dokładne informacje o tym jakie środki przeznaczają na lobbing kogo reprezentują i potem informować także nad jakimi aktami czy, jakimi aktami prawnymi są zainteresowani, a z drugiej strony jako parlamentarzyści samo komisarzy kim częściowo tylko rada i gdzie jednak prawo narodowe dominuje w tej sprawie to my mamy także obowiązek wykazać na strony internetowej takie miejsce, gdzie jak się zajmujemy jesteśmy przez prawodawca jakiejś aktu prawnego spotykamy się z tymi właśnie robi sami to powinniśmy po tym, wykazać listę wszystkich tych osób instytucji, z którymi się spotykaliśmy, więc i i teraz ci ci lobbyści byli zaproszeni do do tej komisji parę lat temu i odmówili przyjścia w kontekście całej tej procedury różnych nieprawidłowości podatkowe globalnie i ci, którzy odmówili myśmy doprowadzi do tego, że wybraliśmy Barry, czyli mieliśmy czy prawo do takiego chodzenia praktycznie do parlamentu bez bez ograniczeń dla uprawiania swojej działalności insta można było z ministrami czy psy premierami jest to trudniej na ogół ministrowie pamiętam też szukać podatków minister psy ministrowie finansów Luksemburga i Belgii i i myśmy zresztą komisja jeździli także do państw członkowskich, żeby rozmawiać na miejscu minister finansów w Polsce też pamiętam była i a gdy inne i tutaj rzeczywiście bardzo rzadko się zdarza, żeby członek rządu czy jakiś nawet wysoki rangą istniejące niskich rangą urzędnika, żeby odmówił kontaktu z czy, żeby odmówił przyjścia na zaproszenie czy odmowie przejścia w związku z zaproszeniem przez taką komisję do parlamentu to bożyszcze bezprecedensowej stąd takie politycznie nieodpowiedzialne i do i jest to prawnie funkcjonujące dzisiaj uzasadnione i i uzasadnione grono i w parlamencie europejskim instytucja właściwie specjalnej komisji, którą mamy prawo powołać w ramach swój statut i obowiązkiem tych zaproszonych jest jest obowiązek jeszcze bardziej moralny niż prawny, bo nie mamy takich prawie komisję tego typu w stanach Zjednoczonych w kongresie np. ale i w związku z tym to było wielkie zaskoczenie i myślę głupota po stronie tych, którzy odmówili Wiśle kontaktu, bo to niczego dobrego nie przynoszą niczym dobremu nie służy buduje, jakby powiększa ten cały ogromny już napompowany balon braku zaufania do polskich władz obecnych to tylko rośnie, więc to gdzieś tam wszystko się składa zasługuje na na na tym na ten tego od oceny i polskich władz jako właściwie mnie godnych zaufania czy też nie respektujących nie tylko wprost traktatu, ale właściwie całej tej otoczki funkcjonowanie instytucji europejskich i nie przestrzegają zasad prawa i moralnie nie odpowiedzialni są to jest bardzo myślę nie mądre zachowanie w to na koniec jeszcze 1 element, który się też pojawił podczas wtorkowych obchodów wraca sprawa, która właśnie nie jest też prawnie uregulowana to jest tylko coś rodzaju pewnego właśnie takiego oczekiwania, żeby ta idea zwana w skrócie pizzę kandydatem została właśnie no w takim sensie obowiązująca krótko tylko powiem przypomnę słuchaczom chodzi o to, że przed wyborami każda rodzina polityczna wystawia swojego kandydata na szefa komisji europejskiej potem, kto wygrywa wybory to ten jego kandydat tym szefem komisji europejskiej powinien zostać tak się stało, kiedy ten pomysł się pojawił w po wyborach 2014 roku Jean-Claude Junker był szefem na czy był kandydatem europejskiej partii ludowej ona wygrała wybory i i został szefem komisji, ale Manfred Weber wspomniany już dzisiaj był i to po wyborach po rywalizacji wewnątrz europejskiej partii ludowej wybrany właśnie tym szpicem kandydatem, ale ostatecznie przewodniczącą komisji wiemy jest Ursula von der Leyen co prawda też europejskiej partii ludowej, ale ona jednak nie była kandydatem tej partii oficjalnym no i czy sądzi pani że, że ten zapis traktatowy, który mówi, że rada ma wziąć pod uwagę wynik wyborów, wybierając przewodniczącego komisji przewodniczącą to można by jednak zapisać bardziej ostro i np. że rada musi wybrać kandydata rodziny politycznej, która wygrała wybory czy obecny w traktacie obecny traktat nie nakłada takiego obowiązku może być tylko dla dobra Wola politycznej ten pierwszy raz wtedy 2014 roku, kiedy Jean-Claude Junker został rzeczywiście wybrany on jednak spełnia wszystkie kryteria, które rada tradycyjnie brała pod uwagę w decydowaniu o tym kto będzie przewodniczący rady europejskiej np. czy przewodniczącym komisji to zawsze muszą być osoby, które które w jaki sposób to byli jakimś Primus inter pares, czyli właśnie kimś kto, kto miał doświadczenie, które uważane było za bardzo istotne najczęściej chodziło, żeby tak, żeby premier był ktoś, kto rzeczywiście tak by potem ma łatwiejszą sytuację polityczną, kiedy rozmawia z partnerami w szczególności z rady, więc myślę, że były pewne zwyczaje, które nawet bez zmiany w traktacie, które rząd po okresie pisał natomiast następny i kandydat ten ostatnio, którym pan mówi właśnie nie wpisywał się w taki nie był tego typu politykiem takim życiorysem, który budziłby tak by zaufanie, jeżeli mogę, ale tu wyjątkowe byłem akurat na kongresie europejskiej partii do w Helsinkach, gdzie rywalizował ze swoim chińskim zresztą kolegom z panem Arturem tak wygrał tę rywalizację no i bliscy z tego Kongresu wyjeżdżał Manfred Wedel wsi jako kandydat twierdzi, że pewne nasze żony tak tak, ale jednak, że wszystko to, czego rada oczekiwała od kandydata swojego prawdopodobnie te oczekiwania niechby i były zaspokojone przez tego kandydata takie takie było moje moje wrażenie natomiast należą chodziliśmy raz właśnie pytanie jest teraz czy czy czy niemożna zrobić także tę wyborcy zdecydowali, więc właśnie od tego od tej pory odparł od czternastego roku jest Fik wpadł w dokumentach na pewno aktach propozycja zmiany aktu prawa wyborczego, który dotyczy wyboru do parlamentu europejskiego, którego kolejna druga wersja przygotowana przez parlament znowu jest w radzie szanse zostanie więc, że przejdzie przez radę jednomyślnie są prawdopodobnie niewielkie w tym poprzednim akcie prawnym, którego miałem przyjemność być sprawozdawcą również pisaliśmy o listach klas narodowych o szpica kandydata tych wiodących kandydatach, ale też nie było zupełnie apetytów w radzie na na na tego typu rozwiązania, ponieważ rada bacząc zgodnie z traktatem ceny cenne i określoną rolę, którą realizowała od od lat i bez zmiany traktatu czy też takiego poważnego aktu prawnego właśnie prawo wyborcze jest na poziomie prawa specjalnego i Interii, jeżeli się nie zmieni to właściwie siła polityczna może zadziałać wtedy, kiedy będzie przypadkowa zbieżność pomysłów na to kto może być przewodniczącym komisji w radzie z kandydatem rzeczywiście wybrany także natomiast na czy czy będzie miała miejsce zmiana traktatu również oprócz tego prawa wyborczego to zmiana traktatu byłaby takim też takim momentem, kiedy można byłoby próbować wprowadzić także te zmiany tak, żeby zapis był jednoznaczny natomiast obecne zapisy pozwalają radzie działać taki sposób działała do tej pory nie zmuszają je, bo to byłby przymus pewnie taki bardziej moralny niż prawny do zmiany podejścia mieli nadal rada zbiera tego kogo po prostu już nie mogę powiedzieć woli jako szefa komisji, więc bez zmiany prawa w szczególności było dobrze, żebyśmy zrobili w traktatach czy będą, więc traktatu jak pan zapewne wie w tej chwili jest ich małe prawdopodobieństwo rada jest bardzo podzielona szczególnie mniejsze państwa są przeciwko rozpoczęciu konwencji i rozpoczęciu procedury zmiany traktatu, mimo że takie zobowiązanie podjęliśmy w trakcie konferencji na temat przyszłości Europy wobec obywateli Ano no jesteśmy właśnie w takim w takim momencie, kiedy i, kiedy z rad, lecz prawdopodobieństwo no czy nie chce zapeszać, ale raczej prawdopodobieństwo, że będzie zgoda w radzie dostateczna większość dla uruchomienia procedury zmiany traktatu NATO państwo jest dość niskie no ale cuda się zdarzają, więc poczekajmy na drugiego chyba na początku grudnia jest czy w tym tylko 2 spotkań z tego tygodnia jest wydarzenie przygotowane głównie przez komisję europejską i który jest, jakby ciągiem dalszym konferencji na temat przyszłości Europy i zobaczymy, jakie sygnały się pojawią, bo też Clementa we wrześniu pani już Wonderland widziała, że nadszedł czas na konwencję na zmiany traktatu z rozpoczęciem pracy, więc ciągle mamy nadzieję jest dużo oddech i dużo takiej niepewności w tej chwili, które jak sama powiedziała cuda się zdarzają, a w okresie świąt Bożego Narodzenia szczególnie chce też w związku z w bądźmy dobrej myśli to dobro myślę zakończymy nasze dzisiejsze spotkanie bardzo bardzo dziękuję za rozmowę Pani Poseł dziękuję również wszystkie rejsy dzisiaj posłanka do parlamentu europejskiego była była z nami raz jeszcze bardzo dziękuję podziękowała też Małgorzaty Wólczyńskiej, która audycję wydawała Maciej Zakrocki dobrej nocy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Więcej niż na antenie! Teraz TOK FM Premium 30% taniej: podcastowe produkcje oryginalne, Radio TOK FM bez reklam i podcasty z audycji. Nie zwlekaj i słuchaj wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA