REKLAMA

Albania pod rządami Hodży

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2022-11-28 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:03 min.
Udostępnij:

Gościem jest dr Sławomir Lucjan Szczesio, adiunkt w Katedrze Historii Polski i Świata po 1945 r. Instytutu Historii UŁ, Centrum Naukowo-Badawcze UŁ "Bałkany na przełomie XX/XXI w.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
jest ten czas, kiedy Albania chwilowo jest republiką na czele państwa stoi prezydent chce modernizować kraj, ale bez wykształconych kadr się nie da stwarza, więc 3 szkoły średnie z francuskim językiem nauczania co roku kilkudziesięciu absolwentów zostaje też posłany na studia zagraniczne jednym z nich jest dwudziestokilkuletni and fair Hodża na wydziale przyrodniczym Uniwersytetu Montpellier wytrwał jedynie rok przez chwilę popracuje w Paryżu potem w Brukseli wreszcie natarcie Rozwiń » wróci do ojczyzny zaczepia się jako nauczyciel francuskiego swojej byłej szkole tam zostanie go druga wojna światowa albo nie zajmuje Duce i tworzy tam marionetkowe Quazi państwo na wzór faszystowski Hodża traci pracę jeszcze do Tirany sprzedaje w sklepie tytoniowym tam styka się z komunistami z obserwatora szybko staje się liderem kilkuset osobowego środowiska pieczę nad nimi trzyma Tito później także Moskwa na jej polecenie jest wiosna do końca wojny jeszcze rok Albańscy komuniści organizują antyfaszystowski Kongres wyzwoleńczych to ma być nowy rząd Albanii pod kierownictwem chodźcie po zajęciu przez armię czerwoną Bułgaria Niemcy dobrowolnie ewakuują się z Grecji Albanii partyzanci z fasonem wchodzą do opuszczonej przez Wehrmacht Tirany, choć buńczucznie ogłasza, że Albańscy komuniści wyzwolili kraj własnymi rękoma bez pomocy z zewnątrz od tej pory Bania nabyć komunistyczną republiką ludową jest 28listopada 1944 roku powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewicka jest z nami dr Sławomir Lucjan Szcześniak adiunkt w katedrze historii Polski świata po czterdziestym piątym roku Instytutu historii Uniwersytetu łódzkiego oraz centrum badawczo naukowe Uniwersytetu łódzkiego Bałkany na przełomie dwudziestego 2001. wieku dobry wieczór panie doktorze dobry wieczór będziemy mówić o postaci Envera Hodży, ale na początek mam dla pana taką propozycję przedstawimy historię Albanii w telegraficznym skrócie, ponieważ jest ona niezwykle interesująca o tyle, o ile jest przeglądem rozmaitych najazdów podbojów i okupacji biedna Albania odległe górskie terytorium góry zajmują 75% terenów południowo-zachodniej części półwyspu bałkańskiego nieustannie była pod czymś butem tak z pewnością jest to kraj europejski, który przeciętny Europejczyk tak naprawdę niewiele wie tak jak słusznie pani zauważyła jest to kraj górzysty nazywany niekiedy krajem Borów Tybet Europy oczywiście to też ważny punkt strategicznej tak jak mówił Mussolini Ewy dwudziestym wieku Albania tę książkę takie cechy Bałka, bo wg Duce, kto Łada z Czechami ten miał władać obszarem nad dunajskiej natomiast kto włada Albanią miał władać Bałkanami i tutaj oczywiście nas będzie interesowała historia dbanie dwudziestego wieku natomiast nowa to pamiętać, że przez setki lat cały czas tutaj te ziemie były najeżone były kupowane przez różnych wielkich ówczesnych czasów Albańczycy, którzy uważają się za potomków starożytnych Ilirów UE no tutaj będą występować natomiast tak naprawdę do końca dziewiętnastego wieku nie jestem geograficzne będzie Albania i tutaj mieliśmy pewne początki państwa albańskiego dwunastym wieku czternastym wieku będziemy mieli podbój przez Turków natomiast wtedy właśnie pojawia nam się bardzo ważna postać skandal Vega jest to ich bohater Narodowy, który no chociażby też ma swoją twój wkład trwa powstanie później flagi Albanii, o czym sobie pewnie też powie tutaj oczywiście w tych starożytnych czasach różne armie przechodziły natomiast dla nas będzie najistotniejsze, że pod koniec piętnastego wieku Turcy zajmują ten kraj i rozpoczyna się kilkusetletnie panowanie Turków, w którym to planowaniem część Albańczyków się szybko pogodziła, ponieważ wielu Albańczyków przeszło na islam pełniło ważne funkcje w państwie tureckim wielu Turków przepraszam wielu Albańczyków służyło UE w oddziałach tureckich i UE jak tutaj wg danych pod koniec dziewiętnastego wieku wśród Albańczyków mieliśmy około 70% muzułmanów 20% prawosławnych i 10% katolików i oczywiście też będzie bardzo ważny element funkcjonowanie Albańczyków albańskie prawo zwyczajowe rodowa zemsta krwawa takie rzeczy, które no tak naprawdę odgrywały bardzo istotną rolę w funkcjonowaniu mieszkańców tych ziem przed wiele lat natomiast co dla nas istotne przełom dziewiętnastego dwudziestego wieku to rozwój świadomości narodowej na Bałkanach w tym rozwój też takie odrodzenie narodowe Albańczyków, a szczególnie od 1800 siedemdziesiątego ósmego roku od Kongresu berlińskiego a kiedy nowy zstępuje pewne poczucie zagrożenia i próba umiędzynarodowienia tego problemu albańskiego chociażby powstaje taka liga irańska, która chce walczyć o obronę integralności ziem albańskich wtedy chociażby Bismarck miał stwierdzić, że nie istnieje naród albański i mamy stopniowy proces tego do tworzenia świadomości Albańczyków ten pierwszy to właśnie możemy tak uznać, że to dziewiętnasty wiek do dziewiątego 1800 siedemdziesiątego ósmego roku drugi etap właściwy o 1800 siedemdziesiątego ósmego do 19121913 roku a kiedy to Albańczycy starałem się walczyć o większe prawa większą autonomię w ramach państwa tureckiego ne natomiast ta aktywność turecka przeradza się chociażby w pewne próby powstańcze lata 19101912 i ten rok 1912 będzie właśnie o tyle istotne, że w tym momencie będzie pierwsza wojna bałkańska Sojusz państw, bo bałkańskich kierowanych przeciwko Turcji, ale też przy okazji pewien sposób przeciwko aspiracje Albańczyków, ponieważ do tych ziem albańskich pretenduje Serbia Grecja Czarnogóra i to działy chodu ziemia albańskie nie akceptują autonomię Albańczyków Najman Albańczycy mają problem, kto właściwie głównym wrogiem czy Turcja, którą mieli do czynienia przez kilkaset flag, którą część z nich walczyła czy np. Serbowie po sąsiedzku i w 28listopada, czyli mamy rocznicę 28listopada 1912 roku we florze zgromadzenie narodowe najważniejszych przedstawicieli Albańczyków i podejmuje deklarację niepodległości, kiedy to powstaje też rząd jednym z przywódców Albańczyków Szmalem i no tutaj jest to bardzo ważna lata dla powstania państwa albańskiego, chociaż oczywiście musimy pamiętać, że od ogłoszenia niepodległości do chociażby kwestii ustalenia granic długa droga mamy pierwszą drugą wojnę bałkańską mamy tak naprawdę tutaj wpływ wielki ambasadorów Motor, którzy dopiero po pewnym czasie uznają niepodległość Albanii, a granice tak naprawdę są potwierdzane 1914 roku, ale jeszcze mamy przecież pierwszą wojnę światową, kiedy na tę ziemię teoretycznie neutralnego państwa wchodzą wojska przeróżnych państw i też mamy sytuacje, kiedy tak naprawdę dopiero w 1920 roku mamy potwierdzenie granic niemal takich samych ma niemal takie same granicach 1914 roku to przerzuca nas teraz o kilka lat do przodu rok 1925, kiedy prezydent Albanii zostaje Ahmed z rogu, ale 3 lata później mianuje się królem stanu postanawia modernizować kraj w oparciu o rządy silnej ręki oczywiście własnej ręki i za jedną z najważniejszych zadań ogół uznaje stworzenie warstwy wykształconych ludzi, którzy mogliby tę modernizację kraju przeprowadzić słuszna koncepcja utworzył w kraju 3 szkoły średnie z francuskim językiem nauczania i co roku 60 młodych mężczyzn było wysyłanych na studia zagraniczne i właśnie w 1925 roku jeden z takich francuska fizycznych chce ów na południu Albani naukę rozpoczął siedemnastoletni NWR, chociaż kim ten młody chłopak tak był no cóż człowiek, który przyszedł na świat w 1909 roku, a więc jeszcze przed utworzeniem państwa albańskiego to był z pewnością człowiek, który na początku może specjalnie się wyróżnia, chociaż jeśli potem popatrzymy na tą już charakterystykę przywódców przyszłego bloku wschodniego to musimy powiedzieć, że była jednym z najlepiej wykształconych przywódców tzw. demoludów w bloku było się różnie nazywane chociażby z powodów na wykształcenie był nazywany intelektualistą Iran był też nazywany dalej lądem firany żelazną pięścią towarzyszem komendantem już w późniejszym czasie niektórzy, zwłaszcza jego przeciwników nazywali go np. czerwonym chodzą natomiast on rodził się, gdzie rocka, czyli średniowiecznym mieście na południu Albani jego ojciec był kupcem handlował wyjeżdżał bardzo często wiem często nie widywał swego ojca natomiast właśnie to, o czym pani wspomniała te szkoły trafił do liceum francuskiego w kort czy Południowej Albanii tomu umożliwiło poznanie chociażby języka francuskiego i potem dzięki też pewnym kolekcją wyrusza w 1931 roku do Francji studiować na wydziale przyrodniczym Uniwersytetu Amelie pamiętajmy też wtedy nie było Uniwersytetu w Albanii i tutaj z pewnością to miał być jeden z tych młodych zdolnych, którzy mieli poznać wiedzę poznać świat no okazało się na miejscu może, że i ten pęd do wiedzy nie jest taki taki duży i wytrwał tylko rok na tych studiach przyrodniczo czy tutaj tutaj jest także no niektórzy podają rok to troszkę dłużej nawet trwało, ponieważ potem minister edukacji zażądał powrotu do kraju i zażądał zwrotu pieniędzy, ponieważ było stypendium i teoretycznie ten młody człowiek powinien zapłacić no to, gdyby bardzo duże pieniądze natomiast okazało się, że on potem przez pewien czas pojawi się w Paryżu też w połowie lat trzydziestych pracował w konsulacie albańskiej w Brukseli, a więc przeskakuje kilka lat przebywa za granicą no tutaj te studia udało się skończyć się też miał epizod w Brukseli z prawem natomiast to jest tak, kiedy został zwolniony z tego konsulatu wraca do albo oni zaczyna pracować jako nauczyciel i czy kilka miesięcy pracuje w Iranie natomiast po pewnym czasie powraca do tego miasta, które właśnie było to całe francuskie, którym zaczyna uczyć natomiast ta praca zbyt długo potrwa, ponieważ w kwietniu 1939 roku Włosi zajmują zajmują Alba nie i on wkrótce traci swoją pracę natomiast kiedy wrócił do to do Korcz miał 30 lat i pewnością był człowiekiem, który poznał troszkę ten świat i miał różne pomysły na życie natomiast chwilę okaże się, iż stanie się czołową postacią partii komunistycznej no to pytanie jak do tego doszło, bo powiedział pan o tym zajęciu przez ruch w Albanii w kwietniu 3009. roku oni tworzą takie marionetkowego państwa na wzór faszystowski, choć nie może pracować jako nauczyciel podobno, dlatego że odmówił wstąpienia do partii faszystowskiej wyjeżdża do Tirany zatrudnia się w sklepie tytoniowym okazuje się, że ten sklep tytoniowy z czasem stał się jest miejscem spotkań komunistycznych komunikujących robotników to jest także Hodża szukał tych kontaktów i ta ideologia była mu w jaki sposób bliska też komunistą zostanie przez przypadek tutaj akurat mamy też troszkę problem, ponieważ bardzo dużo o tej od tej, gdy ochrona szeroko chodzi pisze sam Fender Hodża, a więc tu trzeba bardzo ostrożnie podchodzić do tego to dane o sobie o osobie pisze i mówi po latach natomiast pewne kontakty ze środowiskami lewicujący mniej miał podczas tego swego wyjazdu na zachód natomiast wydaje się, że wtedy nie było aż tak istotne natomiast kiedy wrócił do Albanii miały kontakt i właśnie tutaj musimy też powiedzieć sobie o bardzo ważnej rzeczy Albania była jedynym państwem w późniejszym bloku wschodnim i idzie do 1941 roku nie istniała jednolita partia komunistyczna to były różne grupki rywalizujący z sobą jedną z tych grupek był powiązany MR Hodża, który właśnie chociażby w tym w tym sklepie wspominany przez panią, na którego przy rozruchu dostał pieniądze od wujka i on tutaj rozpoczyna swoją działalność konspiracyjną, a partia komunistyczna Albanii powstaje 8listopada 1941 roku proszę zobaczyć w porównaniu do innych państw to wiele wiele później natomiast to istotne te w tym utworzeniu partii komunistycznej wal pani odgrywają bardzo istotną rolę jugosłowiański komuniści i to od samego początku wpływ Jugosławii to 1000 czterdziestego ósmego roku tak naprawdę na albańskich komunistów był bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na to co się będzie działo natomiast w tym wąskim gronie on zostaje sekretarzem on zostaje wybrany, chociaż tutaj oczywiście niektórzy chcieliby widzieć, że on był tym najważniejszym człowiekiem był nr. 1 natomiast wielu wskazuje, że wychodzi rdza oprócz był wybrany jako człowiek będący takim mniejszym złem człowiek, który może pogodzić rywalizujące grupki w ramach tej partii i tu tak samo jak np. o całą sieć szkół myślą w Rumunii czy myślami w Rumunii czy jak traktowano Stalina w początkowym okresie, kiedy ten pierwszy triumwirat to jest taki słabszy element i potem możemy go gdzieś wyeliminować natomiast okazało się, że chodzi no stał się takim zwierzęciem politycznym, które potem właściwie z tego ścisłego grona tylko on przeżyje to wszyscy inni zostaną wyeliminowani czasem natomiast z pewnością była to bardzo ciekawa postać by chociażby z powodu nam swoje wyjazdy na bardzo dużo języków dał francuski znał włoski na ucieczkę Chorwatki rosyjski angielski, więc tak jak 1 o znawców problematyki albańskiej napisał, że Inter, choć to taka postać, dzierżąc w 1 ręce miecz dyktatury proletariatu, a z drugiej kaganek oświaty wiosną 1942 roku komuniści zaczęli organizować ruch partyzancki, a w maju czterdziestego czwartego na polecenie Moskwy rzecz jasna zorganizowali także antyfaszystowski Kongres wyzwoleńczych, który zgłosił się rządem Albanii pod kierownictwem, choć w październiku po zajęciu przez armię czerwoną Bułgarii Niemców dobrowolnie ewakuują się z Grecji Albanii właśnie i listopadzie komunistyczni partyzanci wchodzą do opuszczonej już przez Wehrmacht Tirany, a komunistyczna partia Albanii z dumą ogłasza, że wyzwoliła kraj sama bez żadnej pomocy z zewnątrz czy długo trwa czy jest brutalna walka o to, żeby wziąć władzę w kraju nie ten proces jest dosyć dosyć przyspieszone właśnie przez trwającą właściwie rywalizację pomiędzy komunistami, a ich przeciwnikami w czasie wojny możemy to troszkę porównać do sytuacji błogosławi nie możemy długo osłabił się uciec z tak naprawdę, a ponieważ oczywiście Albania wyróżniała się na tle innych państw przyszłego bloku wschodniego faktycznie głównie swoimi siłami albańska komunistyczna partyzantka wyzwoliła ten Cho spod okupacji niemieckiej, bo pamiętamy też byśmy najpierw okupacja włoska 2043 roku potem, kiedy Mussolini pada jest obalone wchodzą w to miejsce Niemcy, którzy teoretycznie ogłaszają niepodległość tego kraju, ale właśnie rozpoczyna się niemiecka okupacja natomiast tutaj bardzo ważną rolę odgrywała cały czas ta partia komunistyczna Jugosławii wspierają materialnie dostarczają broń zaopatrzenie szkolą, ale co ciekawe broni komuniści, ale państwo dostawali także od Brytyjczyków tysiące czterdziestego trzeciego roku mamy misję brytyjskie, które przybywają podobnie jak misję amerykańskie brytyjskie przebywającą w Jugosławii w tamtym czasie natomiast to co istotne, bo pił sławi na krótko wkroczyły wojska radzieckie wyzwolić Belgrad jesienią 1000 czterdziesty czwartego roku do Albanii Sowieci nie przybyli wojska armia czerwona tylko potem tysiące czterdziestym piątym roku przybywa mi natomiast w czasie drugiej wojny światowej mamy rywalizację tych różnych odsłon ruchu ruchu Narodowego ruchu komunistycznego i co z tych środowisk antykomunistycznych podejmuje współpracę z Niemcami w pewien sposób, skazując się na porażkę w momencie, kiedy kończy się wojna i też porównania troszkę może sytuację w Jugosławii Albanii to pamiętajmy tu co prawda mamy króla Kogut, który wyjeżdża tysiące 3009. roku, ale komuniści ogłaszają, że no to naród podejmie decyzję czy to ma być Republika czy królestwo natomiast nie było rządu emigracyjnego nie było silnego oddziaływania wewnątrz tak jak było chociażby w przypadku jego sławi, gdzie mieliśmy ten rząd emigracyjny, gdzie doszło do pewnego porozumienia jej stworzenia rządu jedności narodowej tutaj komuniści tworzą jednolity rząd oczywiście tymczasowy na czele, którego stoi Enter chodzą natomiast po tej końcówki tysiące czterdziestego czwartego roku właściwie komuniści mają pełnię władzy mają kilkudziesięciu tysięczną armię, która w takim niewielkim kraju jest czy czynnikiem najważniejszym i zachód musi tak naprawdę niewiele dopowiedzenia nie ma możliwości oddziaływania specjalnie na opozycję w tym kraju i mamy też w grudniu 1940 pierwszy przepraszam tysiące czterdziestego piątego roku pierwsze wybory, które oczywiście kończą się zwycięstwem jedynego słusznego frontu, którym komuniści są najważniejszą siłą i UE bardzo szybko oznacza to programowanie Republiki ogłoszenie nowej konstytucji oczywiście wzorowana na jedynej słusznej radzieckiej 1936 roku, a więc pewien schemat znany z pobliskiej Jugosławii, która cały czas ma bardzo duży wpływ na to co się dzieje Albanii proklamowanie Republiki ludowej miejsca 11stycznia czterdziestego szóstego roku, choć został jednocześnie premierem ministrem spraw zagranicznych obrony narodowej oraz szefem partii, czyli występował w wielu osobach powiedział pan o tym, że zachód nie miał zbyt wielu możliwości oddziaływania na to co działo się Albania bym chciała zapytać o pewien on wstydliwy incydent trwający zresztą wiele lat, czyli o próbę obalenia reżimu, choć przez Brytyjczyków Amerykanów, bo inicjatywę jako pierwsi podjęli Brytyjczycy mówię o końcówce lat czterdziestych i początku lat pięćdziesiątych w połowie czterdziestego dziewiątego roku rozpoczęło szkolenie albańskich emigrantów w takim tajnym obozie brytyjskim na Malcie no i w październiku tego roku przerzucono albańskie Wybrzeże pierwsze 2 grupy w sumie 20 osób uzbrojonych zaopatrzonych w radiostacje byli to co bojownicy wkrótce też te albańska operacji włączyli się Amerykanie, którzy utworzyli własny ośrodek szkoleniowy w Bawarii, gdzie do misji przygotowywało się aż 250 osób emigrantów albańskich Włoch Grecji no i do końca pięćdziesiątego trzeciego roku do Albanii przerzucono kilkuosobowych grupach około setki emigrantów i co się z nimi zadziało no nawet informacje o tym, że było więcej, że to mówiłem możemy mówić o kilkuset przerzuconych ochotnikach szkolonych właśnie tak jak już po złożyła najpierw Brytyjczyków potem przez Amerykanów UE te wszystkie operacje trwające przez kilka lat okazywały się niepowodzeniem z różnych powodów 1 rzecz to kiedy ci ludzie przybywali na miejsce spotykali się niechęcią miejscowych to jakiejkolwiek walki pamiętajmy to się kilka lat od zakończenia drugiej wojny światowej nagle pojawia się jakiś człowiek, który przypłynął łódką przyp został odrzucony samolotem i domaga się, żeby robić jakieś powstanie walczyć z komunistami to pamiętajmy też był cały czas biedny kraj w większości rolniczy i ci ludzie nie chcą, czyli podejmować walki ryzykować swego życia natomiast to co istotne te wszystkie działania kończyły się tak naprawdę niepowodzeniem i oficjalnie operacje CIA pod kryptonimem klient została zakończona w 1000 pięćdziesiątym czwartym roku zostało właśnie łapanek kilkaset osób poddanych represją natomiast to było udane, ponieważ były przecieki i za tymi przeciekami stał m.in. sławny podwójny agent kim Philby, który przecież był związany z wywiadem Radzieckim od lat trzydziestych i dzięki jego informacją te wszystkie próby wykorzystania ochotników albańskiej tutaj też ma współpracę z królem Bogu przebywającym przecież do swej śmierci 1961 roku poza granicami Albanii co ciekawe, kiedy była setna rocznica ogłoszenia deklaracji niepodległości, czyli w 2012 roku wtedy jego prochy zostały króla Zogu zostały wprowadzone do Albanii w ramach tych świąt natomiast tutaj operacja kończy się niepowodzeniem natomiast też warto powiedzieć w tym aspekcie mówiąc delikatnie najlepszych relacji z Zachodem, że tysiące czterdziestym szóstym roku doszło do poważnego kryzysu w relacjach pomiędzy wielką Brytanią Albanią mamy incydent w kanale Korfu, kiedy to październik 1000 czterdziestego szóstego roku 2 okręty wojenne brytyjskie wchodzą na miny ginie kilkudziesięciu marynarzy są skończy się wielkim zawirowanie MO ta sprawa rozpatrywana przez męża przez międzynarodowy Trybunał sprawiedliwości w Hadze jest kwestia odszkodowania i częściowo Brytyjczycy pokrywał o odszkodowanie co ubierają chociażby część ze złota, które zostało wywiezione rzeźbami w 10003009. roku to jeszcze tylko uzupełniająco tej chyba jeden z największych kompromitacji amerykańskich służb specjalnych w całym okresie zimnej wojny, bo otwieranie udało się wyprowadzić Waszyngton koncertowo w pole, bo po prostu w 1952 roku zaczęło się wydawać, że nastąpiło dawno wyczekiwany przełom, bo jedna z przerzucony tym razem drogą lotniczą Group doniosła, że tak ma tutaj oparcie ludność lokalnej jest konspiracyjne organizacje zaczynają działać, więc Amerykanie zaczęli wysyłać amunicję pieniądze broń na, ale nic się nie działo nie było żadnych informacji by jakieś rozruchy powstańcze farba nie miało miały miejsce Brytyjczycy się wycofali z tego przedsięwzięcia Amerykanie dalej liczyli na to, że uda się osiągnąć sukces no i skończyło się na tym, że 50 czwartym roku rano ogłosiła, że przez ostatnich 18 miesięcy służba bezpieczeństwa po prostu miała więzieniu tych wszystkich przerzuconych do Albanii bojowników zostali zmuszeni do współpracy przekazywał Amerykanom fałszywe informacje oczywiście pod presją no i każdy kolejny agent wysłany do Albanii trafią prosto w ręce Envera Hodży to teraz zapytam pana o bardzo ważny moment w życiu Envera Hodży i samej Albanii, bo bo, chociaż podziwiał Stalina za umiejętność rządzenia krajem za bezpardonowe zwalczanie konkurencji no dyktator umiera 50 trzecim roku jak wiemy 3 lata później mamy dwudziesty zjazd KPZR i mamy ostrą krytykę stylu rządów dyktatora autorstwa Nikity Chruszczowa no a, chociaż nie jest w stanie się z tym pogodzić i to Chruszczowa uznaje za wielkiego zdrajcę wręcz złoczyńcę tak, chociaż tutaj musi jeszcze troszkę się może cofnąć i powiedzieć, bo tak naprawdę czasach rządów Envera Hodży mamy 3 wielkie radykalne zmiany w sojusze i jak już wspomina pierwsze zerwanie z Jugosławią 40 uwag tak takie drugie rośnie zerwanie ze związkiem Radzieckim sześćdziesiątym ósmym mnie nie no tak naprawdę to ten początek lat sześćdziesiątych sześćdziesiąty ósmy roku, więc wyjście z układu Warszawskiego, czyli taka przypieczętowali rozstania tak to już było coś co wcześniej wisiało natomiast ty i potem oczywiście mamy trzeci Sojusz z Chińczykami NATO, który potrwa do siedemdziesiątego ósmego tak jest, ale Hodża no cóż były zapatrzone Stalina i potem bardzo często właśnie wychwalał Stalina, że m.in. on chronił przed i Wrocławiu, bo pamiętajmy, kiedy mieliśmy właśnie tą wspólną relacje z Jugosławią 1000 czterdziestego ósmy roku tu np. bardzo ciekawa sytuacja, która nigdzie nie mieliśmy w bloku skąd, że w szkołach w różnych miejscach publicznych były 3 portrety Stalina odpowiedzmy oczywiste Envera Hodży jak tego miejscowego małego Stalina i pięty ich 3 i 2 tylko 3 a kiedy dochodzi do konfliktu to Stalin no to związek radziecki wspiera, ale właśnie w 1000 pięćdziesiątym trzecim roku umiera Chruszczow rozpoczął różnego rodzaju działania zmierzające do tego, aby przywrócić do bloku wschodniego Gosława chociażby podróżuje sam jest istotne nie i Jugosłowian zaprasza do siebie tylko najpierw jedzie do Belgradu przeprasza za ten okres wypaczeń oczywiście mówić, że to Stalin Beria on tutaj nie miał nic dopowiedzenia i jest próba przyciągnięcia błogosławi do związku Radzieckiego to spotyka się nie niezadowoleniem Envera Hodży i oczywiście przez z tej wiele lat związki radziecki wspierał dawał pieniądze maszynę instruktorów inżynierów powstaje baza okrętów wojennych na jednej z wysp albańskich mamy dostarczany sprzęt to wszystko jest bardzo istotnym czynnikiem i kiedy mamy referat właśnie na wspomnianym dwudziestym zjeździe Chruszczowa no, choć za uważa, że te skandal, choć występuje w obronie Stalina i oczywiście stwierdza, że mosty były pewne uchybienia, ale był wielkim proletariackiej ten internacjonalizm tą pamiętajmy chociażby pomnik Józefa Stalina w Iranie był aż do 1990 roku, kiedy Otóż Chruszczow przecież podejmował różnego rodzaju działania np. usuwa w 1961 roku mauzoleum, bo o tym też warto pamiętać o 1000 pięćdziesiątego trzeciego do 19001001. roku Lenin wiecznie, żeby miał Towarzystwo miał Stalina tysiące dziesiąty pierwsze roku stanie usuniętych bał żonę i są usuwane liczne pomniki właśnie dowody na wielkość tego Józefa Stalina ONR Hodża nie chcę zrezygnować z tego dotychczasowego dotychczasowego kursu i rozpoczyna zbliżenie z Chinami zbliżenie z Chinami, które trwało w latach pięćdziesiątych, kiedy te to Chińczycy mają też różne sporne kwestie związkiem Radzieckim, a trzeba też przyznać, że związek radziecki troszkę nieumiejętnie podchodzi do prób załagodzenia konfliktu z panią, kiedy chociażby wspominany Chruszczow przybył do Albanii osobiście w 1000 pięćdziesiątym dziewiątym roku, kiedy usłyszał, jaki jest roczne spożycie zboża w Albanii miał wtedy lekceważąco powiedzieć, że u nas tyle to zjadają myszy szczury na co oczywiście w chodzie uznał, że to jest obraza narodu rumuńskiego i dowód na radziecki imperia imperializm, więc to wszystko eksploduje w 1961 roku, kiedy mamy kolejne no i wymiany o stronie albańskiej i po stronie radzieckiej, a apogeum tego jest październik 1961 roku 2002. wjazd KPZR, na którym Chruszczow atakuje zera, choć zarzuca mu różnego rodzaju błędy wypaczenia sekciarskich owo imperializmu niewłaściwe postępowanie jako socjalistę na i końcówka 1000 pięćdziesiątego pierwszego roku to Albania, która zrywa stosunki dyplomatyczne ze związkiem Radzieckim, zarzucając oczywiście zdrada zdradę ruchu robotniczego zbrodnie wobec socjalizmu i no cóż Sowieci odwołują wszystkich specjalistów staram się wywrzeć presję gospodarczą militarną czy troszkę coś podobnego to było 40 w tym roku jego sławi co ciekawe wstrzymano budowę Pałacu kultury nauki w Iranie, który właśnie związek radziecki dostępne znamy starał się przekazać jako dar oczywiście ten pałac będzie ukończony przez samych Albańczyków no może nie tak okazale jak planowali Sowieci, ale NWR Hodża też co istotne zdawał sobie sprawę, że mimo tego konfliktu ze związkiem Radzieckim właściwie jest mało realne zagrożenie agresji związku Radzieckiego trudno sobie wyobrażać, żeby Sowieci no oddalone o wiele set kilometrów to państwo albański zaatakowali, chociaż tutaj była też kwestia wspominany przeze mnie radzieckiej bazy wojskowej tych okrętów podwodnych które, choć działa groził, że ostrzegają, że zabiorą to, ale ostatecznie kończył się do starcia zbrojnego nie doszło i na kończył się na zerwaniu stosunków dyplomatycznych pomiędzy dotychczasowymi przyjaciół Archi FR chodzi o kolejnego wielkiego brata oczywiście będzie straszą imperializmem zarówno amerykańskim jak i Radzieckim, a potem także imperializmem chińskim, bo faktycznie tego zagrożenia może nie było teraz pan chce też o Chinach powiedzieć czy Chiny to za chwilkę, a możemy od razu możemy przejść do Chin, ponieważ tutaj idąc za ciosem wspominałem o tych problemach ze zbożem i tutaj Chiny no właśnie, kiedy trzeba było to te to zboże to problem mamy troszkę duża odległość pomiędzy Chinami a, a Albanią nawet to niebyły jakieś wielkie potrzeby i Chiny wspomagały natomiast czekały wtedy Denver, choć właśnie, kiedy ta rywalizacja jak związek radziecki Chiny miał wykrzykiwać, że naród albański może żywić się nawet trawą, ale nie sprzeda się do 30 srebrników daje rozpoczyna się współpraca z tym już trzeci wielkim bratem rozpoczyna się no cóż bardzo ciekawy bardzo ciekawy czas, kiedy to chodziarza twierdzi w latach sześćdziesiątych, że Albania i Chiny tworzą taki granitowy blok, o które rozbiją sobie głowę wszyscy nasi wrogowie i też bardzo ciekawe hasło, które wtedy, choć twierdzi, że ogłaszał, że nas Albańczyków i Chińczyków jest 900 000 000 to troszkę przypomina ten dowcip jak Mrówka szła ze słoniem czy mocno Mrówka mówi osłania słoniu, ale jesteśmy głośni, tak więc no tutaj to Albania Envera Hodży staram się pokazać mogą okazać siły natomiast co istotne Albania była wtedy nazywana chińskim lotniskowcem w Europie, bo możemy się zastanawiać po co Chinom jakiś niewielki kraj mający 20 kilka tysięcy kilometrów kwadratowych w Europie trzeba pamiętać o tym, że firmy przez długi czas były poza ONZ jednym z elementów współpracy z Chinami z pewnością była także kwestia tzw. rewolucji kulturalnej, kiedy to ONR, choć staram się starał się wprowadzić pewne wzorce z Chin, a pamiętajmy lata sześćdziesiąte to rewolucja kulturalna mało i pewne podobne elementy mamy Alba ma akcje anty biurokratyczny, kiedy tysiące urzędników są wysyłane na prowincję w celach edukacji mamy zlikwidowanie np. jako burżuazyjnego przy użytku resortu sprawiedliwości czy stopni wojskowych wargi, ale wydaje się, że w przeciwieństwie do Chin tam nie doprowadzono w Albanii oczywiście nie doprowadzono do zamknięcia tego procesu spod kontroli do nie doprowadzono do swego rodzaju anarchizacji państwo, a 1 też elementów tych nowych zmian rewolucji kulturowej była kwestia Religi walki Religi właściwie religiami to i islamem prawosławiem katolicyzmem i mamy w 1967 roku ogłoszenie, iż Alba Ania jest pierwszym ateistycznym państwem świata jak miał ogłosić NDR chodzi o religię to opium dla ludu i to były też jeden z elementów tej nowej drogi państwa albańskiego wspólnie z Chinami to, jeżeli chodzi o sytuację wewnętrzną państwa albańskiego chciałabym zapytać o 2 rzeczy, bo myślę, że one dobrze oddają naturę tego systemu, który stworzył Albanii Envera Hodży bunkry i o obozy Peter z Realem po swojej wizycie w Iranie w roku 1990 napisał tak symbolem kraju mógł być bunkier rozróżnić udałoby się co najmniej 3 typy najpopularniejsze przypomina wyglądem skandynawskie ciastko sam dla lub kijowskie Inglot maskującą czapą kwietnik jem setki widziałem z okien autobusu szeregami przycupnęła pod wnioskami na polach między wagonami albo też królują samotnie na dziedzińcu jakiegoś PGR-u boisku szkolnym większość zbudowana po wystąpieniu Albańscy układu Warszawskiego już się rozsypuje wiele prosperuje jednak jako schrony przed piechotą dnia i toalety jak rozumiem te bunkry nie ma, że było takie hasło właściwie bunkier dla każdej rodziny to były po to, żeby wzbudzać wśród mieszkańców Albanii strach przed jakąś inwazją właśnie amerykańską chińską radziecką, a może jeszcze ze strony marionetek Europy wschodniej i żeby tym strachem potem zarządzać oczywiście, że tak stoję dawałam doskonale w wielu państwach oblężona twierdza jesteśmy oblężeni jesteśmy takim mocarstwem i wszyscy nam zagrażają i partia komunistyczna już od lat czterdziestych mówiła o potrzebie rewolucyjnej czujności i nos w pewnym momencie Albańczycy no straszyli, że muszą być przygotowani do odparcia ataku układu Warszawskiego, a może na to ciągle mieliśmy jakieś zagrożenie z zewnątrz tzw. socjal imperialistów i granice państwa było otoczone zasiekami polami minowymi i mamy właśnie budowę setek tysięcy punktów są przeróżne dane mówiące o 450 do 700 000 to były czasami dla kilku osób to były większe to były pojedyncze co najgorsze pamiętajmy mówimy jednym z najbiedniejszych państw Europy wg niektórych szacunków cena wybudowania takiego 1 punktu to bogato tak jak koszt wybudowania mieszkania dla czteroosobowej rodziny tutaj wydawano olbrzymie pieniądze sam, choć miał się chwalić właśnie, że ten 1 bukiet przypada na 4 Albańczyków i to był swego rodzaju takiej znak firmowy pili tak naprawdę po latach dzisiaj czy od lat dziewięćdziesiątych Albańczycy mieli problem jak pozbyć się tych tych pozostałości po czasach Envera Hodży, gdzie robiono tam jakieś kioski sklepiki no młodzież spotykała się, aby spożywać różnego rodzaju napoje niekoniecznie wodę mineralną no jakieś mienie restauracji itd. tak więc te bunkry no były pewną mawiał obsesją Envera Hodży też dochodziło przecież do takich absurdalnych sytuacji wie np. wbijano w polach specjalne kolce, aby w razie czego uniemożliwić lądowanie imperialistycznych spadochroniarzy też na szpikulce mieli się wbijać spadochroniarze wroga, a więc to jest 1 w tych właśnie istotnych elementów bunkry natomiast pewnym elementem uzupełniającym to jest terror jest potrzeba trzymania za społeczeństwa albańskiego ciągle znajdujemy nowego wroga proszę zwrócić uwagę mieliśmy tych 3 wielkich na to już sojuszników, a potem wrogów wrogów tak to wszystkie te no zakończone nieporozumieniem przyjaźnie kończą się różnego rodzaju czystkami wśród najważniejszych ludzi w państwie partii armii taką komplikacją może być chociażby po tym pierwszym wielkim bracie Jugosławii to dobry człowiek nr 2 w państwie będący ministrem spraw wewnętrznych nazywane albańskim teorią, który był zwolennikiem bliskiego Sojuszu z Jugosławią, kiedy dochodzi do tego sporu i to Stalin, kiedy Albanii opowiada się po stronie związku Radzieckiego jest jeden z pierwszych procesów pokazowych przywódców partyjnych bloku wschodnim właśnie coachingowe połowa 1940 dziewiątego roku, ale kolejne rozstania to także eliminacja ważnych postaci związanych z funkcjonowaniem państwa Pańskiego np. w 1000 siedemdziesiątym czwartym roku, kiedy już mamy coraz gorsze relacje z Chinami jest oskarżona o zdradę i przygotowywanie zamachu stanu Profi nisko nastawiony minister obrony w luku i oczywiście wtedy za tym oskarżeniem mamy kolejne czystki, które dotknęły armię mamy rozstrzelanych wysokich oficerów mamy też wyeliminowanych biura politycznego kolejnych ważnych polityków, więc każdy ten każdy to zmiana jest związana z pewną wszystko i terror trwał właściwie przez wszystkie lata nie mamy dokładnej danych, ale spokojnie możemy powiedzieć o dziesiątkach tysięcy więźniów przez te lata dziesiątkach tysięcy ofiar i byli to często ludzie niewinni ludzie, których oskarżano najbardziej absurdalne rzeczy, a co ciekawe jedna z ostatnich czystek przeprowadzona w Albanii Envera Hodży te 1981 rok, kiedy w grudniu tegoż roku Mehmet 3 przez lata człowiek nr 2 w Albanii członek biura politycznego premier uczestnik wojny w Hiszpanii bardzo zasłużony dowódca w czasie wojny elitarnej pierwszej dywizji uderzeniowej, która wyzwoliła pijane on oficjalna wersja jest taka, że popełnia samobójstwo złośliwi twierdzili, że chciał 2× popełnić samobójstwo, ale o pierwszym razem nie było w domu i tak jak miało stwierdzić albański pisarz Ismail Kadare ta śmierć meta 3 tez ostatnia klasyczna zbrodnia pałacowa popełniona w świecie komunistycznym i to śmierci tego Mehmeta Ciechu no to jest znamienne coś co znamy np. wielkiej czystki w związku Radzieckim w latach trzydziestych prześladowania dotykają też najbliższych tego polityka żonę dzieci i braci i tak naprawdę dzisiaj nie wiemy, gdzie jak Maciek został pochowany, a też pewne podobieństwo do tego co robił Stalin w latach trzydziestych no kasował no pamięć o mecze w szachu znikał np. on w ze zdjęć przy skwerze, choć mówił pan panie doktorze o tym terrorze system obozów pracy więzień Albanii był największą w Europie od czasu drugiej wojny światowej, ale chciałbym zapytać jeszcze o inwigilację Małgorzata Rejmer w książce było to młodsze niż miód głosy komunistycznej Albanii pisze tak albańska służba bezpieczeństwa zwerbowała do współpracy ponad 200 000 obywateli Albańczycy do dziś dnia wierzą, że co czwarty obywatel donosił władze w kraju liczącą w latach siedemdziesiątych 2 000 000 mieszkańców są to porażające liczby porównywalne jedynie ze skalą zniewolenia w Korei północnej to co wszyscy donosili na wszystkich no niestety to był system, który zmuszał ludzi do uległości to był system, w którym nie było o specjalnie takich warunków jak my np. mieliśmy w Polsce tak, żeby powstała opozycja funkcjonująca no taką skalę chociażby Solidarność w ogóle możemy zapomnieć tutaj pamiętajmy, że właśnie działalność aparatu bezpieczeństwa była kluczowa i ta inwigilacja dotykała oczywiście każdego obywatela najważniejszych osób, ale też chociażby to był jeden z elementów konfliktu ze związkiem Radzieckim, kiedy inwigilowano i przedstawicieli i te dyplomatyczne związku Radzieckiego to też potem było oburzające dla Sowietów, jakim prawem nas, którzy tutaj, które będą pomagać nas inwigiluje się na szpiegów wiecie, ale też na chwilę jeszcze wracając do tego, o czym mówiłem, bo walki z kościołem proszę zwrócić uwagę tu mamy też ten terror wymierzony w przedstawicieli kościoła, gdzie ginie wielu duchownych chociażby są rozstrzeliwani księża są rozstrzeliwani ludzie za działalność religijną jak to miałem wchodzą powiedzieć oficjalnie buduje się moje panie modlitwami i to wszystko pokazuje jak NWR Hodża przez kilkadziesiąt lat pod ramą potrafił zapanować nad tymi ludźmi wprowadził rządy silnej ręki natomiast no cóż jak śpiewała mają tam nikt nie może przecież wiecznie trwać i również jego życie zakończy się w 1985 roku, chociaż no to też warto pamiętać, że był jednym z najdłużej panujących przywódców stalinowskich bloku wschodnim i no to z pewnością też, o czym mówił syn Mehmeta Ciechu, który przed chwilą mówiłem zabitym ojciec, który zginą tysiące 1001. roku marszałek miał stwierdzić że, gdyby do opisu rząd Pedra, choć użyć terminów medycznych to wówczas ten terror państwa albańskim samoizolacji kult przywódcy składałby się na diagnozę w postaci paranoiczna Mania prześladowca i Mania wielkości mówił pan panie dr. Hodża był jeden z najdłużej panujących tych sowieckich przywódców no i zmarł naturalnie także to też trzeba podkreślić 11kwietnia 81005. roku wskutek migotania komór miał wówczas 76 lat no oczywiście natychmiast po jego śmierci system zaczyna się rozpadać, a ta teoria, choć mamy przecież przecież wręcz, choć z, czyli nazwę na ten system który, choć stworzył nazwano nierealistyczny szalonym nieefektywnym i groteskowym inny sześciometrowy pomnik, choć w Tiranie zburzono 20lutego 90 tego pierwszego roku 2 miesiące po upadku komunizmu stutysięczny tłum ten pomnik obalił panie doktorze bardzo dziękuję za na rozmowę dr Sławomir Lucjan Szcześniak adiunkt w katedrze historii Polski świata po czterdziestym piątym roku Instytutu historii Uniwersytetu łódzkiego oraz centrum naukowo badawcze Uniwersytetu łódzkiego Bałkany na przełomie dwudziestego 2001. wieku był moim państwa gościem dziękuję rozmowa dziękuję ślicznie dobrano państwu dziękuję za wspólnie spędzony czas oczywiście zapraszam na powrót do przyszłości już za tydzień w każdy poniedziałek tuż po dwudziestej drugiej spokojnej nocy dobrych snów Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA