REKLAMA

Niemi świadkowie historii. Polacy w Auschwitz

Gościnnie: Nowa Europa Wschodnia
Data emisji:
2022-11-29 18:00
Czas trwania:
29:09 min.
Udostępnij:

Zginęło około połowy z ponad 140 tys. Polaków zarejestrowanych w obozie Auschwitz. Nie było jednego sposobu na przeżycie. Często o losie więźnia decydował przypadek. Pomimo terroru i śmiertelnego niebezpieczeństwa obozie działał ruch oporu. Oprócz ucieczek, do sukcesów konspiratorów należało zbieranie i przekazywanie na zewnątrz informacji o tym, co działo się w Auschwitz-Birkenau. Za porażki członkowie konspiracyjnych organizacji płacili cierpieniem i śmiercią.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wiadomo dość dokładnie również w Polskiej trafiły do Auschwitz, a to, dlatego że w przeciwieństwie do Żydów wszyscy właściwie, więc polscy byli w Auschwitz rejestrowali Piotr Sadkiewicz kierownik zespołu badań państwowego muzeum Auschwitz-Birkenau to za tymi, których przywieziono tutaj tylko łącznie egzekucję i pewną grupą więźniów, którzy trafili tutaj, oczekując rozprawy przed sądem doraźnym, a wszyscy pozostali więźniowie, czyli ponad 140 000 polscy zostali, Rozwiń » bo się w jaki sposób zarejestrowani w ogromnej większości otrzymali numery, które zostały wydatkowane na przedramieniu pośród nich jak szacujemy dziś koszty 10 ponad 70 000 więcej Polaków poniosło w Auschwitz śmierć jeżeli, więc się w innych obozach koncentracyjnych typu dawał mieli znacząco większą szansę przetrwanie to tutaj w Auschwitz już na etapie projektowania tysiące czterdziestym roku przewidziano, że powstanie pierwsza w historii niemieckich obozów koncentracyjnych krematorium stacjonarne, który będzie w stanie spalić w 1 piecu 100 zwłok dziennie przy czym od razu zarezerwowano w tym budynku miejsca na drugi taki pies wydaje się oczywiście liczbą niedużo w porównaniu z tym co działo się później w Auschwitz Birkenau, niemniej należy pamiętać, że to wielokrotnie przekraczało mieć średnią śmiertelność więźniów innych niemieckich obozach koncentracyjnych jego okres liczba ocalonych świadków szybko się zmniejsza w miarę upływu lat, jednakże pozostało po nich wiele przedmiotów, dzięki którym możemy nie tylko dowiedzieć jak wyglądało życie w obozie Auschwitz-Birkenau, ale także poznać losy poszczególnych więźniów czasem znanych z imienia nazwiska Agnieszka Sieradzka historyczka sztuki kuratorka zbiorów artystycznych muzeum Auschwitz-Birkenau pierwszym przedmiotem, który ma powiem będzie takie Arka wykonana w Auschwitz przez Bronisława Czecha i Pronit sław Czech był jednym z najwybitniejszych narciarzy polskich okresu międzywojennego był trzykrotnym olimpijczykiem kilku krotnym rekordzistą polskiej m.in. w skokach narciarskich, a w dodatku był uzdolniony artystycznie przywieziony został do Auschwitz już w pierwszym transporcie polskich więźniów politycznych 14czerwca 1940 roku i ponoć miał szansę zwolnienia z obozu w zamian za trenowanie kadry niemieckich skoczków, ale nie zgodził się NATO i zmarł 5czerwca 1944 roku po 4 latach spędzonych w obozie w tym samym roku na bakier KE uratowała życie człowieka zupełnie innej części Europy ogarniętej wojną ta barierka została wykonana z drewna dębowego wykopanego na placu apelowym w obozie Auschwitz Bronisław Czech wyrzeźbił ją dla współwięźniów Józefa Polaka, który pomagał mu pisać listy do rodziny w języku niemieckim jak wiadomo korespondencja, która wychodziła z Auschwitz na obozowych formularzach musiała być wyłącznie w języku niemieckim Czech tego języka nie znał, więc Józef Polak pochodzący ze Śląska pomagał mu je pisać i w zamian za to Bronek podarował mu prawdopodobnie na urodziny i małą drewnianą takie Arkę, która jest wyjątkowa ze względu na sygnaturę samego Bronka Czecha pojawia się ona na kilku jego pracach artystycznych to jest właśnie postać szkole skoczka narciarskiego utworzonego z liter nazwiska 3 na przedniej ściance tej niewielkiej, bo nie większej niż 9cm barierki znajduje się napis Auschwitz 1941 i znajdują się na niej również nie pierwsze litery imienia nazwiska Józefa Polaka i Józef Polak pieczołowicie tą ta barierka przechowywał przez cały swój okres pobytu w obozie, a nawet w 1944 roku udało mu się przekazać bratu poza obóz tak się złożyło, że jego brat został siłą wcielony do Wehrmachtu jak jako mieszkaniec Śląska i został wysłany na front w okolice Monte Cassino, gdzie wkrótce dostał się do niewoli i uratowała właśnie tak wielka, która pokazana przesłuchującym go żołnierzom polskiej armii jak się okazało byli to strzelcy podhalańscy Zakopanego potwierdziła jego słowa, że jest Polakiem siłą wcielony do Wehrmachtu, że ma brata, który przebywa w Auschwitz i na dowód tego pokazał to takie Arkę, a zakopiańczycy rozpoznali sygnaturę swojego mistrza, czyli Bronka Czecha i brat Józefa Polaka został uwolniony wstąpił później do armii polskiej, gdzie walczył do końca wojny, a po jej zakończeniu wrócił do Polski razem z tym ciemnym pudełeczka jem, który zwrócił właścicielowi i 1960 ósmy roku Józef Polak przekazał tym papierka do muzeum stoimy w pobliżu słynnej bramy wejściowej do obozu Auschwitz z napisem Arbeit macht kraj praca czyni wolnym obóz Auschwitz został założony z myślą o przetrzymywaniu w nich więźniów Polaków początkowo jedynie tymczasowa później od 1940 roku więcej od maja miał stać największym obozem koncentracyjnym wrzesień i specyficznie dziś byśmy powiedzieli dedykowanym 5 polskich, a od 1000 czterdziestego pierwszego roku, a zaczyna swego rodzaju priorytet jeśli chodzi o kierowanie do niej więźniów psy więzień w zarówno na terenie generalnego Gubernatorstwa jak ziem wcielonych do rzeszy sytuacja taka trwała więcej do wiosny 1922 roku, kiedy tą zdecydowaną większość więźniów Auschwitz stanowili Polacy i też śmiertelność u nich była bardzo wysoka oscylowała około około 50% są było wskaźnikiem znowu wielokrotnie wyższym niż przeciętna śmiertelność więźniów innych niemieckich obozów koncentracyjnych z czego to brało ono być może z generalnych wytycznych, które nie są dokładnie znane, ale dla załóg obozów koncentracyjnych i a w szczególności wydawało się oczywiste, że to Polacy są wrogami rzecz, że wśród nich znajdują się ludzie, którzy działali w ruchu oporu, tudzież jakieś tam powodów są uważani tylko za potencjalnych wrogów rzeszy są też ta brutalność okazywane wobec więźniów polskich była przeciętnie wyższa od traktowania, więc w innych obozach niemieckich co dawało w rezultacie znacznie wyższą śmiertelność po Bronisławie Ciechu mamy także dość dużą liczbę prac artystycznych, które wykonywał w czasie pobytu w obozie pracował najpierw stolarni później w specjalne komanda zwanym lager muzeum, czyli muzeum obozowym to było miejsce wyjątkowe jak na warunki obozów koncentracyjnych, ponieważ nie więźniowie tam m.in. wykonywali różne prace plastyczne na prywatne zlecenia esesmanów współwięźniowie Drąga Czecha, chcąc ochronić, chcąc zapewnić jak naj lżejszą pracę pod dachem postarali się, żeby trafił do tego pomaga Bronek Czech wykonał tam mnóstwo prac pokazujących góry jego ukochane Tatry m.in. mamy obraz olejny morskie oko wykonany właśnie przez Bronka w obozie większość tych prac nie zachowała się zostały wywiezione przez esesmanów tych prywatnych domów w głąb trzeciej rzeszy na pewno była szansa na uratowanie życia, ponieważ tak długo jak pracował w tym komandzie zachowywał zdrowie życie, a nie przy rynku przenosić się w ten swój świat gór, który ogromnie tęsknię, bez którego nie mógł żyć ale kiedy w lutym czterdziestego czwartego roku Niemcy zamknęli lager muzeum okazali się wynieść więźniom do innej pracy on po kilku miesiącach pod batem na zdrowiu i umiera poza szpitalu właśnie w czerwcu 1944 roku, kiedy ta barierka ratuje życie innemu Polakowi 500 kie WICZ opowiada o sposobach na przetrwanie w obozie Auschwitz nie istniał złoty środek gwarantujący przeżycie do grupy polskich więźniów, którzy przetrwali obóz należy zaliczyć system takich, którzy zostali stąd prędko zabrania to znaczy przeniesienie przeniesienie do innych obozów niemieckich w taki wielki transport w miały miejsce wiosną 10003003. roku poza tym byli więźniowie, którzy w miarę upływu czasu uzyskiwali status obozowych weteranów właśnie są ci, którym udało się przetrwać pierwszych transportów kierowanych tam jeszcze w latach 4041, którzy to po pierwsze, nauczyli się języka niemieckiego ani w spółkę w formie komunikatywny po drugie, wielu z nich trafiło do różnego rodzaju warsztatów obozowych, który był uważany w Auschwitz tzw. dobre komanda, czyli oczywiście ślusarz, który pracował warto w warsztacie Ślusarskim miał znacznie większe szanse na przeżycie niż jakiś więzień prostą łopaty kazano kopać fundamenty, zwłaszcza w zimie, kiedy taki więzień w warsztacie przy magazynie pracował pod dachem na relatywnie w dobrych warunkach no wreszcie niektórzy polscy więźniowie ocalali dzięki posiadanym kwalifikacjom już w specjalistycznym takiego jak np. lekarze jak jak sanitariusze w szpital obozowy itd. takie były sposoby przetrwania Auschwitz tutaj wśród relacji były większe jest oczywiście bardzo wiele innych motywów czy sposobów powodów, dla których można było będąc Polakiem można było obóz przetrwać w rodzaju mocna psychika a bo pomoc kolegów czy w udział w ruchu oporu tak dalej tak dalej, ale w ogromnej mierze tak naprawdę o przeżyciu oczywiste cytował po prostu przypadek po nawet więzi Polski, które czasowo w dobrym komendzie mógł w każdej chwili właściwie zachować na tyfus był formą zupełnie powszechne w obozie ja, bo prostu umrzeć, bo zginął zamordowany przez przez SS także ci, którzy przeżyli obóz w dużej mierze zawdzięczamy to właśnie temu szczęściu też momentowi, kiedy trafił do Auschwitz Bona przepaść 2003. roku sytuacja wierzę w polskich jednak uległa pewnej poprawie, ponieważ w trosce o zachowanie pewnego zasobu siły roboczej Heinrich Himmler wydał polecenie, żeby nowym więźniowie Aris, czyli dwudziestym Polacy mogli otrzymywać paczki żywnościowe z domu, których dochodziło do takiej sytuacji, kiedy to niektórzy więźniowie otrzymywali tak aż tak wiele, że nie byli, bo głodni a kiedy to pozostali więźniowie, którzy takich paczek nie otrzymywali musieli polegać dnia na zupie obozowej wreszcie była też spora grupa więźniów Polaków cywilów, którzy trafili tutaj fakt powstania Warszawskiego jak przeżyli Auschwitz, dlatego że byli tutaj większości stosunkowo krótko, bo dość prędko przenoszono ich do innych obozów koncentracyjnych, gdzie uwięzieni w oborze nie tylko walczyli o przeżycie, ale także tęsknili za domem za bliskimi dziś szukaj nie tylko kontaktów, ale także sposobu na pozostawienie najbliższym czegoś o sobie zupełnie wyjątkowo w swoim charakterze obiektem naszych zbiorach są bajki dla dzieci wykonywane przez więźniów obozu Auschwitz najczęściej polskich więźniów politycznych zatrudnionych w obozowym biurze budowlanym, gdzie m.in. wykonywano projekty architektoniczne obozu jeden z więźniów tego komanda znalazł w pobliżu magazynów Kanady kolorowe książeczki dla dzieci i przyniósł do biur tzw. Central Paula trunku więźniowie doskonale zdawali sobie sprawę, że banki należały do żydowskich dzieci zamordowanych w komorach gazowych i ten wstrząsy do odkrycie prawdopodobnie nasiliło ich tęsknotę za własnymi dziećmi i postanowili zrobić dla tych dzieci jakiś prezent, którym mogliby przekazać, który przypominał o ojcach i decydowali się wykonać bajki na podstawie tych ban bajek, które znaleźli na terenie Kanady więźniowie sami pisali walki sami Rust ilustrowała-li trzymali je książeczki, a później wysyłali różnymi najczęściej nielegalnymi drogami poza obóz ze swoich rodzin oczywiście korzystanie z materiałów biurowych niezgodne z ich celem ich przeznaczeniem groziło surowymi karami, jednakże tęsknota za dziećmi i pragnienie pozostawienia jakiegoś śladu po sobie były silniejsze niż tra na terenie obozu istniał także ruch oporu trudno sobie wyobrazić w jaki sposób mogli organizować się działacze członkowie w obliczu ciągłego zagrożenia terroru o tym, że ruch oporów wsi istniał, więc właściwie w ogóle nie wiedział to znaczy oni z obserwowały jakieś jego być może efekty w sensie takim, iż jakiś szczególnie brutalne kapo znikną pewne momencie obozu mógł zniknąć np. w ten sposób, iż trafił do szpitala zachowawczym jakąś banalną zupełnie choroby i po czym członkowie ruchu oporu lekarzy pielęgniarzy troszczył się o to, żeby z tego mleka z tego szpitala nie taki, a ponieważ szedł ewentualnie pracując w wydziale politycznym testem pracowali więźniowie można było doprowadzić do tego już taki więzień szczególnie brutalny kapo został wysłany do innego obozu jest to były takie dość widoczne efekty działalności grup ruchu oporu było Auschwitz kilka, z których najważniejsze to na wstępie konspiracja wojskowa wokół rotmistrza Pileckiego również innych oficerów na starszych stopniem, którzy w tej audycji również wtedy znajdowali, a później dość spora grupa działaczy związanych z partiami lewicowymi na czele wczasy Józefa Cyrankiewicza, który był znany z dość mocno wówczas działaczem PPS także te organizację ruchu oporu starały się przede wszystkim o zdobycie żywności dodatkowej i tutaj bezcenne kontakty z miejscową polską ludnością cywilną nie tylko chodzi tu o o ludzi formalnie byli członkami jakich organizacji konspiracyjnych ZWZ AK, ale często też po prostu ludzi dobrej woli, zwłaszcza kobiet które, kierując się współczucie chęć pomocy zbierały wśród swoich znajomych jakieś tam ziemniaki czy chleb to, żeby pozostawić w ustronnych miejscach tam 9 wypracują, żeby 90 z kolei mogli je ze sobą zabrać do obozu w 2 to i tak największe osiągnięcie obozowego ruchu oporu to zostanę Strumień informacji, które płyną z Auschwitz mówi do Warszawy do komendy głównej armii krajowej o tym co dzieje się z tobą w obozie podawano tam zarówno liczby zamordowanych jak i informacja najważniejszych zdarzeniach np. egzekucjach tak dalej tak dalej także dzięki temu i armii krajowej w rządzenie były dość na bieżąco informowany o tym co dzieje się fałszu sny wreszcie członkowie ruchu oporu wtedy, kiedy to było możliwe to znaczy, kiedy zaprzestano jakieś zupełnie brutalnych i dramatycznych depresji po ucieczkach więźnia obozu członkowie ruchu oporu właśnie zajmowali się organizowaniem takich ucieczek pomaganiem kolegów, którzy zamierzali obozu uciec tych ucieczek było jak warunki obozów koncentracyjnych z aut stosunkowo wiele i znowu no z przyczyn oczywistych, ponieważ Auschwitz był na ziemiach zam. przez Polaków kontakty, które były łatwiejsze i uciekinierzy mogli spodziewać się pomocy ze strony miejscowej ludności najwięcej spośród uciekinierów z OFE zaczną mniej tych, którzy podjęli taką próbę to właśnie to właśnie Polacy par nart świadczy na należał do ruchu oporu pozostawił po sobie małą książeczkę, która pozwala opowiedzieć jego niezwykłą historię bajeczki były produkowane seryjnie mamy 2 tytuły, które mamy w kilku egzemplarzach bajeczka o przygodach czarnego kurcząt KO oraz bajeczka o Zającu dzisiaj w ogródku więźniowie biura budowlanego narysowali te bajki napisali teksty i zrobili kalki tych bajek także nawet mniej utalentowani więźniowie mogli sobie przekalkulować taką bajeczkę i mamy kilkanaście egzemplarzy takich książeczek jedna z nich wykonana została przez członka obozowego ruchu oporu Bernarda Świerczyny gniewnego z najbardziej aktywnych ludzi konspiracji obozowej, który w grudniu 1944 roku został powieszony na placu apelowym w ostatni egzekucji w obozie Auschwitz ta bajka ma Bernat świadczenia jest też wyjątkowa, bo ona jest zrobiona z takich małych fotografii tej bajeczki te mają fotografie są klejone do tej książeczki dlatego jest taka miniaturowa i opowiada ona historię właśnie o zajączku, który został pozbawiony domu przez Wilka i bardzo chciał ten dom odzyskać, więc po kolei chodził do innych zwierząt prosił ich o pomoc w końcu dzięki pomocy przyjaciół domu odzyskuje no, więc oczywiście można się tutaj myśli również ukrytych treści ukrytego morału i dodatkowo jest wzmocniony dedykacją, która w skrócie mówi o tym synu pamiętaj, że najważniejsza jest odwaga Bernat zdecydował się wraz z innymi członkami podziemnej organizacji na brawurową ucieczkę samochodem ciężarowym niestety wskutek zdrady przy kupionego wcześniej kierowcę SS ucieczka zakończyła się tragicznie i kierowca zamiast wywieźć ich obozu zawiózł ich prosto pod blokiem Nasty blok śmierci w ciągu kilkutygodniowego śledztwa Bernat Świerczyna nikogo nie zdradził i swoimi zeznaniami nie przyczynił się do dalszych aresztowań niestety zginął w publicznej egzekucji 30grudnia 1944 roku bajeczka jednak, którą wykona dla swojego syna trafiła do adresata zupełnie wzruszający miejsc fakt, że Bernard Świerczyna nigdy tak naprawdę nie poznał swojego syna, ponieważ urodził się już wtedy jak ojciec został aresztowany i wywieziony do Auschwitz bajeczka, którą Bernard zrobił dla synka jest najmniejszą z tych wszystkich bajeczek, jakie posiadamy i posiada bardzo wyjątkową osobistą dedykację dla syna, w której mówi, że synu pamiętaj, że w życiu najważniejsza jest odwaga jak ta bajeczka trafiła do rodziny Bernarda Świerczyny wiem od samego synka już dorosłego Felicjana Świerczyny, który podczas 1 wizyty tutaj opowiadał mi, że wie to oczywiście opowieść mamy, bo wtedy maleńkim chłopcem, że pewnego dnia do drzwi zapukało esesman do drzwi domu mama otworzyła i no bardzo się przestraszyła, kiedy zobaczyła esesmana przed swoimi drzwiami, ale on wręcz czuje niemiecką książkę i odszedł bez słowa i okazało się, że w tej książce był to niemiecki słownik była był wydrążony otwór, a w tym otworze była ta maleńka bajeczka wykonana w Auschwitz przez tatę chłopca i po latach właśnie Felicja Świerczyna już jako dorosły mężczyzna przekazał tę bajeczkę o naszych zbiorów zdając sobie sprawę jak ważną historię ona opowiada członków ruchu oporu udawało się przekazywać na zewnątrz informacje na temat tego co dzieje się w Auschwitz-Birkenau wszelkie dane liczbowe pochodziły z 2 źródeł najważniejszych z nim to był wydział polityczny to takie gestapo obozowe tam pasowało bardzo wielu więźniów, którzy mieli dostęp do jakiś statystyk, zwłaszcza Stanów obozu i te wejdą ci w tym zakresie były to bardzo precyzyjne tam z różniły się kilka procent zazwyczaj od od rzeczywistych natomiast więźniowie nie mieli z kolei dostępu do informacji tyczących skali zagłady, czyli nie byli w stanie oszacować ilu ludzi zostało zamordowanych Żydów przede wszystkim w komorach gazowych, bo za takie dokumenty nie mieli dostępu zresztą takie dokumenty niemalże nie zachowały i przypuszczalnie one były niszczone z systematycznie pewien czas po to, żeby nie pozostawiać żadnych śladów, a także tutaj mogli się jedynie konspiratorzy opierać na jakich szacunkach jakieś jakich wieściach, które pochodziły zbiórkę tutaj istniał pewien problem, ponieważ tak naprawdę to większość Polaków zaangażowanych w konspiracji w obozie znajdowało się tutaj w Auschwitz 1 i stąd ten przepływ informacji ZBiLK kanał był dość mocno utrudniony, zwłaszcza w początkowym okresie istnienia obozu Birkenau, kiedy widać, że te informacje są bardzo niedokładnie nieprecyzyjne wręcz bałamutne prawidłowe były opisy generalnie zdarzeń pewnych procedur, bo samego kształtu obozu jego topografii tak dalej natomiast jak wielu takich materiałach to dane dotyczące dat liczb one tutaj muszą być weryfikowane w początkowym okresie funkcjonowania obozu na sposób organizacji konspiracji polskiej tutaj ukłon w stronę rotmistrza Pileckiego okazał się moim zdaniem bardzo skuteczne, bo liczba aresztowań 9 wydawców, których gestapo obozowe miało rozeznania ich działalność ruchu portu był bardzo niewielki tak działo się właściwie do 30400 trzeciego roku na początku, kiedy tego roku, kiedy większa grupa oczywiście konspiratorów rozpoznane i strat tracona to wynikało z bardzo prostych metod pewnego stopnia skutecznych stosowanych przez gestapo obozowe, czyli osób brutalnych przesłuchań połączonych z torturami w końcu musiało się tak zdarzyć, że któryś z praw przesłuchiwanych chcą zachować swoje życie no wydał swoich kolegów i tedy to takie śledztwo zatacza coraz szersze kręgi i było możliwe rzeczywiście aresztowanie znaczące grupy przywódców podziemia obozowego w tym czasie także, a jest to jednak mimo wszystko świadectwo i ducha i chęci podjęcia walki z okupantem, ponieważ w dużej mierze to byli ludzie, których pozycja w obozie była no w miarę jak na Auschwitz zapowie bezpieczne co właśnie to byli więźniowie, którzy pracowali w jakiś dobry komanda podda tak duży przetrwali najgorsze pierwszy okres istnienia obozu i teoretycznie mogliby robić dalej nic oznaczenia angażować się w nic niebezpiecznego pomimo to przecież członków ruchu oporu było tożsame z ze wskazaniem takiego większe śmieć nie było tego żadne wątpliwości, że po serii tortu przesłuchań, tak więc ostatecznie zostanie zabity jeśli udowodni mu się, że będzie przez podejmowane jego członkostwo ruchu oporu, a pomimo to byli ludzie, którzy postanowili robić coś bardzo istotne dla nich był np. do kwestii przygotowania obozu jako takiego jako całości więźniów do sytuacji, w której wszyscy byli właśnie przekonanie żona pewnego dnia nadejdzie to znaczy w momencie, kiedy do obozu będą zbliżały się, jakie wojska alianckie to istniało powszechne przekonanie, że zostanie podejmą próbę likwidacji osób wymordowania wszystkich więź jako świadków zbrodni w związku z tym stworzono tutaj takie zręby jakiejś organizacji takich kwestii wojskowy po to, żeby w ostatecznym momencie w stanie stawić ob powstanie w Auschwitz niewybuch natomiast do sukcesów ruchu oporu zaliczyć należy nie tylko udane ucieczki, ale także informacje zebrane i przekazania na zewnątrz na temat funkcjonowania obozu podziw szacunek budzi już sam fakt, iż więźniowie walczący o przeżycie znajdowali w sobie odwagę siłę w jakikolwiek sposób stawić opór trzeciej rzeszy nawet na terenie obozu koncentracyjnego Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE: NOWA EUROPA WSCHODNIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Więcej niż na antenie! Teraz TOK FM Premium 30% taniej: podcastowe produkcje oryginalne, Radio TOK FM bez reklam i podcasty z audycji. Nie zwlekaj i słuchaj wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA