REKLAMA

Walka o równouprawnienie czarnych Amerykanów. Jak się zaczęła i na ile została wygrana?

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2022-12-01 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:55 min.
Udostępnij:

1 grudnia 1955 r. afroamerykańska działaczka na rzecz praw człowieka Rosa Parks została aresztowana. Wszystko dlatego, że nie ustąpiła w autobusie miejsca białemu mężczyźnie. Jej sprzeciw okazał się jednym z ważniejszych wydarzeń w historii USA w walce czarnych Amerykanów o równouprawnienie. Dziś przypominamy tę historię i sprawdzamy, na ile Stany Zjednoczone są obecnie równe dla wszystkich swoich obywateli

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór w czwartek 1grudnia tego dnia, tyle że w 1955 roku do autobusu Miejskiego w amerykańskim mieście Montgomery w stanie Alabama siadła 40 dwuletnia Rosa Parks, która wracała do domu po ciężkim dniu pracy w domu towarowe usiadła na tylnych miejscach dla czarnych po chwili zabrakło miejsc w strefie dla białych i kierowca zgodnie zobowiązującym prawem nakazał czarnoskórym pasażerom stać i zwolnić swoje miejsca troje wstało, a działająca od lat w Narodowym Rozwiń » stowarzyszeniu na rzecz praw ludzi kolorowych Roza pomyślała sobie dość nie ustąpi już je wtedy kierowca wezwał policję, która aresztowała panią Parks i odstawiła na posterunek odciski palców areszt standard w ramach prawa do 1 telefonu zadzwoniła do męża Raymonda też działacza ruchu praw człowieka wieść o zdarzeniu szybko się rozeszła udało się załatwić kaucję i Roza park wróciła do tam pojawił się niejaki Edgar danie NIK są lokalny lider Narodowego stowarzyszenia na rzecz praw ludzi kolorowych i zaczął przekonywać małżeństwo Parsów by jakoś wykorzystać to głośne już miasteczku zdarzenie do zainicjowania jakiejś szerszej formy protestu punktu wobec rasistowskich przepisów w komunikacji, a może nie tylko w komunikacji już 5grudnia czarna ludność Montgomery rozpoczęła bojkot Miejskiego przedsiębiorstwa autobusowego, a całą akcję koordynował młody pastor kościoła baptystów przy Dexter dawni niejaki Martin Luther King junior tak to niepozorne zdarzenie, a jak się potem okazało wcale nie pierwsze, bo przed panią park już inne kobiety odmawiały ustąpienia miejsca w autobusie, ale sprawy nie nagłośniono stało się początkiem wielkiej batalii o pełnię praw obywateli Stanów zjednoczonych od tej historii politycznym tle i finale w połowie lat sześćdziesiątych opowie nam dr Marcin Petelski z Instytutu amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego właśnie powiedziałem finale w połowie lat sześćdziesiątych tymczasem jest bardzo dużo dowodów, że nawet jeśli pojawiły się formalne rozwiązania odpowiednie przepisy prawa nawet o randze konstytucyjnej to rzeczywistego finału nie ma do dziś czasem z dużą gwałtownością wraca pytanie o równość prawną społeczną edukacyjną mieszkańców Stanów zjednoczonych, czego jednym z ostatnich przykładów była fala protestów po śmierci Georga Floyda jego śmierć po przymuszeniu przez policjanta oglądał cały świat, a siła tego przekazu doprowadziła do zamieszek na taką skalę, że prezydent Donald Trump rozważał wysłanie wojska przeciwko demonstrantom takie zdarzenia prowadzą czasem do skrajności w drugą stronę rok temu głośno było tzw. krytycznej teorii ras, której zwolennicy nawoływali do rasowego przebudzenia Afroamerykanów czołowy popularyzator teorii i bram x k Indii napisał, że jedynym remedium na rasistowską dyskryminację jest anty rasistowska dyskryminacja, a jedynym środkiem przeciw minionej dyskryminacji jest obecna dyskryminacja w domyśle skierowana przeciw białym przestrzegł także Afroamerykanów, że integracja z białymi zagraża ich kulturowej tożsamości niezbędnej do walki z rasizmem o prawach człowieka w stanach Zjednoczonych dzisiaj i pomysłach na rozwiązywanie istniejących napięć bowiem Bartosz Węglarczyk redaktor naczelny Onet PL tak oto przedstawia się czwartkowy odcinek cyklu poświęcony jak zawsze w historii świata z odniesieniami do dzisiaj zaprasza Maciej Zakrocki przedstawia jest już z nami nasz pierwszy gość dr Marcin Petelski Instytut amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego dobry wieczór dobry wieczór właśnie historia mówi że, że to nie był pierwszy przypadek, że takie osoby nam też kobiety, które odmawiały wstania zwolnienia miejsca z tej sekcji dla kolorowych było już były już więcej i w związku z tym radzić pytanie czy to jest także taki przypadek czyni jakieś osoby bohaterkę i ona przychodzi do historii co takiego było specyficznego jeśli chodzi o może miasteczko Montgomery w stanie Alabama albo może samą rosé park, że akurat ten przypadek no właśnie stał się początkiem tego wielkiego społecznego ruch to jest także po drugiej wojny światowej te emocje związane z desek negacji czy oczekiwaniem do segregacji one się w stanach Zjednoczonych wzmogły przypomnijmy, że segregacja została usankcjonowana przez Sąd Najwyższy dotyczyła szkolnictwa już pod koniec dziewiętnastego wieku na zasadzie takiej oto, że uczniowie uzyskują tę samą edukację przy czym uzyskują oddzielnie, ale tym Sąd Najwyższy pod koniec dziewiętnastego wieku stanął na stanowisku, że w stanach Zjednoczonych tak naprawdę mamy do czynienia z dyskryminacją żadnej grupy mamy jedynie do czynienia z oddzielnym uzyskiwaniem jakiejś konkretnej usługi w tym wypadku chodziło o szkolnictwo oczywiście rozciągały się na wszystkie inne obszary prawda wszakże jest taka, że oczywiście miejsc, w których Czarni Amerykanie nie mogli uzyskiwać tej samej jakości usług tej samej edukacji i czy toczyła się sprowadza wszystko do tego iż, iż oni byli w istocie rzeczy dyskryminowani druga wojna światowa stanowiła w dużej mierze przełom, choć proces należy narastały wcześniej lekko druga wojna to jest kwestia udziału np. czarnych żołnierzy wojsk, ale była pierwszym miejscem, gdzie przeprowadzano segregację Stanach Zjednoczonych ne później ten proces, który już właściwie się po drugiej wojnie rozpoczął on no oczywiście natrafił na silny opór ze strony społeczeństwa amerykańskiego pan słusznie wskazuje na to że, że mamy do czynienia z sytuacją, w której czyn dokonany przez Rosę Parks wyzwolił szerszy proces, ponieważ wyzwolić sprowokował organizację afroamerykańską do przeprowadzenia bojkotu komunikacji miejskiej w Montgomery rzecz polega na tym, że głównymi użytkownikami tej komunikacji miejskiej byli właśnie Czarni Amerykanie dlatego ten bojkot był odczuwalny rzecz też inna, że działacze na rzecz praw obywatelskich uważali, że jest to szansa na wykorzystanie tego incydentu po to, aby wstrząsnąć opinią publiczną i na 1 aspekt chciałbym w tym kontekście zwrócić uwagę 8 pojawia w latach pięćdziesiątych, ale tak naprawdę istotnym stopniu wpłynie na rzeczywistość społeczną w latach sześćdziesiątych, dlatego że przypomnijmy, iż mówimy o okresie zimnej wojny był to okres, kiedy stany Zjednoczone rywalizowały, zwłaszcza lat pięćdziesiątych sześćdziesiątych w warunkach dekolonizacji rywalizowały o serca umysły ludów trzeciego świata one rzucały kolonializm i trudno było doprawdy trudno było rywalizować ze związkiem Radzieckim, którego ideologia oparta była na równości rasowej wolności od ksenofobii oczywiście miało się czasami nijak do rzeczywistości, ale taka była teologia jest trudno rywalizować o Afrykę Azję w sytuacji, kiedy mniejszość czarna w stanach Zjednoczonych była traktowana jak obywatel drugiej kategorii to wie wszystko kumulowały właśnie w tym okresie na od połowy lat pięćdziesiątych w latach następnych myślę, że też to jest sprawa czasami pewnej osobowości, bo starałem się znaleźć sporo takich wspomnień Rozbark i ponad tę scenkę w autobusie opisuje właśnie taki sposób, że kiedy ten ten kierowca James Blake no właśnie powiedział, że ona ma ustąpić zwolnić te te miejsca i ona mówi miałam już dosyć podporządkowywania się białym i to oczywiście no prosta reakcja, ale potem czytając jej wspomnienia z dzieciństwa zacząłem sobie układać to pewną całość że, że to jest po prostu konsekwencja właściwie tego jak i jak wyglądało całe życie ona ona głównie na początku kształcone w domu przez matkę, która zresztą chyba ta była nauczycielką w pobliskiej szkole po pomagał w pracy na farmie i tu jest taki fragment życie na farmie nie było jednak idylliczne ku Klux Klan był ciągłym zagrożeniem tak fali umorzeń ski kościoły szkoły, dokonując głos, zabijając czarne rodziny dziadek grozy często czuwał w nocy z karabinem w dłoni czekając na tłum brutalnych białych mężczyzn okna drzwi domu były zabite deskami rodzina często dołączała do do tej rodziny owdowiała ciotka Ross nocy uważane były za szczególnie niebezpieczne dzieci musiały kłaść się do łóżka w ubraniach, aby były gotowe na ewentualną ucieczkę od pisze się żyje właściwie codziennie w takiej atmosferze no to to łatwiej wyobrazić co się wczoraj w momencie wino nie no dosyć prawda bowiem oczywiście rację panie redaktorze ten wątek, który ona podejmuje i aktu, który pan przywołał on związany z funkcjonowaniem w przestrzeni tych Stanów południa takiej presji ze strony białych nabyć Czarni, którzy wprawdzie uzyskali powiedzmy pełne obywatelstwo w wyniku wojny secesyjnej oni nadal pozostali obywatelami drugiej kategorii i też takie zjawisko opisywane w literaturze, zwłaszcza socjologicznej, które dotyczy kwestii związanych z takim takim taką próbą powstrzymania mniejszości przed odzysk przez uzyskanie pełni praw na tym polegał ten problem czy problem to zjawisko, które miał miejsce w stanach Zjednoczonych, gdybyśmy spojrzeli na tę scenę z lat pięćdziesiątych sześćdziesiątych, kiedy ci Czarni aktywiści są atakowani przez policję szczuć psami traktowanie armatkami wodnymi to, o czym to jest jeden z tych aspektów czy ta większość działa na rzecz powstrzymania procesu emancypacji boi, że 1 rzecz to uzyskać formalnie prawo, a druga rzecz to rzeczywiście wyemancypowana, jakbyśmy spojrzeli np. na statystyki udziału w czarnych obywateli Stanów zjednoczonych Afroamerykanów w wyborach w USA to zobaczylibyśmy jak niski to był udział w okresie dolat powiedzmy sześćdziesiątych siedemdziesiątych dopiero latach sześćdziesiątych odpowiednie ustawodawstwo spowoduje, że Czarni zaczną brać udział wyborach będą wpisywani na listy akurat mam tutaj takie ciekawe dane dotyczące tej frekwencji wyborczej w misji i i frekwencja wśród czarnych mieszkańców 60 tym czwartym roku wynosiła 6%, a sześćdziesiątym dziewiątym 59 tak to pokazuje właśnie ta zmiana prawa dotyczącego może udziału w wyborach wpłynęła na na na tę frekwencję wyborczą władze miały różne możliwości dotyczące ograniczania pisania na listy wyborców to był problem, z którym zmagali się Czarni obywatele USA rzecz w tym, że po prostu nie byli na listach, więc przystępować do głosowania Jan zwrócił uwagę na jeszcze 1 aspekt to znaczy panowało takie przeświadczenie właśnie na południu, że właściwie nie braliśmy w tym udziału to znaczy to nie jest nasza rzeczywistość my chodzimy na wybory my żyjemy swoim życiem biali starali się biali na południu ci, którzy właśnie takie podejście do kwestii miejsca czarnych starali się utrzymywać tę rzeczywistość i na tym polegał manifest Rosy Parks jeśli można tak powiedzieć, że ona rzuca w sposób otwarty wyzwanie to jest decyzja tak jak pan tutaj przed przywary ten cytat ona nie chce dłużej być obywatelką drugiej kategorii w związku z tym rzuca wyzwanie systemowi w ten sposób staje się twarzą i ruchu bojkotu, ale w komunikacji miejskiej jest tylko 1 element pamiętajmy, że ten ta rzeczywistość segregacja dotyczyła wszystkich przestrzeni publicznej właściwie w stanach Zjednoczonych na tym polegał ten ten gest rosé i ta noc park i ten proces, który w, których ten gest wpisuje ja nie wiem czy jak powiedział, że ona uruchamia szersze procesy w Stanach Zjednoczonych powiedzmy, że są takie punkty, które szczególnie oświetlają ten ten proces walki Afroamerykanów pełnię praw obywatelskich pełni praw obywatelskich Stanach Zjednoczonych to jest właśnie nie gest Ross park to są działania w ramach CEED Institute te oku te sytuacje, kiedy Czarni okupowali miejsca dla nich zakazano chodzi np. do sytuacji siadali w takich miejscach byli tam sam pan wyprasza ani sposób taki ordynarny, po czym do ci biali czasami obsługa restauracji zachowa się w ten sposób, że tam po Szatan ich polewano keczupem dochodziło do przemocy fizycznej jeśli to była taka przemoc to do to jest to obrzydliwe, ale nie Nigela faktycznie się w tej opowieści, bo pamiętajmy, że w stanach Zjednoczonych w toku tych w tej walki oprawa obywatelskie Afroamerykanów dochodziło także do zbrodni na tle na tle politycznym zresztą można powiedzieć także stany Zjednoczone to jest taki kraj, w którym mniejszość jeśli upomina się o swoje prawa upomina się, uderzając w 100 pan przywołuje lata 50 można by prześcignąć lat dla 60, kiedy to miało taki dramatyczny wymiar to nie jest tak, że tak się zawsze negocjuje prawda tam oczywiście jeśli przyjąć koncepcję Martina Luthera Kinga, który przecież wtedy zaczyna swoją wielką karierę czy czy aktywność nowych jednostek organizatorów tego bojkotu transportu właśnie tak mogła rodzenie tak jest tak nie było w tym przemocy prawda nie było też defensywy takie domy głośno artykułuje swoje żądania i nie prosimy o to, żeby uznać nas w naszej tożsamości w naszych oczekiwaniach my tego żądamy od od no większość ci od władz federalnych od władz stanowych od naszych białych współobywateli i tak odpowiada no był jednym z tych, którzy wokół tej tego bojkotu Montgomery rozwijają swoją swoją działalność Nero wcześniej przecież będzie historia była historia Little rock prawda dotycząca segregacji szkolnictwie i ja bym tylko jeszcze wrócił do tego wątku, który pan trochę poruszyła się wydaje, że to jest ciekawe, żeby to jakoś jasno wyjaśnić, bo kiedyś przywołujemy czas wojny secesyjnej właśnie decyzję prezydenta Lincolna koniec z niewolnictwem prawda i właściwe wszystko jest jest załatwione, a jednocześnie właśnie jeszcze tych po 100 lat później mamy to co mamy tutaj chociażby w przypadku tej historii Ross park mówi się obowiązującym wtedy takim prawie Jima kroiła i jak mogło co to było za prawo jak mu jak można było z 1 strony no właśnie uwolnić ludzi, a jednocześnie nawet 100 lat później tworzyć prawo, które de facto tych ludzi segregował to były tak się określa prawa, które był ustanawiany w stanach Zjednoczonych po wojnie secesyjnej po uzyskaniu przez stany Zjednoczone stany Zjednoczone przez czarnych wolności, bo tutaj chodziło o to, a które wprowadzały segregację rasową w USA i właśnie na tym cała rzecz polega to znaczy, że wprawdzie Czarni uzyskali prawo do bycia obywatelem wolnym ale dla południa zrobiono wszystko, żeby im odmówić korzystania z praw obywatelskich jest takie pojęcie przy okazji może tutaj przywołajmy rekonstrukcja Otóż po wojnie secesyjnej Północna jako narzuciła południu przyjęcie zasady emancypacji uwolnienia czarnoskórych Amerykanów przy czym południe do mu musiał schudnąć kark wobec tej tej narzuconej przez Unię przez zwycięską północ regulacji prawnej, ale jednocześnie wprowadzono nowe prawa określanym mianem praw Jima koła, które miały zapewnić białym hegemonię w społeczeństwie na jedno, że zwrócił uwagę, bo cały czas koncentrujemy się tym południa amerykańskim to nie jest tak, że północ była wolna od rasizmu rasizm był cechą charakterystyczną Stanów zjednoczonych w tamtej epoce i taka przemoc na tle rasowym niechęć do lasu Lecha wezwała także północ to jest także były grupy kręgi powiedzmy społeczeństw amerykańskim, które był przejęty tą ideą równości praw obywatelskich, ale tak taka idea, że Czarni są pełnoprawnymi obywatelami ona się nos z PiS ma na sobie z dopiero znajdowała prawo obywatelstwa świadomości takiego ogółu społeczeństwa amerykańskiego to to Amerykanie byli społeczeństwem rasowym jak powiedział, że Amerykanie są społeczeństwem rasowym to nie jest problem czy Tety w tej chwili ona inny wymiar wojskowy wcześnie w stanach Zjednoczonych Czarni zaczęli walczyć o zmianę tych praw do najgłośniejszych organizacji, które zajęły się taką działalnością to była taka takie stowarzyszenia nazwał naszą SL z mniejszym fobie Etna jest do Kala Pippo, czyli narodowe Stowarzyszenie na rzecz postępu to właśnie dla rozlać dodam do tego należało tak była sekretarką lokalnego oddziału tak i ścierały się jeszcze no powiedzmy początku dwudziestego wieku takie różne koncepcje jak walczyć o swoje miejsce społeczeństw chyba część czarnych Amerykanów, którzy uważali to my musimy być to dobrze w tym co robimy to znaczy musimy być dobrymi rzemieślnikami dobrymi pracownikami ne tak, żeby biali wreszcie uznali, że my jesteśmy pełnoprawnymi członkami tego społeczeństwa, a drugi nurt ja bym przypisał temu stowarzyszeniu, które właśnie przywołaliśmy tutaj raczej raczej stanowisko właśnie reprezentujące ten zaczyn my upominamy się o swoje miejsce i nie prosimy o uznanie w tym miejscu zamierzamy udowadniać, że jesteśmy pełnoprawnymi obywatelami bez takich samych obywateli jak biali my tylko musimy znaleźć się musimy zażądać odpowiedni sposób uznania tego faktu to co było jedną ze strategii tego stowarzyszenia czy może warto wspomnieć to 1 próba znalezienia języka z elitą społeczną, bo to co co w przekonaniu także działaczy stowarzyszenia i innych działaczy afroamerykańskich w tym okresie mogło być problemem to była to był fakt, że na nie było działaczy czarnych, którzy mogliby na tym poziomie elit społecznych przemówić do białych elit społecznych i wymusić przekonać wymusić zmianę postaw na ten ruch niezależnie od tych z Time strategii przyjmowanych porzucanych przyszłości 8 w po drugiej wojny światowej uzewnętrznić lat w latach pięćdziesiątych właśnie taki sposób, że nie chodzi elita społeczna tylko właśnie krawcowa Roza PAX po prostu nie ustąpi miejsca to uruchomi taką falę sprzeciwu społecznego do środka właśnie powiedzmy, bo ta fala oczywiście trwa jakiś czas i tu jest kilka kolejnych elementów pan o tym wspomniał że, że ta cała droga właśnie ma czasami bardzo dramatyczne momenty, żeby wspomnieć 7marca 60 tego piątego roku i marsz Selmy do Montgomery brutalnie właśnie zaatakowany przez przez policję i obrazy tych pobitych zakrwawionych ratujących życie ludzi na pewno pokazywane już wtedy przez ogólnokrajową telewizję zrobił zrobił wiele no co oczywiście skutkuje pod uchwaleniem w tym samym 60 piątym roku właśnie ustawy o prawach wyborczych no i znał właśnie tak może trochę błędów ją już nasze spotkanie nie mamy jeszcze 5 minut wrócę do tego pytania no, dlaczego dopiero w sześćdziesiątym piątym roku, więc znowu 10 lat po po historii zrozum palce raptem jest ustawa o prawach do głosowania no to jest coś trwałego to musielibyśmy wejrzeć w kwestie gry politycznej samych Stanach Zjednoczonych jak byśmy sobie zadali teraz to mi jako możliwość by spojrzeć na mapy wyborcze w USA zauważyli byśmy, że południe głosowało kadencji Demokratów północ na Republikanów zupełnie inaczej niż dzisiaj i właśnie, jakby decyzją prezydent ów demokratycznych tradycji Demokratycznej Kennedy ego Johnsona krew rządzi w latach 6163, a po jego śmierci władzę objęli Johnson partia demokratyczna jednak przyjęła kwestię praw obywatelskich w ramach agendy wcześniej ta o była kwestia obawy i Eisenhower rządził przed Kenneth dba o kwestia pewnej obawy, że postawienie na ostrzu noża tej kwestii praw obywatelskich spowoduje sprzeciw wyborców to jest kwestia kalkulacji politycznej wiem, że możemy tutaj świata pełnego oburzenia moralnego, ale Eisenhower jak 50 czwartym roku doszło do wydarzeń Little rock, kiedy i, kiedy nie dopuszczano uczniów czarnoskórych do szkoły i on wysłał tam dywizję powietrznodesantową i przemówił do narodu powiedział, dlaczego to zrobi to nie wskazywał na moralną i trzeba, że nie inaczej ujmuje nie akcentował moralnego wymiaru tych wydarzeń odpowiedział Sąd Najwyższy zdecydował, że segregacja niezgodna z konstytucją, a te ze Stanów zjednoczonych jest zobowiązany do realizowania do troski o praworządność realizowania orzeczeń Sądu Najwyższego tak to jest właśnie ten ta kwestia myślę, że no jak na to nie patrzeć jest to jest to jednak problem kalkulacji politycznej obawy przed tym, że wyborcy i nowy powiedzą niejako ten mandat swoim dotychczasowym reprezentantom tak się przecież Demokratami stało wystarczy właśnie spojrzeć na mapę wyborczą Ameryki, której kolory dziś wyglądają zupełnie inaczej niż przed latami 60 i demokracji za to zapłacić na te był świadomy wybór, choć z drugiej strony rzeczywiście trudno chyba było to utrzymywać prawda no bo o 100 lat do zniesienia niewolnictwa 10 lat od rozpoczęcia tej wielkiej akcji, którą kojarzymy właśnie zrozum park na początku, ale potem właśnie są działalnością Martina Luthera Kinga trudno w państwie, które ma do tych sztandarach tyle wolności demokracji równości no no utrzymywać tę sytuację no to jest coś niebywałego nie to byłby to był to był mechanizm to było nie do utrzymania dłuższą metę, ale ja właściwie jak spojrzy na jakieś grupy to czy jest tak liczna grupa afro Amerykanie czy mniejsze liczebnie grup i inne mniejszości, które upomniały się swoich latach sześćdziesiątych też zawsze odbywał w stanach Zjednoczonych warunkach konfrontacji ta biała większość Whyte anglosaski protestant, która uważa, że oni są solą ziemi do broniła dość rozpaczliwie momentami swojej uprzywilejowanej pozycji i to był proces no można powiedzieć naturalny choć, choć oczywiście tej osi musiał tak skończyć tak zniesieniu niewolnictwa to też musiało tak skończyć rzadko nie odbyło się bezboleśnie i takie procesy historyczne jak możemy obserwować przeszłości nigdy odbywają się bezboleśnie no niestety naj wzoru jest to, że nawet jak coś wydaje się, że się skończyło to po potem się okazuje że, że nie do końca nawet urządzać na części i raz na zawsze przy kolejnej części audycji bardzo dziękuję dr Marcin Petelski Instytut amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego był naszym pierwszym gościem dziękuję bardzo, dziękuję bardzo Maciej Zakrocki przedstawia, a teraz jest z nami Bartosz Węglarczyk redaktor naczelny Onet PL dobry wieczór czy dobre chciałem zacząć od takiego pytania czy w ogóle, bo w zależności od tego jakich autorów się czyta czy rzeczywiście jest tak, że mamy dalej do czynienia z jakąś formą rasizmu w stanach Zjednoczonych biorąc pod uwagę no takie dane jak nie wiem dostęp do edukacji poziom życia dochód na rodzinę i tak dale i oczywiście, że tak naturalnie mamy do czynienia z różnymi formami rasizmu i to są wszystko pozostałości z amerykańskiej historii bardzo wiele się tam zmienia na lepsze, czego chyba największym symbolem było wybór Baracka Obamy na prezydenta oczywiście ten rasizm jest nieco dziś powszechne no ale nie częstej można go na różnych poziomach czy kulturowym na czynach gospodarczym społecznym poziomie zobaczyć w zasadzie każdego dnia absolutnie tak mamy teraz do czynienia np. z dyskusją o tym czy Sąd Najwyższy USA powinien się zająć zajmie się na pewno akcje afirmatywne ono gwarantuje, że to wywoła bardzo burzliwa dyskusja również niestety odcieniach rasistowskich to tylko właśnie zawsze takie pytanie czy czy niektóre zdarzenia, z którymi mamy do czynienia nie powodują sytuacji, w której część przynajmniej czy mieszkańców Stanów zjednoczonych czy osób, które to z zewnątrz obserwują uważają, że od wielu lat mamy do czynienia z pewną nadwrażliwością głównie społeczności afroamerykańskiej to widzimy na filmach fabularnych prawda kiedy, kiedy bohaterowie np. mówią właśnie czy do białego policjanta czy w ogóle do osoby białe były na co nie podobać także czarny jestem tak tak jakby tak, jakby też ta społeczność z oczywistych i zrozumiałych powodów krzywdy przez wieki oczekuje jednak jakiegoś też specjalnego traktowania czy ja tego chyba nie nazwał specjalnym traktowaniem ta społeczność oczekuje, że ta druga druga część społeczności amerykańskiej, czyli biała społeczność jednak będzie coś robić w celu zmniejszenia tych różnic, które są pomiędzy tymi społecznościami dzisiaj mając do wyboru czy drużyn mieli taki wyborczy, lecz urodzić się osobą o czarnym kolorze skóry czy białym kolorze skóry w USA statystycznie rzecz biorąc oczywiście dużo lepiej się urodził osobą białym kolorze skóry, ponieważ ma się wtedy lepszy dostęp do edukacji lepszy dostęp do pieniędzy większe szansę zrobienia kariery i większe szansę spokojnego życia w związku z tym te różnice są bardzo łatwo zauważalne i tak jak mówią one są zauważalne dla każdej osoby, która poza swoją bank się wychyli mieszkając w stanach czy przebywając w stanach to to to te różnice zobaczyć pod bardzo prosty przykład, kiedy mieszkałem w stanach przez wiele lat pracowałem w amerykańskiej redakcji dziennikarskiej, gdzie pracowało oczywiście bardzo różne osoby różnych odcieniach skóry i dziennikarze czarnoskórzy w tym również bardzo moja dobra przyjaciółka, która ostro pracowaliśmy biurko biurko w tej redakcji była ona była zatrzymywana co najmniej raz w tygodniu wracając w nocy samochodem do domu w Waszyngtonie ja wracając równolegle z nią do siebie do domu w tym czasie nie byłem zatrzymany nigdy przez policję nigdy ani razu ona była zatrzymywana średnio raz na tydzień, kiedy jej młodsi bracia wychodzili wieczorem na miasto otrzymywali bardzo wyraźne instrukcje od swoich rodziców jak się mają zachować, kiedy policjanci zatrzymają, czego mają robić, żeby nie narażać swego życia co trzeba sobie uświadomić czarnoskóre matki, pozwalając swoim dzieciom wychodzić wieczorem w dużych amerykańskich miastach instruują często co mają zrobić, żeby ocalić swoje życie w czasie spotkania z policją to to jest powszechne te rzeczy jest po prostu zdarzają, jeżeli ktoś tego nie widzi to po prostu nie chcę tego widzieć, aczkolwiek oczywiście ci specjalnie to na użytek naszej rozmowy wyciągam, którzy mówią trochę pewnego rodzaju fałszowaniu rzeczywistości przez tę społeczność właśnie też po to, żeby zwrócić uwagę na na tę krzywdę, która ma miejsce właściwie cały czas niezmiennie, mimo że oczywiście w przestępstwie stulecia dekady na pewno sytuacja prawna tych osób się bardzo zmieniła na korzyść, że np. ofiar śmiertelnych jeśli chodzi o działania policji w 2019 roku dziś takie dane znalazłem było wśród białych 235 wśród Latynosów i 157 nie przepraszam wśród czarnych mieszkańców Ameryki było 235 ofiar białych 370 lat nastu Latynosów 158 i po przeprowadzeniu tam różne analizy właśnie ile zginęło czarnych osób zostało zabitych przez białych w stanach Zjednoczonych itd. w wniosek na koniec tych wszystkich danych statystycznych jest taki, że ryzyko tego, że Afroamerykanie zostanie zabity przez białego policjanta jest dużo mniejszy od tego niż, że zabieg czarny bandyta znaczy no bo to się oczywiście statystyki są prawdziwe rzadko się z czego biorą się brać kontekst i zawsze przykład przy każdej dane statystyczne w kontekście kluczowy i gdzie łatwiej jest dzisiaj w stanach Zjednoczonych stracić życie bogatej dzielnicy mieszkaniowej w slamsach w slamsach i łatwiej stracić życie, kto mieszka w slamsach biedni ludzie kim są biedni ludzie w stanach zdecydowanej większości czarnej skórze w związku z tym, jaki z tego wniosek jest noże wśród czarnoskórych łatwiej stracić życie w wyniku napadu strzelaniny bandyckiej niż bogate dzielnice na to wszystko tak też wszystko prawda kosz kosz to bierze znaczy to przekonanie, że w momencie, kiedy prezydent linką zakończył w stanach Zjednoczonych niewolnictwo to w tym momencie wszystko było wspaniale po prostu nieprawdziwe ci sami ludzie ci sami niewolnicy, którzy zostali po po prostu z 1 dnia drugi uczynienie wolnymi byli wolnymi w świetle prawa, ale nic poza tym dalej nie potrafili czytać, ponieważ właściciele nie nauczyli czytać dalej nie mieli złotówki dalej nie mieli szans założyć biznesu i dalej mieli szansę kształcić pozostałości tego widzimy do dzisiaj to jest bardzo łatwo sobie przed przerzucić na polskie warunki wystarczy po prostu w miejsce osób czarnym kolorze skóry w stanach podłożyć sobie osoby np. w Polsce patologicznych rodzin albo z miejscowości, których po popegeerowskich, a z drugiej strony zamiast białych mieszkańców USA podstawić sobie osoby z dużych miast z dobrze zarabiających rodzin, kto z nich ma większe szansę osiągnąć coś życia, kto ma mniejsze szanse tak po prostu jest i w związku z tym te statystyki są prawdziwe natomiast należy się pochylić nad powodami tego, że te statystyki tak wyglądają do tego że, trzymając się tego przykładu wówczas odrzucamy trochę ten element rasizmu w rozumieniu niechęci wobec osób czarnoskórych no bo przykład Polski pokazuje, że to jest sprawa pewnej w no historycznej niesprawiedliwości, a nie koloru skóry prawda, ponieważ ta historyczna sprawiedliwość działacze z rasizmu tak czy da jak historyczna niesprawiedliwość była bezpośrednim skutkiem skrajnego rasizmu, jakim było przekonanie, że osoby o czarnym kolorze skóry są gorsze od osób białym kolorze skóry kolor skóry chwali szykuje osoby wyżej albo niżej przypomnę, że alf pierwsze konstytucji Stanów zjednoczonych było zapisane, że czarna osoba nie jest równa biały osobie to było zapisane w konstytucji w związku z tym no to się wszystko tata ta niesprawiedliwość ekonomiczna społeczna jest bezpośrednią konsekwencją rasizmu i tego co się działo in przykład Ross partii tego co zrobiono idealnym przykładem tego ta pani była założenia osobą gorszą nie miała prawa usiąść w autobusie, gdzie chciała, ponieważ była czarnego koloru skóry no właśnie, ale to, przenosząc teraz dociera do czasów współczesnych, bo po tym co się wydarzyło, kiedy zamordowany został George Floyd noc znowuż psychologicznie to absolutnie usprawiedliwione, że następuje ta fala protestów, ale ona przybiera takie rozmiary, że w, jakim sensie szkodzi trochę nosami i idei pewnie tych najbardziej zaangażowanych protestujących, którym chodzi właśnie sprawy ważne i i kiedy prezydent trzeba rozważa wysłanie wojska przeciwko demonstrantom pro robiony jest sondaż i ponad 50% Amerykanów uważa, że tak powinien zrobić co więcej irytuje ludzi fakt, że raptem, mimo że mamy pandemie i koronawirus szaleje właściwie wiele no osób no właśnie tak powiedział trochę może mniej refleksyjnie zaangażowanych w ten cały protest po zabójstwie Floyda mówi trudno covid covidem, ale rasizmie od niego groźniejszy tak to jest to jest groźniejszy wirus jest jakiś rodzaj przyzwolenia społecznego do udziału w tych masowych zgromadzeniach publicznych, a konsekwencje tego wiemy, jakie są, więc praca cały czas do tego, że tego osiągnął przerwa, ale ja dokładnie pamiętam jak Polski rząd w czasie efekt takich tych najgorszych momentach epidemii koronowirusa mówił, że nie rozumie, dlaczego ludzie wychodzą na demonstrację np. w obronie sędziów w obronie wolności słowa albo w obronie praw kobiet przecież był wirus przecież nie wolno wychodzić bo, więc tymi prawami kobiet przez łączy z wolnością sądownictwa czy wolnością mediów no to poczekajcie, bo skoro nowy rok, więc nie można wychodzić no rzeczywiście jest tak, że dla osób czarnoskórych w stanach, ale także dla wielu osób białym kolorze skóry i rasizm jest gorszy niż koronawirus uważali, że jeżeli, jeżeli potrzeba wyjścia na ulice wychodzili na ulicę mimo koronawirusa podobnie jak np. marsze kobiet w Polsce odbywały też w czasie epidemii no tak rzeczywiście jest dla wielu osób był to ważniejszy temat, a dewastacja pomnika Kościuszki w Waszyngtonie no ale kto tak czy ja mówiłem większość Polaków, którzy są w Waszyngtonie nie wiedzą też pomnik Kościuszki, przechodząc koło niego zagrał mego w sposób umowny naprawdę ofiarą ofiarą tych dewastacji nie był Kościuszko tylko po prostu był pomnik białych mężczyzn stojących pod pod białym domem i nikt tam nie zastanawiał co to jest dziwne nazwisko, którego i tak nikt nie jest w stanie wymówić prawdę mówiąc stanowi za trudne dla nich, więc ta zostawmy na boku to był Kościuszko natomiast jeśli chodzi o samą dewastację no tak ludzie wściekli robią różne rzeczy, ale też znowu odwołam do dyskusji w Polsce przypominam, że w Polsce np. po wprowadzeniu zaostrzeniu przepisów aborcyjnych dochodziło np. do malowania haseł na kościołach i 1 część społeczeństwa mówiła, że to jest nasze prawo do wyrażania swojej opinii w momencie, kiedy się nam odbiera podstawowe prawa, a druga część społeczeństwa była nie jest wandalizm mówi mówiła to jest też to skandaliczne jak można być takim wandalem dewastować piękne kościoły w Warszawie jest to zawsze tak jest tak zgadzam się w sytuacjach, w których wściekłość ludzi jest tak olbrzymia i oburzenie tak olbrzymie mogą cierpieć pomniki tak się zdarza tak ja nie popieram dziękuję mówię, że zdarza się w różnych była w różnych krajach po prostu tak się dzieje tak dla dla czarno przypomnę raz dla czarnoskórych matek ich wyjście, gdzie wyjście dzieci na miasto w sobotę wieczorem oznacza martwili się czy dzieci wrócą no tak po prostu jest jestem ma rzeczywiście mogą pójść np. zniszczyć pomnik Kościuszki jeszcze raz podkreślę nie, dlatego że dziecko już spotka dlatego też pomnik białego faceta pod białym domem w no i znowu się tu cały czas będę trochę szczypał na pomysły, żeby obalać pomniki Waszyngtona Jeffersona tylko, dlatego że mieli niewolników czy to nie jest rodzaj historycznego myślenia mimo wszystko to to byli ludzie, którzy coś dobrego zrobili dla tego kraju od nieoczywiste czy ja generalnie w ogóle z tym trochę przeciwna obalania pomników zasady uważam, że to po prostu część historii dobre złe ja nie uważam, że istnieje jakikolwiek naród na świecie czy amerykański Polski w jakikolwiek inny naród, który ma tylko białą historię albo tylko czarną historia wszystkie narody mają skomplikowaną historię natomiast tak ta dyskusja rzeczywiście tam toczy to to jest pewien problem tak samo jak np. z flagą Konfederacji tak, czyli tej, czyli czy tego zgrupowania Stanów amerykańskich, które broniły niewolnictwa podczas wojny secesyjnej dla wielu osób flaga Konfederacji, która przy okazji jest graficznie bardzo ładna jest symbolem niewolnictwa jest symbolem wspierania niewolnictwa to osoby są oburzone tą flagę widzą tę flagę na południu Stanów zjednoczonych można zobaczyć bardzo często na północy w ogóle nie można zobaczyć, ale na południu Stanów ona jest bardzo wielu miejscach i bardzo wiele osób jest oburzonych ja widziałem też np. no wandalizm przykłady wandalizmu nasza zniszczone szyby w sklepach, gdzie ta flaga wisiała to są wszystko symbole ludzie skupiają na symbolach, ponieważ mają poczucie trochę bezradności, kiedy politycy nie chcą na ten temat rozmawiać, jeżeli Sąd Najwyższy USA w tej chwili opanowany przez bardzo konserwatywnych sędziów, którzy mają większość np. likwidują akcja firma tych rzeczywiście uznającą za nielegalną no to gwarantuję, że parę pomników poleci z tego powodu w no, choć z drugiej strony chcielibyśmy, żeby wyroki sądów były respektowane no bo w końcu ci sędziowie, gdybyśmy znowu chcieli szukać paraleli zostali powołani zgodnie z prawem absolutnie tak zgadzam się tak, bo tak jest tylko oczywiście wtedy odpowiedź tych oburzonych ludzi jest taka, że ten sąd nie reprezentuje większość Amerykanów i jestem trochę prawdy, dlatego że proces wyboru sędziów i Stanach Zjednoczonych jest bardzo polityczne i to politycy decydują bezpośrednio w stanach najpierw prezydent, a potem Kongres potem Senat decydują o tym kto w Sądzie Najwyższym zasiada to jest bardzo polityczny proces i bardzo łatwo wyobrazić sytuację, w której to zresztą stało tak się stało, że sędziowie Sądu Najwyższego odchodzili w czasie kadencji Donalda Trumpa on wyznaczył tych sędziów, przenosząc większość wcześniej była w rękach liberałów na rzecz konserwatystów ci podjęli decyzję o o ograniczeniu prawa np. do usuwania ciąży gdyby, gdyby Donald Trump nie wygrał wyborów, gdyby Hillary Clinton została prezydentem to ta decyzja w Sądzie Najwyższym nie zapadła zapadł na, podtrzymując to prawo na co dowodem na to, że politycy mają olbrzymi wpływ na Sąd Najwyższy osoby, które się nie zgadzają z wyrokami sądów wszystko jedno czy liberalnej stronę czy konserwatywnej w czasach, kiedy liberałowie rządzą w tym sądzie i mu to podkreślają za każdym razem to na pewno, ale też tylko w końcu może ten wątek przypomnijmy, że oni są mianowani dożywotnio i to ma miało jak rozumiem w tym pomyśle zagwarantować, że no właśnie mogą żyć na tyle długo się polityczna władza może zmieniać kraju oni właśnie zostają co miało dawać im to gwarancje takiej niezależności od polityków, ale są niezależni to trzeba zrozumieć co absolutnie niezależny, ponieważ są nieusuwalni, ale oczywiście nie np. prezydentowi zależy na tym, że jeżeli sprawa np. prawa do usuwania ciąży dla niego ważna to wystarczy się kandydatów zapyta, jakie zdanie w tej sprawie wszystko jedno w lewo czy prawo i może, jeżeli odpowiada ich pogląd w tej sprawie to może wyznaczyć albo nie wyznaczyć na kandydatów do Sądu Najwyższego, więc oni są niezależni podejmują decyzję zgodnie ze swoim sumieniem i ze swoim rozumieniem prawa należeli ja jako prezydent sadzę większość sędziów do Sądu Najwyższego mam szczęście, że mogę mianować, bo za mojej kadencji oni odchodzą z sądu albo umierają NATO wówczas mogę mianować sędziów, którzy w większości są np. za tym prawem albo przeciwko temu prawu to na koniec jeszcze 1 element tu znowu wracam do tych do tych wątpliwości czy niektóre zdarzenia w stanach Zjednoczonych nie wywołują reakcji de facto szkodzących sprawie tu się posiłkuję, bo sam przecież na tym nie znam artykułem Tomasza Zalewskiego z sierpnia ubiegłego roku w polityce on opisywał tam sprawę tzw. krytycznej teorii ras bardzo popularna się stała ta historia właśnie zaraz po po tym, jak zamordowany został Floyd po powstał ten ruch Blak Lives Mater i zaczęło się pojawiać w rodzaju takiego intelektualnego zaplecza właśnie dla tego ruchu no i okazuje się, że przywódcy tego intelektualnego zaplecza no właśnie strasznie radykalizują temat i twierdzą, że tu akurat zacytuję z tego artykułu takiego czołowego popularyzatora jak napisał Tomasz Zalewski i tej teorii i brama Kennedy ego, że jedynym remedium na rasistowską dyskryminacji jest anty rasistowska dyskryminacja, a jedynym środkiem przeciw minionej dyskryminacji jest obecna dyskryminacja, czyli ta skierowana przeciw białe i przestrzegał afro Amerykanów, że integracja z białymi zagraża kulturowej tożsamości niezbędnej do walki z rasizmem czy to jest jakiś odprysk czy to jest coś czym się nie należy przejmować, bo kiedyś też już było walką miks prawda Blak Power myśl nowa, acz przejmować się zawsze należy i oczywiście tak jest to skrajność, która jest skrajna i ona jest jednak na moim zdaniem to jest jednak olbrzymia mniejszość tak uważa i te skrajności zawsze były wspomniałeś Malcolma x jest bardzo dobrym przykładem by w zdecydowanie większość 2 Amerykanów tylko czarnych, ale też białych szanuje niezmiernie ma postać Malcolma x SA, ale to nie znaczy, że się z nim zgadzają koniecznie i z jego metodami, które chciał stosować i ja przypomnę rząd też był przeciwny i integracji np. jego zwolennicy przysięgali, że nie zwiążą z białymi kobietami np. żeby broń Boże nie mieć dzieci z nimi w związku z tym, ale jednak oczywiście większość osób szanuje nie generalne poglądy i poczucie jak i sprawiedliwości społecznej, którą walczył tak to jest trudna rzecz dla nas ciężko zrozumiała rzeczywiście są ten ruch np. przeciwko integracji białych czarnych po stronie czarnych w stanach istnieje, ale tak jak mówię to jest jednak zdecydowana mniejszość z generalną większość osób po prostu chcę, żeby dzieci miały równe szansę bez względu na kolor skóry jak się popatrzy na wszelkie statystyki to to biały chłopak urodzony w normalnej białej rodzinie normalnej mam na myśli względy ekonomiczne się przeciętnej białej rodzinie i czarny chłopak urodzony w przeciętnie i pod względem ekonomicznym czarnej rodzinie mają od zupełnie inne szanse na wyjście do przodu na poprawę swojego życia po prostu tak jest ci ludzie tego nie chcą chcą to zmienić ci co są stosować skrajne metody tak są zdecydowaną mniejszością większość po prostu chce próbuje to zrobić poprzez demonstrowanie albo np. poprzez wybór czarnych polityków na czołowe stanowiska w państwie to na koniec trochę puentując mam świadomość, że to jest oczywiście wszystko powierzchowne, a jednocześnie może trochę naiwne no ale no właśnie na to no to jak to można by zmienić, bo zawsze pytanie czy po prostu dawać wędkę czy rybę to rzeczywiście nie chce rywalizować ale, ale czy to jest możliwe po tylu wiekach nieomal, że zmiany jakich dającej się przewidzieć perspektywie moim zdaniem realnie nie jest możliwe na tak uważam, dlatego że to by wymagało gigantycznych absolutnie gigantycznych inwestycji np. szkolnictwo nie chodzi o dawanie wędki nie chodzi o to, żeby tym osobom dać teraz nie wiem po jakieś pieniądze co miesiąc, ponieważ oni oczywiście nie wydadzą tak jak należy dlatego, że to bardzo łatwo wyobrazić no pewnie nie wydadzą tak jak należy w związku z tym np. powinno się inwestować szkolnictwo, które w stanach Zjednoczonych na poziomie publicznym jest bardzo słaby publiczne szkoły podstawowe np. średnie w stanach Zjednoczonych są po prostu bardzo słabe a gdzie jest najwięcej Ano biednych dzielnicach kogoś najwięcej biednych dzielnicach Ano osób po czarnym kolorze skóry i znowu się kółka zamyka bycie czarnym dzieckiem biednej dzielnicy oznacza, że generalnie jedynym sposobem, żeby naprawdę tych slamsów uciec naprawdę coś w życiu osiągnąć jest sport i te dzieciaki dlatego rozpaczliwie próbujący się zagrać w sporcie, ponieważ dla większości z nich to jedyny sposób na wyrwanie się z tej spirali biedy i oczywiście, że gigantyczne inwestycje tutaj pomogły tylko, że kto się na to zdecyduje kto, kto powie, że trzeba inwestować biliony dolarów, bo takich kwotach mówimy coś takiego trzeba było zainwestować służby zdrowia np. która w stanach Zjednoczonych nie jest równa dla wszystkich i osoby bogate mają dużo dużo lepszą służbę zdrowia niż osoby biedne ja wiem, że w Polsce wiele osób narzeka na służbę zdrowia, ale gwarantuję, że Amerykanie, którzy przyjeżdżają do Polski są zaszokowani tym jak w Europie nie chodzi o Polskę chodzi Europę jak w Europie dumna dużo wyższym poziomie to służba zdrowia nad dużo wyższy niż w stanach Zjednoczonych nabycie biedną osobą zaznaczonych oznacza praktycznie bardzo bardzo ograniczony dostęp do lekarzy, a np. w przypadku dentysty w zasadzie żadnego dostępu i papug wszystkim powinno pracować, a to wymaga na koniec pieniędzy, a tych nikt nie poświęci niestety czar no cóż to nie jest oczywiście dobra perspektywa bardzo dziękuję za rozmowę za komentarz Bartosz Węglarczyk redaktor naczelny Onet PL dziękuję naszym gość i podziękowania dla Małgorzaty Wólczyńskiej, którą edycję wydawało Maciej Zakrocki do usłyszenia jutro o tej samej porze Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA