REKLAMA

Dlaczego właśnie Gabriel Narutowicz został pierwszym prezydentem RP

Pierwszy. Prezydent Gabriel Narutowicz
Data emisji:
2022-12-09 18:00
Czas trwania:
41:39 min.
Udostępnij:

W pierwszej części podcastu o pierwszym w historii prezydencie Rzeczypospolitej przypominamy jak to się stało, że wybór Zgromadzenia Narodowego padł właśnie na Gabriela Narutowicza - kandydata nieoczywistego, także dla samego siebie. Ta historia pokazuje też, jakie nastroje panowały ówcześnie w społeczeństwie i wśród liderów stronnictw politycznych.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wszystko to działo się po raz pierwszy w grudniu 1922 roku po raz pierwszy wybrano w Polsce prezydenta wyboru dokonało zgromadzenie narodowe, czyli połączone Sejm Senat kilka dni po wyborze 2 dni po przejęciu władzy Gabriel Narutowicz zostaje zamordowany część pierwsza Maciej Zakrocki i Maciej Głogowski wydaje mi się, że na początek powinniśmy powiedzieć, że to zazwyczaj my pytamy gości ekspertów historyków, a teraz będziemy pytać siebie co jest obdarzone jednak sporym Rozwiń » ryzykiem, dlatego że nieraz spotykałem z takim zarzutem, że dziennikarze, którzy pasjonują się nawet historią i próbują np. czasami napisać poważną książkę potem są krytykowani za to, że albo nie posiadają odpowiedniego warsztatu albo posiadają odpowiednie jednak mimo wszystko wiedzą jak specjalista w związku z tym pojawiają się potem teorii uproszczony albo nieuwzględniające wszystkich okoliczności dlatego jestem stremowany, tym bardziej że mówić będziemy w wydarzeniach, w których trema jest usprawiedliwiona z grudnia 1922 roku, ale wiesz jak tak wsłuchiwałem się w to, o czym powiedziałem Shi zaczynałem też wątpić czy dobrze, że to będziemy rozmawiać to pomyślałem sobie, a może byśmy spróbowali zrobić tę tę rozmowę dokładnie tak, gdybyśmy się spotkali np. w środowym poranku Radia TOK FM w części publicystycznej i rozmawialibyśmy na bieżące wydarzenia polityczne przecież bylibyśmy we właściwym miejscu jako dziennikarze komentatorzy obserwatorzy spróbujmy oddalić się te niby Stolat niby od 100 lat i porozmawiać o tym co widać takich komentatorskich pozycji to jest bardzo kuszące pytanie tylko czy rzeczywiście mamy w sobie tyle empatii, żeby się przenieść te 100 lat, nawet jeżeli jak to zawsze dziennikarzy przed kolejnym zadaniem do wykonania próbujemy sobie do do historii wrócić próbujemy znowu sobie coś odświeżyć coś nowego nowego przeczytać no ale zawsze będziemy mimo wszystko trochę obciążeni tym co się przez 100 lat wydarzyło, dlatego że albo trochę będziemy starali się szukać pewnych paraleli do czasów współczesnych i to zawsze jest dobre, bo przecież historia jest po trosze z niej wyciągać wnioski, ale też czasami jesteśmy obciążeni wiedzą o wydarzeniach, które miały później miejsce obciążeni w takim rozumieniu to najczęściej się zdarza w momencie, kiedy rozmawiam o sprawach związanych np. faszyzmem niedawno mieliśmy setną rocznicę marszu na Rzym to nam będzie potrzebna Ano właśnie trochę specjalnie o tym mówię i trudno było ciągle się jak pogodzić z takimi pozytywnymi ocenami włoskiego faszyzmu, z którymi spotykałem nie tylko i literaturze, ale również w jednej z audycji, którą przygotowałem właśnie do Radia, czyli że, że trzeba było wyrzucić wszystko co się dowiedzieliśmy, z czym się wiązał faszyzm powiedzmy od trzydziestego nie będzie ósmego roku, żeby oceniać faszyzm włoski to nie jest łatwe mieście pomyślałem, że rozmawiamy już jakiś czas jeszcze nie powiedzieliśmy co dokładnie, choć w grudzień 1922 roku i wydarzenia, które miały miejsce w Polskiej polityce w Polskim społeczeństwie w polskich w polskich w Warszawie w Polsce po prostu wybór prezydenta Narutowicza pierwszego prezydenta Rzeczypospolitej i to wszystko co się z tym wyborem wiąże aż niestety kończy się w ten tragiczny sposób, czyli śmiercią prezydenta my wchodzimy w cykle setnej rocznicy i stąd warto o tym powiedzieć przypomnieć, ale może jeszcze bardziej warto porozmawiać o tych wydarzeniach czy po dyskutować dokumentować po to, by spróbować jakieś wnioski wysnuć i i ja mam taką roboczą teza powiedzieć sobie to jest tylko start to jest tylko 100 lat i naprawdę dobrze wiedzieć jak to wtedy było, bo jak się tak zagłębimy w dokumenty relacje w pisma w prasa to nie chciałbym od razu tego powiedzieć, ale może trzeba to okaże się, że niektóre rzeczy brzmią znajomo to na pewno, choć z drugiej strony przypominam sobie, kiedy nie wiem był kolejny zamach na prezydenta Stanów zjednoczonych np. na Ronalda Reagana wtedy przypominaliśmy zamachy na wcześniejszych prezydentów mówiliśmy jak to dobrze, że w Polsce poza tym 1 przypadkiem właśnie sprzed 100 laty potrafimy inaczej tak nie ma takiej takiej zawiści takiej nienawiści z tym, że no, kiedy przypominam właśnie zamach na prezydenta Reagana tamtej tutaj tamtejsze refleksje, że my jesteśmy jednak trochę inny na szczęście nie aż tak strasznie spolaryzowany no to jednak było wiele lat temu, kiedy był lega dzisiaj rzeczywiście znowu nie chodzi o to, żeby nakręcać jakieś emocje, ale wydaje się, że chyba codziennie również w naszych audycjach zadajemy sobie pytanie czy to nie jest za mocne ta polaryzacja czy czy czy naprawdę nie idziemy właśnie jak taka ćma do światła no i niebezpieczną stronę no tak jeszcze teraz druga rzecz, która przypomniała mi się, którą sobie uświadomiłem po kilku minutach naszej rozmowy, dlaczego menu Maciej Zakrocki w radiu TOK FM słynie z prowadzenia audycji o tematyce historycznej, a Maciej Głogowski słynie z zainteresowania grą w obronie teorią Han, a ja czasami podrzuca właśnie fantastyczne dokumenty co oznacza, że również kolekcjonuje pewne rzeczy i to wydaje się, że jest bardzo ciekawe, żeby w ten sposób też poznawać historię nie tylko czytać opracowania, ale np. sięgać po po prasę czy po jakiś dokument danej epoki samemu trochę budować jakiś obraz, dlaczego albo inaczej my co takiego w tej opowieści sprzed 100 lat z grudnia, bo okresu poprzedzającego grudzień 20201922 roku interesuje najbardziej najbardziej chyba właśnie interesuje poszukiwanie odpowiedzi na pytanie to oczywiście zabrzmi teraz banalnie, ale zaraz wyjaśni kto, kto zawinił, dlatego że najprościej byłoby odpowiedzieć, że człowiek ogarnięty nienawiścią skrajnie nacjonalistyczną wręcz faszystowskich poglądach nie mógł przeboleć, że to zostało na pierwszego prezydenta w odzyskanej Rzeczpospolitej wybrany człowiek, do którego wyboru przyłożyły się mniejszości narodowe, że człowiek, który 30 lat swojego życia spędził za granicą, więc właśnie nie wiadomo co z niego za Polak itd. w związku z tym właśnie tę nienawiść w ten sposób z siebie, że tak powiem wydobył tak, dokonując tego zamachu ale, ale zawsze wtedy myślę sobie, że to za proste to do nie tak no, chociaż nawet jak pewnie jeszcze będzie okazja o tym powiedzieć sporo było różnych ocen również takich psychologicznych psychiatrycznych postaw nie Niewiadomskiego niektórzy mówią, że tak to budżet, który w, które miał coś rodzaju takiż choroby niektórzy nazywają chorobą posłannictwa ale, ale wydaje się, że w tak poważnych zjawiskach jak z jakimi mamy do czynienia w Polsce 2002. roku grudnia 2002. roku to jest jednak pewna kumulacja zdarzeń i że też były inne grupy inni politycy inni przywódcy inni liderzy, którzy mniej lub bardziej świadomie swoimi działaniami trochę prowadzili do tego co się stało trochę właśnie budowali te podziały trochę but budowali wizerunek jesteśmy lepsi niż wy i tak myślę że, że tak należy patrzeć na to co się wtedy wybór, a w tym tragicznym zdarzeniu co co jest dla ciebie najważniejsze w i staram się staram się poszukiwać odpowiedzi czy środków może to zabrzmi banalnie wieś czy on chciał być prezydentem w no ustaw co wiemy chyba bardzo w Bośni i się zawsze nad tym zastanawiam i dostępnych źródłowych materiałów relacji czy czy tych pojedynczych zdań, które on też wypowiedział może nie sposób połączyli prezydent Narutowicz jednak sposób publiczne inne zostały zapisane we wspomnieniach osób, które miały z nim styczność w wynika, że nie bardzo, a drugi trochę, czerpiąc z NATO, o czym wspominałem na początku jakoś nie mogę pozbyć się takiego myślenia jednak naszą epoką i zawodu politykami zastanawiam się jeśli ktoś już jest w takim miejscu może zostać prezydentem Rzeczypospolitej to jeszcze tak symbolicznie pierwszym i nie mam tutaj żadnego żadnej negatywnej myśli z tym, że chciał być pierwszy to chyba musi tego chcieć no tak nie można zostać prezydentem jak się nie chce Gabriel Narutowicz urodził się 17marca 1800 sześćdziesiątego piątego roku w tym lesie ach, leży ludzi jego wędrówka do Najwyższego urzędu pierwszego prezydenta RP wiedzie przez Schweitzer mię i trafił do mnie długo po rozpoczęciu studiów w Petersburgu Schweitzer ja miała być miejscem leczenia młodego Narutowicza stała się na wiele lat dobry to tam Narutowicz kształcił się tam założył rodzinę i tam osiągnął szczyt zawodowej inżynierskiej kariery kariery praktyka prowadzącego wielkie budowy oraz dydaktyka na Politechnice w Zurychu w tym do Polski do pracy przy odbudowie kraju wrócił w połowie 1920 roku, obejmując szefostwo resortu robót publicznych pod koniec czerwca 1922 roku przy okazji kolejnego przesilenia rządowego Narutowicz przyjął tekę ministra spraw zagranicznych myślę, że go tak poniosła lot z drugiej strony, kiedy się okazuje, że tak się stało tak ta historia się tak potoczyła to oczywiście przyjmuję ten urząd przyjmuje ten wybór, nawet jeżeli jest trochę zaskoczony na oczywiście w oficjalnych wystąpieniach mówi poczucia obowiązku prawda właśnie z umiłowania ojczyzny i itd. ale my się wydaje, że w tamtych okolicznościach, o czym mnie nie no nie powinniśmy zapominać no nie kwestionowano taką postacią wiadomo bardzo jednoznaczną jest jako kandydat na prezydenta jest Józef Piłsudski, który na dobrą sprawę do samego końca do tych wyborów sejmowych jest niekwestionowanym kandydatem nr 1 właściwie nawet jak się spojrzy na te i inne postaci, które zostały przedstawione przez ugrupowania polityczne do tego wyścigu o urząd prezydenta no to się właśnie mówi, że one nie były takie pierwszoplanowe postaci, że właściciel niektórzy nawet u oceniają, że wystawiano taki drugi garnitur, bo coś tam będzie rywalizował z Piłsudskim no no tak, ale to to może to jest dobry moment postaramy się unikać tego to ta informacja dla wszystkich, którzy słuchają może unikać takiego prostego odtwarzania historii dzień po dniu i przypominania konkretnych dat, ale jest parę rzeczy, na które warto zwrócić uwagę wybory sejmowe, dzięki którym mamy zgromadzenie narodowe powołujące, wybierając prezydenta odbyły się na początku listopada to jako ciekawostkę się odbyła w ogóle 1 dnia czwartego i bodaj dwunastego i 28listopada było uroczyste otwarcie Sejmu Senatu naczelnik otwierał bo, bo taki jest obyczaj przy przyjęta zasada głowa państwa najwyższy urzędnik otwierał obie Izby pierwszym takim starciem była była potrzeba wyboru marszałków do tego doszło 1grudnia do czego zmierzam zmierzam do tego co się wydarzyło w pierwszych dniach grudnia Otóż drugiego konkretnie kilka stronnictw, czyli m.in. PPS i m.in. wyzwolenie mówią, że Piłsudski jest ich kandydatem na na prezydenta i Piłsudski jak się o tym dowiaduję to prosi prosi formalnie premiera Nowaka to jest taki krakowski rektor kiepsko chyba oceniane w naszej historii także przy tej historii związanej z Narutowicza kraj rektor krakowskiej na myśli profesor krakowskiej rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego przedłużenia o objęciu urzędu premiera prosi go zwołanie zebrania z posłami senatorami, których jak mówi marszałek chce przekazać swoje doświadczenia rzeczywiście to spotkanie odbywa się 2 dni później ono odbywa w Pałacu rady ministrów nim nie w sejmie to miało być takie formalne nie nie Piłsudskiego tam miejsca za mało zmierza tym przydługim wstępem do tego Piłsudski tam w końcu tego 4grudnia wypowiada te najważniejsze słowa proszę wysłuchać rady na mnie proszę nie głosować na mnie proszenie głosować proszę wybrać człowieka, który będzie, który miałby cięższe hut, lecz lekką ręka znowu wskazywało, że wskazuje akuratnie Narutowicz Józef Piłsudski przemówienie do posłów senatorów w czasie spotkania prezydium rady ministrów 4grudnia 1922 roku proszę wysłuchać rady na mnie proszę nie głosować proszę wybrać człowieka, który by miał cięższy hut, lecz lekką rękę z bagien i trzęsawiska trzeba się wydobywać człowiek o lekkim chodzie przychodzi za szybko nie pomaga przez to innym natomiast lekka ręka jest potrzebna dla wprowadzenia kompromisu kompromis jest nieszczęśliwym słowem w wielu umysłach łączy się ono pojęciem zdrady tymczasem kompromis jest ściśle związany z istotą demokratyzmu polega on bowiem na uznaniu, że nie tylko moja Wola 1 strony czy chęci jest uprawniona do przejawiania się w państwie, lecz że równe prawa ma Wola chęć innych kompromis jest ułatwione, gdy jego konieczność narzucająca się sama przez się urasta zasadę szanowania innych jako współobywateli ja nie odnoszę wrażenia, że on polecał czy podpuszcza czy namawiałby był to by był to ten niezależny neutralny Narutowicz wręcz przeciwnie bez dokumentów czy relacji wiemy, że Narutowicza raczej zniechęca do tego tak chyba bardziej chciał, żeby to był Witos, ale i, a może Wojciechowski, a może Wojciechowski natomiast się wydaje że, że to jest jednak też związane z tym, o czym powiedziałem na początku co mnie w tej chwili najbardziej interesuje mnie to nie jest moment po prostu, którym w, którym Piłsudski po raz pierwszy chyba taką refleksję, że to wszystko trochę nie idzie tak może jak mogłoby iść w Polska idzie w nowo to jest czy Polska idzie oczywiście w jego może też wyobrażeniu i z punktu widzenia jego emocji politycznych jego przekonań politycznych natomiast powiedzmy sobie szczerze, że właściwie od samego początku od momentu, kiedy powstaje rząd Jędrzeja Moraczewskiego on no właśnie się zaczyna to pęknięcie w naszym społeczeństwie tak to znaczy jest ogromna rzesza Polaków polityków, którzy byli związani z obozem prawicy z obozem narodowej demokracji, którzy mieli przekonaniem noże, że ten obóz polityczny oczywiście Dmowskim na czele ma ogromne zasługi dla niepodległości, że to ten obóz tak na rozprawy był miał miał formalną reprezentację polityczną, którą się liczył zachodni świat liczył się w rozumieniu prowadził rozmowy traktował jako przedstawicielstwo Polaków, którzy chcą niepodległego państwa wreszcie Moski jestem człowiekiem który, który przecież jest jednym z głównych reprezentantów naszego państwa konferencji pokojowej i potem przychodzi taki moment, kiedy już jest Polska i na dzień dobry Piłsudski łamie coś w rodzaju umowy politycznej, którą zawarł z radą regencyjną, że będzie tworzył taki rząd jedności narodowej no a jak wiemy nie nie stworzył takiego rządu i od tego momentu właściwie cały czas właśnie ten moment ja taktycznej widzę narastania takiego poczucia od pchnięcia niedocenienia tej prawej strony sceny politycznej na wiadomo to zawsze zaczyna rodzić frustrację potem złe emocje, że ktoś zdradził ktoś szukał i ja nie wiem czy Piłsudski mimo wszystko w tym momencie, kiedy sam rezygnuje z urzędu tak jakby trochę nie robi takiego małego kroku wstecz może szuka jednak takiego kandydata środka prawną no wniesie wydaje, że 3 trzeba chyba powiedzieć wprost zresztą tak historię oceniane i może tak krótko montowana Piłsudski tak kilka zdań, które przytoczyłem może nie najlepiej tego dowodzą choć, gdybyśmy przestudiowali całe to wystąpienie to to byłoby to jeszcze łatwiej zinterpretować Piłsudski ostatecznie tej prezydentury nie bierze teraz bo, bo no to władza prezydenta jest taka ograniczona co wynika z konstytucji przyjętej w sejmie ustawodawczym w 2001. roku rzeczywiście jest ten urząd tak skrojone, że prezent niewiele można jeszcze nawet sam sam sposób wyboru tego dowodzi, chociaż bardziej oceniam na dzisiejsze standardy mam się w Polsce już zdarzało trzeba też sobie my tego świadomość pisanie rozwiązań konstytucyjnych zmyślą o tym kto ją personalnie będzie realizował no warto też wziąć pod uwagę jak przebiegała dyskusja nad konstytucyjną początku lat dziewięćdziesiątych natomiast z tym w i i ja mam inne wrażenie teraz trochę trochę wrócę do twoich zastrzeżeń, które poczyniła na początku czy dziennikarzom wolno aż tak rozważać, bo nie jesteśmy historykami mniejsze wydaje, że Piłsudski z tą wspaniałą w sumie kartą do roku 900 osiemnastego 1918 i ten Piłsudski, fundując nam właściwie tę demokrację parlamentarną ma ogromne zasługi no, jeżeli jest tak jak ty powiedziałeś, że narasta to rozczarowanie z drugiej strony tej prawicę może jakieś pominięcie to właściwie trudno to Piłsudskiego obwiniać i ja mam do niego żal o to co się wydarzyło w roku 2006. co się działo w kolejnych latach tej dyktatury, ale myślę sobie rząd nawet tuż przed swoją śmiercią to jest takie moje przypuszczenia nawet nie umiałbym tego może na dokumentach udowodnić, choć na niektórych wypowiedziach już by się dało, że on w sumie 1003005. tak sobie myślę też był rozczarowany tym co się wydarzyło, że ta dyktatura też nie wyszła tak jakby chciała wyjść chciał tej wielkiej Polski, ale do, czego zmierzam no jesteśmy w roku 2002. Piłsudski jest naczelnikiem państwa mamy konstytucję jesteśmy po wyborach może słowo trzeba powiedzieć o tych wyborach, żebyście też państwo nas słuchający wiedzieli nie będziemy przerzucać nazwami partii, bo łatwiej będzie, odsuwając się tak daleko w przeszłość Stolat powiedzieć może jakoś akcjami to co jest konsekwencją przebiegu zgromadzenia Narodowego wyboru prezydenta to jest wynik wyborów, w których które mieliśmy do Sejmu to co jest zmianą wobec Sejmu ustawodawczego to zdecydowana zdecydowała jest dobra dobre słowo zdecydowana strata centrum w trochę lepszy wynik czy utrzymanie dobrego wyniku i tej wiodącej roli, chociaż niewystarczającej do powołania prezydenta prawicy trochę poprawiony wynik lewicy no taki był spory sukces mniejszości narodowych na 4% 20, więc to jest w ogóle z kilku posłów do prawie 90 trik na w tych wszystkich w tych warunkach z i aż będę upierał mam nadzieję, że jeżeli słuchana historyk, który za to sformułowanie mnie nie rozliczy się będę upierał, że Piłsudski, fundując nam demokrację później jakąś refleksją w kolejnych latach, że może nie do końca wyszło tak jak być powinno stoi w obliczu tego, że żegna skoro skoro ona jest skoro tak zostało to sformułowane tu to rzeczywiście ten jak to było cięższych hut, lecz lekka ręka to nie jest on trzeba to zobaczyć z innej perspektywy ją przecież jeszcze będzie aktywny, czyli co uważa, że jesteśmy przed zgromadzeniem Narodowym i jest ta niedoceniona prawa strona, która próbuje jak najwięcej dla siebie, a w zawarte wywalczyć tak tutaj, bo znowu się krótko tylko historycznie rzecz biorąc to, nawet jeżeli nie kwestionujemy dobrych wyborów Piłsudskiego, toteż pamiętajmy, że jednak koniec tam do tego kryzysu przysięgowego prawda po stronie tych, którzy wojnę przegrali pamiętajmy o tym, że pojawiały się już wtedy informację, że był agentem austriackim prawda głównie oczywiście jego przeciwników politycznych no i chodzi o to, że raptem on bierze wszystko i nie wydaje, że zupełnie nie wyciągnięto wniosków, chociaż wiem, że historycy też w tej sprawie niektórzy mówią, a może to było inspirowane, a może to w ogóle właśnie nie wiem wyszło w ogóle obozu Piłsudskiego żeby, żeby wzmocnić jego pozycję, bo jak wiemy w historii czasami zdarza się, że np. prezydent państwa organizuje na siebie zamach po to, żeby go wszyscy polubili mówię tutaj o tym zamachu Janusza PiS jak czasami nazywamy historii styczeń dziewiętnastego roku i właśnie no właśnie na różne prawica robi zamach na udany można być w tym sensie, że premier Moraczewski został aresztowany przez no bo oni już na samym początku pokazują zaraz no my też tę Polskę wywalczyliśmy tak, a tu się okazuje, że w ogóle nikt nas nie widzi, a jesteśmy kompletnie zmarginalizowani sam zamach jak wiemy oczywiście się szybko zakończył premier został uwolniony, ale też co ciekawe tutaj stojącą lub podejrzenia, że to może jakaś inspiracja z obozu Piłsudskiego, bo zamachowcom nic się nie stało, a Sapieha został ambasadorem chyba w Londynie sam Janusza zaczęto stan spoczynku malcem to był już takich jeśli ich domu prawdziwy zamach prawicowy to powinien być sygnał, że próbujemy rozmawiać jednak właśnie znał różne nie kopie rowy w tym społeczeństwie nie ustawiają się, że my byliśmy lepsi mieliśmy rację mieliśmy lepszy pomysł na Polska wy jesteście gorsi jesteście gorszymi partia jak patriotami imię i macie gorszy pomysł na Polskę w ja bym przyjął uchwałę interpretacje, gdyby nie to, że no i znów jestem obciążony wiedzą co się wydarzyło później i i jak będziemy sobie opowiadać przebieg grudnia 2002. roku to te wszystkie straszne rzeczy, które prawica mówiła robiła no nie usprawiedliwiają niczego to znaczy nie nacieszyli w sprawie zamachu, ale pamiętajmy również o tym to już mamy czy teraz bez przecież Niewiadomski chce zabić Piłsudskiego Utah tak właśnie tak jakby za to co do tej pory zrobił no, pomijając może sam fakt w wielkiego udziału w odzyskaniu niepodległości, ale to, że w końcu już powstała Polska w tak trudnych okolicznościach z tyloma problemami na głowie no to znowu właśnie okazało, że tylko ci co tam wyszli wtedy z tego Krakowa do do Kielc są najważniejsze niską wiedzą najlepiej no właściwie no właśnie oni są prawdziwymi patriotami prawdziwymi Polakami tak dalej i stąd Niewiadomski myśli o tym, że swoją chorą oczywiście dniach akceptowalną agresję nienawiść polityczną przecież chce skierować przeciwko naczelnikowi no i zmienia to zdanie jak się dowiaduje o tym że, że Narutowicz może nie tyle kandyduje tylko zostaje wybrany ale no no tak wiemy w sumie Zając zresztą sam o tym mówił nawet była dziś wyznaczone miejsce, gdzie chciał tego zamachu na marszałka, a dokonać no ale to co się później w Polsce działa już po wybraniu Narutowicza jednak też będziemy musieli temu poświęcić chwilę wsłuchać się wczytać w to tak to co i Niewiadomski, choć obiecałem sobie, że nie wypowiem tego nazwiska przy okazji naszej rozmowy i ludzie, którzy wtedy dali się ponieść tym to nawet trudno powiedzieć, bo mam wrażenie to zbyt mało drastycznie brzmi emocjom no czytając tę trasę czy, wsłuchując się niektóre przemówienia takich, którzy tam zagrzewali do walki przeciwko narodowi owi to te jednak wszystko też miało znaczenie i stąd mam na to wiadomo, że to jest problem, bo po prezydent zginął, więc nawet nie ma o czym mówić co ty powiedziałeś o tym środowisko to jest już bardzo ciekawe bo wypowiedział się tym nie docenieniu a dlaczego nie popatrzeć na tę prawicę zupełnie innej strony to oni też mieli problem z wyborem kandydata ta zamojski człowiek, który posiada wiele ziemi, który jest jednym z najbogatszych ludzi tak to się później tak mawia obszar nikt tak największy obszar NIK, a w 2 oczywiste, że on będzie dla niektórych trudne do zaakceptowania, chociaż wydawało się jak rozumiem prawica się wydawało i to pójdzie z nimi później gdzieś tam ostatecznym rozrachunku w ostatecznym głosowaniu na Lesznie chyba takim pierwszym oczywistym wyborem to oni może mieli jakieś poczucie niedocenienia już trwając przy twojej tezie no ale wcale nie mieli sami na siebie zły pomysł, bo nie mieli lekko nie miał zresztą tak, bo tu chyba wraca ten element, który już chyba pan w naszej rozmowie, że właśnie mając świadomość pozycji Piłsudskiego w momencie, kiedy on jest kandydatem na to nie ma się co wysilać tak natomiast jednak ten wynik wyborów, o których mówiłeś to pokazuje, że jednak w tym parlamencie prawica ma 125 mandatów to jest to jest właśnie jedno druga siła tak tną to co, jeżeli centrum przyjmiemy jako 1 siłę tak to jest to no to w tym sensie, jakby oni mają takie poczucie, że to jest ten moment, że po 3 latach od odzyskania no prawie 4 tak Ciech niepodległości to właśnie przychodzi ten moment, w którym już społeczeństwo w wyborach pokazuje, że to należne miejsce w w tym państwie się ludziom tej tej orientacji politycznej należy ono musi być za no dostrzeżone i oczywiście wystawiają takiego kandydata, jakiego wystawiają, ale może było za późno na zmianę wcześniej, kto mógłby zastąpić Maurycego Zamoyskiego kiedyś okazało, że Piłsudski startuje, niemniej jednak ma się mając tą świadomość tego wyniku wyborów i też całego to jest ogromny bagaż doświadczeń mieć wydaje, że z tym jest nam najtrudniej się tu coś sami 100 lat później jak naprawdę wyglądało te budowanie tej Rzeczypospolitej tam sięgamy do do kanadyjskiego gen. Barcza, który mówi książka jest 100 trzeciego roku tak, ale ale, ale opisuje wydarzenia wcześniejsze też radość z odzyskanego śmietnika często ten cytat jest przywoływany no to naprawdę było strasznie podzielone strasznie trudne co będziemy tutaj opowiadać pan państwo, które się sklejał z 3 kompletnie niepasujących do siebie elementów i to musiało być strasznie bolesne na pewno też ten obóz rządzący do tego momentu no w dużym stopniu no wziął na siebie trochę trochę cenę za za te za trudne lata ta prawica chciał w tym momencie skorzystać moim zdaniem mówimy o przyczynie sympatii, jakiej specjalnych tylko próbuje się uzmysłowić, że przyszedł ten moment tak przez ten moment, w którym nareszcie nasz udział w odzyskaniu niepodległości nasz głos zostanie dostrzeżony myślę, że trochę tu zgoda, że trochę takich kalkulacji było, że na koniec przy ostatecznym głosowaniu przecież nikt nie planował, że tych głosowań będzie 5 mówi konkretnie zgromadzeniu Narodowym, które wybierało prezydenta, że w ta prezydentura może tak jak ty mówisz im należna, że nie będzie alternatywy dla tego kandydata, którego postawiło prawa strona umów dystans w dobrym moment by przypomnieć mniejszości narodowe zgłaszają profesora 2 wybitnego prof. Jan budują kurtyny, ale nie wiem dobrze wymawia jego nazwisko PPS myślę, że symbolicznie, ale jednak Daszyński zasługuje, chociaż patrząc na wyniki ja myślę sobie szkoda, bo ono zdobywa mało głosów w kolejnej rundzie, której zdobyła 1 Gabriel Narutowicz 3 i tutaj zgłoszone przez wyzwolenia zresztą myślę, że trochę jeszcze o tym co co co poseł długu lider wyzwolenia myślała Narutowicz jeszcze powinniśmy powiedzieć jest Stanisław Wojciechowski i Maurycy Zamoyski i teraz jeśli pozwoli to właśnie 1 rzecz chciałbym państwu zacytować zabrałem ze sobą wspomnienia koguta to jest i Japończykami dlatego, żeby poszukuje ciągle też odpowiedzieć na pewno chciał Narutowicz wystawione przez wyzwolenie i w swojej autobiografii poseł długu napisał dzwonki już były napisane miał na myśli Sané zgromadzenia Narodowego, kiedy zdołałem nareszcie połączyć się z Narutowicza telefonicznie zapytałem go czy stoi przy swojej poprzedniej decyzji i naszej umowie, dlaczego to ugód pytał, bo doszły słuchy, że Narutowicz jednak wahaczy czy przyjmować nie wybór, bo jeszcze nie wybór tylko tę kandydaturę i i Narutowicza odpowiada i tak jak notuje to Kogut ja nie chcę kandydować, ale jeżeli wyzwolenie mnie postawić przeprowadzi wybór przyjmę i tu krótko komentuje to uprawniało mnie do złożenia na stole przewodniczącego zgromadzenia kandydatury Gabriela Narutowicza jestem przekonany, że te rzesze waha tak jak brzmią te relacje Rodowicz już teraz Narutowicz mówiąc tu trudno jest oczywiście w w wejść w jego skórę myśli no może też już miał jakiś taki rodzaj refleksji i która potem oczywiście prze została wykorzystywana czy ten rodzaj argumentacji przez przez wściekłą ulice jeśli można tak powiedzieć no może rzeczywiście on za mało robił dla tej niepodległości, że on może rzeczywiście w tym czasie, kiedy tutaj nie wiemy z socjaliści robili zamach na nas na pociągi zdobywali pieniądze w bibułę drukowali byli zsyłani na Syberię itd. no w tej Szwajcarii budował elektrownie wodne z był w tym świetny, ale absolutnie to nie ulega na rzecz równości znany my cenione na takich właśnie ich co znowu się te skojarzenia nasuwają, ale taki Europejczyk no w i znający języki waśnie znający świat zamożny, a więc też można powiedzieć idealny kandydat który, któremu obca może być jakaś Niewiem skłonność do korupcji nawet korupcji politycznej miał trochę zasług oczywiście, bo jako minister robót publicznych mówi się że, że bardzo wiele dobrego dla tej odbudowującej się ojczyzny zrobił z chwilą, kiedy jestem kandydatem jest ministrem spraw zagranicznych no ale mimo wszystko może miał takie poczucie, że jego wielkości jest może bardziej wielkością naukowca człowieka, który wiele do Afryki zrobił dla Szwajcarii i może stąd to wahanie może miał świadomość, że tu na miejscu są są ludzie, dla których życiorysy dla dla dla Polaków również w większości będą odbierane jako Note wywalczone tak albo nawet na polu bitwy albo jakieś działalności konspiracyjnej albo na świat działalności tak jak w przypadku narodowej demokracji gdzieś tam na Zachodzie dla sprawy polskiej odbywają się kolejne głosowania nerwowa atmosfera tak jak relacjonowali różni członkowie zgromadzenia Narodowego przez to, że 3 przedłużała, bo też plusy proszę sobie wyobrazić no, a członkowie zgromadzenia to nie jest grupa kilkunastu osób tylko tylu posłów senatorów oddają głosy wzywani są imiennie te głosy trzeba policzyć na nie ma żadnych maszyn ogłosić zrobić przy przerwę, więc wybór trwa do wieczora odpada najpierw odliczeniem Leszczyński jako pierwszy po to, później od pana mieście wydaje, że odpada ten kandydat co nie wiemy dokładnie jak wymienia jego nazwisko jeszcze nie podpisuje z wypowiedziami czy językiem francuskim, bo to było nie w porządku, ale rzeczywiście jako pierwszy od pana Daszyński tam jest piąta jest pierwsze głosowanie później drugi jeszcze jest brany pod uwagę, ale już w kolejnym zdobywa 1 głos dlatego właśnie już jak odbywa się kolejna tura głosowania to rzecz jasna już nie jest brany pod uwagę w trzeciej turze jeszcze jest Jan Bury Andy kurtynę, czyli zgłoszone przez mniejszości narodowe no a potem wybór odbywa się już między trójką Narutowicz Wojciechowski zamojskiej co oczywiste odpada w końcu Wojciechowski w piątej turze jest już tylko Narutowicz i Zamoyski jeszcze 1 ciekawostka to już, aby bardzo dokładnie przejrzeć arytmetykę sejmową, ale też zwracam na to uwagę bo, bo jest to w jaki sposób interesujące mamy 5 Tur głosowań 5 kandydatów 5 głosowań zasadę, że kolejne zdobywające najmniej głosów będzie odpadał nie będzie jego kandydatura wzięta pod uwagę zmierzam do tego by jeszcze powiedzieć, że my Maurycy Zamoyski przez pierwszą drugą trzecią czwartą, który jest za każdym razem z nr. 1 on jest nr. 2 tylko raz w piątym głosowaniu i Narutowicz prezydentem zostaje ja sobie wyobrażam, że to jest jednak konsternacja, chociaż mamy pierwszego prezydenta, ale sama jednak myślę też była zdziwiona zdziwieni byli ci, którzy przeprowadzili wybór zdziwieni byli ci, którzy przegrali w tamtym się udało wybór przeprowadzić fragment protokołu zgromadzenia Narodowego dnia 9grudnia 1922 roku po wznowieniu posiedzenia na wezwanie przewodniczącego sekretarz Stefan Sołtyk odczytuje wynik piątego głosowania jak następuje głosowało posłów senatorów 545 oddano kart nieważnych 29 przeto ważnych głosów oddano 516 absolutna większość stanowi 259 otrzymali głosów Gabriel Narutowicz 289 Maurycy Zamoyski 227 i przewodniczący oświadcza, iż wobec powyższego wyniku głosowania na urząd prezydenta Rzeczypospolitej wybrany został Gabriel Narutowicz, którego wezwie do złożenia przysięgi w następnym odcinku on to zdanie, które takie odnotowane w tym wywiadzie potem w relacjach prasowych po wywiadzie i po śmierci prezydenta już nie szukałem władzy, że to jest strasznie ważne żywą i tym przypadkiem jednak w tej tragedii, która się wydarzyła się pan miał być też w tym kilku symbolem tak pierwszy prezydent ten człowiek go morduje, choć wcale pierwotnie nie u niego chodziło o to, żeby zamordować tę Polskę jak nie jest po mojej myśli no dlatego też historia IT to pamięć 2002. roku być może świadomość tego jak przebiegało wydarzyło się jest tak niezwykle ważna dziś Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PIERWSZY. PREZYDENT GABRIEL NARUTOWICZ

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA