REKLAMA

Wydarzenia na świecie. Z czym kończymy ten rok?

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2022-12-30 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
53:33 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dobry wieczór w piątek 30grudnia w ostatniej audycji w tym roku proponuję państwu dyskusję o sprawach międzynarodowych, ale ze szczególnym uwzględnieniem tych, które bardzo nas dotyczą przede wszystkim wojna w Ukrainie jest takim tematem mi nie tylko, dlatego że toczy się za naszą granicą dramat przewodowy, gdzie od rakiety zginęło 2 naszych obywateli jest skrajnym przykładem potwierdzającym, że ta sprawa międzynarodowa jest bardzo naszą sprawą Rozwiń » oczywiście konsekwencje wojny są będą bardzo daleko idące dla całego świata geopolityki zmian punktów czy środków ciężkości tak Rosja jeszcze 310 dni temu była uważana za mocarstwo, a dzisiaj skrajnych ocen daje się perspektywę słabego Sanah Chin stany Zjednoczone nie tylko potwierdziły swoją rolę głównego obrońcy demokracji zdolnego do prowadzenia realnej konkretnej skutecznej polityki, ale też zmieniły nieco swoją wyraźną w ostatnich latach orientację na region Azji i Pacyfiku znów są obecnie w Europie, choć nie trasą tamtych regionów z pola widzenia Unia europejska pokazała, że potrafi być organizacją elastyczną, podejmując historyczną decyzję o zakupach broni dla Ukrainy mimo różnych napięć sporów konfliktów interesów udało jej się przyjąć 9 pakietów sankcji i trwają już rozmowy o dziesiątym poszczególne państwa europejskie dokonują głębokiej rewizji swojej polityki, czego najbardziej wyrazistym przykładem są Niemcy ze swoim cały ten będę, czyli punktem zwrotnym ogłoszony 27lutego przez kanclerza Scholza ów zwrot oznacza odejście od uzależniającego importu surowców energetycznych w Rosji zmianę polityki wschodniej w ogóle odważniejsze podejście do pomocy wojskowej dla Ukrainy jak wzmocnienie własnych sił zbrojnych cieszyć może też postawa wobec tej wojny Wielkiej Brytanii, która należy do grona liderów pomocy dla Kijowa, choć sama pogrążyła się w mijającym roku kryzys gospodarczy i polityczny ten drugi symbolizował fakt trzykrotnej zmiany na stanowisku premiera i to zaledwie niespełna 2 miesiące niestety zawodzi nadzieje na silnego przywódcy Europy Emmanuel Macron, który po utracie większości w zgromadzeniu Narodowym, jakby się pogubił jego telefony do Putina co najmniej niefortunne wypowiedzi w kontekście wojny by wspomnieć tę o gwarancjach bezpieczeństwa dla Rosji osłabiły autorytet francuskiego prezydenta martwią też inne mniejszego kalibru problemy powstałe w tym roku tu wymienię tylko postawę Iranu wobec Rosji co pogrążyło obiecujące rozmowy w Wiedniu w umowie atomowej z tym krajem co z kolei dawało nadzieję na na zdjęcie sankcji Iran i skorzystanie z tamtejszej ropy raczej nic dobrego nie wróży powrót Beniamina Netanjahu na urząd premiera w Izraelu no, tym bardziej że wraca w otoczeniu bardzo nieprzewidywalnych raczej groźnych partnerów koalicyjnych groźnych dla stabilności w tym regionie niepokoi napięcie między Serbią Kosowem, bo zawsze taki stan będziemy kojarzyli z lękiem o o wybuch na Bałkanach czegoś groźnego strasznego przypominającego ten ten okrutny czas pierwszej połowy lat dziewięćdziesiątych o takim właśnie skomplikowanym świecie raczej nie budującym optymizmu będę rozmawiał ze znakomitymi ekspertami za chwilę pojawią się tu pan prof. Roman Kuźniar kierownik katedry studiów strategicznych bezpieczeństwa Międzynarodowego wydziału nauk politycznych stosunków międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego i plan dr Bartłomiej Nowak politolog ekonomista Akademia finansów i biznesu Vistula członek Team euro zespół ekspertów przy komisji europejskiej zapraszam Maciej Zakrocki przedstawia panowie są już z nami pan prezes Roman Kuźniar kierownik katedry studiów strategicznych bezpieczeństwa Międzynarodowego Uniwersytetu Warszawskiego dobry wieczór być tylko nam się pięknie pan dr Bartłomiej Nowak politolog ekonomista Akademia finansów biznesu Vistula członek biura dobry wieczór dobry wieczór dziękuję zaproszenie ja bym zaczął może takiego pytania, bo z 1 strony on będzie trochę nawiązywało do wydarzeń, które minęły, a jednocześnie trochę będą nam wskazywały może jakiś kierunek na przyszłość chodzi mi o zacząłbym od Rosji od tego państwa, które rozpoczęło w zasadzie nam ten rok 24stycznia swoją obrzydliwą agresją na Ukrainę tego dnia byliśmy może bardziej przestraszeni, bo ciągle mieliśmy takie wyobrażenie, że to potężne mocarstwo, które po prostu dławi Ukrainy dzisiaj czasami słyszę, że nie tylko okazało się, że jest to mocarstwo na glinianych nogach, owszem, dalej z potencjałem nuklearnym, ale państwo, które tym krokiem z lutego tego roku właściwie doprowadzi się dość krótkim czasie do roli wasala Chin czy aż tak panie profesorze no w tym kierunku idzie w tym kierunku idzie, chociaż muszę powiedzieć żem po południu tego dnia jest to czwartek lutego mieli spotkanie katedry rozprawa została jeszcze chwilę jeden z moich kolegów, żeby zamienić 2 słowa i tak spojrzeniu wywodzi powiedzmy sobie i jedynie na krótką uwagę dzięki Justynie winna coś na kogo się porywają Ukraińcy potwornie przyciągają tak najkrócej wydana za krótka odmowa uważaliśmy, że rzeczywiście Rosja łamie sobie zęby zależnie od tego o czym mówił pan redaktor na wstępie i były dobre podstawy, żeby tak sądzić mnie jak sądzono natomiast Rosja zwyczajnie okazała się nieprawdopodobnie kompetentny, jeżeli chodzi nawet z wykorzystaniem swojej gigantycznej przewagi, którą dziś miała nad Ukrainą w chwili wybuchu agresji, bo przypomnijmy bardzo w ważne dane Rosja jest krajem była w tym momencie w momencie wybuchu wojny i dym mocarstwem od 10 kart nie większym potencjałem nad Ukrainą biorą pod uwagę wielkość PKB oraz wydatki na cele militarne cele obronne niezależnie oczywiście od broni nuklearnej stary członkostwa stałego rady bezpieczeństwa, a więc 10 do 1 prawda, a mimo to nie potrafiła tego bo gdy przewagi korzystać co oznacza jakoś tak nieprawdopodobne zasad zaskakującą niekompetencję Rosji, jeżeli chodzi o o Apple działań wojennych, chociaż czym Putin wydawał się wcześniej takim Klaus lewicę w niemal perfekcyjny, jeżeli chodzi o układanie relacji między siłą zbrojną celami politycznymi, bo parę razy już do bardzo udało ta wojna zaskoczyła nas pod wieloma względami nie tylko żona była wojną właśnie wyboru zupełnie niepotrzebnie, bo Rosja była krajem całkowicie bezpiecznym kilka jej ust opór Ukraińców fenomenalny, ale też przy byliby pomoc Zachodu także mnie tu też błędy zaskakująca byki zaskoczyły i niekompetencja Rosji głupota racjonalność i fantastycznie opór Ukrainy, ale też nieprawdopodobna wsparcie Zachodu i to oczywiście prowadziliśmy do tego, o czym pan redaktor czerwony, który zaczął to na czym ona stanie się jakiejś mierze Rosjan wasalem, ale też czym Rosja na naszych oczach popełnia takie spektakularne od DAF jako wielkie mocarstwo ne Rosja przestaje na długie długie lata może definitywnie zaliczać do Ameryki moc radny będzie świecić takim światem trochę, ale już bez tego paliwa, które każda gwiazda ma, żeby mogła w ogóle być świecić grzać będzie jeszcze wiedzieć takim nimbem, ale już nie potencjałem w sensie zdolności oddziaływania na mocarstwo oznacza wpływ oznacza zdolność do działania do kreowania pewnych rzeczy w warunkach miętowych to z tym rady do końca z tą porażką Rosji tego życzymy myślę, że jeżeli nie popełnił błędu po naszej stronie to się udaje uwolnimy się od tego niebezpieczeństwa tego strachu przed Rosją na wiele pokoleń oczywiście od pomocy Zachodu i o konsekwencjach tej wojny również dla demokratycznego świata za chwilę porozmawiamy, ale jeszcze może pan dr Bartłomiej Nowak czy rzeczywiście jesteśmy teraz w takim momencie, w którym jeden z wielkich graczy to na dziesięciolecia na arenie międzynarodowej stracił traci definitywnie swoją moc nawet jeśli z czego oczywiście zdajemy sprawy oczywiście jedno nie nie polegnie militarnie w takim rozumieniu, że wojska ukraińskie wjadą do Moskwy ale, ale no wszystko wskazuje na to, że nawet jeśli wojna będzie jeszcze długo trwała w taki trochę postaci jak ja jak teraz no to Rosja już długo nie podniesie no pytanie czy Rosja rzeczywiście była wielkim graczem tak jak pan redaktor mówi w kategoriach światowych ja bym powiedział, że niekoniecznie na pewno nie mówiły o jej potencjał gospodarczy na ten temat miała dużą dużą możliwość psucia bardzo wielu rzeczy miała dużą możliwość szkodzenia w wielu obszarach świata ale, ale bez wątpienia to było państwo, które cały czas wymagało reform gospodarczych i ten potencjał modernizacji, który gdzieś tam był w Rosji, który my to świetnie pamiętamy nawet Polska miała moment takiego otwarcia na współpracę z Rosją to był moment, w którym przecież Niemcy forsowały projekt modernizacji Rosji trochę na wzór Zachodu, którego nic nie wyszło, ale ten potencjał były Rosja stała się Clapton wkracza gospodarką opartą wyłącznie o surowce i jeżeli chodzi o ten potencjał gospodarczy to rzeczywiście on nie wyglądał najlepiej natomiast to co się stało w tej chwili w tym roku to jest całkowita bardzo mocne przyspieszenie, jeżeli chodzi o rekord kumulacji ładu światowego to pewnie za chwileczkę poruszymy jeszcze w wielu aspektach, ale to jest taki decydujący moment w polityce międzynarodowej nie tylko z tego względu, że po raz pierwszy od zakończenia drugiej wojny światowej mamy do czynienia na kontynencie europejskim z pełną skalą wojną, czego w zasadzie nic się nie spodziewał to znaczy ja muszę powiedzieć, że ja się mnie taki sygnał alarmowy budził się jeszcze w ubiegłym roku, kiedy Putin opublikował w taki historyczny czy pseudo historyczny esej w zasadzie kwestionujący w ogóle prawo istnienia Ukrainy wydawało mi się od razu, że to się może skończyć tylko źle i w zasadzie cały scenariusz ku temu zmierzał, ale nikt nie spodziewał się, że w dobie tak wielkich współzależności gospodarczych, że Rosja zdecyduje się na coś takiego de facto Putin można pół żartem powiedzieć za realizowane swoje największe marzenie mianowicie cofnął Rosję do czasów ZSRR gospodarczo długoterminowo i takie będą skutki tutaj to co pan redaktor toczył Rze, że Rosja będzie wasalem Chin no to już taka była to za świętej pamięci prof. Brzezińskiego, że Rosja może iść albo współpracować z Zachodem, a Jeślinie to co stanie się wasalem Chin za chwilę powiemy o samej Ukrainie, która zasługuje też na oddzielny komentarz nie tylko ze względu na swoje bohaterstwo na torze właśnie tak zaskoczyła też świat co tu dużo mówić swoją determinacją w walce o swoją niepodległość no ale też tego są konsekwencje oczywiście chociażby takie, że nie wiem jej armia stanie się pewnie jedną z najlepszych armii świata w najbliższym czasie, chociaż może już jest w połączeniu oczywiście z wyposażeniem, jakie otrzymuje z Zachodu, ale najpierw może o drugim wielkim mocarstwie, które do tego nawiązywał tutaj mówię do pana doktora że, że Rosja w jakim sensie przez przez dekady była tym państwem, który trochę też narzucał jakiś porządek świata wracam tu jeszcze do czasów zimnej wojny na pewno drugim takim mocarstwem są stany Zjednoczone kiedyś mówiło że, że ta Ameryka szczególnie za czasów Trumpa trochę się zamyka na swoim terytorium przenosi swoje zainteresowania jeśli chodzi o sprawy międzynarodowe do Azji właśnie na obszar Pacyfiku Chiny itd. no to to teraz okazuje, że nie tylko ta Ameryka zostaje w Europie przynajmniej taki czas, ale że jest dalej gwarantem bezpieczeństwa również europejskiego również światowego i ciągle jest tym głównym państwem, który jest w stanie bronić po prostu demokratycznego demokratycznego świata czy to jest powrót Stanów zjednoczonych do tej roli czy jednak tutaj będzie panie profesorze tai rola tego państwa zdefiniowana nieco inaczej na chwilę na dłuższą chwilę całą pewnością przynajmniej do końca tej wojny, dlatego że tej tej tej roboty nie można pozostawić niezakończony to musi nie może być on finisz Dobka to musi być finisz działa prawda i myślę, że administracja Bidena, które być może o to wcześniej nie podejrzewali kieruje się tą samą logiką, którą kierował się Ronald Regan w trakcie ME pierwszych kilku lat swoich rządów, zwłaszcza pierwsza kadencja, ale chyba drugi on powiedział swoim pracownikom osiemdziesiątym drugim czy bodaj trzecim roku kończymy z nimi, a czy musimy skończyć chwytami prawda mamy moment takim takiej przewagi technologiczne ekonomiczne nie wchodzą głębokie kryzysy wywiad amerykańskim bardzo dobrze rozpoznawał słabości związku sowieckiego i możemy ich normalnie w tej chwili położyć pokojowo, ale położyć bez wojny i doprowadzić do załamania i to się udało ta strategia wykańczania związku sowieckiego mysie powoda w 100% bez 1 wystrzału z sobie ty się zapadł teraz myślę, że by ten doszedł do tego samego wniosku administracja, że ten moment, żeby skończyć z Rosją jako takim mocarstwem destruktywne mocarstwem psuje, bo tym pan aktorem dobrze, gdy na to wskazywał trafnie, że wpływy Rosji by wszystkim destrukcyjny, ale one były realnie rosną szkodziła dlatego była tak bardzo często niezastąpiona, że potrafiła szkodzić pewnych sytuacjach w związku z tym czają z nią było użyć dostało po to, żeby ona przy tym stole zakład się z nią dogadywać jakoś tam, żeby doprowadzić do rozwiązania czy panowania już problemu w tej chwili tę możliwość traci, ale myślę, że rzezie, a Amerykanie dostrzegli szansę tym, żeby mieć radę zawsze głowy Rosję, ponieważ rzeczywiście wyzwanie i przed nim jest inne są Chiny, a Rosja do tej pory była takim silnym przymierzu z Chinami była ważnym atutem Chin w chińskiej rozgrywce z Zachodem w tej chwili Rosja jako atut Chin no wyjątkiem tego rzeczywiście ME Chiny będą ją bezlitośnie bezwzględnie eksploatować tak krajowych jak robi to kraj afrykański nart wodnych tak tak żyć, że życie zawsze mówiłem tak właśnie Brzeziński albo mogą być partnerem Zachodu albo będą pokolenia chińską wtedy prawosławny krzyż na drogę bardzo proszę, jeżeli chcą się ponownie wrócić tak jak wiara Księstwa moskiewskiego wieś, bo mongolskie no to droga otwarta oni tego pani nie rozumiem im i w tej chwili wchodzą, a przed tą opcję i tak rzeczywiście, ale jeżeli inny wracając do tego od o pan pytam, jeżeli chodzi o sedno tego problemu, który mam do czynienia to jest nie tylko takiego politycznie co gorsza digitalizacja do końca Rosję korzystam z okazji, jaką podała na talerzu, ale rzeczywiście to jest absolutnie kolejna odsłona starcia między demokracjami a, a światem autokracji mocno totalitarnych myślę że, gdyby Ukraina nie byłam z państwem 1 zmierzającym ku demokracji z trudem prawda, ale jednak zupełnie innym od Rosji pracować faszystowska totalitarna w ostatnich latach pod Putinem to pewnie Ukraina nie mogę liczyć na takie wsparcie, ale to jest też roszczenie o pokazanie reszcie świata, zwłaszcza Chinom prawda tych zdolności demokracji do obrony własnych tę wartość ustroju ludności sposobu życia gospodarowania itd. tak, ale ten przykład pójdzie na pewno Amerykanie z tego, że myślę, że próbują w tej chwili to również pokazać stan drzew w tym sensie stają się gwarantem demokratycznego świata bez jego bezpieczeństwa zdolności do zachowania tych własnych parametrów i ten kurczą one liberalny porządek międzynarodowy bądź jakiś czas był całkowicie globalny, a po zimnej wojnie ten skrócony jednak nieco po naszych własnych porażkach błędach i chorobach grzechach o tym mówimy zgodnie z przeszłości ten nieco skurczony rzeczywiście, ale jednak on dzięki postawie Ameryk kim będzie się świetnie bronił będzie przykładem dla innych, którzy myśleli, że to już Papa by bać, że to już zatem koniec liberalizmu, czego oczywiście największym dowodem, że to może już koniec potwierdzeń argumentem był sam Donald Trump silnie antyamerykańskie silnia zachodni antyliberalny i prezydent nagle wraca Ameryka w całej swojej chwale jedności im również żeli chodzi o sprawności jak przekaz ten przekaz ideowej to jest to jest trochę jak my jak pan redaktor mówi znaczy, że chodzi o wprowadzenie do do tej części rozmowy w Janas był bardzo do pana doktora właśnie przez chodzą, ale chciałbym od razu dorzucić 1 wątek, bo to jest przecież bardzo też bliskie pana zainteresowaniu kompetencją chodzi o to czy to czy to dobrze dla Europy oczywiście trochę retoryczne pytanie, bo dobrze dla Europy Amerykanie są silni, że są w stanie bronić demokracji są w stanie szybko sprawnie podejmować decyzję również dotyczące właśnie tego wsparcia militarnego dla Ukrainy, ale trochę po Trumpie liczyliśmy, że i Europa stanie się bardziej jako Unia europejska i no zdolna właśnie do takiego działania, że zrozumie, że musi również w większym stopniu na siebie liczyć, a w połączeniu Europy z Ameryką właśnie dalej broniącą demokracji zasad liberalnej demokracji to już w ogóle ten Sojusz transatlantycki spowoduje że, że ta część świata będzie, jakby najpotężniejsza najsilniejsza tymczasem odnosimy wrażenie, że trochę ta siła, którą Amerykanie znowu pokazali przyćmiła trochę Unię europejską, a ja jeśli mogę, zanim przejdę do Europy to w 2 punktach bym się leciutko z panem profesorem nie do końca zgodził chyba bardzo proszę też w komputerze strategia Stanów zjednoczonych wobec Rosji proszę zwrócić uwagę, że to jest strategia samo ograniczania się Amerykanie celowo nie chcą położyć raz na łopatki i czym to jest wielki problem dzisiaj, dlatego że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że Ukraina potrzebuje znacznie lepszego rodzaju broni i Amerykanie się boją nie chcą go przekazać nie tylko ze względu nas na NATO, aby wciągnąć na to w jaki sposób, kto wojnę, ale również, dlatego że nie chce Rosji, która jest położona na łopatki i ta dyskusja się toczy w stanach Zjednoczonych ona nie toczy się tak bardzo w mediach, ale w administracji amerykańskiej Amerykanie uważają, że nie tylko Amerykanie zresztą Niemcy wyrażają wątpliwości że, że my jesteśmy w stanie pokonać Rosję, ale jeżeli to się stanie na obszarze dawnym postsowieckim będzie naprawdę chaos będzie jeszcze większy problem dla świata niż jest, bo to co się w tej chwili dzieje np. z Rosją Rosja ewidentnie traci w ogóle wszystkie wpływy w Azji centralnej tam za chwilę wejdą Chiny Azja Centralna się stara uniezależnić od Rosji to jest dekompozycja tych wszystkich struktur, które mieliśmy poprzednio, ale Amerykanie bardzo celowo się same ograniczają i to jest wielki problem, bo ta wojna może trwać jeszcze długo właśnie przez ograniczanie się Ukraińcy tego świadomi pytanie ile Ukraińcy trwają, a po drugie, jeżeli chodzi o politykę Stanów zjednoczonych bardziej globalną to ona też jest dosyć niuansowania, dlatego że jeszcze za administracji Billa Clintona, a nawet dobrze w Busha obowiązywała doktryna bezpieczeństwa Narodowego, które stany Zjednoczone zakładały zdolność do działania w 2 różnych konfliktach na świecie równocześnie i w tej chwili nowa strategia bezpieczeństwa Stanów zjednoczonych jest ukierunkowana na Azję to jest nr 1 i Rosja jest wielkim problemem jest problemem regionalnym, ale to również zmienia stosunek do Europy, bo Europa musi sobie zdawać sprawę, że jeżeli nie nie stanie się graczem w polityce bezpieczeństwa tutaj zaraz nawiąże do pana pytania to może być po pierwsze, prezydent Stanów zjednoczonych jak Donald Trump trumpizm nie z polityką żywą i silną cały czas niestety, który będzie miał inne priorytety to po pierwsze, a po drugie, jeżeliby doszło coś wydarzyło w regionie Azji w szczególności mam tutaj na myśli Tajwan i na to pytanie co wtedy Amerykanie zrobią z Europą skoro nie są zdolni wg doktryny bez wy my bezpieczeństwa Narodowego do działania 2 tak dużych konfliktach, a jednak mówią o konflikcie azjatyckim jako nr 1 i to co implikuje dla Europy jak, jaka jest w ogóle nasza nasza ocena Europy Europy niestety zawsze tyle za tym co jest potrzebne, ale trzeba powiedzieć, że pierwszy od 2014 roku z powodu wielu czynników nastąpiło jakieś odrodzenie w dziedzinie Polskę wspólnej polityki bezpieczeństwa obronności stworzono instytucjonalne podstawy do tego, aby taką politykę tworzyć i też jest wszędzie rzeczywisty wzrost wydatków na politykę bezpieczeństwa na zbrojenia w tej chwili Niemcy to nowa zupełnie polityką jest to bardzo duża niewiadoma co to będzie oznaczała dla Unii Europejskiej i najgorszym scenariuszem było, gdyby Niemcy te pieniądze te 100 000 000 000EUR wydali po prostu na zbrojenia narodowe my powinniśmy jako Polska i i cały czas mówić o tym, że my potrzebujemy, aby ta inwestycja, która teraz dzieje naszych oczach, aby ona i choć była wspólną politykę bezpieczeństwa i obronności kompatybilna z NATO, ale taką, która pozwoli nam działać, jeżeli Amerykanie bądź będą mieli inne priorytety no bądź będą mieli takiego prezydenta który, który nie sądzi, że zaangażowanie w Europie jest jest na miejscu tym, że tutaj dużo się dzieje i ja bym może jeszcze nawiązał do Polski Polska okazują się liderem w tej akurat w polityce na ten moment Polska ma unikalną okazję, żeby próbować odgrywać ważną rolę, jeżeli zrzucić z siebie garb art. 7 i problemów z praworządnością to ze słabymi Niemcami, które zawiodły strategicznej polityce europejskiej niejednej zresztą, które się myliły i ze słabą Francją wielu powodów wewnętrznych, ale też Francji, które się wyciąg wycofuje w zasadzie z regionu Sahelu i trzeba powiedzieć, że Polska miałaby do odegrania w tej polityce bezpieczeństwa obronności dużą rolę ja bym tego oczekiwał no zarówno od tego jak od przyszłego rządu polskiego i my mielibyśmy naprawdę dużo jedynie do powiedzenia moglibyśmy współ kształtować tę politykę zgodnie z naszymi wyobrażeniami o jej relacjach z NATO to jest niezwykle kluczowe zresztą co to w nocy pokazał 1 rzecz że, że ta europejska suwerenność jak ją makro nazywał i czy czysty czy czy autonomia strategiczna landy na dzień dzisiejszy jest mrzonką, ale mamy mamy dzisiaj uruchomione mechanizmy którymi, jeżeli będziemy mądrze sterować konsekwentnie sprawia, że Europa za chwilę będzie zupełnie innym miejscu i to jest bardzo dobry moment, żeby jeszcze chwilę Europie jako takiej w sensie instytucjonalnej również Unii natomiast oczywiście Niemcom i pewnie trochę Francji poświęcimy jeszcze oddzielny komentarz panie profesorze, bo z drugiej strony można powiedzieć przy różnych kłopotach wiadomo przy tam sprzeciwie Orbána itd. ale 9 pakietów sankcji udało się tak przyjąć i na Rosję nałożyć oczywiście to jest dzień toczy się dyskusja na ile te sankcje są skuteczne na ile rzeczywiście mocno gnębią Rosję rosyjską gospodarkę czy trzeba było aż na 9 rozłożyć właśnie to coś się robiło, bo niektórzy mówią, że aż trudno uwierzyć, że dopiero tam nie wiem w siódmym pakiecie zrobiono coś co powinno być zrobione od samego początku, ale innymi słowy nawet takie drobne sygnały, że oto udało Unii Europejskiej kupować broń dla Ukrainy co jest jakimś tam właśnie historycznym wydarzeniem w czy to, o czym mówi pan dr Bartłomiej Nowak to wzmacnianie polityki bezpieczeństwa obrony niż rzeczywiście ma miejsce czy jednak dalej właśnie, widząc to potęga amerykańską będziemy opierać swoje bezpieczeństwo tylko wyłącznie na NATO, a mówienie o jakiejś europejskiej polityce obronnej nowości pozostanie w takiej sferze deklaratywnej taka jest bardziej wątek natomiast jeśli rzeczywiście warto wrócić do 1 rzeczy w związku między komentarzem pana dr. Nowaka Otóż, gdy to jest ta, która podobnie panie doktorze proszę państwa panie redaktorze jak w latach osiemdziesiątych Regan powiedział wykańczane Sowietów, ale chodziło o wykańczaniu jako zagrożenia dla Zachodu, a w końcówce jak pamiętamy z lat osiemdziesiątych i na 5 lat dziewięćdziesiątych Amerykanie podtrzymywali ten związek sowiecki, żeby się zło Scottem nie rozpadł, a także to, że odpad był zaskoczeniem dla wszystkich także dla Waszyngtonu pamiętamy ten słynny ci ten kij w Speed czynny Georga Georgea Busha et dzisiaj również nikt nie marzy o rozpadzie federacji rosyjskiej Zielona rozpadnie to nie, dlatego że zachód do tego doprowadzić tylko po tym, jak i wewnętrznego środkowych tendencji, czego nie zakładam prawdę powiedziawszy ten wchodzi on o rząd o to, żeby Rosja przestała być zagrożeniem dla Zachodu, którym się stało w ostatnich latach pod Putinem, zwłaszcza w ostatniej dekadzie to bez wątpienia co będzie dalej Dydek zależy od samej Moskwy być może, widząc co się dzieje tam wrócą do rozumu, bo oszaleli inny pewien w ten sensie szaleje tam dość działają na szkodę oraz nie ma do tego żadnych wątpliwości także tutaj o wszystkim chodzi natomiast żeli chodzi Europy to mamy w tym obraz taki dosyć niejednoznaczne, bo z 1 strony się zgadzam z tym, że zupełnie nie najgorzej pod takim widziałbym zdanie energicznym dowództwem szefowej komisji europejskim Unia europejska radzi sobie żyli chodziło o koordynowanie stosunku wobec Rosji, a przypomnijmy tam było bardzo on do Towarzystwa było bardzo takie rozrzucone Ross Hassan, jeżeli chodzi o podejście do Rosji mimo to pani uczulam, a online wzięła Niemców Francuzów Włochów Węgrów za twarzy to jednak temu te kolejne takie sankcje one dlatego niestety tak idą na wolność godność zgadzam czasem, żeby mieli od ronda na rany boskie dopiero teraz jak to możliwe dlatego żem la ta jest aktor zbiorowy 27 państw i wiele z nich w dal liczyło długi czas pewnie dalszym ciągu liczy, że w w Moskwie dojdzie do pamiętania i nie trzeba będzie tak i Rosji do końca przez pilarzy tak do końca zrywać różnych kontaktów z drogi dlatego tam różnego tęsknoty handlowe równego do wyobrażenia o tym co można z Rosją ewentualnie w przyszłości włada baby są tutaj niestety w dalszym ciągu jakieś takie takie rzeczy, które ciągną jego ogony w Berlinie Paryżu tutaj dla PMR sentyment historycznym i interesy we Francji to jest problem równowagi anachroniczny rozumiany uzupełni niewydarzony pomysł czasem Macrona, który nie zastanowić jak coś pani czym wzbudza bowiem takie oburzenie w Europie słuszne Figaro pisał ono Gazy Macrona izolują Francji w Europie tak budżetu niedawno artykuł przecież inne Le Figaro i itd. natomiast by rzeczywiście jego Bruksela potrafi scalać całą Unię europejską, jeżeli chodzi o wsparcie dla Ukrainy, jeżeli chodzi o sankcje dla Rosji, ale to nie ma nic wspólnego co byli bardzo wyraźnie ze wspólną polityką bezpieczeństwa obrony, owszem to jest częścią polityki zagranicznej, ale niebezpieczeństwa obrony tutaj mamy do czynienia z czymś inny, o czym mówi pani Irena proce dla nas rozczarowaniem pewnym my dla mnie podejrzane dla dr waga także my, ponieważ liczyliśmy, że Rosję, że Unia europejska jednak coś zrobi zacznie wyrastać krótkich portek, ale to się ślimaczyły, jeżeli mamy agresję Rosji Ukrainy mamy tutaj ten azymut przy zagranicznej w ramach tego azymutu mówi się, że Unia europejska wyposażyć siły szybkiego bardzo szybkiego reagowania odpowiednich pisemny innym natowskiej tej pierwszej z PiS czym ona z 2014 roku w na poziomie 56000 w tym czasie Amerykanie przerzucają od tak na strych 10 000 do Europy dom to nie jest poważny prawdą to nie znaczy że, gdy w dalszym ciągu żeli chodzi o wspólną politykę zagraniczną i dać bezpieczeństwo obrony jesteśmy jesteśmy jesteśmy w lesie i ta sytuacja, którą mamy nie pomaga, dlatego że mamy silną polaryzację i trzeba polega na czym to waga ciężka to co to takie mamy zatem dążyć mam zawody mamy mamy walki zawodników wagi ciężkiej o tym kto dostał atlantyckiej Unia i UE za, a będziemy ewentualnie mogli wrócić do tego jak wojna skończy jak my będziemy Rosję z głowy Amerykanie rzeczywiście przedstawią swoje radary swój punkt ciężkości swoich zainteresowań na windykację ligi wtedy może czas będzie za to wziąć jak do tej pory Polska domom i to dziwiło mnie to pan pan doktor bardzo rozmarzył, gdy lotnicy Polska ma się spec zrobić te w tej chwili toczymy wojnę przeciw wojnie Unię europejską wojnie z Niemcami wystarczy pozwać woda woda woda wodza obozu obozu to jest egzotyczne państwo turystyczna jednak to co mówić po prostu no to to zapewnią kostnym, którzy nie da niczego z Europą wspólnie budować nie będzie żadnych konstruktywnych czynnikiem daj Boże amen po październiku, jeżeli uda nam się zwrócić te ten o docentem władzy to może możemy w ale mniej wtedy, gdy ten też daleka droga to nie tak daleko nie biegał legalnie lubię takie występować w roli Madame z kolei zapowiada regulować tak bardzo daleko może się wiele zdarzyć Polska na pewno nie jest willi w żadnym konstruktywnym ani pozytywnym ani jakimkolwiek aktorem, jeżeli chodzi o współtworzenie polityki zagranicznej bezpieczeństwa obrony dostaje pewną szansę to takie renta od położenia geograficznego, jeżeli chodzi Ukraina nawet tego nie potrafimy wykorzystać, ponieważ nie mamy Ministerstwa Spraw Zagranicznych mamy polityki zagranicznej mamy premiera, który jest kompletnie niepoważnym i mamy prezesa rządy głównego obozu politycznego, który wygłasza bić po kraju wygłasza antyniemieckiej anty europejskiej chwili piki to czyni czasem podział taki podmiot takiego aktora takiego takiego niepoważne może nie tak ważni poważnego w tej chwili Miedwiediew w Rosji, bo to zupełnie jakieś groteskowe, ale na pewno takiego, do którego nikt nie ma zaufania, którym sieci nie grał pan, że chodzi o poważne rzeczy z wyjątkiem tego nos wyjątkiem pomocy dla Ukrainy oczywiście dochodzi oczywiście liczymy rozumiem, że też pan doktor miał na myśli że, że ta sytuacja nie będzie trwała wiecznie, ale nie chciałbym woła Boże będę tej pory Wiki miano parady, bo strasznymi zależy, żebyśmy trochę szli dalej oczywiście, trzymając się tego nurtu rozmowy, bo chciałem wrócić jednak w już teraz bardziej dokładnie do wspomnianej Francji Niemiec cały ten będę tak na najpopularniejsze słowo w Niemczech jak twierdzą niektóre ośrodki chyba Towarzystwo języka niemieckiego uznało, że to właśnie słowo nr 1 tego roku tego roku w Niemczech, a więc no ale za to kolejne wojaże tak no tak co tłumaczymy w Polsce jako punkt zwrotny no tylko właśnie panie doktorze czy to jest czy to jest rzeczywisty punkt zwrotny czy to jest takie testowanie do jakiego momentu można się właśnie zwrócić odwrócić od dawnej polityki, bo to, że już od surowców energetycznych tak to, że Rosja może nie jest najważniejszym partnerem tak to, że nie będziemy ją cywilizować przez robienie z nią biznesu wydaje się, że tak no właśnie pewnie więcej będzie będą Niemcy wydawać na na zbrojenia co co oczywiście z 1 strony może cieszyć szczególnie NATO jako całą strukturę, ale też właśnie Europę z punktu widzenia jej potencjału obronnego, ale pewnie też są tacy, którzy się trochę zbrojenia Niemiec obawiają się do tego dochodzi jeszcze Francja ze wspomnianym słabym Macrona, któremu myślę, że porażka w wyborach do zgromadzenia Narodowego odebrała wigoru no skoro tak i to już właśnie po tym, krótkim wstępie, a może za długim by mam do pana pytanie skoro do tej pory cały czas uważaliśmy, że motorem Unii Europejskiej jest ten silnik francusko-niemiecki no to, jeżeli te te silniki czy ten silnik no jakoś teraz właśnie ewidentnie mu nie idzie to bez niego albo z nim no nie wiem jesteśmy w stanie tą naszą Unię europejską Europy wywindować znowu na poziom takiego liczącego się na świecie gracza proszę to jest bardzo ciekawa sytuacja, która się z rodzin naszych oczach, dlatego że ja np. głównym partnerem administracji amerykańskiej jest od dłuższego czasu Ursula von der Leyen komisja europejska i i tu trzeba powiedzieć, że komisja bardzo urosła w tym wszystkim Niemcy cierpią na brak wiarygodności, dlatego że w kluczowych politykach przede wszystkim w polityce energetycznej z Rosją i polityce bezpieczeństwa po prostu się zupełnie myliły im i dzisiaj nie wiemy też jeszcze zbyt wcześnie jest oceniać w jakim kierunku pójdzie ten zwrot polityki niemieckiej, dlatego że po prostu jeszcze te programy nie ruszyły oprogramowanie jest na początkowym etapie i trzeba sobie zdawać sprawę, że Niemcom ten zwrot przysłowiowy zajmie jeszcze dużo czasu Francja też jest dosyć osłabiona stąd moja teza którą, którą obwarował jednak poważnym warunkami, czyli powrót czy uczyli, czyli zrzucenie tego garbu art. 7 i i powrót do praworządności dopiero wtedy Polska mogłaby mówić o jakiś aspiracjach Unii Europejskiej ja ja o tym powiedziałem, więc robi się nowa konstelacja pętak geopolitycznie następuje wraz z tą wojną i przesunięcie Unii Europejskiej na wschód proszę zobaczyć, że jeżeli chodzi o politykę wobec południa, czyli przede wszystkim wobec Afryki to tak jak mówię już w tej chwili następuje pewien odwrót Francji przede wszystkim z tego kierunku i redukcję obecności w niektórych miejscach redukcja też ambicji Unii Europejskiej, jeżeli chodzi o możliwość wpływania na ten region następuje rzeczywiście koncentracja na tym co będzie działo na Wschodzie chociażby też z tego względu, że nie tylko, dlatego że mamy wojnę, ale dlatego, że Ukraina Mołdowa i w przyszłości Gruzja mam nadzieję i są lub będą kandydatami do Unii Europejskiej, a Ukraina zadeklarowała wolę przystąpienia do NATO trzeba powiedzieć, że to to jest, jakkolwiek długo to zajmie, jakkolwiek duże są szanse, że to się stanie w jakimś przewidywalnym w ogóle czasie to to by był naprawdę zwrot, jeżeli chodzi o całą geografię polityczną Unii Europejskiej i musimy zdawać sobie z tego sprawę Unia dzisiaj cierpi na brak przywództwa przywództwo jest po stronie jednak dzisiaj komisji europejskiej i ja sobie mogę z łatwością wyobrazić taką sytuację toby się stało, gdyby administracja amerykańska Joe Bidena Antony Blinken mi w ogóle Amerykanie, gdyby to oni zbudowali konsensus wokół pierwszych pakietów sankcji Unii Europejskiej oni wykonali ogromną robotę oni nakłaniali Niemcy na na zgodę na sankcje na przerwanie Nord Streamu oni nakłaniali Francuzów to to było niesłychane Ameryka pokazała jeszcze raz wylicza Holbrooke świętej pamięci wybitny dyplomata amerykański Janusz kiedyś takiego określenia, że w polityce bezpieczeństwa Ameryka Ameryka jest potęgą europejską czy tak naprawdę decyduje o tym co się dzieje w Europie to się stało, ale stało się z pozytywnym skutkiem Unia już zupełnie innym punkcie niż była i teraz pytanie, jakie konstelacje nowe powstaną w Europie, która musi decydować o zupełnie zupełnie fundamentalnych sprawach chociażby i chociażby projekt odbudowy Ukrainy i zapewnienia, jakby wciąż europejskiego wania Ukrainy wciągania zasady jednolitego rynku itd. to będzie wielka praca wykonana do wykonania i dzisiaj finansowo to już nie wygląda tak źle jak wyglądało na początku i chociaż Unia niestety może Ukrainę jest w Europie to bardzo bardzo jest daleko Unia jako całość, jeżeli chodzi o finansowanie Ukrainy to jest ten problem, że Unia europejska musi wykonać wielki krok naprzód i tego oczekuje od Unii Europejskiej i dzisiaj tego zdecydowanego przywództwa nie ma ono jest tak jak mówię po stronie instytucji europejskich, więc zobaczymy w ogóle jak będzie w przyszłości wyglądała rola instytucji europejskich, jeżeli mamy słabsze przywództwo kluczowych graczy do tej pory podejrzewam, że będzie ciężej budować różne polityki, jaką może jeszcze o o 1 takiej rzeczy, która w stosunkach Unii z Ameryką i stosunkach poszczególnych państw bardzo w tej chwili wychodzi i dużo i spytali stawia na temat przyszłości tych stosunków mówić o polityce bezpieczeństwa i wspólnej polityki zagranicznej, ale jest 1 polityka czy cały zestaw polityk, który my się bardzo poważnie różnimy z Amerykanami i te różnice się wcale nie zmniejszyły mimo zmiany administracji amerykańskiej stały za swoim guru dla IRA, którą nazywamy w skrócie ich atak, który bardzo różne słowem to są kwestie zarówno finansów globalnych i handlu globalnego i regulacji dotyczących nowych technologii zupełnie fundamentalnych jak bardzo chciał żeby, żeby Sojusz amerykańsko europejskich, jeżeli on ma coś znaczyć trzecie my na tych polach musimy się znacznie lepiej dogadywać, a to się niestety nie dzieje tutaj może tylko od siebie dorzuca my w taką wątpliwość do tego, o czym powiedział pan pan doktor, że był rzeczywiście no bo z 1 strony oczekujemy widzimy trochę właśnie wzmocnienie instytucji unijnych, żeby to one większym stopniu przejęły rolę przywództwa skoro nie ma przywódców tymczasem jak wiemy też działają tylko w takim zakresie na jaki poza pozwalają państw członkowskich w momencie, kiedy chociażby właśnie pojawia się kwestia pomocy finansowej dla Ukrainy to znowu budżet unijny jak wiemy to jest tylko to co jest składką w zasadzie ciągle do tej pory państw członkowskich chyba chętnych do podnoszenia nie będzie pomysł, żeby stworzyć coś w rodzaju drugiego funduszu odbudowy odporności, a więc kolejne jakiejś pożyczki wspólnej na rzecz właśnie takiej pomocy dla Ukrainy też w wielu państwach się nie podoba więc, więc może być problem, że po prostu właśnie ta Unia europejska instytucjonalna ciągle nie dysponuję przede wszystkim swoimi pieniędzmi i to może być to może być kłopot ale, ale chciałbym jeszcze teraz pójść dalej pana profesora poprosić o krótki na naprawdę komentarz, bo nie ma już Wielkiej Brytanii w unii europejskiej, ale to ciągle potężne państwo również pod względem militarnym, ale kolejne, które można powiedzieć z 1 strony nie zawiodło, bo reakcja na wojnę Ukrainie można powiedzieć wzorcowa no, niemniej jednak sam kraj staje się coraz bardziej słaby zarówno gospodarczą jak i politycznie, żeby w takim kraju w ciągu 2 miesięcy było 3 premierów to prawda ta jest dosyć przykre, ale można powiedzieć sam tego chciałeś Grzegorzu dało zafundowali sobie ten problem wewnętrznym po wyjściu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej co zresztą ja byłem tym zdziwiony jaszcze wielka Brytania specjalnie nie pasowała do Unii Europejskiej do 8, jeżeli chodzi o wymiar prawny w porządku, ale tam zawsze problemy myślę, że de Gaulle miał rację jedynie opuścić Brytyjczyk będzie pytanie do domów dalej do do wspólnoty europejskim i jako niewielkie większego problemu niż rzeczywiście bardziej trzymają się w Anglii jako anglosaski prawda tutaj dobrze zagrali ma pan redaktor rację, jeżeli chodzi o podejście do was wciąż dobrze grają, choć podejście do Rosji do tej wojny natomiast na moment to jest istotny wątek zbycie tego przywództwa w europejskim to prawda nie ma silnika w tej chwili francusko-niemieckiego, ale może być bardzo wyraźnie to, że to właśnie komisja przyjęła lider się wobec Rosji bardzo dobrze, dlatego że przywództwo francusko niemieckie czynnika ludzkiego wzrost, bo katastrofalne format normandzki i podejść i Niemiec Francji do Rosji było bardzo złem oni wyjęli Unii Europejskiej kompetencje w dziedzinie wspólnej polityki zagranicznej bezpieczeństwa broni poza Unii Europejskiej i grać tak jak powinna w związku z tym oczywiście jeszcze 2 lat temu pisaliśmy wszyscy ja byłem przy tych, którzy witali Unia europejska Global Power tym, że zachwycaliśmy oczywiście pamiętam bardzo dobrze artykuł, a artykuł, choć Brooka forma oferty pięćdziesiąty piąty rok prawda, że Ameryka jest europejską potęgą świetnie miała być Unia bezrobotnego i co nic, ale Unia europejska ma niezastąpioną wartość tego, że pilnuje, jeżeli chodzi o bezpieczeństwo wewnętrzne jeśli chodzi o gospodarkę, jeżeli chodzi o sprawy ludzkie społeczne energetyczne, jeżeli chodzi o oraz środowiska cały szereg innych wartości, ale wydaje się, że pod uwagę te odmienne instynkty interesy historię poszczególnym członkom ich ta droga do Global Power, ale i odległa by wiedzieć, że w Pasewalk i właśnie bardzo wiadomo co to co z nimi zrobić raczej nie wrócą do Unii Europejskiej należy zakładać inny czy mogą być lepszym partnerem nie są złem w tym czasie jak jest ja już nie potrafię nad nimi się prawdę powiedziawszy specjalnie rozczulać się pod, zwłaszcza takim koncercie chwili dał Boris Johnson tak tak taka tak jak ta farsa jak poważny kraj mógł zafundować takiego premiera i później ten kłopoty po nim no to tutaj już straciłem nad dotykiem pytanie cierpliwość i chwilą odczuwam podobny trochę frustracji jak pan redaktor, ale ale, ale nie mam tej jak specjalnie recept, jeżeli chodzi o tylko pytanie może się przydadzą to jest ważne Amerykanom, jeżeli chodzi o pilną Indo-Pacyfiku o August i inne grę na tamtym teatrze globalnym w związku z tym mogą być potrzebni bardziej blokowi zachodniemu grupy państw zachodnich, bo odejdzie targanie za Europa, ale tak pan cały zachód ma tu na sporą rolę do odegrania doby mamy do czynienia panu taką rewitalizację Zachodu obydwoma najdłużej im, bo to jest klucz dom z sukcesu bezpieczeństwa rozwoju wszystkich naszych krajów łącznie z polską, która czuje się mniej europejska mniej unijna, ale jednak dalszym ciągu krajem Zachodu no to jeszcze po 2 minuty niestety, bo świat jest strasznie skomplikowane, a czas audycji ograniczony w dota na koniec sama Ukraina czy ona rzeczywiście tym co pokazała światu tym, jaki przywódca stał się rzeczywiście takim światowym bohaterem najbardziej chyba było widać, kiedy przemawiał w amerykańskim kongresie niedawno czy to jest państwo które, które po zakończeniu wojny również będzie będzie nas inspirowało że, że będzie coś wnosiło właśnie również do do Europy nie tylko swoją aspirację członkostwa w unii europejskiej, ale może, ale też może jakąś wartość, bo do tej pory na pewno w ten sposób na ten kraj nie patrzyliśmy to może tak Ukraina stała się państwem o znaczeniu globalnym i to po raz pierwszy w historii Ukrainy Ukraina to, o czym mówił prezydent Żeleński pomogła Unii Europejskiej się zjednoczyć w tak kluczowej sprawie i natomiast nie zmienia to faktu, że po tym, jak będzie jak straci 40 może więcej procent PKB to będzie transformacja czy budowanie w zasadzie państwa pod względem struktur gospodarczych w bardzo trudnego poziomu i czekają bardzo bardzo trudna droga mam nadzieję, że powtórzy sukces Polski po osiemdziesiątym dziewiątym roku oczywiście ta droga będzie chyba trudniejsza niższy w przypadku Polski należy dzięki temu będzie może też mogła od razu wejść na współpracę z rynkami bardzo zaawansowanymi zresztą zupełnie łuk Ukrainę prze kieruje się w tej chwili całkowicie na zachód wszystkie złudzenia o jakimś tam podziale Ukrainy, które kiedyś były o ryzyku by to w tej chwili prysnęli, więc czy od konsekwencji Ukrainy Jar też mobilizację Zachodu zależy to jak to będzie wyglądało za za, bo pewnie pół 1020 lat no właśnie takie zaczynanie od umorzenia od zera, ale prawie też daje taką szansę gwałtownej modernizacji jest trochę jak byśmy mieli w Polsce niektórzy potem pamiętam z Zachodu podziwiali, jakie mamy nowoczesny w drogi domy towarowe i boi się już trochę dla PiS, ale zdarzały tak system bankowy internet itd. panie prof. Ukraina za ja, ale ja życie myślę, że ona ma ma szansę odegrać rolę Polski po osiemdziesiątym dziewiątym roku i lub wie pani zachodniej drugi w Europie nie myśmy tę rolę oddali po roku 2015 tego państwa wiodącego naszej części Europy tego państwa który, gdzie budził podziw czasem zazdrość jak dobrze idzie jak i plac wspaniali pomimo wszystkim zoomie wydałbym opinię o Polakach o Polsce przed osiemdziesiątym piątym roku w jakiej nie brakowało i we Francji Stanach Zjednoczonych w innych częściach przecież mnie Zachodu i Ukraina ma szansę tak się stać taką drugą drugą polską ja wiem, że źle brzmi druga Japonia druga Irlandia, ale jest cały szereg podobieństw popalone jest 1 musi definitywnie odciąć czas bezpiecznie odciąć inne to niestety na początek musimy te wydają muru berlińskiego czynny i ktoś będzie inaczej nazywać inny, ale jakiegoś takiego kordonu Tsonga z Rosją osie będzie płynie odbudowywać jak Rosja stanie się normalnym państwem, ale jeżeli będzie bezpieczeństwo ochronnym Wschodu mam jeszcze kontakt z linii z Rosją to kraj nawet będzie mogła wzięcie za odbudowę będzie duża pomoc widzi Zachodu przy tej kreatywności przy tym widziałbym takim uczuciu, jakie tam jest dzisiaj proeuropejskim ten ta tożsamość taka się narodowa to oni mogą dokonywać takich cudów, które mogą zadziwiać może nawet nie świat zachodni bardziej niż się było to w środku polskim, ale punkt wyjścia dość podobnym tylko, że tam są potężne, że auto byłoby mówić, ale tutaj jest szansa na to jest tego trzeba życzyć na to trzeba stawiać im oczywiście życzymy Ukrainie życzymy też słuchaczom może trochę jednak mimo wszystko lepszego tego przyszłego roku, choć na razie jeszcze niema podstaw może do takiego optymizmu również dla panów najlepsze życzenia od małej redakcji audycji Maciej Zakrocki przedstawia na nowy rok bardzo dziękuję przede wszystkim za udział w dzisiejszym programie byli z nami przypomina pan prof. Roman Kuźniar kierownik katedry studiów strategicznych bezpieczeństwa Międzynarodowego Uniwersytetu Warszawskiego pan dr Bartłomiej Nowak politolog ekonomista Akademia finansów i biznesu Vistula członek jury bardzo dziękuję dziękujemy bardzo wspaniałej audycji pan redaktor redaktora Chinki pachnie ma grać w szczecińskim to bezpieka rozmowa bardzo dziękuję w skład dobrego na nowym rokiem dziękuję pięknie najlepsze życzenia i dobrej nocy również i abyśmy się spotykali jak najczęściej w przyszłym roku mieli tylko dobre wiadomości do skomentowania dziękuję bardzo, dobrego dobrego nowego roku Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA