REKLAMA

Nie tylko "foliarze". Teorie spiskowe mogą zakazić umysł także tzw. "zdrowo myślących". Skąd ta siła rażenia?

Panoptykon 4.0
Data emisji:
2023-01-02 17:00
Audycja:
Czas trwania:
46:13 min.
Udostępnij:

Hasło “teoria spiskowa” od kilkudziesięciu lat robi zawrotną karierę. Kto naprawdę rządzi światem? Czy byliśmy okłamywani w szkołach tylko po to, by nie wydały się sekrety małej grupy najpotężniejszych ludzi? Czy wszyscy z nas to ludzie, a może niektórzy są zmiennokształtnymi jaszczurami? W niektórych sytuacjach z daleka czujemy, że to zbyt nieprawdopodobne, by mogło być prawdziwe. Jednak rozpoznanie teorii spiskowej nie zawsze jest tak proste. Rozwiń »

Nie jesteśmy w stanie zweryfikować informacji z każdej dziedziny wiedzy, a ludzie czasami się mylą. Także tzw. autorytety, czyli np. naukowcy – dlaczego powinniśmy więc im bezdyskusyjnie ufać?

Teorie spiskowe to, od dawna już, nie tylko rozważania teoretyczne: strach przed nadmiernym promieniowaniem doprowadził niektórych do spalenia kilkunastu masztów 5G, a strach przed szczepieniami – do powrotu polio, choroby, która została uznana za pokonaną w Europie.

W Fundacji Panoptykon często ostrzegamy przed wszechwładzą służb, które – korzystając z nieograniczonego dostępu do informacji na nasz temat – mogą wpływać na wyniki wyborów. Nagłaśniamy, że korporacje są w stanie stworzyć cyfrowy profil każdego z nas. Czy to brzmi nieprawdopodobnie?

W dzisiejszym odcinku oboje prowadzący podcast Panoptykon 4.0, Katarzyna Szymielewicz i Wojciech Klicki, rozmawiają z Tomaszem Stawiszyńskim: sceptycznym entuzjastą teorii spiskowych, filozofem i publicystą. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
no ziemię to nie kula ziemia to dysk Lewkowicz chorujemy przez 5 GU szczepionki zawierają mikroczip kontrolowane przez korporację Billa Gatesa zmarła niedawno królowa Elżbieta nie była człowiekiem, ale ja czułem przybyłym miliony lat temu konstelacji, jaką z PiS księżycowe księcia jest turbo Słowianie notki hasła wielu wzruszy ramionami pokaż im czoło doświadczenie ostatnich lat nauczył nas jednak, że nie można lekceważyć, bo mają bolesny wpływ na rzeczywistość wg Rozwiń » firmy woda są pod wpływem strachu przed promieniowaniem chińskie samej Wielkiej Brytanii stronę już kilkanaście masztów w Polsce strach przed szczepionkami spowodował, że ludzie nie chcieli szczepić ani siebie ani dzieci nie tylko na covid także Napoli Narodowy Instytut zdrowia publicznego podaje, że dalszy spadek liczby zaszczepionych może spowodować nawrót choroby ostatni przypadek polio odnotowano w Polsce 40 lat temu, ale działo Stwórca Infowars internetowego sią ogromny zasięg ach, przez lata propagowała teorie spiskowe czy atak na autorstwo SENT był udział amerykańskich służb przy Hillary Clinton zajmowała się handlem dziś pod przykrywką prowadzenia pizzerii dziękuję lekceważąco na biały przerażającego tempo w 2012 roku po strzelaninie w szkole Sandy Hook zginęło w nich 27 osób w tym zamachowiec, który popełni samobójstwo zaraz po zamachu była to jedna z największych pod względem liczby ofiar masakry w stanach Zjednoczonych co tragiczne zdarzenie wzbudziło kolejną falę dyskusji o dostępie do broni w stanach Zjednoczonych Rzecznik Praw Dziecka w Connecticut wydał opinię, w której podkreśla, że jednym z bezpośrednich przyczyn strzelaniny był właśnie łatwy dostęp do broni działał jako zwolennik powszechnego użycia broni w Ameryce poczuł się wywołania odpowiedzi przez lata powtarzał, że te strzelanina była inscenizacją którą, lecz rząd, żeby odebrać wolność Amerykanom, a jej rzekomą ofiarę to byli tylko aktorzy w marcu 2020 roku Jérémy życzmy, którego córka zginęła w szkole Sandy Hook popełnił samobójstwo jeśli tego samego dnia cząstek sugerował, że liczba został zamordowany, a jego śmierć ma związek ze śledztwem w sprawie rosyjskiego wpływu na wybory w USA, dlaczego te obronie kiedyś uznawany za dziwacznej ekstrawaganckie dziś zyskuje zwolenników co ich popularność mówi o rzeczywistości czy można się na nie zaszczepić, bo z nich wyleczyć, gdy już raz się nimi wrażeń jak odróżnić krytycznego badacza dłuższe lato spiskowych fundacji Panoptykon obnaża mechanizmy władzy ostrzegamy przed wpływem, jaki nasze myślenie wybory życiowe mogą mieć media społecznościowe albo algorytmy pisane przez korporacje z Doliny Krzemowej ostrzegamy też przed wszechwładną służb które, korzystając z nieograniczonego dostępu do informacji na temat mogą wpływać na wyniki wyborów stworzyć cyfrowy profil każdego z nas czy zatem my też głosimy teorie spiskowe to jest Panoptykon 40 u dołu przy mikrofonie Katarzyna Szymielewicz i Wojciech Klicki witamy was w specjalnym odcinku podcastu Panoptykon 40 naszym gościem jest Tomasz Stawiszyński sceptyczne entuzjasta teorii spiskowych filozof publicysta ostatnio wydał książkę reguły na czas chaosu dzień dobry bardzo dziękuję za zaproszenie bardzo miło z wami tutaj być Tomku pojęcie to spiskowej w ostatnich latach zrobiło zawrotną karierę w niektórych sytuacjach ja czuję rządzące światem z daleka czujemy, że coś nie tak, że to zbyt nieprawdopodobne by mogło być prawdziwe jednak rozpoznaje to spiskowej nie zawsze tak proste czy podjąłby się próby zdefiniowania najważniejszych cech, które winniśmy pamiętać myśląc czy rozmawiając wykład o spiskowej rzeczywiście teorie spiskowe się stały niezwykle popularna w ostatnim czasie powiedziałbym nawet, że są już prawie powszechnym światopoglądem przynajmniej w kręgach zachodniej cywilizacji jak popatrzymy na statystyki w stanach Zjednoczonych, ale i w Europie to po pierwsze, już znaczny procent obywateli obywatelek Ameryki i krajów Unii Europejskiej, jaką formę teorii spiskowych wierzy w stanach to się szacuje nawet na około 50% 40 parę procent jak sumować różne odmiany teorii spiskowych, a badania europejskiej ostatnie jakie, jakie widziałem, które zresztą robione były w pandemii mierzyły także poziom myślenia spiskowe w odniesieniu do koronawirusa no to też jest już kilkadziesiąt procent osób, które tak czy inaczej jakąś formę myślenia spiskowe go wyznają jak mówię nie tylko tusze popala spopularyzowały teorie spiskowe, ale i w kręgach humanistyki współczesnej ten temat zaczął być coraz częściej podejmowane dużo dzisiaj się i pisze mówi o teoriach spiskowych filozofii socjologii, który to temat raczej temat teorii spiskowych był przez długi czas właściwie przez takie 2 podstawowe sposoby myślenia o nim skonfigurowane oni za moment powiem, ale jeśli mnie pytacie definicja to taka bazowa definicja jest taka, że teoria spiskowa jest taka narracja, w której uznaje się, że za różnymi wydarzeniami politycznymi społecznymi często także naturalnymi za przewrotem ami katastrofami rewolucjami i za wszystkim innymi słowy co dookoła się dzieje co jest jakoś znaczące stoją jakieś siły, których my nie widzimy one są niejawne ukrywają się celowo intencjonalnie i mają na celu realizację jakichś swoich interesów słowem są to siły nie działające na rzecz dobra wspólnego tylko przeciwko dobru wspólnemu to jest bazowa definicja należy znaleźć coś co można byłoby nazwać w języku polskiej publicystyki utrzymującą władzy tak fakt, że te osiągną wszystko w, a czy jest coś jeszcze co by należało do tej definicji dodać, bo przyznam, że kiedy też przygotować się rozmowy i czytam także swoje publikacje w większym stopniu życia moją uwagę ten element definicji, że zwolni Kate i spiskowe nie da się wyprowadzić z jego poglądów straszy, że wszystko co się dzieje w rzeczywistości wokół potwierdza tezę taką jest też element, który zawsze towarzyszy to spiskowe moim zdaniem to jest w ogóle najistotniejszy element, który właśnie odróżnia teorię spiskową od jakichś innych metod pozyskiwania wiedzy o świecie w ogóle może odróżnimy jeszcze 2 rzeczy czy 2 pojęcia teorię spiskową myślenie spiskowe, bo teoria spiskowa to jest jakiś kąt konkretne realizacja myślenia spiskowe go jakiś zespół zdań osiągnięty przez zastosowanie myślenia spiskowe go właśnie myślenie spiskowe jest mechanizmem specyficznym czy to metodologią stosowaną, której można używać do generowania bardzo wielu różnych teorii spiskowych, które są takim, a konkretnie niem najistotniejsza jest tutaj to myślenie spiskowe jako silnik Motor napędowy teorii spiskowych i jego mi się wydaje, że najistotniejszą cechą jest to, że wbrew temu co samo o sobie myślenie spiskowe sądzi nie jest ono metodą pozyskiwania wiedzy o świecie tylko jest metodą wytwarzania różnych zdań, które wiedzę o świecie imitują no bo nie ma tutaj kilku istotnych elementów charakterystycznych właśnie dla sposobów osiągania najbardziej adekwatnych uzasadnionych zdań o świecie tak jak to mamy np. w nauce czy metod metodzie naukowej, bo generalnie rzecz biorąc jak budujemy sobie obraz świata, czyli tworzymy zasób zdań, które uznajemy za najbardziej uzasadnione rzetelna takie za którymi stoją pewne racje czy argumenty to przyglądamy się światu mamy przed jakąś hipotezę zakładamy, że to być może tak tak wygląda, a następnie konfrontujemy to hipoteza z rzeczywistością sprawdzamy czy ona jest właściwa czy niewłaściwa czy opisuje rzeczywistość czy nie opisuje czy np. pewne przewidywania, które się z nią wiążą faktycznie zostają spełnione czy nie na i wtedy możemy albo ta hipoteza przyjąć albo ją odrzucić albo uznać, że ona jest zasadna albo niezasadna, a w przypadku myślenia spiskowe go jest także ta bazowa hipoteza jest właśnie taka jak powiedzieliśmy ona mówi istotnego nie widać to co jest na powierzchni zjawisk jest w gruncie rzeczy tylko pewną przesadą fasadą tak naprawdę sprawy mają inaczej tak naprawdę stoi za każdym zdarzeniem jakaś grupa, której nie widać, która utajnienia swoje działania i teraz niezależnie od tego co potem w rzeczywistości zobaczymy czy wykryjemy to w myśleniu spiskowym nic nie zmieni, dlatego że ona ma niezwykłą zdolność wchłaniania i przetwarzania w swojej służbie dowolnej informacji ze świata, która innym przypadku np. by zweryfikowała jakąś hipotezę negatywnie, a tutaj nie ma czegoś takiego nie ma negatywnej weryfikacji wszystko potwierdza tezę o spisku niezależnie od tego, czego się dowiemy co zobaczymy tak dalej co musi być bardzo przyjemne dla człowieka tkwi, czyli takim poczuciu ostatecznie wiedzy i być przekonanym rozumienie świata czy tak jest to jest trop, którym psycholog społeczny wyjaśniłby potrzeba myślenia spiskowe, bo to drugie jesień, która pisała rzetelne weryfikującej zbyt trudne to jest jeden z wielu różnych sposobów ujmowania tych benefitów, która z myśleniem spiskowym się wiążą, która daje myślenie spiskowe, bo innym np. jest jest pewien rodzaj upodmiotowienia poczucia sprawstwa godności często, które uzyskują grupy jakoś marginalizowane społecznie wykluczone to jest cały bogaty obszar dzisiaj refleksji socjologicznej nad teoriami spiskowymi, które chce widzieć właśnie w takich kategoriach jako coś co określa mianem przeciw wiedzy właśnie czegoś co służy czy co jest racją pozwalającą upodmiotowić wobec narracji Main Streamu, która jest np. to skrzynia nowela niższy niż hegemona tak dominująca albo po prostu wiąże się z odnalezieniem innej np. niż taka klasycznie neoliberalna interpretacji swojego opłacanego położenia w świecie w duchu takiej neoliberalnej opowieści to jak ktoś jest biedny i nie wiem nie ma pieniędzy nie ma dostępu do jakichś dóbr to po prostu nie wypracował sobie tego był leniwy nie chciało mu się et Cetera et Cetera jeśli taka narracja rzeczywiście dominująca no to może być jeszcze dodatkowym brzemieniem dla kogoś, kto ze wszystkich sił przed próbuje uczciwie ciężko pracować nie przynosi to żadnych skutków korzyści w świecie, w którym dominuje opowieść, że jak się uczciwie pracuje to się ma pieniądze no ktoś może uczciwie pracować ich nie mieć i wtedy sięgnie, bo taką opowieść, która zlikwiduje ten Tysona różnica pomiędzy tym co musi zewsząd mówi, a jego własnym położeniem i ona wtedy powiem mu słuchaj tak naprawdę to w ogóle nie o to chodzi, bo rzeczywiście nie o to samo jak g ukojenie pytam Alexa ciekawe, bo tam skarżyło z przykładami myślenia magicznego albo religijnego w przyszłości, kiedy człowiek doświadcza tragedii osobistej choroby straty dziecka wojny i też tłumaczył sobie to tym, że Bóg tak chciała pogląd trwa albo czary jasne ja myślę, że może po prostu bardzo stary mechanizm do tego zmierza w Torino jest reakcją na nowe warunki życia tylko był z nami zawsze, a teraz mamy to rozkleja jeszcze większe, bo ta choroba ten pomór tragedia ona jest jeszcze mnie namacalnym rozdamy żyjemy w świecie bardzo złożonym, które jest chaosem nie rozumiemy jego logiki, a cierpimy w nim, więc może, tym bardziej potrzebuje jakiegoś meta wyjaśnienia, skąd nasze cierpienie ja mam w ogóle taką teza ją tam w różnych swoich książkach i tekstach rozwijam, że teorie spiskowe są nowe wielkie narracja to są takie właśnie opowieści, które zniknęły w pewnym momencie i wraz z wycofaniem się jak mity jak mity tak jak mity jak jak opowieści religijna, które w każdym razie to miały do siebie, że nadawały światu pewien całościowy sens i pozwalały człowiekowi jakoś opisać i włączyć jakąś symboliczną strukturę swoje położenie w świecie swoje cierpienie swój dyskomfort et Cetera i dzisiaj to robią często teorie spiskowe to znaczy pozwalają to niezrozumiałą niepewną i pod wieloma względami brutalną niesprawiedliwą rzeczywistość opisać taki sposób i swoje w niej położenie rzecz jasna swoje doświadczenie np. nie wiem krzywdy albo albo wykluczenia właśnie, choć nie zawsze, bo pamiętajmy, że to nie jest tak, że tylko osoby nie wiem z grup marginalizowanych czy osoby o trudnej sytuacji społecznej wyznają teorie spiskowe ja jest bardzo wielu dobrze sytuowanych przedstawicieli klasy średniej, którzy też sięgają po tego typu po tego typu, jeżeli tylko dla ubogich nie absolutnie, ale ma pewne elementy właśnie związane z tym że, że daje bardzo spójny opis świata i swojej sytuacji w świecie i też daje poczucie pewnej podmiotowości sprawstwa paradoksalnego w świecie, w którym sprawstwa nam bardzo brakuje, bo nawet jeśli ja nie jestem w stanie z rządem światowym nic zrobić nawet jeśli czerpie przez jego machinacje jeśli nic nie mogę temu przeciwstawić nie wiem nie obala go ani ani nie nie pokrzyżuje planów to przynajmniej mogę wysłać komunikat ja wiem wiem wiem tak widzę was patrzy wam na ręce także mnie to nie możecie tutaj innych to wszystko wciągać, ale mnie wciągnięcie na pewno myślę dodaje duże poczucie podmiotowości sprawstwa i to jest właśnie taki towar deficytowy dzisiaj więc, więc to się staje dodatkowo atrakcyjna jeszcze chciałabym do zestawienia, które wprowadziły w ramach definiowania myślenie rzetelne naukowe myślenie badacza bardzo niski, bo prawdę koniec w sumie też Tusk dokładnie tego od kontestowania tej hegemonii innowacji i szukania innego sposobu opisu świata, a myślenie spiskowe go, jeżeli człowiek żyjące w internecie de facto karmiony informacjami, które dla niego wybierają algorytmy algorytmy którymi stoi konkretny komercyjny cel, które jak wiemy natomiast w danych w tym podcaście często mówimy wybierają te informacje z klucza zaangażowania, czyli pobudzenia emocjonalnego kosztem polaryzacji np. albo siania dezinformacji podbijania rzeczy nierzetelnych człowiek, który dostaje tę papkę, gdy będę chciał myśleć naukowo zweryfikować, ale widzi co widzi w internecie czy to nie jest także ten mechanizm również podkręca zasięgi teorii spiskowych, iż człowiek ma prawo sądzić, że zweryfikował, bo poszedł do internetu zadał pytania, które zadał sprawdził i dostał potwierdzenie swojego myślenia na pewno to jest coś co się przyczynia do propagowania teorii spiskowych i ich popularność w tej ostatniej dekadzie, czyli w czasie rozwoju mediów społecznościowych bardzo wzrosła jest internet siedliskiem naj przeciw mniejszej koncepcji najbardziej egzotycznych jak by się wydawało, ale znajdujących nieustannie różnych swoich hydrantów ja w ogóle rzeczywiście kiedyś już te teraz trochę mniej, ale kiedyś bardzo dużo się przekopywać przez różne takie blogi strony i niektóre są fascynujące uzupełnia polecam nie wiem czy mogę polecić FFF nie będą miały, bo jeszcze ktoś nas będzie słuchał, kto będzie uważa żydowskie prawda, ale zaczęliśmy, ale stwarza to ja zaś rodzic jest nowy kiedyś się czytywał w twórczość takiego nieżyjącego już blogera naszego krajana skądinąd mieszkającego w ba floty w stanach Kenta Davida Bentkowski ego, który prowadził taką stronę takiego bloga kontrowersji po Pers na no to był taki wzorcowy pamiętam, że kiedyś z prof. Mikołaj korzyść o nim rozmawiali w kontekście teorii spiskowych właśnie, bo on był takim Super wzorcowym producentem niesamowicie spójnych takich spiskowych narracji właśnie pamiętam jego brawurową brawurowy tekst dotyczący stanu Jakub Ricka i śmierci stan dla Jakubika, która jego zdaniem była mordem rytualnym przez iluminator zorganizowanym za zdradę ideałów na za zdradę sekretów iluminacji, której Kublik dokonał w filmie oczy szeroko zamknięta dla bankowców wyliczył, że od 1stycznia 2001 roku, czyli od daty, jakby inicjacyjnej dla filmu Odyseja kosmiczna 2001 najsłynniejszego Jakub działa publika od od tej daty do jego śmierci mija równo 666 dni nieprzypadkowo no nie mogę być skrótowy to był sygnał, a wśród nich oczywiście chciałbym się do tych technologii, bo z 1 strony każde z tych mówiła o tym wątku tego, że algorytmy podbijają treści, które no przed potwierdzają teorię spiskową natomiast przyjęli jeszcze drugiego aspektu tego, że zwolennicy teorii spiskowych dzięki niemu internetowi mogą się nawzajem zobaczyć czy to też nie jest coś co ich usunięcia absolutnie jeszcze 1 rzecz bym będą tutaj dodał, zanim do tego wątku dojdziemy, bo mi się wydaje w ogóle też bardzo bardzo ciekawe ważne ten element wspólnotowości pewnej w tym znaleźne ości zresztą czy należy wziąć się tak, bo to oczywiście są te mechanizmy, że po pierwsze w internecie jest wszystko od drugie w internecie informacje rzetelne często giną ani rzetelne wyglądają, jakby były rzetelne to znaczy można trafić na bardzo wiele stron, których będą autorytet ludzie z tytułami zaprezentowani oni będą się wypowiadali głosili najbardziej egzotyczne dziwne teorie spiskowe każda z nich ma swoich kapłanów oczywiście ich akademików profesorów absolutnie na każdą teorię spiskową jest jakiś profesor, których Hof wyznaje i który głosi jakiś jej jej wariant rzeczywiście no czasami po prostu zwyczajnie trudno jest odróżnić czy mamy do czynienia z informacją rzetelną czy nie trzeba wykonać pewien wysiłek, żeby to sprawdzić to już jest, że często i skomplikowana czasochłonna, więc to jest po prostu związane z tym jak krajobraz wygląda na pewno jest to element algorytmiczny, który polega na tym, że w momencie, kiedy zaczniesz wyszukiwać teorie spiskowe i obejrzeć 10203. materiał to natychmiast właściwie tylko ci się zaczyna wyświetlać w propozycjach ja to bieg bardzo dobrze, bo właśnie duża w tym się zajmuje i śledzę różna i kanały i publikacje też należy być wciągane do krajowych na ataki później widzę, że wyłącznie pojawiają się tego typu sugestie tego typu rekomendacje na jak otwieram YouTube to mam po prostu całą litanię jakiś naj naj dziwniejszych teorii spiskowych różnych koncepcji osobliwych, więc to jest też coś takiego, ale myślę, że chyba głębiej źródło leży tego zjawiska należy gdzieś w jakimś rozpadzie wspólnej PiS teologii wspólnej antologii Myśla w utracie świadomości istnienia świata 1 świata, do którego przy pomocy pewnych wypracowanych w historii ludzkości narzędzi my umiemy docierać jesteśmy w stanie budować jakiś usług wspólnie one jego opis i mamy pewne środki do tego, żeby ten opis budować mamy pewnych delegatów do tego zadania w postaci ludzi pracujących w pewnych instytucjach, które mają służyć akumulacji wiedzy i tworzeniu maksymalnie adekwatnego obrazu świata i to się po prostu załamało w ostatnim czasie ta świadomość istnienia pewnej wspólnoty epistemologii naj właśnie wspólnych środków Poznania wspólnych zasobów wspólnego języka, którym na, którym mówimy i właśnie pewnego wspólnego obrazu świata dziś każdy robi swój własny Search i w zasadzie w dobrym tonie jest robić swój własny Lisa, a nie polegać na tym co mówią tzw. eksperci, bo oni im się już nie wierzy oni są uznawani za ludzi realizujących jakieś ciemne interesy za agendę nie wiadomo kogo et Cetera i im się wydarzy to jest jakby najbardziej poważne źródła tego kryzysu epidemiologicznego, w którym tkwimy, a teorie spiskowe są jego przejawem czy czy jakimś objawem właśnie jeszcze drugim elementem tego jest już właśnie ta specyficzna własność teorii spiskowych, że one się reprodukuje w głowie te struktury medyczne w znaczeniu memu jak mówił życia dołki czy jak kwanty informacji te struktury informacyjne zasiedlają umysł i reprodukuje się nimi kolonizują tak jak wirusy organizują reprodukuje się w ludzkim ciele chciałbym tego pierwszego z 2 aspektów czy 2 elementów, o których mówiłeś wyrzucić, bo nie są 5 dobrze zrozumiałam powiedziałeś od Abbey kryzysie tegoż, że są tacy ludzie, którzy byliby w stanie opisać rzeczywistość, a w przypadku miejsc tak, że po prostu rzeczywistość poziomie komplikacji tak bardzo ości po prostu tych ludzi jest coraz mniej rzeczy eksperci są ekspertami bardzo wąsko zakażonymi już niema ludzi, którzy są w stanie wytłumaczyć wszystko to jest prawda i to w ogóle trzeba taka AK absolutnie jest taka potrzeba nas stąd myślę popularność takich takich postaci jak Harari np. bo on właśnie daje taką 1 dużą spójną opowieść spójna, ale nie powiedzą na wieś, ale dużo 1 spójną przy pewnym przy pewnym rozumieniu spójności natomiast ma jakiś klucz w każdym razie które, które stosuje niezależnie od tego jak ten klub będzie oceniać ja też nie jestem jakimś Super fanem jego, ale ma ten klucz David Graebe o tym też spisywał ciekawa postać niezwykle in autor wielu ważnych książek to jest właśnie dokładnie coś takiego co ostatnio czytałem w tekście Kacpra Pobłocki jego w tygodniku powszechnym właśnie ostatniej książce Grebera, który był współautorem, że tam ta diagnoza podstawowa jest taka, że może dzisiaj nauka się skrajnie pogrążyła w specjalizacjach, że ludzie właśnie w takich słup dyscyplinach słup dyscyplin się specjalizują, że boją się budować i interdyscyplinarnych i opowieści i w ogóle wykraczać poza wąskie pola, a właśnie tego bardzo potrzebujemy, dlatego że jeśli tego się nie robi to jest cały szereg właśnie to już nie jest teoria spiskowa tylko fakty te takich podmiotów które, które te to, ale za to zadarł ją i będą w stanie na tym dobrze jeszcze zarobić, bo tak, ale dla nas ekspertów jest zawsze ryzykowne ćwiczenie, bo wydaje nam się, że jak będziemy w telewizji będziemy mówić o tym jak świat działa się wykupimy i okażemy wykażemy co najwyżej arogancję, żeby powiedzieć kompetentnie jak świat działa trzeba co być może pokoleniami całymi badacz prawda, że to też jest praca dla człowieka to nie jest praca nawet człowieka Harari wykona taką pracę przez dekady, ale wykonują sposób podziału wedle tego klucza my brał klucze do niego pasował fakty ukuł z tego bardzo takie gładkie łatwo przyswajalne tezy, ale uczących wyjaśnił, jeżeli ZUS, bo próbuje wyjaśnić 1 aspekt tego świata w potężnej książce, którą też pisała ponad dekadę myślę wiek nadzorczego kapitalizmu wyjaśnia tylko 1 mechanizm, który też praktyka nie mówimy od lat, ale ona dla niego znalazła dobre określenia to coś wyjaśniła, ale jakoś całej reszty, kiedy słupów pytaliśmy o rozwiązania powiedział nie wiem to jest już wasze pole ja nie wiem co z tym zrobić to są takie próby myślę budowania takich opowieści, które nie nie muszą polegać na tym, że świat zostanie w najdrobniejszych szczegółach właśnie opisanej przez agentów jakąś taką z wielkim dachem poprowadzoną totalną totalną opowieść ale, ale myślę, że takie takie próby szukania dziś tego co jakoś uniwersalne co co jest jakimś zespołem wartości, która jak mogą być potencjalnie podstawą budowania wspólnoty, w której wszyscy się zmieścimy niezależnie od różnych naszych Niewiem światopoglądowych tożsamościowych różnic tak dalej, że takie rzeczy powstają nie nie ma ich wiele, ale ale, że one mogłyby być nie wiem czy panaceum, ale z pewnością mogłyby pomóc w tym kryzysie zaufania, bo to OFE ostatecznie jest kryzys zaufania ta ekspansja teorii spiskowych myślenia spiskowe go, które daje iluzja dostępu do jakiejś sekretnej wiedzy łączy się z wieloma benefitami daje też na pewnym etapie wrażenie, zwłaszcza w dzisiejszym świecie się jest częścią jakiejś zwartej grupy, która się określa negatywnie względem jakiś potęg i przez to jest skonsolidowana można na siebie w tej grupie liczyć i nadaje taki rodzaj przynależności Myśla szeroko rozumianej też przynależności właśnie do mitu wspólnego do do jakiejś społeczności na pewnym etapie to jest to jest niewątpliwie tak, ale ostatecznie potem jeszcze głębszą samotność nas wtłacza, bo tam, gdzie nie ma kryteriów i wspólnie obrazu świata właśnie tam finalnie może rządzić siła albo interes nie ma innej drogi jest taka ja o tym pisałem w książce ucieczka od bezradności taka dość poruszająca historia pewnej Amerykanki, która była jedną z ikon ruchu płaskoziemców ona występuje w takim filmie wahań Horizon z całą subtelnością w Polskim tłumaczeniu ten film nazywa się płaskoziemców obraz o no i on jest dostępny na na 1 Netflix jakoś czy można można zobaczyć bardzo ciekawy film, gdzie właśnie udało się twórcom moim zdaniem jakąś istotę tego, jaką pułapką jest myślenie spiskowe zaprezentować mianowicie ona no właśnie była jedną z takich osób, które szybko zdobyły popularność w tych kręgach najpierw bardzo wąskich później zataczających coraz szersze kręgi społeczne była taką podcast ter com blog Erko wprowadziła program na YouTubie miała dużą liczbę słuchaczy razem z takim innym facetem, który tam był głównym Marksa rządzą się nazywał był głównym takim głównodowodzący amerykańskich płaskoziemców no i w momencie, kiedy tamten ruch się tak jakoś Ross Ross winą już tam było bardzo dużo ludzi no właśnie stanowili takie taką zwartą społeczność jeździli na różne konferencje mieli tam wystąpienia bardzo to jest egzotycznej malownicza w pewnym momencie ona z różnych powodów zaczęła być traktowana z wrogością w tych kręgach ktoś tam zaczął propagować tezę, że ona jest w gruncie rzeczy na usługach CIA, które próbuje infiltrować na to środowisko, bo oni przejrzeli te mistyfikacje już wiedzą tam dokładniej rzecz ujmując, że nad ziemią jak jakaś wielka lampa wisi to jest słońce i tam jak dokładnie wygląda wszystko tam są takie modele tej ziemi ktoś musi ukrywać przed nami i te iluzje budować, więc tam całe są rozmaite teorie na ten temat no i ona stała się nagle wrogiem nr 1 w tym środowisku i próbowała się bronić tłumaczyć, że nie ma przecież jak to przeżyła wcale nie jest żadną agentką agentką CIA no i z jakimś wielkim zdziwieniem zorientowała się, że nie jest możliwe to znaczy żona nie jest w stanie wydłuży Kazań, że nie jest na usługach z jej ojcem czegokolwiek nie prowadzi tłumaczyła, tym bardziej była agentka tak tak dobra maszyna po prostu generuje nieskończenie wiele takich poziomów kolejnych, których ta mistyfikacja zachodzą Rezy podejrzenie tak, ale co powiedział o tym braku zaufania, do którego prowadzą swoją spiskową jakoś tak mi się połączą z tematem wpływu popularności teorii spiskowych na to jak działa państwo polityka, bo dzisiaj, obserwując politykę można być absolutnie można mieć taką obserwację, że po pierwsze to jest spiskowych jest po prostu codzienność, a po drugie, że państwo względem tych osób, które są tak od siebie oderwane każdy jest podejrzenie względem drugiego ma bardzo ograniczone spektrum możliwości i w związku z tym polityka jest taka często siłowa nieoparta na współpracy tylko na pokazaniu tego jak państwo może przemocowe niektóre rzeczy rozwiązań rozgrywający grupa chcemy tak no tu jeszcze 1 rzecz bym z meta poziomu dodał o tym jeszcze nie powiedzieliśmy to jest dosyć istotna także dla tego czym przecież się zajmujecie Otóż istnieją przecież piski niewątpliwie spiski istnieją istnieją tajne umowy jakieś machinacje z nich zaraz mające poniżej tego nie wiem już efekt tego nie wiem być może jak, ale nie one, ale powiem tak nie zawiera ta profesor nie zawsze tam do niemal w każdym razie wystarczającej liczby dowodów, żeby stwierdzić, że istnieje, ale oczywiście nie mogę tego wykluczyć natomiast, że nie mogę tego wykluczyć jeszcze nie oznacza, że muszą uznawać, że tak jest to się dzieje właśnie w myśleniu spiskowym niewątpliwie istnieją spiski niewątpliwie istnieją tajne jakieś pakty i zdarzały się w historii takie sytuacje, w których faktycznie takie środowiska mniej lub bardziej liczne lepiej lub gorzej za zorganizowane dokonywało jakichś działań i tuszowały to, że właśnie za nimi stoją albo przenosi odpowiedzialność na kogoś innego i to jest istotny element bardzo, który trzeba też wziąć pod uwagę w przypadku myślenia spiskowe go, bo na co uwagę wielu badaczy zajmujących się tym tematem zwraca jest to właściwie jedyna taka sytuacja jedyny taki, jakby taka struktura poznawcza, w której powiada się, że praca z Poznania polega na tym, że próbuje się rekonstruować jakieś zdarzenia, które mają swoich autorów, a ci autorzy równolegle z naszym wysiłkiem poznawczym, żeby te zdarzenia zrekonstruować zacierają ślady swoich swojego w nich udziału co więcej to jest jakoś racjonalne czy rzeczywiście tak może być rzeczywiście tak może być tak się zdarzało, że są jakieś siły, które zacierają ślady swoich działań chcą, żebyśmy myśleli, że to zupełnie ktoś inny za tym stał należy myśleć ten sposób myślenia może być szczególnie popularny wśród prokuratorów efekt na każdym na torze Sakhir maja życzenia z Chin wraz z władzami na pewno, ale to właśnie kluczowe jest to w jaki sposób my budujemy swój obraz świata co w niego włączamy, a co nie no bo jest taka możliwość, ale my jak staramy się właśnie ten obraz świata zbudować powiedzmy, że rozwiązać jakąś sprawę niech będzie to dobry przykład jest wypadek np. jest wypadek pasm lotniczy wszelkie podobieństwo do wydarzeń rzeczywistych jest matką przypadkowe no imamy ten wypadek w punkcie wyjścia nie wiemy co się stało ono samolot spadł to jest jeden z błędów moim zdaniem, które też popełniono u źródeł konfliktu Smoleń o Smoleńsk w Polsce, że jako spadł to obie strony już od razu wiedziały co się stało nikt już później nie musiał czekać na żadne ustalenia, ponieważ w punkcie wyjścia jedni uważali, że na 100% był to wypadek drudzy, że na 100% był to zamach przy czym jeszcze ze spotkania się tych hipotez i było w ogóle takiego punktu wyjścia, że my na razie nie wiemy sprawdź my jesteśmy otwarci na różne możliwości, bo dzisiaj możemy powiedzieć że, dopóki nie ustalimy jak to wyglądało to w każdym razie jakieś prawdopodobieństwa stoją przy obu tych zawodów wszelkie działania komisji były teatrem to wtedy nastąpiło już to potwierdzanie, którą wcieliła się na przykładzie misja wojskowego Absolut wszystko pasowało do 1 teorii oczywiście i w takim jakby nazwijmy to poprawnym procesie rozumowania to mamy ten wypadek patrzymy na okoliczności wysyłamy ekipę ona, stosując pewne procedury bada to zdarzenie analizujemy cały szereg kwestii, które mogą odgrywać tutaj rolę no jeśli znajdziemy wystarczająco dużo przesłanek pozwalających nam stwierdzić, że jest duże prawdopodobieństwo, że ktoś pomógł, że ktoś działał tutaj w sposób niejawny i taki wypadek nie jest wypadkiem to no to możemy uznać, ale uznajemy to tylko wtedy, kiedy mamy do tego wystarczającą liczbę dowodów w przypadku myślenia spiskowe go z góry wiemy, że to jest efekt działania takich sił i teraz moment kluczowy jest wtedy, kiedy brak dowodów na to, że był to zamach jest potwierdzeniem staje się dowodem wyższego rzędu sum mówi nie tylko, że z PiS istnieje, ale też pokazuje jak potężni są spiskowcy skoro byli w stanie na poziomie takim bezpośrednim ukryć ślady swoich działań w przypadku działania na tak ogromną skalę jak wypadek lotniczy to znaczy, że naprawdę musimy mieć do czynienia z potężnymi siłami, które za tym wszystkim stoją i to jest moment kluczowy, kiedy rozszczepia się ten ta narracja spiskowa rzeczywistością i to odróżnia właśnie myślenie spiskowe takiego myślenia czy rozumowania Wedla tych reguł racjonalności, która przyjmujemy prowadzonego i co jest najbardziej niebezpieczne, bo później już to już zaczyna samo naukowe czy nasze mamy 13 przy czym może się tak okazać to też jest pewna możliwość może się tak okazać to często jeśli się w różnych sytuacjach coś tam okazuje to wtedy myślący spiskowe często podają jako dowód na prawdziwość swoich twierdzeń np. to, że okazało się, że nie było takich wiarygodnych badań dotyczących skuteczności szczepień w odniesieniu do transmisji covidu co tam Pfizer, że ogłoszono to to było przedstawiane jako triumfalny dowód na to, że wszyscy antyszczepionkowcy spiskową spiskową myślący mieli mieli rację no ale może się zdarzyć, że po pewnym czasie jakieś dowody na to, że był to jednak spisać się pojawią, a ich nie było nawet wpływ w punkcie wyjścia w związku z tym nie uznaliśmy, że to jest spisek tylko uznaliśmy, że to jest wypadek myślący spiskową cały czas mówią, że to był spisek, po czym po 10 latach dostajemy nowy dowód okazuje się, że to jednak był spisek to może być przy asumpt do tego, żeby zwolennicy teorii spiskowych uważa uznali, że oni od początku wiedzieli jak było, ale właśnie nie wiedzieli, że na tym na tym polega tu działa taka zasada, że czasami taka narracja spiskowa, która nie jest procesem poznawczym koreluje z pewnymi faktami, które zostają ujawnione na takiej samej zasadzie na jaki zegar zepsuty zaraz na dobę wskazuje prawidłową godzinę to jest dokładnie coś takiego usiąść do ujmowania dowód wyższego urzędu to jest dla mnie też imprezy interesującego, bo moment, w którym w debacie publicznej zaczyna się używać tego dochodu wyższego rzędu to wszyscy koniec debaty tak od autostrady właśnie od debaty do właśnie, dlaczego takiej polaryzacji do wojny plemion i czy tak się zaczęła wojna plemion tu mamy teraz w Polsce myślę, że to na pewno jest jakość moment zapalne i inicjalnej dla dla jakiegoś etapu tego konfliktu i i że to duże nieszczęście właśnie, że nie było takiej świadomości co się z tego może zrobić i że tak mocno w punkcie wyjścia obsadzone zostały pewne stanowiska i nie właśnie nie było możliwości rozmowy na ten temat rzetelnej trzeba, trafiając w pewnych takich w polu symbolicznym moim zdaniem nie do końca adekwatnych działań sama ta blokada racjonalnej dyskusji była bardzo zła negatywna w skutkach no ja myślę, że teraz jesteśmy w jakimś etapie też bardzo specyficznym, bo teorie spiskowe szaleją po obu stronach sporu politycznego dzisiaj mamy naprawdę poważna ośrodki informacyjne, które publikują materiały w moim odczuciu zbudowane klasycznie wg wszystkich elementów spiskowych narracji takie narracje, których nie da się żaden sposób zweryfikować, który właśnie dokładnie brak dowodu jest dowodem wyższego rzędu to znaczy jeśli ktoś coś robić co wskazuje na to, że nie jest agentem to właśnie chodzi o to, że robi to po to, żebyśmy nie myśleli że, że jest i one są po obu stronach to jest bardzo ciekawe jak jak to myślenie się rozprzestrzenia, zwłaszcza dzisiaj chyba nawet bardziej po po stronie opozycyjnej co jest zresztą też jakoś charakterystyczne dla dla dla mechanizmu wytwarzania się myślenia spiskowe, że ono tam rozkwita, gdzie jest poczucie odsunięcia braków sprawstwa braku dostępu do władzy itd. natomiast moim zdaniem skutki takie społeczne, dlatego że już za moment właściwie dyskusje polityczne w Polsce będą polegały na tym, że agent niemiecki i AGD w kasach, a więc niemiecki walczy tutaj agentem rosyjskim chodzi o to, żeby demaskować się te nieustannie to to jest rzeczywiście coś przeciwnego przecież nikt nie myśli o ciąg dalszy zazwyczaj w przypadku covidu w przypadku, którym mówimy ciągi dalsze właśnie wiążą się z tymi elementami rzeczywistości, która potrafi negatywnie zweryfikować pewne narracje spiskowe zobaczycie np. w przypadku covidu to było bardzo ciekawe ja bardzo starannie od początku śledziłem rozwój narracji spiskowych wokół pandemii, zwłaszcza jak już zaczęto mówić o szczepieniach później się pojawiły szczepionki i paszporty covidowe to był taki ogromny wysyp ODS w apeli na podpisywanych przez jakiś setki ludzi na jakiś jakichś usług blogerów rzekomych, którzy mówili, że rząd światowy właśnie rozpoczyna masową akcję reżimu sanitarnego globalnego, że już będziemy tylko poruszali z tymi paszportami covidowymi ten element planu chodzi o to, żeby nas wszystkich obowiązkowo zaszczepić, żebyśmy nie mogli w ogóle granic żadnych przekraczać oraz zarabiające populacje Gateway no i co no gdzie jest reżim sanitarny nie ma nie ma tych paszportów już w ogóle nikt o tym nie pamięta maseczek nikt nigdzie nie nosi no tak jak mówili wirusolodzy mniej więcej po 2 latach ten covid generalnie stał się jakimś elementem krajobrazu realizacji uległy normalizacji dobrze, ale to powiedziała już wiele na nasze pytania o, opowiadając o tym co człowiekowi myślę, że ta część tej narracji, którą dzisiaj proponujemy jest szalenie ważne zrozumieć, że człowiek szuka tych wyjaśnień szuka tych ram tej wspólnoty po potrzebuje i nie ma gdzie indziej, a po co to politykom może to już będzie ostatni epizod naszej rozmowy, która musi dobiec końca czy to nie jest tak tak, że tylko te polityczne na tym zwija się łatwiej i skuteczni, ale że część mówi sam o tym, że nikt nie przejmuje tym co dalej, ale wybory, a ten wygrywa przecież mamy dowody na to dowody tych system sam siebie kwestia zaś wpisało wiemy nie jest to tajemnica poliszynela, że ABW i inne służby doskonale wiedzą, które konta na Twitterze i innych mediach rozsyłając rzeczy i przed wyborami ich nie dezaktywować zły, bo potrzebowały tych 3% ludzi naprawdę wkurzonych kupionych, żeby przeszły na właściwą stronę barykady coś co jest najbardziej niebezpieczne w ogóle to, że są ludzie, którzy doskonale zdają sobie sprawę z tego, jaka to jest siła to myślenie spiskowe i jak można używać tej siły w różnej w różny sposób dla to jest przede wszystkim chyba dlatego tak atrakcyjna, zwłaszcza jeśli chodzi o różne teorie spiskowe dotyczące właśnie choćby przeciwników politycznych noże zwalnia z konieczności wysiłku zbudowania nie wiem narracji politycznej opracowania programu dotarcia do wyborców zamiast tego można po prostu wskazywać na to, że że, wybierając innych wybierasz agentów złych ludzi przyczynia się do rozbioru Polski do zakończenia historii narodu polskiego by zacytować klasyka pewnego przemówienia to była zresztą wstrząsające przemówienie pamiętam bardzo dobrze po protestach marszu kobiet po czarnych protestach po tej skandalicznej decyzji Trybunału Konstytucyjnego dotyczącej aborcji w przypadku nieodwracalnych uszkodzeń płodu pojawił się prezes Kaczyński w telewizji dał taką klasycznie spiskową właśnie przemowę o tym jak to jakieś siły zainteresowane zakończeniem historii narodu polskiego tak powiedział właśnie organizują tutaj jakieś jakieś pół czy jakieś tego typu na sytuację na nic ni mniej ni więcej tylko wszystkie te wzburzone słusznie jakoś dotknięte tym i protestujące przeciwko temu jak kobiety właśnie w ten sposób zdefiniował wskazał jako jakieś jakieś jakąś agendę, która próbuje nam rozmontować nasz na świat no było to sądzę WiK na ulicach jest ta władza w kontynuacji należą, więc poszedł Doda era, ale wiesz to była, ale Zobacz, jaki to jest świetny socjotechniczne manewr no po prostu masz odpowiedź na wszystkie bolączki deficyty to nie jest kwestia tego, że Rze, że on postąpił źle, a w razie przekroczenia grani na delegata problem z terminem jest zresztą to samo jest w przypadku tych kobiet co dają szyje Ania z dokładnie ten sam mechanizm to też jest wskazanie, jakie grupy, która odpowiada za np. naszą źle prowadzoną politykę dzięki temu nie trzeba tutaj ani się do odpowiedzialności poczuwać ani przyznawać wystarczy po prostu powiedzieć, że to jest wszystko wina tamtych no niestety emocjonalnie jest gratyfikacja duża szansa, że ludzie w to uwierzą, więc to jest w tym sensie bardzo pożyteczne dla polityków, ale jest właśnie niebezpieczne bardzo społecznie bo, bo pogłębia ten rodzaj takiej alienacji i przede wszystkim demoralizuje nas wszystkich to znaczy tego typu myślenie ono ona jest po prostu demoralizujące moim zdaniem tak czy w tym mamy z 1 strony nas jako tych, którzy są kuszeni tymi teoriami spiskowymi, które są wygodną łatwą odpowiedź, bo nie trzeba tego procesu myślowego przeprowadzać wszystko nagle jest rozwiązane drugi parametr polityków, którzy brutalnie wykorzystują no jeśli w tym momencie wypadałoby zadać pytanie jak w związku z tym jest wszystkim radzić, ale to chyba jest poniesie kary oraz zdobywa właśnie, ale powiedzieć właśnie umówimy się na nią myślałem, że nowym roku to jest strasznie ważne, żeby taktyki oporu krytycznego myślenia w sobie rozwijać w pana konie dokładnie komisja nam od początku przyświecała jednym z naszych takich memento jest polityka strachu jako nasz wróg i otwór wobec rozgrywanie społeczeństwa wrogiem zewnętrznym czy wewnętrznym w naszym dna jest krytyka tego podejścia, ale jak zilustrowała na przykładzie ostatnich lat w Polsce ona ma się świetnie i na koniec potrzebujemy znaleźć taktyki rozbijania tego wspólnie jest olbrzymie zadanie olbrzymia rozmowa, którą opisujemy w podcaście poza nim kontynuować tymczasem ogromnie dziękujemy za przeprowadzane przez myśl, iż kamratów tyle lat oraz Panoptykon 4 chcę żegnają się z wami Katarzyna Szymielewicz i Wojciech Klicki z naszym gościem był to nastąpić bardzo dziękuję raz w pana optyką 40 Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PANOPTYKON 4.0

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA