REKLAMA

Co dokładnie oznacza, że Słowacy to "holubičí narod"?

Los Polandos
Data emisji:
2023-01-03 22:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
51:56 min.
Udostępnij:

"Uwielbiam płaskość Polski. W Słowacji góry są wszędzie, są wspaniałe, ale jednak bardzo ograniczają horyzonty" opowiada nasz dzisiejszy gość, Mario Veverka. Dowiemy się kto jak protestuje, jak inaczej zachowujemy się w kolejkach, dlaczego nasz gość ma 7 wydań „Lalki" Bolesława Prusa i co dokładnie oznacza, że Słowacy to "holubičí narod"?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
pan, a los Polandos ser, czyli niepolski punkt widzenia słuchamy Radia TOK FM wieczór Radia TOK FM dobry wieczór mówi Paweł Sulik przyszedł czas na program los Polandos, czyli niepolski punkt widzenia dziś naszym gościem jest pan Mario RK dobry wieczór dobry wieczór państwu zawsze na początku programu pada to samo pytanie od 12 lat, gdy się panu rodził ja się urodziłem mieście Martin na Słowacji północnej Słowacji północnej części Słowacji jak wygląda miasto marki Rozwiń » miasto Marty jest miastem w sumie w malutkim z punktu widzenia polskiego bardzo malutkim, bo tam znaczy liczy sobie tylko chyba 54 000 mieszkańców natomiast na Słowacji jest ono dziewiątym co do wielkości miastem, ale jestem ja miasteczko dosyć powiedzmy prowincjonalne już tak patrząc teraz z tej perspektywy warszawskiej, a to, ale jest ładnie prowincjonalne jest bardzo ładny prowincjonalne jest właśnie miasteczko, w którym tak jeśli mogę tak powiedzieć urodziła się taka słowacką rzeczy kształtowała się ta idea słowacką ości, bo to miasto, które przez ojców za założycieli właśnie przez realistów słowacki właśnie wybrane zostało na stolicę później już w jak wiadomo stolarni w studium Marty miał być stolicy, choć miasteczko, która jest bardzo malutkie, które rozbudowano dopiero czasach komuny po pięćdziesiątym czwartym roku jeszcze za pierwszej Republiki czeską Sochacki był to bardzo malutka prowincjonalne miasteczko liczące ba 223 000 mieszkańców, a co to w takim razie no pan stamtąd jest pan się urodził urodziłem się na no to to co co takiego jest w tym, że tam się chce zrobić stolicę nad widoki morze, a chęć akurat widoki na widoki są czarujące są przepiękne, bo jest to miasteczko, które znajduje się właśnie w Turcji to jest właśnie taka Kotlina oto taka niż na otoczona górami od wszystkich stron otoczona górami, czyli właśnie nawet jak w domu od dziadków patrzy to właśnie z każdej strony widzę góry a, ale myślę, że prosto znaczy na test na o tym, że tam miał powstać w stolicy czy miał się miał on zostać w ogóle stolicy właśnie zadecydowało to, że tam zbudowano między np. Maciej słowacką czy też właśnie cały ten ruch ruch narodowościowy w drugiej powiedzieć piętnastego wieku koncentrował się przede wszystkim Martynie, więc dlatego właśnie myślę, że było właśnie to miasto, które powinno było zostać stolicą, bo tak zadecydowali ojcowie jak właśnie za założycieli jako właśnie ci intelektualiści w drugiej połowie piętnastego w drugiej połowie dziewiętnastego wieku tak czemu nie chcieli Bratysławy, a w ciężko powiedzieć na czym Bratysława to i teraz myślę, że Bratysława z miastem dosyć takim kolorowym jeśli chodzi o naszyte mieszkańców w tym czasie myślę też, że nie mieszkał tam aż tyle Słowaków znaczy, że to było tak pomieszane przemieszczane natomiast, który jest tam mieszka bardzo dużo Słowaków, więc po prostu tam centrum nawet sam język słowacki kodyfikacja języka Słowackiego ta, którą dzisiaj się mówi opiera się o dialekt Słowackiego pochodzące właśnie ze środków sytuacji, czyli Lead to tury, czyli to jest ten Marty i te dalsze okolice czy pan od dzieciństwa mówił prawdziwym słowacki tarasach lub mi się tak chwalić czasami, że także nasz słowacki jest taki czysty, że taki prawdziwy co czasami tak lubimy mówić, że tam na Wschodzie to już taka mieszanka polskiego Słowackiego tam na Zachodzie czeski słowacki lubimy tak czasami mówić przynajmniej tak mi się wydaje, że taki, że kończy szkołę średnią ta Martynie czy narty nie tak Akademię handlową tam skończyłem, ponieważ na Słowacji ten system kształcenia trochę inaczej wygląda niż w Polsce wiadomo jak wiadomo w Polsce tutaj liczą się przede wszystkim te licea mają taki poziom wyższy zawodówki niż natomiast na Słowacji jest dosyć takie zrównoważone nawet częściej bym powiedział, że młodzi ludzie decydują się na zawodówki licea Szeli decydują przede wszystkim młodzi ludzie, którzy np. pewni tego, że chcą pójść daczy kontynuować dalej na uniwersytetach albo są niezdecydowani raczej, ale zawodówki np. bardzo chętnie wybierane na czym mi się tak wydaje przynajmniej, kiedy ja jeszcze rozpoczynam swoje studia na szkole średniej tak mi się wydaje, że tak właśnie było też moja mama tak w sumie chciała, żebym skończył zawodówkę Boże będę miał jakiś zawód jeśli chce jeśli będę chciał kontynuować na Uniwersytecie to mogę jeśli nie to już mamy jakiś zawód jestem jakimś fachowcem od czegoś mogę pracować wy tam kiedyś przegląda prasę w Polsce ostatnich lat to pojawia się bardzo niewiele rzeczy jeśli chodzi o Słowacji, ale pojawia się takie określenie słowacki gospodarczy tygrys albo tatrzański tygrys się wylicza ile różnych zachodnich wielkich firm ulokowało swoje zakłady w Słowacji dzięki temu chce pan powiedział teraz rozumiem, dlaczego czy Słowacji iść do szkoły zawodowej to jest po prostu norma tak tak tak myślę, że jest bardziej popularny niż np. w Polsce czy np. też w Niemczech wiem, że te właśnie szkoły zawodówki są trochę takich takiej niższej randze niż te licea, więc na Słowację trochę akurat na odrębność, że są takie dosyć zrównoważona, aczkolwiek wiadomo, że na tych ulicach więcej się tak dogłębnie bardziej się uczy tak te panie, które te przedmioty, ale myślę, że te zawodówki też trzymają swój poziom, a jak to się stało, że pan po takiej szkole handlowej zawodowej znalazł się w Polsce w to znalazłem się tutaj właśnie przez tą na to składa się akurat bardzo dużo przypadków powinny szczerze, że bardzo szczęśliwych przypadków jak bardzo kochałem język niemiecki bardzo chciał studiować germanistykę tylko na Słowacji ana Uniwersytecie, który skończyłem na Uniwersytecie Macieja bela Bańskiej Bystrzycy musiałam dobrać jeszcze 1 języka no i wybrałem właśnie Polski takim na tak szczęśliwym trafem akurat mnie za zaczepił moje przyszłe nauczycielki na nie zaczepił, ale zatrzymały na korytarzu jak właśnie byliśmy tam przed jeszcze po o zgłaszanie się na na same studia i spotkałem właśnie wręczyli mi ulotkę, że studium Polski i mnie to jakoś przekonało, że dobra to wybieram Polski to tak powiedzmy przypadkowo, ale powiem, że to był naj szczęśliwszy czy najbardziej szczęśliwy przypadek w moim życiu, ponieważ miałam naprawdę świetnych nauczycieli od polskiego też od niemieckiego, którzy właśnie w nas jakby wywołali taką miłość do do Polski właśnie wręcz miłość miłość do Polski to była ja się zakocham do Polski właśnie dzięki swoim nauczyciel to co mówi wice co pokazywali żywota biali Wolska właśnie przez pryzmat tej kultury kultury właśnie tradycji była to właśnie taka taka oczywiście było dużo też było wykładów dużo ciekawiej literatury gramatyki, ale też było to właśnie taka taka taka właśnie kultura, jakby przez takie doświadczenie np. organizację wigilii polskiej też wyjazdy zachęcanie nas do wjazdu do Polski czy na szkole letniej mój pierwszy wyjazd był Toruń do Torunia mam ogromny sentyment trudno pierwsze miasto w Polsce, które odwiedziłem jest właśnie to się przyczyniło tata ich właśnie to ich podejście też to ich podejście właśnie było takie bardzo takie otwarte takie przyjazne nastawienie ich do nas po prostu to obudziło taką wręcz miłość do tej Polski i się zakochał naprawdę do tego języka i do literatury do kultury to wszystko zrozumiałe każdy, kto pana słucha, gdyby przyjechał do pierwszego miasta to byłby Toruń może Gdańsk może Kraków Toruń to pewnie by się zakochał w Polsce, ale i to jednak mimo wszystko od miłości do Torunia czy miłości do Polski i a pan mieszka w Warszawie teraz mieszkam teraz w Warszawie, aczkolwiek nie krąży studiuje na Słowacji na Uniwersytecie rzeszowskim Instytucie studiów środkowoeuropejskich właśnie jestem właśnie studia slawistyczne na znak w programie slawistykę, ale taką czwartym roku, ale tak od 2 lat właśnie mieszkam w Warszawie dzięki właśnie ogromnym wsparciu mojego promotora w Preszowie i mojego promotora pomocniczego tutaj na Uniwersytecie warszawskim udało mi się też właśnie dzięki dyrektorowi tutaj Instytutu slawistyki zachodniej Południowej, gdzie właśnie, w które z, którym współpracuje mi się udało właśnie tutaj przez różne programy kombinując oczywiście raz mu to stypendium rządu polskiego teraz Erasmus CEEPUS pozostać w Polsce, bo przyjechał tutaj tak się zakocham w Warszawie, że po prostu już nie chciałam stąd wyjechać, więc staram się właśnie i też to zadecydowało też to tym, że częścią mojego doktoratu bardzo istotną częścią jest właśnie Prus i literatura Polska czyli, toteż da zdecydowanie o tym, że staram się, jakby pisać ten doktorat w klimatach warszawskich chat w takiej Polsce pan się za zakochał Prus tak już myślałem, że Mickiewicz proszę pan się prosi zakocha, którym KOV rząd bardzo dużo miłości pana rzecz radził się pan w Polsce zaciekawi później w Toruniu pusty poczuł się, gdy z nim marsza już w Warszawie jeszcze w tych niesamowite te pierwsze wrażenia pana, kiedy pan zaczyna na etapie pan się uczy dowiaduję na wykładach o kulturze historii tradycjach polskiej w języku, kiedy pan zaczyna mieszkać w Polsce czy pamięta pan taką sytuację, że miał pan wrażenie, że to jest bardzo mocno inne społeczeństwo Słowackiego, że widzi pan takie zasadnicze jakieś różnice w zachowaniu w obyczajach cokolwiek było takie sytuacje na czy o nas na samym początku szczerze, że nie, bo mam właśnie na przybyłem tutaj z tym ogromnym pakietem wiedzy na temat realiów kultury polskiej, który w, którego misja dostał właśnie podczas studiów więc, jakby bardzo szybko utożsamiałem się z społeczeństwem polskim i Polakami ogólnie w ogóle nigdy nie doświadczę tutaj poczucia obcości wręcz przeciwnie mam tutaj dużo przyjaciół i widzę właśnie co mi się bardzo podoba to nastawienie Polaków którzy, kiedy np. mówię do nich, że nie jestem Polakiem tak podziwiają, że jak np. mówię bardzo ładnie powoli ku jest taki tak tak, że i się to bardzo podoba spróbowałby pani nie mówić ładnie po polsku, a nie w klasycznym, a ja Hektor to by była inna historia, ale rozumiem po pewnym czasie zaczął dostrzegać pan jakieś różnice w tymi 2 społeczeństwa mecze są, ale subtelne bym powiedział bardzo subtelne jak ja tak sądzę, że mimo to, że była Czechosłowacja, że Czesi Słowacy takie bardzo bratnie bardzo bliskie narody często ja sam często jestem przekonany i ciągle też mówi do swoich studentów, że Czech Słowacji podzielono tylko granicy Boże ta mentalność jest bardzo bliska, aczkolwiek są różnice, ale mimo to wszystko myślę, że Słowacy tak po części mają bliżej do tych Polaków jeśli chodzi o mentalne np. już jeśli tylko patrzymy podstrony religijności np. wiadomo, że w Czechach tam jest nie 6070% mieszkańców jest są ateistami Leszcze nie ma natomiast na Słowacji większość ludzi są wierzącymi z tego 6768, ale nie jestem pewien czy, żeby rzeczy tak aż taka liczba wiem, że jest ponad 60% katolikami, czyli myślę, że to jest też też jest taka bliskość myślę, że to, a ten tylko z 1 strony, ale są różnice są oczywiście różnice, ale nie wiem czy to jest taka różnica ogólnopolska czy może raczej taka kie różnice warszawską słowacki, że tak powiem np. ostatnio też rozmawiam z koleżanką, która pochodzi właśnie z sąsiedniego regionu ze Słowacji też obecnie mieszka w Warszawie jest raz rozmawialiśmy, że Polacy albo warszawiacy Mika lan tak się wydaje bardzo lubię stać w kolejkach z bardzo cierpliwi, bo np. Słowacy misja tak wydarzeniem mnie lubi stać w kolejkach często dla pana jest kolejka to co robicie jeśli lubicie stać w kolejkach to mówię zdenerwowanie mini szczyt takie zdenerwowanie znaczy nie, że krzyczymy albo coś, ale po prostu człowiek czuje misję wydaje, że Polacy bardzo tak podchodów są tak to bardzo spokojni np. spokojni tak może się mylę, a może ta miłość do Polski tak robi, że tak widzę w taki pryzmat Ależ różowe okulary, ale tak mi się wydaje, że tak to jest o tyle zaskakujące, że spośród osób, które odwiedzają głównie w celach turystycznych Słowację bardzo wiele mówi, że wrażenie, że słowackie społeczeństwo jest takie bardzo spokojne, a to Polska jest lekko podenerwowany lekko już takie ciągle w oczekiwaniu na coś co się wydarzy ciągle biegnące do uciekającego autobusu itd. itd. itd. pan panu odwrotne wrażenie to bardzo czeka bardzo sentencję formom odwrotne w Azji akurat mam odwrotne wrażenie może na Słowacji prosto, że to jest taki znaczy, że słowa jest malutka może po prostu jak się jedzie np. do takich miasteczek mniejszych może tam po prostu ma swoje wrażenie takiego spokoju, że ten rynki są takie puste wsie, bo ja mam takie czasem wrażenie teraz jak teraz już raz na rok wracam Warszawy tam w rodzime strony strony się wybieram to już odczuwam po prostu ten klimat ta różnica, że sami tak tak bardziej spokojnie trochę, ale mimo wszystko mi się tak wydaje, że jednak Polacy może przez przez przyzwyczajenie do tego, że np. że w i pan, że na Słowacji może te kolejki nie są takie częste, że czasami jak powstają, że proste słowa nie są przyzwyczajeni do tego to po prostu, ale to dlatego może, że jesteśmy tacy, że czasami się tak wydaje, że to zdenerwowanie może ja trafiam akurat takich ludzi na służbach miejskich, więc może także tych będzie pan musiał siedzieć wieczorem wytłumaczyć bardzo wielu różnych rzeczy Och, tak tak tak na pewno w Polsce zaskakujący był sąd zaś jeden z kilku, który został opublikowany, z którego wynikało, że zaskakująco dużą osób Słowacji ma prorosyjskie nastawienie w kontekście konfliktu w Ukrainie Polacy byli zdziwieni i może po raz kolejny sobie uświadomili, że za bardzo tej Słowacji to dużo nie wiedzą o historii uwarunkowaniach, ale wyszło z nas coś takiego, że jak to przecież ci Słowacy to chyba są bardzo podobni do nas jak mogą popierać tutaj Rosji, kiedy wiadomo, że my jesteśmy przeciwko jak to się wszy, skąd prorosyjskie nastawienie części społeczeństwa Słowackiego w myśl tak ogólnie, że znaczy Słowacy i znaczy oczywiście to jest po części tak moja opinia tak moja taka perspektywa pas obserwacje powiedzmy, a perspektywa patrzenia są oczywiście Słowacy są nie nie są za wojnę oczywiście nikt nie chce wojny natomiast prostu relacje z Rosją były są bardzo inne niż w Polsce wiadomo, że w Polsce prostu są tu historię rozbiorów to jest bardzo ciężka relacja pomiędzy Rosją i polską jest bardzo bardzo ciężkie relacje bardzo dużo krzywd natomiast między Słowacją i Rosją takich krzywd takich takich aż takich wrogich relacji nie ma z 1 strony to też się wiąże właśnie tak tzw. Rusią Rosjan chwili, która była właśnie akurat w tym w tym dziewiętnastym wieku, kiedy Słowacy, a czy słowaccy intelektualiści nie oczywiście wszyscy, ale podobno dużo wiązało właśnie to wyzwolenie się w sobotę jak wysokie okupacji węgierskiej, że tak powiem wyzwolenie się właśnie z tego kolosów tych tych tego Królestwa Węgier właśnie pod dowództwem cesarstwo carskiej Rosji, czyli właśnie stąd może to się też bierze może też właśnie stąd, że oczy myślę, że to korzenie tkwią akurat tam w tym dziewiętnastym wieku też no Słowacja też nie miała granic bezpośrednich z Rosją, więc z po prostu te stosunki były przyjazne i też właśnie czas w czasie komuny na Słowacji bardzo dużo ludzi, zwłaszcza starsze pokolenie z dużym sentymentem wspomina komunę w komunizm ogólnie wiem, że jest zawsze taka ból Versace albo zaskoczenia strony Polaków, kiedy Polacy przyjeżdżają na Słowację, że widzą np. czasami jakieś pomniki jeszcze z młotkiem i Kosa takie czy wiadomo, że pasierb mi młotem sierpień może tak przepraszam, ale po słowacku, bo jak młody Kosek Kosa kot zagra w składzie, bo Kosiak chwaliła kochali go rozsierdził Eko no to byłoby zaskoczeniem zobaczyć coś takiego oczywiście także oczywiście nie mamy tam żadnych już takich w statuę Lenina Stalina to wszystko już po usuwane, ale takie właśnie pamięć pomniki czerwonej armii armii radzieckiej stoły są na Słowacji się to znajduje po prostu inne trochę inne nastawienie co jest, ale też trochę zaskakujące, bo ile wiadomo to po drugiej wojny światowej jak wybory to na Słowacji podobno głosowano na partię demokratyczną się to czy to jak to jest zaskakujące, że mimo wszystko ale, ale te relacje naprawdę są są mimo wszystkich tych krzywdy, bo wiadomo, żeby był tam też jak jakiś ten sześćdziesiąty ósmy tak dalej rok, ale nadal te relacje jak pan sam zresztą widzi po sondaże też zresztą widziałam te sondaże wcześniej, że mimo wszystko ten ten to nastawienie Słowaków myślę, że Słowacy ogólnie są tak przyjaźnie nastawieni do wszystkich nawet z Węgrami mieliśmy na ciężką historię, ale to na wkraczamy na niebezpieczny teren, bo następne pytanie dotyczy o tego, że Słowacy też przyjaźnie nastawieni byli przynajmniej część niepewnie nieduża, ale jednak do trzeciej rzeszy Adolfa Hitlera o euro herero hala musi pan spodziewać że, choć trudne pytania będą tak tak wiem też wiem wiem też o tym też było no chyba było to też powiązane z takimi ambicjami niektórych wtedy właśnie wyzwolenia się w bo Czechosłowacji, bo myślę, że Czechosłowacja był bardzo dobre małżeństwo do dobry taki mariaż, ale miał też swoje pewne wady, o których po części mówiono o teraz też, ale mniej trochę tak jak teraz pan rozmawia z ludźmi czasami jak ktoś wspomina ten podział, które czas owacje to ma pan wrażenie, że ludzie jak o tym mówią, że to był błąd czy dobrze tak się stało czy traktują to po prostu jako Charlie Tang Itaki tak zależy od tego widziałem np. u nas w Martinie raz szał 1 pana, który taką koszulkę, że urodziłem się Czech Słowakiem jestem z tego dumny były tam takie starania w właśnie takim naczyń nie wiem czy akurat chcę powiedzieć, że narzucania takiego czechosłowacki znaczyli zatarcia tych różnic pomiędzy Czechami Słowacją i właśnie stworzenia takiego Czech Słowak może jest 1 naród czechosłowacki dzielący szanse na Czechy Czechów Słowaków 1 język dzielący się na wersję czeską słowacką język czechosłowacki nie wszyscy się z tym zgadzali no wiadomo, że te sympatie pro o pro pro pro oficerowie były też innych winnych państwach tutaj akurat nie wiem co zadecydowało czy może akurat to, że chcieliśmy się tak wydobyć wiadomo też co odpowiem, że tam dla czy tak przynajmniej za słyszałem, że było tak, że był to wybór, że albo po prostu nas przydzielono przydzielą nas pod Węgry, że znów wpadniemy pod rękę pod zabór węgierski albo po prostu powstanie my jako sam pan jako właśnie państwo osób osobiste państwo co ciekawe mija właśnie mija właśnie 30 lat od podziału czy Słowacji na Czechy Słowację, bo to od 1stycznia 90 tego trzeciego roku podział wszedł w życie to jest bardzo ciekawe, że to się nazywa w Polsce aksamitną rewolucją, że w tym sensie, że to bez użycia przemocy się stało tak tak by się stało w sumie powie jak mija tak uważa, że stało się to przede wszystkim Zwoli polityków, bo politycy się dogadali ze sobą to uzgodnili właśnie ten podział bo o ile dobrze pamiętam to z ustawy Czechosłowacji wynikało, że podział możliwe jest tylko za dokonaniem referenda referenda ogłoszonego wśród ludności, ale takiego referenda nigdy nie było nie było wiele dobrze tak pamiętam, bo tak się mówiło swego czasu, że tak właśnie, że to był to była decyzja tylko polityków podziela w Czechosłowacji trudno w Polsce wytłumaczyć komuś w jaki sposób Bogu może funkcjonować społeczeństwo, które podobne do polskiego i językowo w ogóle obyczajowo podobny do polskiego pan mówił o roli katolicyzmu jest bardzo podobne, a jednocześnie podczas drugiej wojny światowej do ewidentnie było po stronie trzeciej rzeszy a, a nawet obecnie ma silną prorosyjską sympatie i pan mówi no to już 19 wieku te prorosyjskie elementy się pojawiły i jak pan na to patrzy Bolesława Prusa w walce czytamy, że Wokulski olbrzymie pieniądze zarobił na handlu z armią rosyjską i pamiętam, a jak rozumiem jak pan patrzy na to antyrosyjską polską to nie jest kwestia lalki Prusa i Wokulskiego, który zarabia pieniądze gdzieś na Wschodzie gdzieś w imperium rosyjskim to jest kwestia jak pan powiedzieć, że Polacy są tacy anty rosyjscy, bo bo, bo co w zasadzie znaczy nie no profesor kuracji kawę to, że nawet bardzo dobry przyjaciół towarzyszy wokół Wokulskiego bohatera był właśnie ten służy in Rosjanin czy takie przełamywanie stereotypów, czyli to jest to jest też też bardzo ciekawe, ale wiadomo, że jakby to też mówiła pani prof. Paczuska tt elementy rosyjskie były tak dosyć pominięte przez Prusa np. Wokulski tam siedzi na nad Wisłą i nie widzi cerkiew po drugiej stronie Wisły, czyli właśnie taka tak takie usuwanie, jakby takie tabu rosyjskie, że tak powiem no ale do akurat prosto w proch Prusem, ale myślę, że inaczej ja ja rozumiem nastawienie Polaków, bo znam historię Polski, więc ja rozumiem, że po prostu te relacje, jakie są te relacje, jakie były też ciężkie w czasach w czasach komuny i też czasach zaborów i właśnie w czasach właśnie tego tego czy w czasach tego zaboru rosyjskiego też pamiętam te różne powstanie powstanie styczna styczniowej tak dalej, więc ja, a te wszystkie krzywdy ja rozumiem takich krzyż natomiast na Słowacji nie było tam po prostu myślę, że stąd też wynika ta taka różnica między Słowakami Polakami, że po prostu tam by było to nastawienie takie, że w Rosji widziano naczyniem, że wszyscy tak widzieli, ale wiadomo, że tak tacy intelektualiści np. takich majańskich jeden z takich czołowych realistów którzy, który był bardzo prorosyjski np. on to jest bardzo ciekawe jak on np. pisał krytykował imperializm angielski, ale chwali właśnie rozciąganie się Rosji na na na stronę Syberii np. Prus z kolei na odwrót nasz kat plus, o ile dobrze pamiętam krytykował właśnie rozciąganie czy ten czy ekspansję Ferrero imperium rosyjskiego w stronę Syberii, a z drugiej strony chwalił imperializm angielski wie Wielkiej Brytanii, więc prostu takie bardzo ciekawe różnice widać właśnie już w tym sami dziewiętnastym wieku jak patrzymy na tę literaturę właśnie na tych pisarzy czołowych już tam tam to właśnie widać w przyniósł na rozmowy z panem do studia książkę rodząca Mela kompleks słowacki wydaną parę lat temu wprost z 10 lat temu w Polsce i muszę panu fragment zacytować, bo bardzo się jak cała książka podobał mi po słowackiej Klara i kości i Słowacji plebejską ości pracowitości emocjonalności miłości do ziemi skłonności do posiadania przywództwa, czyli zasady autorytaryzmu i poczuciu sprawiedliwości skłonności do religii przede wszystkim katolickiej itd. itd. jak się czyta i usunie słowo słowacki to w zasadzie można powiedzieć, że ktoś, kto w Polakach zaczniemy najpierw o miłości do ziemi co oznacza miłość do ziemi z 1 strony turyści z Polski jak jadą na wsi na Babią górę jak słowackiej strony chcą wejść no to i tak ich taką kawałek od schroniska jeszcze pod górą jest takie muzeum mów w domu, w którym spędzał czas Pavel jest dostaw tam chyba pisał to swój dzieło Harnik ważna, a człowiek wyobraża aha to Słowacy tekst wyobrażali, że ten ich bardzo ważny człowiek siedzi w tych lasach widzi góry i tak jest blisko ziemi blisko tej przyrody czytał chodzić na świat chodzi o jakich nie wiem w przypadku Słowaków o jakiś kult np. chłopstwa rolnictwa jak pan widzi jak ta przywiązanie do ziemi co co oznacza słowackiej kulturze wg pana na ty ja myślę, że jest to po części może to być właśnie związany to czy, z czym pan to, o czym pan mówi właśnie z tymi górami, bo niejeden taki czytam te góry są właśnie wyraz wychowujemy się wśród, których otoczeniu tego, zwłaszcza jeśli chodzi od Słowacji środkowa Północna też tak, iż na wschód jeszcze na zachód już mniej, bo to już bardziej takie Niziny, ale też i inni pisarze np. nasza hala mowa też miała taki jest dobrze pamiętam Donek w Tatrach też właśnie tamta spędzała czas pisała, więc ja myślę, że ten ten wątek ten wątek tych cech tego czy chłop nawet chłopstwa i tych lasów tych gór właśnie jest obecny, bo po prostu, bo Słowację samo jako ta ziemia po prostu to jakby narzuca się losy narzuca takie wątki, że tak powiem tak samo symbolika Tatry jako jakiś takich wartowników powietrzny stróżów może Słowacji tych takich szczytów słowackich gór też myślę, że jest obecna w tej w tej literaturze i myślę, że też tej myśli słowackiej jest tam, gdzie obecny, ale wiadomo zależy, z którym Słowakiem pan rozmawia, bo do Bratysławy no to trochę inne nastawienie, bo tamtych akurat nie ma prawie w ogóle jest tam tam bardziej niż np. ja akurat pochodzę z tej od tych stron, gdzie właśnie wychowujemy się w środę gór myślę, że jest takie przywiązanie, bo np. jak przy przyjechał do Warszawy to widzę te różnice, że jak się ma góry jak się nie ma góry, bo w rzekach widzę, że Polacy jak nie ma gór jest w Warszawie jest tak ta kultura taka piknikowa ludzie np. latem wychodzą całe rodziny do parków i właśnie spędzają tam czas piknik natomiast na Słowacji miasta oczywiście też mamy parki, ale my się wydaje, że większe, że słowa większości czas spędzają właśnie w górach, bo dają bardzo blisko do często te miasta są budowane właśnie w samych górach, czyli po prostu u podnóża gór jest budowany miasteczko bardzo bliziutko mają do kur, więc te to jest taka różnica, która np. ja postrzegam w odniesieniu do ziemi gór skoro o tym mówimy to należy bardziej zasadnicza różnica, którą muszę pana zapytać czy w Polsce widać, że Polska leży nad morzem to, gdyby panu tylko w Toruniu Warszawie i poznawał ludzi żył obserwował te 2 miasta czy czy gdzieś się odciska, jako że jest nad są tacy, którzy mówią Polska dziwnym krajem leży nad morzem, ale w zasadzie morskim krajem nie jest, ale są tacy, którzy mają no to jednak trochę jak pan powiedzieć widać to może nas nie nawet jak pan rozmawia z ludźmi to czy to może w ogóle się pojawią nie nie odczuwam tego tego średnio odczuwam czy efekt takiej czy jesteśmy bardzo podobnie do Słowaków oni nie mają możemy im mentalnie też nie mamy może rak od 2 chyba tak no nie wiem na czym te ciekawe pytanie, bo nigdy się tak nie zastanawiam nad, zanim pan zadał te pytanie, gdyż nie zastanawiali na tym, że Polskę, ale nie odczuwam, jako że w i jest może sam już tak trochę może jak ktoś pyta Rze czy jadę na urlop jest, że tak że, gdzie na nasze morze mówisz tak straszne jak po polskość już wśród tego mówi, ale rzeczywiście coś w tym 2 jest jak panu, że dlatego może tak nie ma, ale jeździ pan na urlopy nad morze tak jeżdżę nie będę w Gdańsku oraz teraz planuje pojechać po raz drugi akurat w piątek nad morze nie byłem, ale chciałbym pojechać jak na najbliżej pojadę na urlop to mówię, że na nasze morze polskiemu, że chciałbym pojechać właśnie, ale Polska jest płaska to jest kraj, który większości przypadków jest płaski widać ciągle horyzont pan udział ciekawych rzeczy o tym o tej kulturze piknikowej, ale trzeba pan wrażenie, że w Polsce widać to, że to cytowane przeze mnie, ale dotyczyło Słowaków przywiązanie do ziemi w Polsce też obowiązuje czy pan patrzy jednak to jest jednak społeczeństwo miejskie, które z tym swoim rolniczym chłopskim dziedzictwem w zasadzie nie ma nic do czy do czynienia czy bierze pan do ręki takiego Prusa czyta go i czytam pan tam czuje to 200 czy czyta się jakoś u nas nie nie nie odciska mocne zależy co się czyta, czego się ruszać na placówce akurat czuć tego tak wyraźnie, bo to jest takie jest badanie nad życiem chłopskim na wsi, więc tam tak natomiast w Warszawie wiadomo w tej powieści warszawskie Clarka tak tam już tego nie chcieli, aczkolwiek takie przywiązanie do ziemi np. w tych rozdziałach Zasław za sprawą jak się jedzie jak Wokulski jedzie na prowincji tam znów się pojawia ten ten wątek jak taka taka Arkadia powiedzmy mi się zresztą bardzo muszę powiedzieć, że mi się bardzo podoba ta plaż kości Polski mi osobiście uwielbia na czym się to bardzo podoba ja jestem np. na taras widokowy placu kultura, bo na tarasu obok placu Zamkowego i patrzy w stronę Pragi my się to nie fascynuje, że nie ma tamtych kur właśnie te góry dla mnie góry są bardzo ładne, ale dla mnie taka mentalność, jakby przeszkoda, że i ten horyzont nie widać zachodnie znaczy na horyzoncie pojawia się Góra i za to górą coś kontynuuje jeśli chciałbym zobaczyć trzeba jakoś mentalnie pokonać natomiast uwielbiam te klasy kość Polski i też uwielbiam Warszawę jak się patrzy po prostu na tym horyzoncie, a to samopoczucie wrażenie miał już w Toruniu, kiedy byłem, kiedy właśnie na wieży ratuszowej i sporządza wieży ratuszowej i widział właśnie ten ciągnący się w niej konieczność horyzont nie to bardzo fascynowało czy to jest w Warszawie, gdzie właśnie ciągnące się w nieskończoność takie morze światełek tej Warszawy albo właśnie w Toruniu czy to właśnie w niej skoczne w nieskończoność ciągnący się horyzont los łąk pól lasów, ale też wiadomo i miast i miasta, ale mnie to bardzo fascynuje właśnie i to mi się bardzo podoba, bo często jest takie pytanie, że boi no i co jak słowa nie brak brakuje tych głównie tęsknić do gór my właśnie mnie nie absolutnie nie tęskni pan od początku rozmowy tak zazdroszczę tego, że pani pochodzi z miasta, gdzie w zasadzie człowiek może wziąć plecak i pół godziny marszu już zaczynają piękne góry dla pani tęskni za tym nie absolutnie w płaskie tereny mają do siebie, że one po pozwalają zobaczyć horyzont oczywiście człowiek zawsze zastanawia coś za horyzontem budzi to człowiek takie perspektywy różne i być może nadzieje na zmianę swojego życia często w kierunku tego horyzontu idzie Polska od setek lat jest krajem emigrantów w zasadzie emigranci z Polski są i Ameryce Kanadzie Ameryce Południowej Europie zachodniej są kraje, gdzie Polska mniejszość jest już największą mniejszością na Islandii czy Norwegii okazuje się, że ludzi z Polski jest już po prostu na największą mniejszości wydaje mi się, że idea emigracji emigracji zarobkowej albo emigracji politycznej w słowackiej kulturze nie jest tak mocno obecna jak kulturze polskiej czy co pan o tym sądzi czy niema pan wrażenie, że Polska kultura zawsze gdzieś pojawi się właśnie idea emigracji myślę, że znaczy te idee emigracji akurat w wypadku Polski myślę, że bardzo mocno powiązana właśnie z tymi ciężkimi losami, który właśnie Polska przerabiała w właśnie w toku historii myślę, że jest to powiązane przede wszystkim, o ile mi wiadomo tam było tam były jakieś te fale emigracyjne w historii Polski takie duże duże fale wtedy, gdzie najwięcej właśnie tych Polaków wyjeżdżało masowo wyjeżdżało Francja myślę, że znów to jest wszystko jakby uwarunkowany historycznie, ale teraz jak pan rozmawiać nie spotkał pan ostatnio kogoś w ciągu ostatniego miesiąca, kto powiedział ja już tam się tu nie podoba to patrzy na horyzont wyjeżdża w nowych środków każe pracować jak pan mówi teraz tak tak tak ze spoty spotykam się z takimi określeniami, że ktoś uciekną przed polskością spotkałem się z tym na czym, ale nie wiem czym jest powiązana, z czym ja rozumiem też ze Słowacji dużo młodych ludzi wyjeżdża to teraz to nie jest nic nowego dużo zarobkami też do Niemiec do Austrii niektórzy nie wyjeżdżają tylko pracują np. dla astry, bo wiadomo, że Bratysława Wiedeń ile się nie mylę to są najbliżej pola położone stolice nie wiem czy w sieci, ale w Europie chyba tak, bo bez tylko 30 minut mniej więcej 40 bardzo bliziutko, więc bardzo dużo Słowaków pracuje wyjeżdża z Bratysławy za pracą do Wiednia, ale na czym mieszkań na w Bratysławie nadal tylko pracują w Austrii Wiedniu a, ale na naczyń nie wiem akurat, ale takim jeszcze się spotkań, że ktoś ucieka przed słowacką ością w z takim jeszcze nie spotkamy określeniu natomiast ostatnie akurat słyszałam, że ktoś znajomy do mnie może ktoś wie wie czy uciekną przed polskością akurat na czym ja tego nie zupełnie rozumiem, bo ja zawsze mówię, że ja patrzę na Polskę przez pryzmat tej niesamowitej kultury tego języka tek tego tego dziedzictwa kulturowego i właśnie dla mnie to jest polskość właśnie ta kultura ten język, którym się bardzo podoba dla mnie to jest akurat kultura i ja się w tym zakochałem i nie jestem w stanie pojąć jak ktoś mówi, że ucieka przed polskością wiadomo, że każde państwo ma swoje problemy i PiS Słowacja i Polska ma swoje problemy, ale po prostu nie wiem jakoś, że przed polskością aż uciekać od bardzo ciekawa perspektywa to zróbmy eksperyment taki akademicki na eksperyment to jesteśmy na Słowacji właśnie się dowiadujemy, że obecny prezydent namówił nieoficjalnie siły specjalne służby bezpieczeństwa, żeby porwali syna konkurenta politycznego i wywieźli go do ich drzwi i człowiek rano budzi czytam gazetę, że jak to porwali syna po prostu służba bezpieczeństwa albo i wyobraźmy sobie jesteśmy w Słowacji i dziennikarz dwudziesto siedmioletni, który opisuje związki władzy i struktur mafijnych przestępczości on zostaje razem ze swoją partnerką zabity tak, dlatego że dziennikarzy w Europie w kraju, który należy do europejskiej czy to jest właśnie momenty, kiedy ktoś może pomyśleć muszę przy tym uciec się w głowie nie mieści albo wyobraźmy sobie kraj, który idzie do Unii Europejskiej, ale ma takiego prezydenta, który mówi tam nieważna ta Unia i zaczyna rządy autorytarne zaczyna cenzurę mediów a, a przecież taki był Vladimir mecze to był człowiek, który był ewidentnie autorytarnym władcą, więc być może psu i z tej perspektywy nadal uważa pan, że niewiele osób chciałby uciec od słowa kości czy to dla nich nie byłyby czy bardziej poszli protestować czy bardziej by powiedzieli trudno to minie tak się zdarza w każdym kraju czy jednak część z nich wypowiedział trzeba wyjechać już nic dobrego się nie zdarzy nad zależy co my określamy jako, bo co rozumiemy pod słowacką ością polskość to chyba zależy od tego kto co właśnie pod tym rozumie numerze ja akurat rozumiem tę kulturę ten ten klimat tego kraju właśnie ten klimat tego miasta może, ale oczywiście to są tematy, które także Panter poruszy tematy, które na pewno spowodował niejeden wyjazd też też, ale czy to określić jako słowacką ość to to akurat tego nie wiem na czym nie wiem czy to tego określa swój jakoś słowacką, ale wiadomo były protesty jak zginął niestety ten dziennikarz był wtedy dużo dużo protestów jak na Słowację dużo, bo słowa raczej nie protestują nie mieć nie jesteśmy takim znaczy to jest też Ross w 1 różnica między nami Polakami, że Polacy są bardziej tacy dynamiczni jak coś się dzieje jakaś krzywda Polacy szybciej są w stanie się zmobilizować i protestować natomiast Słowacy są tacy u nas to określa określa hołubić naród taki po prostu naród, który bardzo taki spokojny taki raczej ich bym powiedział oczywiście to się powolutku zmienia, że jak już coś jest to Słowacy zaczynają IT i teraz w ostatnich latach jak np. były, bo te jak ten rząd wiadomo, że teraz został wystawiony wotum nieufności ten rząd też nie najlepiej sobie radził we w różnym tam rzeczami wiadomo, że było bardzo dużo protestów na Słowacji, więc trochę trochę już ktoś zaczyna zmieniać, ale jednak i tak myślę, że Polacy też nawet Czesi są bardziej dynamicznie jeśli chodzi o takie takie decyzje że, a ich porwie się idziemy protestować Słowacy raczej jesteśmy raczej tacy spokojni nawet to panu mówiłem na początku naszej rozmowy, kiedy pan mówił o kolejkach ten moim zdaniem szybciej szybciej Polacy w kolejce z protestu rządzą tak, aby tę misję tak nie wydaje akurat, ale znaczy to to jest i to jest, ale po ze takie już, że po porwaniu się do czynu to jest 1 rzecz, ale wewnętrznie możemy być niezadowoleni może nas na coś bardzo bulwersować, ale nie jesteśmy na cytaty ta myśl mi się wydarzy nie jesteśmy takim narodem, że prostu idziemy, że szybko tak po prostu tak dynamicznie działamy, że coś nas bulwersuje od razu idziemy w ciuchy i już już coś robi mi się wydaje, że Polacy bardziej dynamicznie w tym jeśli mogę określić, jaką dynamikę, ale myślę wydaje, że te bardziej ze Słowacji nie są tacy o porywczy powiedział może tak za znajomy lata temu był na Słowacji powiedział, że na wrażenie, że Słowacja pili mniej kawy, ale aż wszyscy z tej perspektywy porównawczej właśnie ma bardzo wszyscy Polacy są po 3 Kazach Słowację w ogóle nie pili jakby, a tylko herbatę pije to było jego wyrażenie takiej atmosfery, więc coś z tym porywczość morze morze jest czy w Polsce bywał pan albo odwiedził pan jakiś protest jakieś powodu nie ochrona przyrody Puszczy Białowieskiej praw kobiet co dziś we ja i ogólnie nie staram się nie znaczy nie ingeruje tu dalsze ingerować takie rzeczy boja uważam, że nie mam obywatelstwa nie mam tutaj jeszcze by prawa do wyboru ja szanuję właśnie wybór Polaków sens w sensie czy jeśli chodzi o politykę, że np. jeśli chodzi o protesty przeciwko przeciw rządowe to ja jak czuje się, że po prostu szanuje decyzję obywateli kraju, w którym mieszkam po prostu ja się cieszę, że mogę tutaj mieszkać jestem za to niezmiernie wdzięczny i czy inaczej nie czuje się być taki, żeby właśnie chodzić na jakieś protesty tusze właśnie wtrącać takie rzeczy, aby ingerować takie rzeczy raczej tak nie robię, ale ja na wydanie na Słowacji nie chodzi na rejestr taki spokojny testowym Hoffa holu w holu liczny holu hołubić na rok hołubić hołubić naród musi zapamiętać to określenie w muszę pana zapytać o kwestie, które dominuje w krajobrazie Słowacji jeśli, a w Polskim niekoniecznie mianowicie wszechobecna przepiękna przyroda, kiedy pan słyszy albo czyta o tym jak w Polsce np. dyskutuje się o ochronie przyrody dyskutuje się czy w Polsce dobrze lasy są chronione czy nie powinny być drzewa wycinane czy czy pan widzi, że to jest dokładnie taki sam takie samo podejście do przyrody do ochrony przyrody jak na Słowacji czy pan wrażenie, że w Polsce ludzie bardziej ode mnie się tym przejmują ochronę przyrody no ciężko powiedzieć boja tu nie więcej się w tej Warszawie nieczęsto jeździ na na naczynia po południe w góry, ale w ogóle mi się wydaje, że jest znaczy przez park jeśli pasa blaski i tu też są zadbane tak tak mi się wydaje na Słowacji w zależy to zależy od od gdzie, czyli to jest park Narodowy czy nie jest to park Narodowy jest tam bardzo na czyta przyroda jest powiedzmy wszechobecna tej sytuacji, zwłaszcza w tej części środkowej wschodniej na czas na Zachodzie też znaleźć Góra na czym mówimy o górach, ale wiadomo, że spotyka się niestety, ale spotykamy np. na Wschodzie jak bardzo bolało jak czasami jeździłem na w do Preszowa na uczelnie pociągiem przez chore ochronie miejsc tam właśnie widziałam takie niemiłe widoki, jakby np. potok zasypany pełno śmieci wszędzie niestety zdarzają się zdarzają się wiadomo, że staramy się pilnować ale, żeby do tego nie dochodziło, ale niestety zdarzają się też takie rzeczy, że skoro jest ta przyroda jest nie tak nad nad nim obecna możecie ciężką pilnować wszystko się wydarzy tt parki narodowe, a w nasze Tatry takie destynacje turystyczne na pewno bardzo zadbane tak mi się wydaje przynajmniej, ale są miejsca, gdzie po prostu można spotkać takie bolesne widoki niestety czy kiedy pan bierze do ręki książki Bolesława Prusa na pan wrażenie, że Polacy są przesiąknięci tym, jaką pisał czy raczej myśmy w Polsce książki zostawili w kim w szkole musieliśmy czytać później czy czy jak pan czyta Prusa to pan widzi Polskę czy raczej myśli pan o to chyba to pokolenie wcześniejsze romantycy tacy właśnie gotowi do działania wielkich idei wielkich rzeczy czy Mickiewicz słowacki to oni zbudowali Polskę czy właśnie taki Prus, który analizował, kto co robi, dlaczego robi w ogóle ciekawa ciekawe jest to kwestia tej kultury powiedzmy książkowej w porównaniu znaczy w Polskiej w porównaniu do Słowacji, bo się wydaje ogólnie, że Polacy więcej czytają te się wydaje, że Polacy więcej czytają więcej tak znaczy naczynie nimi nie mówię o wszystkich, bo wjadą na Słowacji też mam mam kole kolegów, którzy bardzo dużo czytają, ale ogólnie mi się wydaje, że pycha trochę więcej więcej czytają nawet co, a zwłaszcza tych klasyków mi się wydaje tych swoich klasyków, bo te książki tych klasyków polskiej np. pan wspomina Mickiewicza czy też Prusa są cały przez cały czas odnawiane mamy cały czas nowe wydania tych książek na Słowacji tych klasyków starszych np. realistów to są ostatnie wydania tam z, a więc po drugiej połowy lat dwudziestych już teraz raczej można je kupić w antykwariatach lub pożyczyć w bibliotekach natomiast jakiś nowe wydanie jeśli się nic nie zmieniło to ja jeszcze, szukając tam 2 lata temu książki bywają niskiego, którym się zajmuje to właśnie musiałam wszystko zamawiać wszystkiego utwory, zamawiając antykwariatów teraz pojawiła się ostatnio powie pojazd zaczął się pojawiać wersje elektroniczne, ale takie od, a takie odnawianie systematycznego np. tutaj jeśli chodzi o Prusa lalka to ja mam w domu chyba 5 wersji Lalek każda jest inna w tym jeszcze 2 elektroniczne, więc po prostu każda jest inna i teraz ostatnio kurs 2018, bo dziewiętnastego roku też też lalkę z 2021 chyba była placówka, więc wprost cały czas ta książka John Pantsil na podstawie lalki, że nie widziałem już już już powiedziano, że powinienem żyć jest seria i film, a nie pan właśnie film widziałem film widziałem, ale się bardziej książka podoba książkę bas 78× przeczytałem, ale film widziałem raz serialu nie widziałem film widziałem, ale łącznie są nawet 2 firm to nie jest teraz pewnie, jako że tylko ten, na którym wszyscy się wychowywali taki hałas i klasycznymi rolami, ale no wie pan, kto jest jak wyobraźnia podczas lektury książki tworzy w głowie jakieś żale, a później patrzy na film to myślę, że czasami ludzie są rozczarowani to ciekawe, że z tyle razy oprócz mówiliśmy w ciągu tej rozmowy i ma pan odpowiedź, dlaczego Polacy dużo czytają, bo nasi słuchacze nasze słuchaczki pierwsze co zrobią po naszej rozmowie to zamiast sięgnąć po wspomnianą przeze mnie książkę kompleks słowacki eseje Rudolfa Mela zamiast sięgnąć po tego jest dostawa tak zamiast sięgnąć połowy Waryńskiego sięgną po Prusach pewnie echem w kraju się tak też tak bardzo dziękuję panu za dzisiejszą rozmowę pan Marian Owerko był z nami dziękuję bardzo, za rozmowę dziękuję również Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: LOS POLANDOS

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Więcej niż na antenie! Teraz TOK FM Premium 30% taniej: podcastowe produkcje oryginalne, Radio TOK FM bez reklam i podcasty z audycji. Nie zwlekaj, słuchaj wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA