REKLAMA

Supraśl, Podlasie. I obmierzły Bogu Kościół rzymskokatolicki

Babel. Rzeczpospolita Multi-Kulti
Data emisji:
2023-01-13 19:00
Prowadzący:
Czas trwania:
46:38 min.
Udostępnij:

Pisemne ataki na „obmierzłą Bogu, pogańską łacinę” (czyli na Kazania Piotra Skargi), pierwsze wydanie Podróży Guliwera, najwcześniejszy zabytek wczesnego piśmiennictwa słowiańskiego i najdawniejszy zbiór ukraińskiego i białoruskiego zapisu nutowego pieśni cerkiewnych. A to wszystko w… Supraślu.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Babel, czyli Rzeczpospolita multi Kulczyk to jest cykliczny podcast zawsze każdy każdy piątek popołudniową porą mogą państwo posłuchać tego co państwu wydawało się zawsze, że jest bardzo oczywiste proste jednoznaczne, a okazuje się, że nie jest połączony z tak wieloma różnymi rzeczami na świecie, że człowiek jest niczym ten w kopule mózgi jak to jeden z renesansowych filozofów Marsylii oficyna powiedział pępkiem świata pod warunkiem oczywiście, że państwo, Rozwiń » słuchając cyklicznie podcastu Babel, czyli Rzeczpospolita multikulti dzień dobry mówią Adam Balcer i Paweł Sulik, dokąd dziś Marcela Chin USA w związki w każdym razie nasz słuchacz kiedyś służył w korespondencji znajdzie genialnego określenia, że oto takim zrywem krytyk krajoznawczo turystycznych my się poruszamy jest tym Gryfem krajoznawczo turystycznym drogą zrzut dotrzemy dziś naszym ruchem konika szachowego w zeszłym roku byliśmy w Wilnie to ruszymy ze stolicy w Interior i pojedziemy Słuchajcie to Polski dzisiejszej, ale kilkaset lat temu byśmy byli cały czas wielkim Księstwie litewskim pójdziemy do Supraśla co prawda wielkim Księstwie litewskim województwie Trocki i też po Unii w Lublinie nie był w województwie podlaskim, a dzisiaj jak zaraz zobaczymy pokażemy jak zobaczycie jest to miasteczko w województwie podlaskim oczywiście opowiemy wam szczególnie nas, że bizantyjską gotyckim bardzo ważne dzisiaj dla Białorusinów prawosławnych Polaków, ale historycznie niezwykle silne więzi z Ukrainą, aby mamy cały czas to w jesteśmy tym Kozak Drive mamy nie tylko z Bałkanami powiązany na dużą skalę, ale pokażemy wam w kontekście całego świata praca z własnego motywy też greckokatolickie, a w tle pojawi się Flandria nawet Niemcy z Gdańska tak jak Paweł chciałeś będzie na bogato, więc słuchać no wjeżdżamy do trzeciej RP i wjeżdżamy do województwa podlaskiego Babel Rzeczpospolita multikulti podcast historyczny tokfm zapraszają Adam Balcer i Paweł Sulik, żebyście byli świadomi, że w województwo podlaskie jest połączeniem kilku krain historycznych to jest Podlasie oczywiście, ale też Suwalszczyzna ex Suwalszczyzna to wiadomo, że mamy w tle ten cały komponent żywioł etniczny Bałtycki kojarzymy Litwinów karzemy Prusów przecież są już Jaćwingowie jedno z plemion plemion nazwał się budowie i są identyfikowani z plemieniem wymienianym przez pisarzy starożytnych, a potem są źródła średnio jeszcze Noto mamy ciągłość można powiedzieć to jest najstarszy z nas wymieniony lód na ziemiach polskich Sudoł, który istniał tak stale średnio cudownie jak widzowie, czyli Suwalszczyzna sama nazwa oczywiście, zwłaszcza za to inny świat Hańcza tak to są nazwy Bałtycki i potem mamy co oni oczywiście Jaćwingowie to Niemcy do Biebrzy do Goniądza, ale na jazdy w głąb daleko Mazowsza itd. mamy kawałek Mazowsza w ramach województwa podlaskiego północno wschodni historycznego Mazowsza mamy też właśnie kawałki dawnego województwa trud Trockiego, czyli Supraśl czy Sokółka i też województwa Brzesko litewskiego Brześć litewski czy Brześć nad Bugiem Białorusi Hajnówka Białowieża czy jak widzicie puzzle województwo podlaskie, żebyście zawalił sprawę to nie jest Podlasie historyczne tylko tylko Podlasie historyczne plus, a kredytowane i granica dzieląca województwo podlaskie na część wielkie Księstwo litewskie i część Korona przebiegająca przez województwo podlaskie ta granica to też wiemy, że potem też była granica, która dzieliła tak Kongresówki królestwo polskie od Rosji właściwej my nazywaliśmy te tereny ziemiami zabranej, czyli przez województwo historycznie przebiegały ważne granicę czy to między w wielkim księstwem litewskim, a Koroną czy potem kongresów com w królestwem polskim, a resztą ziem zabranych przez Rosję z perspektywy polskiej w wyniku rozbiorów, więc tam, gdzie ja chętnie lekko na górze mamy Supraśl teraz jak spojrzycie na mapę to może być dobra jak ma związek z Ukraińcami okażemy w tamtych Ukraińców następnych pod ciasta, że niedaleko od Supraśla na dole mamy dialektu uważane za ukraińskie na Podlasiu zrobiła o tym dla was cały podcast ale, choć tak daleko to, jakbyśmy spojrzeli na matę kościelną podział na diecezję zwana jurysdykcja ecclesiae, ale na piękny młodzian czy pan jest jurysdykcję zjadane no, więc Supraśli Słuchajcie bezpośrednio pod arcybiskup sens inaczej metropolię Kijowską myszy prawosławia prawosławia część tak i mamy sytuację taką rzeczywiście jak pamiętacie poprzednich podcastów metropolita formalnie Kijowski z nazwy, ale bardzo długo nie w Kijowie tylko wiernie wrzosami Nowogród Klan w niedaleko Rzymu czy warto postać poprzednich okazuje się, że da, ale formalnie na nazwy, bo Kijów, a o VAT tego, że to właśnie dawna stolica Rusi Kijowskiej z tego powodu i teraz co jest fascynującego sam budynek oprócz instytucji klasztoru, czyli mamy monaster, który jest czymś cerkwi ją bizantyjską późnogotycką z początku szesnastego wieku w i pierwszą taką pierwszą taką na terenach Unii polsko-litewskiej później będą też na innych winnych miejscach pokażemy wam np. wkrótce odwiedzimy Kodeń i tam pokażemy niesamowitą też cerkiew dzisiaj kościół rzymskokatolicki gdzieś wcześniej pojawiają takie mieszanki gdzieś w Europie bo, żeby moja mniej mamy tak bowiem wyjątkowo jesteśmy nie pojawiają się w Mołdawii hospodar Mołdawii na północy polecam rewelacja Bukowina region podzielony między Ukrainy i Rumunii dzisiaj tak ze stolicą w Czerniowcach historyczną po stronie ukraińskiej wjeżdżać do rumuńskiej macie wspaniałe są naj sił na skutek naprawdę niesamowite w górach u nas stery, które są z oczywiście prawosławne z IT skończyli sztuki bizantyjskiej gotycką i na zewnątrz freski na zewnątrz nie tylko w środku na zewnątrz coś niesamowitego traktów zasadę tę instytucję można wejść bilet trzeba kupić, a to z zewnątrz poparcie tam wręcz wprost już żonaty jest też niezły cwaniak, ale pamiętaj, że jest także kasa biletowa jest przez wejście na dziedziniec nie nadaje się na takiego cwaniaczka w no to nie znaczy, toteż łatwo jest powstrzymać takie próby zobaczy co jest z zewnątrz i do środka też warto wejść taka pro, ale co to jest koniec piętnastego wieku właśnie tam teren u nas to jest początek szesnastego wieku sam klasztor konstytucja powstaje pod koniec piętnastego wieku to jest bardzo ciekawy kontekst po wtedy w tej drugiej połowie piętnastego wieku są popularne wielkim Księstwie litewskim te idee Unii albo co najmniej zbliżenia prawosławnych katolików ostatnia taka Unia przed, bo podamy oczywiście w Brześciu to będzie Unia florencka w 14003009. roku to było nazwijmy rzeczy po imieniu Konstantynopol cesarstwo bizantyjskie maleńkie wówczas było pod ścianą w sytuacji podbramkowej w tym sensie, że Turcy nacierali nabierali, więc generalnie zgadzają się na wszystko i u nas część duchowieństwa prawosławnego patrzyła na to pozytywnie część jak zobaczyli, że upadł Konstantynopol i przy i np. patriarcha, który uznawał Unię przeniósł się do Rzymu członkowie dynastii Paleologów dynastii bizantyjskiej przenieśli się do Rzymu inni duchowni intelektualiści, więc władze kaucja moment to jest kierunek, który to my też powinniśmy, jakby spojrzeć też przychylnym okiem na Rzym, ale część była przeciwna oprócz tego Moskwa zdecydowanie przeciw jest tu mamy coś takiego też zapowiedź tego co będzie się działo późniejsze chodzi o Unię Brzeską i ten jak też zobaczycie w Supraślu ten konflikt między Grekom katolikami prawosławnymi i jednym z takim bardzo ciekawych postaci metropolitą kijowskim na przełomie piętnastego szesnastego wieku, który wyświęcił monastyr w Supraślu on był ostatnim zwolennikiem właśnie tego Unii z Rzymem to był metropolity, który nazwał Józef Boukhari nowi jak puchary ja Bułgaria dlaczego, ponieważ w podaniach rodzimy pan informację, że przybył na początku piętnastego wieku, a ziemie wielkiego Księstwa litewskiego do Unii polsko litewskiej Bułgarii wtedy mamy coś takiego, że Bułgaria została pod koniec czternastego wieku podbita przez Turków osmańskich ich bardzo ważnego ośrodka dla wszystkich Słowian Slavia ortodoksja prawosławnych z Tyrnowa stolica ważny ośrodek też życia intelektualnego religijnego mamy migracji i właśnie trafiają opowiadaliśmy wam o tym na ziemie litewskie znaczeniu mówimy o Litwie tej wielkiej Bułgarzy jednym z nich jest zostanie metropolitą Grzegorz symbol jak już będzie też zwolennikiem Unii to jest początek piętnastego wieku i właśnie wg podań rodzinnych przed KE przed covid WHO Nowiczok przybyli razem z nim co ciekawe jak czytamy to wtedy można było zawsze się troszeczkę podkręcić swoją genealogię i swoje koligacje, więc oni uważali się za jedną z tych gałęzi rodziny, która była spokrewniona ze skandalu bowiem w bohater w panteonie Narodowym Albańczyków, którzy was jest nauka i tak 15 wieku walczy z córkami, a więc można powiedzieć mamy widzimy po raz pierwszy tą bałkański łącznik między Supraśl MAE właśnie Bałkanami rodzina puchary Nowiczok na początku trafiła na Wołyń, ale potem związała się też z Białorusią osiadła koło Łucka i związali się z rodzinami arystokratycznymi ruskimi Chodkiewicza ami jak zaraz zobaczycie to właśnie Chodkiewicza powie założyli monastyr w Supraśl w, więc można powiedzieć, że prawa autorskie własności w cudzysłowie do metropolity puchary Łowicza mają i Ukraińcy Białorusi i to jest też troszeczkę tak Supraśla w, a i fundator Aleksander Chodkiewicz rodzina Chodkiewiczów pierwsze skojarzenie jest oczywiście z Litwą z Białorusią tym właściwym wielkim księstwem te słuszne skojarzenie po mówimy np. Jan Karol Chodkiewicz wielki dowódca wojskowy potem już katolik, więc wchodzimy też my sprawami aktorskimi Polacy tak, chociaż oczywiście ktoś ma szersze Horyzonty to niema problemu powiedzieć możemy się podzielić nie musimy, że od razu automatycznie katolik Polak przecież to nie jest w Unii polsko-litewskich takie oczywiste, ale rodzina Chodkiewiczów, skąd jest ich tras szczur pochodzi z okolic Kijowa i mamy coś takiego był Bojary właśnie z ziemi Kijowskiej i to nie jest jedyny przypadek, bo już wam opowiadaliśmy, jaką rolę odegrali Ostrowscy w historii Wilna to mamy też takie rodzina Wiśniowiecki Tyszkiewiczowie, który jeszcze dzisiaj troszeczkę opowiemy, które pochodzą ze właśnie Ukrainy, ale po przyłączeniu tych ziem do wielkiego Księstwa litewskiego Ukrainy dzisiejszej no to oczywiście ze względu naznaczenie Wołynia Kijowa tak oni często ruszają na północ i robią kariery na ziemie dzisiejszej Białorusi, a nawet Litwy jak będziecie kiedyś nad morzem Bałtyckim to pamiętać o tym, że wspaniały pałacyk w Połądze Tyszkiewiczów i też wybitna Polska aktorka Beata Tyszkiewicz staroci czy mamy znowu połączenie polsko białorusko ukraińskim no, więc on jest fundatorem, ale u nas wsparcie dla pana sterów udziela też wielka część ni czka litewska Helena, o których opowiadaliśmy, bo była ona żoną też formalnie nie została koronowana jako prawosławna żoną króla Polski oprócz tego, że był wielkim księciem to był królem Polski Aleksandra pochowanego w Wilnie to jedyny władca król Polski pochowany w Wilnie i to była córka Zofii Paleolog, która wyszła za mąż za wielkiego księcia Moskwy Iwana 0302. czyli Rosja nie będzie momencie k nasza, ale moment chwileczkę nasza też w tym znaczeniu, że była tutaj w unii polsko-litewskiej są też te motywy ewidentnie białoruskie ukraińskie to jest bardzo ważne wydarzenie ślub Zofii, bo ona była z dynastii cesarskiej w efekcie mamy w Rosji no, a grillowanie Rurykowiczów z Moskwy ta opowieść my też jesteśmy potomkami odprawiana Augusta jak czytam Skandynawowie wikingowie tak i też dwugłowy Orzeł rzymski, więc mamy coś takiego żarcie Rzym to taka jest jak dzieci z upraw gdzieś tam daleko w lesie dzieje się tam na Hel Hel na krańcach mamy bardzo ważną szerszą perspektywę jak spojrzymy na mnichów koło przybywają z Kijowa ławry Peczerskiej, którą będzie zawsze bardzo Supraśl powiązanych dobre źródło mnichów proszę zapamiętać znakomite bardzo ważny centrum życia religijnego dla wszystkich dla Słowian prawosławnych wschodnich, ale też mamy informację o przybywających z góry Athos, czyli z Bałkanów i jak spojrzymy na cerkiew to mamy boczne ołtarze 1 poświęcony Antoniemu i to już owi mleczarskie Emu, czyli znowu nawiązanie do Kijowa, a z drugiej strony mamy męczenników Rusi Kijowskiej związanych z Kijowem dynastii Rurykowiczów Borysa i gleba patrzymy albo chleba wchodzimy do biblioteki działa z Kijowa albo ich odpisy Abla bardzo ważna biblioteka w Supraśl, a nie m.in. ważne dla Ukraińców, jakie dzieła pod koniec siedemnastego wieku pan Bohdan oni Hrymowicz pochodzący z Pińska, czyli Polesie ta część Polesia Białorusi, która historycznie bardzo silnie związana z Ukrainą napisał coś takiego jak ich mało supraski to jest najdawniejsze Słuchajcie zachowany zbiór zapisu na lutowego śpiewów cerkiewnych ukraińskich białoruskich najstarszy z końca szesnastego wieku powstał w Supraślu trafił do ławry, a dzisiaj jest przechowywany w bibliotece narodowej Ukrainy jest jedną z najważniejszych zabytków inny taki unikat tak to trzeba nazywać pochodzący z Supraśla to zbiór utworów polemicznych końca szesnastego wieku, bo wtedy jest ten spór prawo Sławno katolicki jest kwestia Unii i też trafił do Kijowa ten zbiór z Supraśla m.in. anonimowy nikt z Supraśla na cały traktat w kontrze do Piotra skargi kaznodziei w, a prawda kontrreformacji innego, który napisał Piotr skarga napisał o jedności kościoła Bożego pod 1 pasterzem, czyli jedno 30 po tym, pasterzem pod Rzymem w kontrze mnich odpisał mu tak słowem na obie złą Bogu po chińską łacinę tu łacina znaczy rzymski katolicy obie z długu Bocheńska łacina ostała w niej dużo dzieli Karoli rzymski katolicyzm w i teraz co znajdziemy w supraskiej bibliotece w dziewiętnastym wieku odnaleziono kodeks dzieją pisarski, zawierając ski zawierający krótki opis Kijowski, który jest doprowadzony do roku 1500 piętnastego i są jest to tak wyciąg z kronik jeszcze takich starych czasów Rusi Kijowskiej z poszerzony z dodatkami i m.in. dodano opowiadanie o wojnie z Moskwą i bitwie pod Orszą 1500 czternasty rok pamiętacie poprzednie podcasty bardzo ważna bitwa do pomiędzy wielkim księstwem litewskim wsparte przez koronę polską przeciwko Moskwie zwycięstwo Unii bardzo ważna bitwa, bo jak gdybyś, gdybyśmy przegrali i ciężko było i owadzi Konstanty ostrogski wielki wybitny Hetman wielki litewski pochodzący z Wołynia wielka rodzina wywodząca się z bocznej linii Rurykowiczów do kogo powołuje po porównuje przepraszam Ostrowskiego kronikarz to wielkiego cesarza Indii po Roma o postaciach jednak czas jesteś naszym poziomem Konstanty ostrogski i w i odwołuje się też do wspaniałego eposu słowa o pułku Igora, który opowiada o tym jak walczą z Połowcami, a Rusini ZUS-owi, ale też z nimi jesienią takie czasy czasami się po jeszcze za mi się ożenić powstaje też tam sobotnich w Supraślu i opisuje ukraińskich magnatów no i kończąc wątek ukraiński pierwszy i ihumen z greckiego przełożony nazywał się po miał na dyskusję impas Lucjusz i wywodził się z bogatej mieszczańskiej rodziny z Bielska podlaskiego będziemy w Bielsku w kolejnym podcaście Bielsk jest między Narwią Bugiem to jest ta część Podlasia, która jest pod względem lingwistycznych ukraińska czy dialektu uznał ją lingwiści ukraińskiej które, która jest związana najbardziej historycznie z Ukraińca, ale jak jesteśmy przy Aleksandrze Chodkiewicz no to sama jego postać fascynująca rodzina Chodkiewiczów, ponieważ on był synem Iwana Chodkiewicza wojewody kijowskiego, który w 1400 osiemdziesiątym drugim roku dostał się do niewoli tatarski już starszym panem nie najlepiej go traktowali Tatarzy, ale godnie zgładzili, bo okup okup tak takie były czasy został wzięty jako zakładnik Aleksander zresztą był jego się udało wykupić, bo młody przeżył a dlaczego Tatarzy krymscy napadli, bo mamy wtedy taką wojnę, która polega na tym, że Tatarzy krymscy walczą z Unią natomiast Tatarzy z wielkiej ordy i na dawnej złotej ordy są naszymi sojusznikami, a Moskwa trzyma się z Krymem dzisiaj no takie były czasy dzisiaj nie wyobrażam, ale Tatarzy krymscy pod koniec piętnastego wieku są sojusznikami Moskwy przeciwko innym tatarom, którzy są naszymi sojusznikami, a i są też przeciwnicy Jagiellonów wśród akurat Chodkiewicz Chodkiewicz lojalnych, ale mamy przeciwników po stronie ukraińskiej Ruskiej, którzy są w tym momencie sojusznikami Moskwy, żeby było jasne i tras jak spojrzymy na właśnie rodzina Chodkiewiczów to tak mamy ojciec i Ivan wojewoda Kijowski matka Agnieszka jak spojrzymy na mamusie no to idziemy po kądzieli po matce tak cofamy się okazuje się, że przodkami są, kiedy miną wicie bratanek Władysława drugiego Jagiełły pamiętać o tym z zawsze albo mamy wśród tych naszych rodów arystokratycznych ludzi, którzy są rury covid oczami z dynastii książęcej albo są np. potomkami, kiedy miną Wiciu, czyli inaczej Jagiellonów, a i pradziadek np. Aleksandra to książę Kijowski Włodzimierz przed wojewodami byli książęta nie przypadkiem tata został wojewodą Aleksander miał 2 siostry i 1 poślubiła księcia Zasław kie go, a druga niestety zmarła w niewoli u kupca tureckiego Tatarzy sprzedali Aleksander oprócz, czego miał tytuł opiekuna metropolita lwowski wspomnienia Zasław ski, bo ród ukraiński czy widzicie cały czas nie da się historii ukraińskiej białoruskiej w ramach Unii polsko-litewskiej dzieli nas strasznie się przenika dzisiaj wiadomo mamy bać Łukaszenkę, który jest pod hasłem Putina, ale ta historia niezwykle silna wspólna Aleksander został pochowany w Supraślu Aleksander Chodkiewicz Ostrovia też nekropolia mama tak samo księżna Agnieszka i wielu wybitnych przedstawicieli elit planu sławnych w tym związanych z Ukrainą np. jest pochowany Wasyl Tyszkiewicz i Wasyl był wojewodą podlaskim podlaskim ostatnim przed Unią polsko litewską w Lublinie, czyli ostatnim przed tym jak Podlasie wchodzi w kup w skład Korony zostaje przekazane przez Litwę koronie był też marszałkiem Hospodarske to bardzo ważna funkcja w skali całego państwa, ale na Ukrainie był np. starostą Czerkaskiej Kaniowski był starostą piskim Rud w ogóle Tyszkiewiczów pochodzi z Kijowa, a widzicie jest związany z Podlasiem i żona pierwsza Czartoryska znowu rodzina okres Ukrainy ruska i pan jak po spożycie posłuchacie sobie naszych starych podcastów to zobaczyć opowiadaliśmy o Michale Wojtkiewiczu, który był polskim arystokratą związane z Ukrainą i wybrał tożsamość ukraińską i został dyplomatą w służbie dyplomatycznej ukraińskiej Republiki ludowej po, która istniała pamiętacie mówiliśmy wam 1811. dwudziesty, tak więc i on sam interesował się swoich praw, których celem Tyszkiewicz prowadzi na jego temat badania publikował mamy kolejny przykład Supraśl przenikanie się ukraińską białoruskiego z Polakami w tle, bo pamiętajmy, że wiele tych rodzin czy mówimy one one ulegały polonizacji, ale co jest wielką atrakcją tego u nas ster freski niedawno odrestaurowane wspaniałe freski autorem na pewno jednych był Herbin, czyli Serb ne kat, czyli malarii i oczywiście nie robił tego sam, ale razem z zespołem te freski inaczej piękne raczej wyraz wyraz też polichromia i co może o nim powiedzieć do badań było bardzo dużo faktycznie nie wiemy o nim nic więcej osób z hipotez wiemy jest założenie jest zgoda Serb tak i te motywy serbskie są takie jak szukamy tych źródeł inspiracji to widzimy wspaniałe u nas Terry, który dzisiaj np. w Kosowie leczeni, w który sam sobie no i mąż za jeden z najpiękniejszych monastyrów na świecie z wpływami też architektury wczesnego gotyku, a i późnego stylu romańskiego z Włoch naj mamy kreska władz to jest Macedonii jak oglądaliście film przed deszczem no to wiedzieć wiecie, o co chodzi nominowany do Oscara bardzo dobry film macedoński, ale może być z WIG czternasty natomiast równocześnie powstają podobne freski w Peczu to jest siedziba ta pierwsza historyczna w Kosowie pacjentka Szuster serbskiego gracza nic czy studnica gracza nica Kosowo studnica Serbia to są co co widzimy, że to co ma mamy renowację fresków, ale one są też nieco zmieniony widać, że można porównać z freskami czternastego wieku jest ciągłość, ale jesteś pewna zmiana tutaj też jest pamiętać, że to często dodawał na to pieniądze dawali na tę renowację pieniądze prawosławni rycerze, którzy są jednocześnie osmańskim lennika ami albo najlepszy przykład to jest mecz, gdzie olbrzymią rolę jeśli chodzi o ten ma ona ten ten siedzibę patriarchatu odegrał jeśli, choć jego odtworzenie, a potem renowację Wezyr, a potem wielki Wezyr myśmy pasza Sokolą wić po turecku Sokol czas zawsze tylko tłumaczyć, o co chodzi z tym Sokołem dla nas sprawa oczywista jeden z najwybitniejszych wielkich wezyrów dziejach imperium osmańskiego serbskiego pochodzenia tych 4 pierwszych patriarchów zgodni, aby jak miało na nazwisko pod Sokolą Which służy za zbieg okoliczność oczywiście rodzina rodzinę wspiera tak od 0 nepotyzm w, a historyk sztuki Stanisław Szymański stwierdził, że wg niego ten właśnie ma Lar ne kat, czyli autor fresków to tak naprawdę, zanim kryje się postać historyczna serbski biskup malarz, który był autorem podręcznika malarstwa wydanego w Rosji w i po raz pierwszy się pojawia w Serbii, a wstęp właśnie w Czeczeni w jak spojrzymy na jego życie to trafia do Rosji, bo na Bałkanach wtedy też są próby Unii kościelnej jest przeciwnikiem, więc ucieka widzimy go na dworze cara Borysa Godunowa następnie zostaje mety wyznaczony na arcybiskupa wołał, gdy wraca do Moskwy i potem takiego losy ułożyły, że go spotykamy w źródłach historycznych trafnie żartuje Anna w Antwerpii we Flandrii dzisiejsza Belgia i wg właśnie w Stanisława Szymańskiego to jest bardzo istnieje duże prawdopodobieństwo, że to właśnie jest ten sam Katherine, który maluje w Supraślu natomiast w uważają historycy sztuki jak spojrzymy na te freski to widać, że był drugi malarz i ten drugi malarz wg nich tutaj widać inspirację z krety Kreta wówczas nie jest to pańska jest pod panowaniem Wenecji i widać wpływy renesansu na sztukę bizantyjską stąd mamy potem można powiedzieć ktoś trafia z krety do Supraśla albo ktoś zainspirowany kretów trafia do Supraśl, a ktoś zostaje el Greca w Hiszpanii walk lekko pochodził z krety i był zainspirowany był Grekiem był zainspirowany sztuką bizantyjską, a więc mamy oczywiście wpływ krety na Bałkany i o na czym polega specyfika, że widać elementy renesansowe, jakie mocne takie wyraźne kontury postać twarzy itd. i gdzie znajdziemy w Rumunii znowu tylko np. włoszczyzna stolicą Bukareszt kurtyna, gdy agrest 6 zna go owa monastyr i widzimy to oddziaływanie Rumunii i podobieństwo do Supraśla jest monastyr Ławrow wie to jest koło Sambora zachodnia Ukraina czy inaczej Galicja wschodnia i tam artyści z Mołdawii malują podobnie jak widzicie Kreta Bałkany, a potem nagle NN dzisiejsze województwo Podlaski, a więc nie ma nie ma dużego problemu jeśli chodzi o dystans geograficzny te związki bardzo silne tego odległego teoretycznie od Bałkanów Supraśla z Bałkanami widać też kodeks supraski, w który w 2007 roku został wpisany na listę pamięci świata UNESCO bardzo zasadnie na czym polega naprawdę olbrzymia niezwykła wartość tego kodeksu, że to jest naprawdę największy najbardziej obszerny zabytek wczesnego piśmiennictwa słowiańskiego na świecie na świecie w cyrylicy języku cerkiewnosłowiańskim największy i on powstał na Bałkanach PIT-u prawdopodobnie koniec dziesiątego wieku wschodnia Bułgaria i trafił w szesnastym wieku do Supraśla to są związki jak przyjechał malarz i przyjeżdżały kodeks tak ktoś za kratkami ser, a oprócz tego trafia się kodeks został odkryty w bibliotece w 18002003. roku wtedy monaster jak zobaczycie już z jeszcze albo, że ich z perspektywy naszej opowieści już, a perspektywy tamtych tamtego okresu jeszcze greckokatolicki, bo z prawosławnego stał się greckokatolicki odkrywa go ksiądz greckokatolicki Michał Bobrowski, który mamy opowiadaliśmy pochodzący z Podlasia tego ukraińskiego pod Bielskiem podlaskim się urodził jeden z ojców nowoczesnej tożsamości białoruskiej, a związane z Wilnem posłuchajcie starych podcastów on odkrywa, a i, a bardzo ciekawa postać mówił, że język, który mówi białoruski, ale mówił w tym podlaskim ukraińskim to letników białoruskich tak to jest specyfika pogranicza i co się stało z kodeksem on przekazał kodeks profesorowi wiernej owi kap. Słoweńcy owi wybitnemu klawisz Szcze i trafił kodeks w efekcie lubiany Laibach inaczej stolicy Słowenii i oddali go nam niecały, więc jeszcze się tak, że w Polsce 151 kart tego kodeksu, ale 118 kart jest w bibliotece uniwersyteckiej lubinianie też jeden z najważniejszych zabytków jeśli nie najważniejszy zabytek biblioteki czy powinien oddać szczególnie jeśli mamy tę stronę nagle, że jesteś w stanie wyegzekwować nie jest na konieczność jego Huzar momencie brytyjskim, gdy Florian Sorge ja rozumiem tylko moment myślę że, żeby tego dzieła Zanie na razie reparacje, że związek, ale na liście Szwed rozmarza się z dziesiątego roku to nie wyklucza, że to jest ewidentnie wyczuł nas prawda, że Bułgarzy odezwą powiedzenie tylko ex powstanie u was został opublikowany wydrukowany kodeks w roku 1800 pięćdziesiątym pierwszym w Wiedniu i zrobił to też człowiek Słoweniec lingwista Franc Miklosik ci oryginalnie on nie wie co to było oryginalnie oryginalnie papierów dziesiątym mogą mówić, że został wydrukowany w 18001001. wcześniej był spisany nie będą marnowane, jaką wyglądał na pergamin ach, no bo tak jak powstawały księgi tak przed drukiem to wierzy nawet ci Egipcjanie starożytni używali Chińczycy mieli pani rozwój Jaś wyobraża, a co jeszcze foreksu czy wiesz czasem ze sobą odzyskać to Paweł można zrobić piasku zwierząt, kto chce wypisano, ale chodzi mi ten artefakt dzisiaj tego wieku jak, ale co w tym kodeksie było tak naprawdę wszystko co 02 rundzie został akurat na Owczych skórach to on na Owczych na Owczych owieczki tak mogłem nie pytać należy, o co chodzi o drogi Pawle no takie były ciasno no okej zostawiamy kodeks wchodzimy w okres greckokatolicki monaster przechodzi prawosławni odwiedzą panie Balcer bez eufemizmów zabrali nam go akt w no w sumie tak był spór była część ludności miejscowej greckokatolickiej, ale większość, bo prawosławnej też mnisi tak wśród nich też większość, ale jest tak, że w mamy coś takiego, że zostaje przechodzi w ręce grekokatolików monaster w 16003005. będzie prawie 200 lat właśnie pod bazylia nami najważniejszy zakon bardzo ważny w Rzeczpospolitej zakon greckokatolicki i co widzimy widzimy ikony matki Bożej, a która związana właśnie będziemy będą 2 motywy kluczowe bardzo ciekawe Grekom katolickie greckokatolickie czy ikona matki Bożej i historyczka sztuki Anna Tomal ska uważa, że przy wszystkich opowieściach, że to jest ikona to nie jest ikona tu przeprowadziła gruntowne badania mówi wg niej to jest obraz barokowe dzieło flamandzkiego malarza Bartłomieja persa flamandzkiego Flandrii, który słuchacze trafił do Elbląga, a potem Wilno i jego dzieła to będzie na pewno matka Boska sanktuarium świętej Lipce to tego prawdopodobnie tak samo matki boskie tylko Chin Biała Podlaska Malbork i było zlecenie, czyli część naszych słuchaczy, że to znam słuchaczy z bloga z Białej Podlaskiej już wiemy w ogóle albo wynik nie planuje z żoną, ale nie namalował tam albo raczej ktoś z Malborka słuchać, ale Varela Miedź no, więc będziemy o tym tak no, że powstała powstała podanie opowieść o tym, że to na pewno jest ikona prawosławna stara itd. natomiast na przyszły historyk sztuki po jedno nie bardzo no widać ewidentnie podobieństwa z obrazami barokowymi katolickimi rzymskokatolickim oczywiście tutaj weźcie pod uwagę, że ta ikona to nie jest ponadto w samym u nas też tylko na wzór tej ikony powstają kolejne całemu Podlasiu żona jest punktem odniesienia nie biorę kartkę Boska Ostrobramska i dla katolików dla prawosławnych i następnie ikonostas, który został zamówiony do już greckokatolickiego monasteru i są różne teorie, kto go wykonał powstał jest zgoda, że Gdańsk tylko ja skłaniałbym się bardziej do mnie trafia ta opcja, że to było także widać tutaj podobieństwa z ołtarzem wspaniałego prawda wspaniałym ołtarzem z bazyliki rzymskokatolickiej w Pelplinie to jest pomoże WI należy zakładać w takim razie, że to warsztat Jana i granda chanów z Gdańska, czyli gdańszczanie Niemcy tworzą najprawdopodobniej ikonostas, który jest w wówczas w monasterze w Supraśl co można przecież o tym korzysta się no widać wpływy późnego renesansu, czyli też manieryzmu inaczej gdańskiego ikonostas ikonostas ikony różnego okresu, ale to co ciekawe te nowe mamy ewidentnie coś takiego, że mamy postacie w strojach z epoki w konkursach np. WebDav, czyli osadzone w kontekście historycznym tych, więc ikona ikonostas następnie to co robią grekokatolicy Bazyl nianie to powstaje Drukarnia bardzo ważna Drukarnia przeniesiona z krótko winni przeniesiona, a i tak naprawdę tam powstała większość ksiąg liturgicznych na potrzeby kościoła Unii grę skok katowicki w Rzeczpospolitej pamiętajcie o tym, że znowu mamy taki motyw, że zmieniłaś jest Unia mamy grekokatolików i Supraśl jest to chęć daleko, ale jest pod metropolię Kijowską, która obejmuje ziemie kawałek Białorusi i duży tak i też Ukrainę i łącznie z takim okresie, kiedy w drukowano prawda no to wszystkie weźmiemy no to będziemy mniej więcej mieli takie proporcje, że to staje się stopniowo też Drukarnia świecka i nie więcej 70% roku to są druki w języku polskim w alfabecie łacińskim, a oprócz tego cery lica prawie 20% 10% to jest łacina w i oczywiście te druki w języku polskim są część z nich jest dla kościoła greckokatolickiego pamiętać o tym i pamiętajcie o tym, że też było w ten sposób, że ta co mam już wielokrotnie mówiliśmy i prawosławni i grekokatolicy kłócą się między sobą będąc już Chinami przodkami Ukraińców i środkami Białorusinów nierzadko, a nawet może być bardzo często pisali do siebie po polsku słowem poraża jak wysoka złożyli nadmierną romans zakochania Kołacz, wprowadzając oczywiście słownictwo ciężko często pochodzenia rusińskiego i teraz tak, a jeśli chodzi o takie, kto bardzo przyczynił się do rozwoju drukarni przyczynił się on Kiszka i który o, który wam trochę opowiadaliśmy jeszcze o nim pod opowiemy on był metropolitą kijowskim przez kilkanaście lat, a wcześniej był biskupem w Łodzi miejską brzeski to jest właśnie taka sytuacja połączenie Ukrainy Białorusi Polski w ramach 1 diecezji i on sam urodził się na Wołyniu w Kowlu ale, jakbyśmy się zastanowili, skąd pochodził Rutki szkół no to musimy ruszyć na północne Mazowsze czy macie coś takiego, że mamy połączenie polskości z Rusi kością był bazylia Ninę kształcił się w szkole koło Włodawy właśnie bazylianów Włodawa nad Bugiem w Polsce tak w Rzymie się też kształcił w był związany z potem właśnie z Włodzimierzem i ze był archimandrytą, czyli stanął na czele monasteru, który mam wiele mamy opowiadaliśmy już świętej Trójcy w Wilnie, więc człowiek naprawdę bardzo ważny dla rozwoju greckiego katolicyzmu m.in. z tego powodu, że to z jego inicjatywy będzie bardzo ważny synod greckokatolicki w Zamościu, który zapowiadaliśmy w 1800 dwudziestym niezwykle ważny dla takiego uporządkowania różnych spraw dogmatycznych dotyczących rytuału itd. i to on był został właśnie też architekt archimandryta tą klasztoru bazylianów w Supraślu i to on miał wielki wpływ na rozwój drukarni jak widzicie mamy tak naprawdę czeka bardzo związanego z Wołyniem z Ukrainą i a to właśnie rozwój tej drukarni jest połączony z tym przekonaniem, że jeśli reformujemy kościół greckokatolicki to trzeba też wyjść do ludu stąd publikacje i wyjść i edukować kler czy stąd katechizm modlitewniki są drukowane, ale jak zaczynamy robić coś w świeckiego publikacje świeckie no, toteż okazuje się, że jesteśmy wyjątkowi w Supraślu moi drodzy w tym w monasterze w tej drukarni zostało przedłużone zostały przetłumaczone na polskiej wydanej po raz pierwszy w historii książka, którą prawie każdy z was zna Johna ta suity przygody kap. Guliwera o jedzenie kojarzy się tylko tej drukarni z najróżniejszymi katechizm mimo letnich modlitewnika ami, ale również z Libii buta bawi i z Guliwera w UE i te z punktu widzenia literatury cerkiewną Słowiańskiej nauki języka cerkiewnosłowiańskiego dla wszystkich mieszkańców Rzeczpospolitej ówczesnej Polaków Ukraińców i Białorusinów obrządku wschodniego w ramach kościoła katolickiego, czyli zasiedla grekokatolików jest bardzo ważny słownik cerkiewną słowiański nazywał się leksykonu został wydrukowany w 17002002. roku i to jest także macie 4000 haseł cerkiewną słowiańskich i obok jest 5000 objaśnień Polski, czyli po 1 stronie macie cyrylicą cerkiewną słowiański po drugiej stronie po łacinie po polsku i chodzi o to, żeby się uczyć tak oto ten słownik słownik, żeby to ułatwiło lekturę ksiąg liturgicznych i było kilka wznowień wznawiano, gdzie w Poczajowie bardzo ważny monastyr bazylianów w na Wołyniu wzorem dlatego Lexus Kan leksykonu Supraśla był wydany w siedemnastym wieku taki leksykon w Kijowie i to co jest bardzo ciekawe, że jak maczetą część objaśniając chcą to oczywiście znajdziemy tam okazuje się ten człowiek był Supraśla, który stworzył leksykon jest mamy różne archaiczne regionalizmy mamy zapożyczenia tego żywego języka miejscowego te z tej róż czy zna Ruscy taki właśnie Rutte niż my byśmy powiedzieli z tej gwary i to co ciekawe, że więcej ukraińskich białoruskich jak mówią lingwiści, czyli możliwe, że on właśnie pochodził autor ten mnich był ba z Ukrainy albo był z Podlasia, ale tej ukraińską zawrzeć leksykon nie był używany przez różnych ludzi różnych Milan wciąż rosną stał się bardzo popularny to jeśli chodzi o druki religijne Supraśla można powiedzieć to jest nabyła i tamtych bardzo ważny też lokalne Montex był taki jeśli Kiszka mówi robi synod ludzie musimy wyjść do ludu Interze edukować kler no to trzeba taki leksykon, żeby ludzie, którzy znają Polski w alfabecie łacińskim mieli albo znają cerkiewną słowiański w cyrylicy to, żeby dawali sobie radę ale, żeby wszystko objaśni to nawet w tym polskim za znajdziecie dużo, a słów, które są tak naprawdę w języku ukraińskim białoruskim wczesnym ani Polski to jest specyfika co mówiliśmy, że nawet po ta polszczyzna ta w tej polemice prawosławną grecko katolicki jest polszczyzna z licznymi Ruten mami i kończymy tym, że nawet niedawno mamy tą koneksje łącznik z Ukrainą, że wyposażono cerkiew w Supraślu w drewniany wspaniały cztero rzędowej ikonostas wykonany przez pana Olecha belce z Poczajowa ani kraińskiego nie rzeźbiarza nie jakiś Niemców z Gdańska tak właśnie, a zatem powróciliśmy będzie nam nie widzę tak i oraz lasów robił w jeśli ktoś zainteresowany to proszę pisać uwagi komentarze propozycje Babel małpa TOK kropkę FM Babel małpa TOK kropkę FM, a my słyszymy się za tydzień wieczorną piątkową parą w kolejnym odcinku naszego podcastu Babel, czyli Rzeczpospolita multikulti do usłyszenia mówią Adam Balcer Paweł Sulik Babel Rzeczpospolita multikulti podcast historyczny Adama Balcera i Pawła Sulika premiera każdy piątek na tokfm Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: BABEL. RZECZPOSPOLITA MULTI-KULTI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA