REKLAMA

O szturmie na ambasadę USA w Iranie z 1979 r. To jedna z ważniejszych dat w irańskim kalendarzu

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2023-01-19 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:20 min.
Udostępnij:

O wydarzeniu, które zostało nazwane kryzysem zakładników i wpłynęło na relacje Iran - USA. A także o tym, w jakim punkcie jest Iran obecnie

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dobry wieczór w czwartek 19stycznia audycji poświęconej historii świata będzie dzisiaj temat, którym jest wszystko co pozwala zrobić znakomity trzymający w napięciu film mamy bowiem rewolucję atak na ambasady wzięcie zakładników brawurową ucieczkę kilkorga z nich tajne narady w gabinecie owalnym amerykańskiego prezydenta nawet akcję komandosów ze słynnej formacji Delta Force wreszcie negocjacje, które właśnie 19stycznia 1981 roku doprowadziły Rozwiń » do zakończenia tego kryzysu pewnie większość państwa się domyśliła, że chodzi o historię z przełomu lat siedemdziesiątych osiemdziesiątych dwudziestego wieku okupację budynku ambasady amerykańskiej w Teheranie przez irańskich studentów i przetrzymywanie przez 444 dni 52 zakładników obywateli Stanów zjednoczonych na marginesie to rzeczywiście powstał znakomity film fabularny pt. operacja argo, ale opowiada on o tej małej grupie 6 osób, które wydostały się z ambasady, które po kilku tygodniach zostały z IRA wywiezione w dalszej części audycji ta zakończona sukcesem operacja będzie też przypomniana natomiast nie zrobiono ile wiem filmu o operacji złamanej szpon lub inaczej miska ryżu być może, dlatego że zakończyła się ona kompromitacją i amerykańskich sił specjalnych i właściwie całych Stanów zjednoczonych jako państwa definitywnie zaś pogrążyła prezydenta Jimmiego Cartera, który oddał władzę Donaldowi organowi dopiero dyplomatyczne zabiegi doprowadziły do uwolnienia zakładników stało się to w dniu, kiedy już czasu amerykańskiego 20stycznia 1001. roku nowy prezydent był zaprzysiężony wszystkie te sensacyjne wydarzenia znacznie pełniej czekali przedstawi Jarosław Kociszewski z fundacji bezpieczeństwa i rozwoju start w końcu portal nowa Europa wschodnia Firenze Productions ta historia ma swój ciąg dalszy to w wielu aspektach przede wszystkim kultywuje się w Iranie pamięć o szturmie na ambasadę, ale każdego roku w rocznicę akcji organizowane są manifestacje demonstranci wykrzykują antyamerykańskie antyizraelskie hasła często też płoną flagi tych państw kukły przedstawiające wuja sama w dawnym budynku ambasady pokrytym anty amerykańskim muralami mieści się centrum szkoleniowe elitarnej irańskiej formacji strażników rewolucji nazywanych też Gwardią rewolucyjną utworzono ją po rewolucji islamskiej w celu jej obrony przed wewnętrznymi zewnętrznymi zagrożeniami to 1 aspekt współczesność, ale ciekawi mnie też drugi w zasadzie związane z wydarzeniami sprzed ponad 40 lat aspekt, a ja, więc po śmierci Maszy amin młodej dziewczyny, która we wrześniu ubiegłego roku zmarła po aresztowaniu jej właśnie przez strażników rewolucji, bo nie podobało im się jak nosiła chustę na głowie w Iranie wybuchł protest zaskakująco oby objął ten proces wiele miast i zaangażował tysiące ludzi młodzi ludzie wyrażali swój sprzeciw wobec restrykcyjne prawo państwa islamskiego jestem ciekaw czy jak można połączyć te 2 sprawy czy coś się zmieniło w Iranie po 40 latach rządów religijnych czy można sobie wyobrazić zmianę nastrojów społecznych wobec świata Zachodu Stanów zjednoczonych w szczególności czy takie akcenty można znaleźć w obecnych protestach będą to pytam pana dr Mateusza kła dziś, o ile listę i Afganki loga z Instytutu orientalistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego wierzę, że przed nami 50 minut ciekawej historii intrygującym ciągiem dalszym teraźniejszość zaprasza Maciej Zakrocki przedstawia no jest z nami zapowiadany pierwszy gość Jarosław Kociszewski Fundacja bezpieczeństwa i rozwoju Stratpoints portal nowa Europa wschodnia wręcz Productions dobry wieczór dobry wieczór w październikowej audycji ubiegłorocznej mają dość dokładnie przypominałem słuchaczom okoliczności, w jakich doszło do obalenia szacha Iranu, dlaczego ludzie mieli dosyć, dlaczego Chomeini przeprowadził sukcesem rewolucję islamską, więc tylko w telegraficznym skrócie skrócie chciałbym poprosić o takie przypomnienie właśnie no samej samego tego momentu rewolucji, w której właśnie tak ulica, że tak nienawidzi właśnie jakiś powodów tej Ameryki, że pada hasło szturmu na ambasadę, ale wcale nie jestem przekonany, że to jest masowa nienawiść Ameryki i że to był taki ma ster plan, żeby szturmować amerykańską ambasadę to znaczy niechęć do Amerykanów jest realna chociażby z tego powodu, że Amerykanie współpracowali z szachem wspierali go bardzo długo i co więcej spowiedzi, kiedy zaczynała się rewolucja islamska też rozmawiali z opozycją po to, żeby jakoś łagodnie odejść od szacha, ale to Jimmy Carter nie słyną ówczesny prezydent nie słynął z bardzo jednoznacznych decyzji i już na początku roku to znaczy już w lutym grupka studentów wdarła się na teren amerykańskiej ambasady, ale po to, żeby to był Perform to była demonstracja w rezultacie porwano 1 Amerykanina on bardzo ciężkie rzeczy przeszedł natomiast nie była to wielka okupacja zresztą i pół ulicy już nowego reżimu studentów z ambasady wyrzuciła, bo to było kilka dni już po triumfie rewolucji po o powrocie Chomeiniego do Teheranu i teraz albo już ich wkurzało jednak też to, że Rze, że Pachla avi schronienie znalazł w stanach Zjednoczonych taki tor to podobno było też jakimś czynnikiem takim trochę podkręcając ten anty amerykański tak to znaczy następnym elementem było to, że Pachla owi trafił do Stanów zjednoczonych, a zresztą Departament stanu nie kwapił się z przyznaniem mu wizę Jimmy Carter stwierdził, że człowiek jest chory na raka koniecznie musi leczyć się w stanach Zjednoczonych zresztą zmarł jeszcze przed końcem okupacja ambasady de w Egipcie nie nie w stanach Zjednoczonych nie doczekał końca kryzysu natomiast mieć młodzi ludzie, którzy planowali demonstrację chcieli pokazać jak bardzo rewolucja zmienia świat to była piątka młodych studentów inicjatorów całego tak dlatego tego ruchu i oni wcale nie byli przekonani, że to należy ambasadę amerykańską szturmować to znaczy we wrześniu, a więc 2 miesiące i pół miesiąca przed zajęciem ambasady oni zorganizowali między sobą głosowanie i 2 z nich głosowało za ambasadą sowiecką natomiast trójka stwierdziła, że amerykańska ambasada jest lepszym pomysłem i to zaczęli przed przygotowywać natomiast tu bardziej chodziło o demonstrację zademonstrowanie ligi innego ferwor zatem za protestowanie przeciwko świeckiej i z zagranicy bezbożnej Amerykanie byli świetnym celem jak widać się trójka z piątki uznała że, że to jest lepsza demonstracja natomiast dwójka nie była wcale co do tego przekonana i zaczęli przygodę przy gotować te operacje te przynajmniej przy milczącej zgodzie z policji służb irańskich to znaczy obserwowali co się dzieje na terenie ambasady przygotowywali plany i patrzy jak się zmieniają strażnicy itd. tak dalej, ale też nie spodziewali się najwyraźniej, że odniosą aż tak wielki sukces to znaczy już samego 4listopada rano w momencie, kiedy po raz pierwszy usiłowali wejść na teren ambasady mieli ze sobą plakaty, które pokazywało, że to po prostu demonstracja zresztą mówili wtedy Amerykanom, że nikomu nic nie stanie, że nie ma się, czego obawiać, ale tutaj wygląda na to, że sami Amerykanie na terenie ambasady popełnili błąd, który w tej chwili wygląda na błąd, a mianowicie prawdopodobnie uchwali, że również tym razem służby irańskie u młodych ludzi i wyrzucą Amerykanie nie użyli ani za bardzo nie grozili użyciem broni w związku z tym studenci czuli się bezpieczni oczywiście łatwo jest rozmawiać po latach to zawsze dylemat ludzi bronią, którzy stoją naprzeciwko demonstrantów to z 1 strony łatwo jest powiedzieć w tej chwili, że nie użyli broni w związku z tym studenci czuli się ośmieleni natomiast gdyby broni użyli noży do szefa, czyli nie doszło, bo albo może do okupacji by nie doszło, ale może doszłoby do masakry, kto wie jak historia się dalej potoczyła, a to teraz mamy taką sytuację, bo musimy mocno odganiać, że i podzielić te dym trochę nad 2 wątki bardzo szybko część dyplomatów nie wpada w ręce Irańczyków nie znamy wszystkich z imienia nazwiska znamy i ich niektórzy znają losy ich z filmu fabularnego operacja argo, więc zostawiamy na razie ambasadę amerykańską budynek, w którym są studenci i zdecydowana większość pracowników tej ambasady w króciutką co się dzieje z tą małą grupką i jak udało się ich wydostać Iranu i że to jest kolejny mit to znaczy po pierwsze, Amerykanów w tym czasie w Teheranie nie był już tak wielu to było nieco ponad 50 osób, a z ambasady, która nieco wcześniej liczyła ponad 1000 pracowników i wcale nie wszyscy w tym czasie byli w ambasadzie to znaczy to nie jest tylko ta grupa, która później została wywieziona przez Kanadyjczyków, ale mamy też Amerykanów, którzy byli gdzieś tam na mieście przez w kolejnych dniach byli zatrzymywani mamy 3 wysokich dyplomatów, którzy w tym czasie byli w MSZ cie irański i tam przez wiele miesięcy byli przetrzymywani natomiast już bohaterami popkultury, a stała się ta grupa, której udało się schronić w mieszkaniu kanadyjskiego dyplomaty, a następnie w CIA przy współpracy czy może tak agenci CIA i wywiadu kanadyjskiego przeprowadzili bardzo ciekawą operacje i wywiezienia tych ludzi pod przykrywką kręcenia filmu to znaczy oni dostali z sfałszowane kanadyjskie dokument może nie sfałszowane wyprodukowane w Kanadzie natomiast oni byli dyplomatami amerykańskimi natomiast dostali rzeczywiście kanadyjskie dokumenty, które też poświadczały, że są ekipą filmową i razem z amerykańskim agentem, który specjalnie przyjechał po to do Iranu, żeby wywieźć udało się Świtalski samolotem wylecieć oczywiście na potrzeby filmu jest to dramat izolowany i akcja przebiega w sposób wygląda na to bardziej sensacyjny niższe to odbyło rzeczywistości natomiast jest to rzeczywiście grupa, która nie spędziła czasu do końca całego całej tej historii natomiast też nie wszyscy po pierwsze, przebywali cały czas w ambasadzie też nie wszyscy do końca byli przetrzymywani, ponieważ kilku turach kilkanaście osób zwolniono z różnych przyczyn w trakcie całej historii, która trwała 444 dni, a i też jest taki mit takie przeświadczenie, że ci ludzie cały czas ci, którzy byli przetrzymywani cały czas w ambasadzie byli gdzieś w piwnicach schowani za przykuł ci to też nie jest prawdą to znaczy, że po próbie ich odbicie, które za chwilę jak rozumiem powiemy Amerykanie zostali Ros więzień PUR w różnych miejscach w Iranie, bo Irańczycy obawiali się kolejnej próby odbicia zakładników i te historie są niesłychanie dramatycznej niesłychanie ciekawa a bo o rzeczywiście często ci ludzie byli przetrzymywani w fatalnych warunkach byli i to tuż przed niezgody z jakimikolwiek konwencjami dyplomatycznymi czy z reguły zyska było niezgodne z samego początku prawdach na to, że rozwój nie zgodzić, iż chodzi wymknęło się wszystko wymknęło spod kontroli to znaczy Chomeini też w pierwszej Reda reakcjach usłyszał, że coś takiego się dzieje jego pierwszą reakcją było wyrzucenie studentów z ambasady tak jak kilka miesięcy wcześniej natomiast w pewnym momencie Chińczycy zrozumieli, że dla nich jest to po prostu wygodna sytuacja bo, bo nagle mają jasnego zdefiniowanego wroga, bo na potrzeby wewnętrzne, a na potrzeby konsolidacji władzy po rewolucji to po prostu może funkcjonować to może działać, a równocześnie Amerykanie 8 za wyjątkiem tej operacji, która się nazywała Kanady Jan Kepler filmie nazwanej operacja argo rzeczywiście kilku dyplomatów zwieźli, a do miast przez przede wszystkim jest to historia cierpienia strachu stresu wręcz prób samobójczych ludzi, którzy byli przetrzymywani, którzy no i teraz teraz najwyższy czas, żebyśmy przeszli, bo wszystko 8 minut w zasadzie na na tę opowieść no bo to wszystko, o czym teraz mówisz i właśnie te tragedie ludzi porozrzucanych po kraju wiążą się nos kompromitacją jeśli można tak w skrócie powiedzieć operacji Orli szpon albo miska ryżu na czym ta kompromitacja polegała, dlaczego nie doszło czy tylko zbiegi okoliczności jakieś fatalne czy jednak nie zbiegi okoliczności złe planowanie pewnie nie wzięcie wszystkiego pod uwagę natomiast oczywiście czym Carter podjął decyzję o próbie uwolnienia zakładników, którzy jeszcze w tym czasie, czyli w kwietniu 8 dziesiątego roku jeszcze byli na terenie ambasady z okrętów Stanów zjednoczonych u wybrzeży Iranu wyleciały ciężkie śmigłowce transportowe, które wylądowały na pustyni w miejscu, gdzie z kolei biały do tego do dolecieć samolot odleci samolot cysterna zatankować i te śmigłowce miały razem z siłami specjalnymi poleci do Teheranu żołnierze mieli opanować budynek ambasady i uwolnić zakładników co w sumie jak pomyślimy to wydaje się rzeczą być naprawdę niesłychanie ambitna, jeżeli szaleńczą to jest bardzo szybko okazało, że wszystko nie działa to znaczy 2 śmigłowce bardzo szybko się zepsuły trzeci załoga zauważyła, że zwierzchnikiem coś jest nie tak i musieli wylądować pokazał okazało się, że również jest zepsute do tego wszystkiego burza burza Piaskowa i dowódca operacji podjął decyzję o przerwaniu to znaczy pozostało 6 sprawnych śmigłowców ciężkich śmigłowców transportowych i to było za mało, żeby zawieźć specja SUV do ambasady i wywieźć ich z powrotem razem z zakładnikami w związku z tym podjęto decyzję o tym, żeby operację przerwać, a zepsute maszyny porzucić natomiast tutaj chodzi do tragicznego wypadku w burzy Piaskowej 1 ze śmigłowców wpada na samolot transportowy przeładowany paliwem i obie maszyny stają w ogniu ginie 8 amerykańskich żołnierzy no poza tym zostaje na pustyni pogorzelisko to znaczy Amerykanie ci, którzy ocaleli ci, którzy byli ranni zostali załadowanie na pozostałe śmigłowce odlecieli natomiast na pustyni w Iranie pozostaje wypalony wrak samolotu transportowego wypalony wrak śmigłowca i do tego jeszcze uszkodzone śmigłowce z ogromnym z kolei triumfem Irańczyków, którzy pokazują, że są ofiarami agresji, a do tego wszystkiego wielki Szatan stany Zjednoczone kompletnie nieudolny, a zamieniają to znowu na wewnętrzny kapitał polityczny z kolei Jimmy Carter dla niego to jest pocałunek śmierci prawdopodobnie dlatego nie wygrał kolejnych wyborów zresztą tutaj pojawia się następna teoria spiskowa, ponieważ wybuchowego wybory wygrał Ronald Regan, a ostatecznie dramat zakładników zakończył się kilka godzin po jego zaprzysiężeniu stąd zwolennicy teorii spiskowych nadal uważają, że Rega dogadywał się z Irańczykami, żeby przed wyborami nie wypuścić zakładników, żeby na tym robił kapitan mógł zrobić kapitał polityczny wszyscy dodajmy, że robił sam słuchałem jego przemówień, które właśnie mówił, że no tak, jakie Ameryka, a poniżona przez ten cały kryzys zakładnikami to jest nie do pomyślenia, żeby takie mocarstwo dawało właśnie sobą tak pomiatać prawda więc, ale wcale nie oznacza wcale nie znaczy, że dogadywał się z Irańczykami, ale wrócić jeszcze dłużej więzili obywateli Stanów zjednoczonych, a natomiast oczywiście jest to operacja Orli szpon okazała się być kompletną kompromitującą porażką sił specjalnych amerykańskich czy jego Cartera samego nic z tego kompletnie nie wyszło ucierpieli na tym zakładnicy, którzy wtedy zostali rozwiążemy po całym Iranie i dalszych 8 miesięcy spędzili w niewoli, ale też dodajmy, że w sumie poza wewnętrzną konsolidacją rewolucji Irańczykom też nie udało się w żaden sposób kapitalizować tego w tym słowie sukcesu, jakim było poniżenie supermocarstwa po Iran nic ostatecznie na tym nie zyskał co więcej śmiertelny wróg Iranu czy Irak i uszu ówczesny jego dyktator Saddam Husajn, a poczuł, że państwo słabnie Iran słabnie, bo utracił swojego największego sojusznika, którym do rewolucji były stany Zjednoczone i zaatakował Iran co doprowadziło do dziesięcioletniej niesłychanie krwawej wojny i ta wojna prowadzi nas m.in. jako jeden z elementów do negocjacji amerykańsko irańskich ty już powiedziałeś, że doszło do uwolnienia nastąpiło to kilka godzin po zaprzysiężeniu Reagana no ale ponieważ pretekstem do dzisiejszej audycji jest właśnie do zakończenia tych negocjacji 19stycznia 81001. roku negocjacji, które doprowadziły do porozumienia ostatecznego uwolnienia zakładników no właśnie jeszcze naszych ostatnich 3 minutach, gdybyś mógł tych rozmowach powiem jak w 2 i strasznie wrogowie mogli usiąść dostał no i doprowadzić jednak do rozwiązania tego kryzysu starzy wrogowie dostał żaden sposób nie nie usiedli mam to znaczy tutaj był jak zwykle w takich sytuacjach pośrednik i pośredniczyli w tym Algierczycy, którzy wynegocjowali zakończenie kryzysu, który dla, którego zakresie przede wszystkim zależało Amerykanom, ale Iran też już na tym nie zyskiwał w związku z tym wszystkim w pewnym momencie zależało na tym, żeby te historie zakończyć i ona za dobiegła końca bez ściemy spektakularnym z tak spektakularnego sukcesu którejkolwiek ze stron, którzy bardzo ciekawe, że jedno z takich definiujących momentów jeden z definiujących momentów w tamtych czasów początków to krytycznego Iranu relaks w toku trwającego do dzisiaj sporu irańską amerykańskiego i sporów w dużej mierze między Iranem Zachodem to ten dramat skończy się tak troszeczkę, jako że tam nie ma żadnego sukcesu nie ma wielkiego przełomu, a sami zakładnicy po po powrocie do Stanów zjednoczonych dostali po 50USD wynagrodzenia od departamentu stanu za każdy dzień niewoli dopiero wiele wiele lat później usiłowali skarżyć Iran i to już mówimy o latach dwutysięcznych usiłowali skarżyć Iran w oparciu o nowe przepisy antyterrorystyczne, ale tutaj ich pozew został oddalony, więc jest to historia, która ma całą masę ciekawych wątków stała się oczywiście pożywką dla dla popkultury stało się pożywką dla ogrodu dla kilku bardzo ciekawych teorii spiskowych w natomiast już zakończyła się trochę tak jak się zaczęła to znaczy początek, bo tak trochę od niechcenia był zbiegiem okoliczności i tak wyszło i zakończenie troszeczkę też tak wygląda w i choć nasza powieś przez cały czas była była fascynująca dokładnie trwają opowieść, którą bardzo dziękuję Jarosław Kociszewski fundacji bezpieczeństwa i rozwoju Stratpoints portal nowa Europa wschodnia chwilę Productions był naszym pierwszym gości wielkie dzięki dziękuję Maciej Zakrocki przedstawia no jest z nami na kolejny gość pan dr Mateusz kła dziś ironista, a Ganowicz Instytut orientalistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego dobry wieczór dobry wieczór panu dobry wieczór państwu najpierw ciałem pana zapytać czy rzeczywiście jest tak jak było przez lata do dzisiaj, że jak jest rocznica szturmu na ambasadę amerykańską to to jest to jakoś honorowane no przynajmniej przez przez część społeczeństwa przez część mieszkańców Teheranu przez władze jak to wygląda to jest taka jedna z ważniejszych dat w oficjalnym państwowym kalendarzu, więc od 40 kilku lat rokrocznie organizuje się z tej okazji pochody przemarsze wystąpienia wspomina się to od czasu do czasu również szef Państwowej telewizji natomiast chyba czasem ta rocznica po prostu wyblakła to znaczy straciła tę pierwotną symbolikę jakość takiego nurtu jednoczącego społeczeństwo tutaj bardzo często też posługujemy posługiwano się takimi schematami pokazującymi, że to takie ważne wydarzenie, wokół którego może się zjednoczyć irańskie społeczeństwo i stosunek Irańczyków do Stanów zjednoczonych zmieniał się na przestrzeni lat powiedziałbym, że dzisiaj bardziej pozytywne niż negatywne wbrew temu co chciałaby oficjalna propaganda przedstawiać na te oficjalnie organizowane spędzę zwodzi się czasami ludzi z prowincji i ja osobiście wspominam raczej taką wyssał atmosferę z tych spotkań organizowanych odgórnie raczej taki przyczynek do tego, żeby spotkać się ze znajomymi niż, żeby rzeczywiście wspominać wydarzenia sprzed 40 ładnych 40 lat proszę też zwrócić uwagę, że to są wydarzenia, które dla sporej części społeczeństwa irańskiego są po prostu pewnego rodzaju przeszłością historią czymś, czego oni żaden sposób nie doświadczali, bo zdecydowaną większość współcześnie irańskiego społeczeństwa stanowią ludzie, którzy urodzili się już po rewolucji, a nawet po wojnie iracko-irańskiej wałem pytam oto jest właśnie dlatego nowo można było zakładać, że jednym z tych kamień węgielny tych państwa islamskiego czy właśnie tamtej rewolucji, która zmieniła Iran była ta historia, bo co dużo mówić potężne mocarstwo stany Zjednoczone zostały no w tej w tym starciu w tym punkcie mocno upokorzone i zaczęli rozumieć co pan powiedział, że dzisiaj nastroje wcale już nie są tak anty amerykańskie i czy w takim razie bo, bo tutaj chciałem też poszukać jakiegoś Echa tamtych wydarzeń czy w takim razie też zmień to co teraz mamy te protesty wobec obecnej władzy te żądania większej liberalizacji jeśli chodzi chociażby te sprawy związane ze strojem kobiet z tymi ustami czy wreszcie protesty no, które jak rozumiem są też sprzeciwem wobec takiej bezkarne jej i jednocześnie okrutnej działalności tych strażników rewolucji czy to wszystko pokazuje, że się właśnie coś odkręca wahadło się przesuwa w drugą stronę czy można już mówić rzeczywiście o tym, że może nawet w społeczeństwie irańskim w tej młodszej części się tworzyć coś w rodzaju nie wiem sympatii wobec świata Zachodniego może chęci powrotu trochę do tego świata to są w sposób bardzo dobre pytania, na które można odpowiedzieć bardzo łatwy prosty sposób jak najbardziej tak trzeba pamiętać, że reguły republik rewolucja islamska to co przyniosła ze sobą, czyli Republikę Republikę islamską po nie były twory ani takie zjawiska historyczne jednolitego wewnętrznie spójne one buzowały one się one ewoluowały one nigdy nie przybrały jakiejś 1 ostatecznej formy Republika islamska ono cały czas zmienia się wewnętrzny społeczeństwo irańskie bardzo mocno te zmienia się dwudziestym 2001. wieku re Republika rewolucja islamska TOZ bardzo często postrzega się takiej dzisiejszej perspektywy jako zupełnie naturalne przewidywalne biorąc pod uwagę jakąś głębszą w historii Iranu i owoce nie Żenia się Irańczyków z nowoczesnością z wyzwaniami, które rzuca nowoczesności z wyzwaniami, które rzuca XX-wiecznej globalizacja współcześnie granic to jest kolejny epizod tak naprawdę w tym wielkim rewolucyjnym dramacie, który rozgrywa się w Iranie nowoczesnym nieśli mogę sobie pozwolić na taką szybką wycieczkę w przeszłość między 19051911 rokiem rozgrywała się w Iranie taka pierwsza rewolucja rewolucja konstytucyjna która, kiedy Irańczycy postanowili poradzić sobie z zacofanie własnej ojczyzny własnego kraju w obliczu niemym rywalizacji kolonialnej przed nim brytyjskiej rosyjskiej i wówczas takie taką odpowiedzią na ich bolączki bolączki słabego państwa miał być miał być zachód miało być to co niesie ze sobą cywilizacja zachodnia chociażby w postaci właśnie konstytucji te czy to było takie spojrzenie do przodu chcemy się zmieniać musimy patrzeć w przyszłość musimy patrzeć to co robią robi świat zachodni i po prostu to kopiować implementować do siebie, o czym okazało się, że to wcale nie jest dobre rozwiązanie, że to wcale nie zapobiega różnego rodzaju społecznym nierównościom wcale nie czyni z Iranu państwa poważanego na arenie międzynarodowej, a wręcz przeciwnie można powiedzieć, że ta modernizacja dynastii pahlawi była taką bardzo powierzchowną bardzo taką, a wybiórczą ona raczej więcej złego w kulturze społeczeństwu irańskiemu momentami przynosiła niż dawała Irańczycy pomyśli sobie dobrze w takim razie skoro nie przyszłość skoro nie ten zachód skoro nie ta nowoczesność to jest odpowiedź na nasze problemy to może spójrzmy do tyłu zobaczmy jak to wyglądało w przyszłości odwołajmy się do naszej chwalebnej przeszłości do 1 czasów proroka Muhammada zwrócił się ku własnej kulturze temu złote punkt duże symbolizuje ją kształtuje tę normuje to jest właśnie rewolucja islamska nagle po 40 latach znów okazuje się, że ten odwrót do przeszłości nie rozwiązał wielu po bolączek problemów społeczeństwo jest dalej podzielone równo, a właściwie można powiedzieć, że pogłębiają się różnice społeczne bogaci stają się coraz bogatsi biedniejsi nadal są biedni jeśli nie są coraz biedniejsi te hasła równości z okresu rewolucji, gdzie zup zupełnie wyparowały przestały funkcjonować, a więc społeczeństwo irańskie cały czas sposób poszukuje swojej tożsamości, zwłaszcza to społeczeństwo tak współcześnie młoda grupa, która może nie pamięta Republiki islam MR przepraszam nie pamięta monarchii nie pamięta początków Republiki islamskiej oni budują swoją tożsamość w zderzeniu z tym co daje im państwo zderzenie z tym co może zaoferować im Republika, a równocześnie mają świadomość wielu procesów, które rozgrywają się poza Iranem ich dostęp do świata zewnętrznego pomimo różnego rodzaju utrudnień jest zdecydowanie większy proszę też pamiętać, że właściwie nie ma w Iranie takiej rodziny, która nie miałaby jakichś swoich członków żyjących na Zachodzie głównie w stanach Zjednoczonych no tylko właśnie czy w tej chwili można powiedzieć nawet patrząc na skalę tych protestów, że to jest właśnie początek czegoś to jest znowu zderzenie no pewnej modernizujące się części młodego społeczeństwa trochę też niezadowolone z tych więzów które, które szczególnie młodym ludziom pewnie doskwierają wynikających właśnie z tej Republiki islamskiej powiedziałbym ideologii i i tutaj nie ma coraz większego zderzenia właśnie z 1 strony taką potrzebą może otwartości może jednak trochę myślenia w kategoriach dwudziesty pierwsza 22001. wieku z tym co ta władza dalej chcę robić, bo no, bo z naszego punktu widzenia nim właśnie mówiono europejskiego chociażby informacji z ostatnich dni o kolejnych skazanych na karę śmierci czy wykonywanych wyrokach śmierci na osobach, które brały udział w tych protestach i przy oskarżenia, które są najprawdopodobniej mocno naciągnięte albo przynajmniej mocno podkręcone jeśli chodzi o ich rzeczywisty charakter no to można powiedzieć, że takie zderzenie właśnie tej tego młodszego pokolenia, które być może chciałby żyć bardziej otwartym społeczeństwie z czymś skostniałym co dalej funkcjonuje właśnie w zupełnie innym Starym Starym świecie, a dodam jeszcze hotele, bo to strasznie ciekawi i i czy to rzeczywiście mogło nastąpić w ramach de facto 1 pokolenia, żeby najpierw z wypiekami na twarzy i palić amerykańskiej flagi właśnie atakować wszystko co zachodnie amerykańskie i po 40 latach z podobnie w wielkimi emocjami protestować przeciwko reżimowi nie wiem o pokoleniu rodziców, którzy te wszystkie zmiany wprowadzili im to ma pan jak najbardziej rację nawet powiem wtedy, że to ostatnie sformułowanie, że to jest, gdyby bunt dzieci przeciwko rodzicom to jest coś co doskonale tłumaczy to czym mamy dzisiaj do czynienia to znaczy dzisiejsi młodzi ludzie protestują przeciwko systemowi którzy, który został stworzony przez pokolenie ich rodziców no ewentualnie czasami dziadków ale gdyby powiedzmy pokolenie ich rodziców oni nie zgadzają się bardzo często z takimi ideologicznymi kulturowymi założeniami tego systemu jasne to jest bunt młodych ludzi przeciwko takiemu patriarchalnym mu osoby sposobowi kontrolowania społeczeństwa musimy wziąć pod uwagę, że państwo irańskie w tym obecnym jest w tej obecnej formie i rości sobie prawo do bycia takim patriarchą ojcem głową rodziny, które dysponuje zasobami finansowymi, które określa role, który określa to co wolno, czego nie wolno, a przeć mając na względzie, gdyby swój własny światopogląd swoje własne wyobrażenia na temat tego co prawda tego co mnie prawe i pojawia się coraz większy rozdźwięk między społeczeństwem, a władzą, a establishmentem i islamskiej Republiki my obserwujemy co najmniej od lat dziewięćdziesiątych właściwie pierwsze symptomy już lat lat był Dariusz to lata osiemdziesiąte świetnie i sama rewolucja pokazała, że nie całe społeczeństwo będzie chętnie współpracowało chętnie akceptowało rozwiązania proponowane przez władze republikańskie mam tu na myśli chociażby protesty przeciwko obowiązkowemu hidżabu owi z końca lat siedemdziesiątych i początku lat osiemdziesiątych no to jest dzisiaj to jest wyraźnie widoczne ten rozdźwięk jest niesamowicie niesamowicie widoczny niesamowicie łatwo daje się go zauważyć jak doskonale pokazuje to, że te drogi społeczeństwa i władz jest, abyśmy tu zupełnie się rozeszły niech pan się przyjrzy to reprezentuje władze w Iranie, kto tworzy tę władzę w Iranie to są bardzo często podobni do siebie mężczyźni w wieku 605060 lat powiedzmy o wychowaniu Nina wojnie iracko-irańskiej tworzący taką spójną wewnętrznie wydawałoby się, ale też zróżnicowano mimo wszystko zmieniającą się punktują chcą grupę, która dzierży władzę, która niechętnie będzie z tej władzy chciała zrezygnować, bo ta władza jest również dla nich źródłem wszelkiej maści profitów en ta władza będzie posługiwała się zatem utartymi i znanymi co najmniej od 40 lat jest z schematami myślenia jeśli chodzi o to jak należy kontrolować społeczeństwo jak radzić sobie nieposłuszny jednostkami powiedział pan, że te oskarżenia bardzo często są naciągane jasno są naciągane bardzo często widzimy, że one, że przyznanie się jest wymuszane biciem, a też stosuje się stosuje się w tych oskarżeniach takie bardzo ogólne sformułowanie jak nie wiem chociażby e-sąd Hela, czyli taka zgnilizna nasz w świecie to jest taki termin, pod który da się wiele rzeczy pociągnąć i którymi, który pozwala nam tak naprawdę oskarżyć jednostkę o działanie wymierzone przeciwko Republice islamskiej przeciwko religii przeciwko porządkowi społecznemu i to są takie oskarżenia, które mogą służyć mogą służyć do wydawania wyroków śmierci przy czym znów to nie jest też tak, że cały aparat sądowniczy chętnie takimi wyrokami się posługuje to jest pewna tylko grupa sędziów, którzy chętnie z tego korzystają bardzo wielu z duchownych muzułmańskich bo, którzy mogliby sankcjonować tego typu wyrok, bo pamiętajmy, że Republika islamska jest jednak republiką dużym stopniu oparte na prawodawstwie muzułmańskim sprzeciwiają się tego typu wyrokom uważają, że one są zupełnie nieadekwatne do przewinień tych młodych ludzi, którzy stają przed sądem, ale tu kończące się 10stycznia jak informacja z 10stycznia, więc już może się jeszcze od tego czasu co się wydarzyło, kiedy tego dnia wskazano kolejnego mężczyznę na karę śmierci to te organizacje, które oczywiście protestują przeciwko właśnie w ogóle karze śmierci jako takiej, ale i też w tym konkretnym przypadku no podliczył, że już 18 osób zostało skazanych na karę śmierci w związku z tymi ostatnimi protestami, a więc mimo wszystko strasznie już pomijam, że w ogóle tak to jest straszne, że jest taka kara ale, ale wydaje się jest bardzo dużo z mapy jak najbardziej rację jest to dużo biorąc pod uwagę wcześniejsze protesty te, chociaż musielibyśmy porównać sobie to z wielkimi wielkimi masowymi protestami w 2009 roku, kiedy również tych wyroków śmierci kilka zostało wydane to, że to przy torze one zostały wydane nie oznacza, że one ostatecznie zostaną wykonane tutaj zapewne pan słyszał o tym takim programie pomyśle obejmowania patronatem skazanych na karę śmierci więźniów przez europejską taką ochroną powiedzmy przez europejskich polityków tutaj m.in. nasi polscy eurodeputowani to się włączyli i dotąd przynosiło przejmie ostatnimi czasy zaczął przynosić jakieś takie rezultaty chociażby w postaci tego, że kogoś cofnięto celi śmierci do głównej części więzienia komuś pozwolą na widzenie się z rodziną, więc tutaj wydaje się, że do pewnego stopnia władze irańskie nie zważają na to przynajmniej osób do tej pory uważały na to co ewentualnie na temat tłumienia protestów no oczywiście bardzo brutalnego tłumienia protestów mówi się na Zachodzie co oczywiście z tego wszystkiego wyniknie trudno powiedzieć trudno też oceniać jak będzie rozwijał będzie dalej rozwijała się sytuacja w te wyraźnie widzimy, że obie strony są zdeterminowane zdeterminowani są protestujący, ale równie zdeterminowane są władze, które będą chciały zrobić wszystko by te protesty uspokoić dusić może nie w zarodku, bo one się rozlały, ale mimo wszystko zdusić, zwłaszcza że jesteśmy w przededniu bardzo ważnych wydarzeń historycznych, bo przecież zbliża się kolejna rocznica kolejna rocznica powrotu ajatollaha Chomeiniego do do Iranu kolejna rocznica rewolucji kolejna rocznica powstania Republiki islamskiej jestem przekonany, że władze będą starały się przynajmniej w przededniu tych ważnych w rocznicy z intensyfikacją VAT działania wymierzone przeciwko protestującym, a jeśli to się nie uda to zorganizować takie pochody czy takie publiczne obchody, które dowodziłyby wielkości i siły i jednak wewnętrznej spójności UE reżimu władza establishmentu to jeszcze tylko króciutko dodam, że akurat dzisiaj w czwartek parlament europejski podczas sesji głosowań w południe przyjął rezolucję potępiającą oczywiście egzekucję właśnie pokojowych demonstrantów w Iranie wezwano kraj do natychmiastowego unieważnienia wszystkich wyroków śmierci no i jednocześnie parlament wzywa do nałożenia dalszych sankcji należy w tym do umieszczenia korpusu strażników rewolucji islamskiej jego oddziałów na unijnej liście organizacji terrorystycznych to ska rzeczywiście jak rozumiem z tego co pan powiedział jednak ma sens taka presja, nawet jeżeli siła tej tej rezolucji wydaje się nie być jakoś specjalnie specjalnie duża, ale jeszcze na koniec w takim razie chciałem pana zapytać czy czy i o taki wątek, który też wywołuje sporo nie naszego niepokoju z kolei w kontekście wojny Ukrainie czy ta współpraca irańskich władz z reżimem w Moskwie czy to jest jakiś temat, który również wywołuje wśród protestujących w jakikolwiek oddźwięk czy nie czy czy czy tylko sprawy wewnętrzne waśnie związane z tym z tą próbą rozluźnienia gorsetu islamskiego państwa to jest jedyny właściwy wątek w tych protestach jeśli pozwoli pan ja szybciutko tylko cham komentuje te kwestie umieszczenia ewentualnego pochód na liście organizacji terrorystycznych, kto nie przeszło oczywistym ten bez Echa w Iranie i pojawiło się głosy ze strony parlamentarzystów władz irańskich w takim jeśli pozostanie rzeczywiście umieszczone na takiej liście to wówczas oczywiście wszystkie wszystkie armie państw europejskich zostaną umieszczone na analogicznej liście przygotowanej przez przygotowywanych przez parlament irański jest tutaj nawet zabrać po wiedzieli byśmy co się zaś tyczy się zaś tyczy kwestii ukraińskiej no to tutaj trzeba pamiętać, że ten wyjątkowe zaangażowanie Iranu po stronie rosyjskiej wynika z takich kwestii geopolitycznych stany Zjednoczone tutaj wielokrotnie są przywoływane przez władze irańskie jako ten główny sprawca niepokojów tej rewolty czy tych rozmów, które mają miejsce cały czas w Iranie tutaj też może szybko tylko wyjaśnię, że władze irańskiej konsekwentnie nie nazywają tego protestami tylko używają takiego sformowania ekipy szos, czyli chuligańskie wybryki rozruchy, a więc biedni deprecjonują cały czas jednak wystąpienia publiczne i sami protestujący w tym momencie niekoniecznie na początku, kiedy Iran rzeczywiście zaczął mocniej angażować się po stronie rosyjskiej to tutaj mieliśmy bardzo wyraźnym bardzo wyraźną polaryzację pos postawy wśród Irańczyków to znaczy te środki bardziej prorządowe pro o oficjalne mówią tutaj takiej współpracy z Rosją w zakresie militarnym mówiły, że to jest przeciwdziałanie w gdy działanie wymierzone przeciwko Stanom Zjednoczonym przeciwko państwom NATO, które tutaj panoszą się świecie natomiast wielokrotnie pojawiały się głosy mówiące, że to jest fatalne rozwiązanie dla dla Iranu to jest tak naprawdę wpychanie się w konflikt, w którym Iran, z którym Iran nie powinien w ogóle żaden sposób uczestniczyć co więcej Iran ma przecież tutaj na sumieniu strącenie ukraińskiego samolotu pasażerskiego kilka lat temu sprawy, która w żaden sposób nie została do tej pory wyjaśniona i rozwiązane Irańczycy jak gdyby władze irańskie no nie doprowadziły do jakiegoś zakończenia śledztwa, które wyjaśniłoby ostatecznej co tak naprawdę się stało, bo to oczywiście byłoby blamażem dla dla dla irańskiej Armin, a więc na początku tych protestów i komentują tego wątku ukraińskiego rzeczywiście mieliśmy do czynienia z takim takim takim wyrazem sympatii w stronę Ukrainy teraz, gdyby Irańczycy chciałbym bardziej zajęci tym co dzieje się Irańczycy są bardziej zajęci tym co dzieje się w kraju, więc wątek ukraiński nie jest może tak nie do końca wybrzmiewa po prostu jak byśmy mogli oczekiwać chcieli no to zobaczymy jak to się wszystko właśnie zakończyć czy jak mówiłem wahadło się trochę przesunie teraz drugą stronę no ale na pewno to wszystko jest niezwykle ciekawe, a opowiadał młody pan dr Mateusz kła dziś ironista Ałganow Instytut orientalistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego bardzo panu dziękuję za dzisiejszą rozmowę dziękuję bardzo, i podziękowania dla Małgorzaty Wólczyńskiej wydawczyni Pascala Fuksa, który audycję realizował Maciej Zakrocki dobre czy jutro Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA