REKLAMA

Zabłudów: kto jest kim, dla kogo i dlaczego, czyli "i Ty możesz zostać Kozakiem". I synagoga w stylu zakopiańskim

Babel. Rzeczpospolita Multi-Kulti
Data emisji:
2023-01-20 19:00
Prowadzący:
Czas trwania:
49:03 min.
Udostępnij:

Frontyspisy, grawiury i finaliki. Zabytki sztuki drukarskiej na światową skalę. Synagoga w stylu... zakopiańskim. Kosmiczne zamieszanie z tożsamością mieszkańców o której nie przesądza ani język, ani religia. A to wszystko w Zabłudowie, gdzie nawet dzisiaj możemy zjeść tylko włoską pizzę i turecki kebab. Na końcu - jak w każdym dobrym przedstawieniu - pojawi się Zenon Martyniuk.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Babel, czyli Rzeczpospolita multikulti cykliczny podcast każdy piątek późną wieczorową porą pojawia się państwa telefonach komputerach i na kimkolwiek z sprzęcie państwo słuchają kolejny odcinek przed nami dzień dobry mówią Adam Balcer Paweł Sulik, dokąd dziś w naszym turystycznym krajoznawczym w Gryfii dresie w procencie ruszamy z Supraśla i wjeżdżamy na Podlasie historyczne i opowiemy o bo taki taki mamy po prostu fiksację ukraińską, więc ukraińskich elementach Rozwiń » historii Podlasia, ale będą z nami cały czas Białorusini Polacy Rosjanie Żydzi tożsamości regionalne pograniczne dróg itp itd, więc będzie wąsko szeroko wiemy, że temat jest kontrowersyjny śliski, bo też do nas zgłaszają różne osoby w latach dziękuję dlatego tak powoli i takim wyczuciem namysłu tak będę starał się czasami niektóre sprawy bo, żebyście widzieli to jest taka rozmowa jest z nami troszeczkę może ja upraszczam więc, jakby co Piszcie do nas, a dna adres Babel małpa TOK kropkę FM Babel małpa TOK kropkę FM będziemy starali się niektóre kwestie rozwijać, żebyście nie myśleli, że jesteśmy jakimiś strasznie złymi ludźmi co, bo chyba nie jest straż trzeba w końcu przyszedł ten odcinek table trzeba powiedzieć traktujemy trochę naszych słuchaczy słuchaczki jako swego rodzaju grono zaufanych osób, które świetnie wiedzą, jakie są nasze intencje, że nie mamy złych niecne poszerzenie obecne my nawet na inne intencje Babel Rzeczpospolita multikulti podcast historyczny tokfm zapraszają Adam Balcer i Paweł Sulik dobrze Słuchajcie, więc oczywiście, żeby było bardzo jasno samego początku, że ta kwestia tożsamości w tamtej części Polski jest bardzo powiem banał straszny frazes, czyli że bardzo złożona skomplikowana i jeśli chodzi szczególnie Białorusinów Ukraińców co wam wcześniej pokazywaliśmy w różnych podcast Stach szczególnie na temat Polesia no to przy wszystkich dzisiaj różnicach te 2 tożsamości, które się wykształciły stopniowo jako nowoczesny tożsamości narodowej oczywiście przypadek białoruski jest nadal złożony skomplikowany, ale mamy coś takiego, że przez wiek jest przenikanie jest 1 wspólnota, którą mogli przy wszystkich różnicach mamy tą wspólnotę, którą byśmy nazwali Rusini wielkim Księstwie litewskim podejrzeć pospolitej i stąd jest ta kwestia dla, że te wszystko jest skomplikowane i oczywiście wiemy, że czekamy na wyniki spisu już długo, bo tutaj są problemy z busem, który myśli, że w 1800 dziewięćdziesiątym siódmym roku było inaczej też pecha lekarz audycja radiowa, gdzie czekamy na wyniki spisu może nie radiowa i pamiętamy to jednak Ros ca Arka teraz jesteśmy mówi o tym piszę, bo radykalnie często się po posługujemy tym z PiS jeśli jakiś nowy 1, więc nie mamy problemu, ale zawsze mówimy, że ten PiS były przeprowadzone w kraju, który miał niecne intencje w niektórych kwestiach tożsamościowych nie miała 1 komputera tak natomiast no pokaże nam ten spis pewnie coś takiego, że nie ma wątpliwości w województwie podlaskim jeśli chodzi o ludność prawosławną to mamy przede wszystkim Białorusinów i Polaków, a oprócz tego społeczność ukraińską przeszłości jak zobaczycie to było bardzo złożony, ale dobra, więc nie damy w ramach drobnej prowokacji cytat ze Stepana Rudnickiego z Przemyśla geografa ukraińskiego związanego ze Lwowem bardzo ważnego dla rozwoju ukraińskiego grafik, który w okresie międzywojennym przeniósł się do związku Radzieckiego to była bardzo zła decyzja, ponieważ 3listopada 1937 roku został zamordowany w Karelii Sander ma wtedy naprawdę zginęła duża część elity ukraińskiej w ramach przygotowań do obchodów rewolucji październikowej taki prezent okrutną NKWD dla towarzysza Stalina to jest ten okres niszczenia kultury ukraińskiej przez władze sowieckie odwołujące się do wielką rósł ich idei niestety taka jest sprawna i to jest rozstrzelane pokolenie i on powiedział coś takiego to teraz nas pewnie mogą szarpać Paweł, ale chciałem od Bystrej rzeki Poprad to Słowacja, czyli najbardziej na zachód środkowa Słowacja tereny zamieszkane przez wg niego Ukraińców i przez wielu przedstawicieli ukraińskich elity tak uważały tak właśnie uważali oni, że tam mamy Ukraińców aż do ciemnych Borów Puszczy Białowieskiej i 2 jest ten zasięg, czyli najbardziej na północ z perspektywy ukraińskiej na relacji i zostanie tam właśnie bliżej tych ciemnych Borów Puszczy, czyli jesteśmy na Podlasiu nie chodzi oczywiście o były tory, że lasy nie od Lachów od nas Podlasie Podlasia ami po raz pierwszy słowo jako Podlasie Szcze pojawia się w źródłach ruskich pod koniec piętnastego wieku w i mamy tak Podlasie południowe to jest po drugiej stronie Bugu dzisiejszy lubelskie znowu mam niestety z tą geografii skomplikowana także tereny mają mapy zasilaczami na mapy GPS, a także nawet kawałki mazowieckiego na świat Węgrów z Podlasie południowe historyczne i województwo podlaskie historyczne powstaje w roku 1500 trzynastym do Unii lubelskiej do 1500 sześćdziesiątego dziewiątego jest częścią wielkiego Księstwa litewskiego i a tak naprawdę większa część tego województwa to to jest dzisiejszy Polesie na Białorusi i w Polsce i w Polsce niecałe poleci oczywiście jak weźmiemy samo Podlasie widzicie teraz wyobraź sobie jesteśmy gdzieś w Iowa mit Ouest jej tłumaczymy Amerykanom zawiłości słowo jeszcze dorzućmy Słowację Słowenię Słoweńców na Podlasie Polesie tak nie jest to wszystko łatwe geografia jeszcze bardziej komplikuje, bo jak mamy takie pojęcie nizina południowo Podlaska to ona jest aż do za lub bardów sięgano, czyli blisko do Lublina no i jest poza historycznym podjechać czy geograficzne Podlasie jeszcze większe i pamiętajcie, że tam, gdzie Włodawa województwo lubelskie to jest Polska część Polesia, która jest nazywana przez geografów podlaskim Polesie czy oprócz tego, że mamy Podlasie Polesie też Podlaski Polesie jest to bardzo wszystko skomplikowane dlatego my zostaniemy między Narwią Bugiem Bugiem i bo tam jak zobaczymy to właśnie jestem region, gdzie wg biblistów co nie tłumaczy tożsamości potem etnicznej narodowej mamy uważali oni, że to są te dialekty i uważają bardziej ukraiński, ale przechodzące w bardzo podobne białoruskie taki też w Polskiej i uważano, że ta granica uważa się tak dialekty ukraińskie mniej więcej tuż za Narwią, a na Wschodzie no taka jest prawda, że lingwiści mówią, że w Hajnówka jest w tej ukraińskiej strefie dialektyczny, ale znowu mówimy tożsamościowej to wiadomo o wiele bardziej skomplikowane mamy ludność przeważa, która mu powie sobie Białorusini jest Białorusi nami ta i uważa, że pewnie będzie niezadowolona z tego co mówimy, ale lot też chcemy pokazać te wątki ukraińskie i oprócz tego mamy wielu Polaków ludzi, którzy mówią osoby są Polakami prawosławnymi, a jeśli chodzi o na zachód to za Bielskiem jest wg link Vistuli to przejście z obszaru dialektów bliższych do ukraińskiego do dialektu bardziej Polski to wszystko w ramach języków słowiańskich, więc to jest strasznie skomplikowane inna opcja to osadnictwo tereny są zasiedlane Zachodu Mazowsze na Lachy z powiedzmy ludzie, którzy mówili praktyk dialekt dach bardziej ukraińskich ruszają zza Buga Drohiczyn docierają nawet do Goniądza nad Biebrzą i po drodze oczywiście można powiedzieć, że często ich dialekt przestają go używać i będą używać dialektu bardziej białoruskich albo polskich, więc ci ludzie czas jest taki okres, że kontakty między nimi są słabsze są bardzo gęsty lasy i mniejsza styczność, ale stopniowo zaczynają się ze sobą przenikać i dziewiętnastym wieku mamy relację, że np. ludzi na wsi pyta wiadomo, że to jest relacja i pewnie, czego odpowiedział po pierwsze, prawosławny po pierwsze, Rusinek, ale jak się ich dopytywano dobrze ale jaki to język tym mówić to ludzie odpowiadali litewski dlaczego, bo byli w ramach dzisiejszego województwa podlaskiego wielkim Księstwie litewskim mówili o sobie Litwini, ale to byli byśmy powiedzieli no Słowianie wyznający prawosławie Rusini Białorusini pod druga opcja, że mamy ludzi mówiących, że mówią po koronie Lars ku i koronie darzy tak króle, czyli ze względu na koronę polską tak, ale tą są relacje aptek procesy tożsamościowe są takie, że mamy ewidentnie jak zobaczycie w kolejnych podcast dach, a o wiele silniejszą tożsamość ukraińską po drugiej stronie Bugu dzisiejsza Lubelszczyzna i są z nimi inni oczywiście Polacy Żydzi opowiemy wam dzisiaj w synagodze wspaniałej, ale też jest osadnictwo Połowców tej ludności koczowniczej turyńskiej wielkiego stepu, które przesiedlono tam na północ potem to samo robi Witold z Tatarami, żeby walczyć właśnie bronić tych północnych byśmy powiedzieli kresów Rusi Kijowskiej przed autami jak dźwigami Prusami i jest np. wioska połówce na Podlasiu w dawnym województwie brzeskim przy granicy trochę na północny wschód od Siemiatycz znajdziecie i tą są poważni ludzie, którzy mówią, że generalnie w ogóle nazwa Białowieża Białowieska jest związana z Połowcami, bo nad Donem Amstel pierwszy rok kim mieli swoje oni swoje miasto białą wieżę właśnie o ich stąd mamy tę nazwę, więc oczywiście mamy tutaj ludność bardzo różną i teraz, dlaczego do, czego odwołują się szczególnie Ukraińcy, mówiąc że ludność tam mieszkająca w ZUS to są nasi ludzie, jakie do nich argument no, więc po pierwsze, że mamy jurysdykcję kościelną, że jest diecezja w Łodzi Miejsko Brzeska Włodzimierz Wołyński i że sięga właśnie tam, gdzie w jej granicach z to jest argument druga kwestia no to powołują się na lingwistyce w i etnografów nie Ukraińców, bo oczywiście mamy Ukraińców bardzo ważny, którzy cały czas mówili, że to ludność ukraińska, ale np. polskich czy niemieckich rosyjskich, że to są te dialekty mało ruskie, czyli ukraińskiej jak ten spis powszechny, którym wspomniałeś no to mamy takie wyniki w tym powiecie bielskim wokół Bielska podlaskiego prawie 40% Ukraińcy 35% Polacy Żydzi 15 Rosja 6% Białorusini 5% takie są wyniki tego spisu, ale oczywiście trzeba mieć do niego dystans, bo no jesteś ten PiS na zasadzie możemy przyjąć, że etnograf uznał, że to są dialekty na ruskie czy tej ukraińskiej, że ludność przybyła jak pytał ich, skąd przodkowie, że przybyła z drugiej strony Boogie z Lubelszczyzny dzisiejszej, więc uznaje za, że to są mało ruskie chcieli Ukraińcy, żeby te tereny między Narwią i Bugiem w 1918 jak powstało Ukrainie powstał ukraińska Republika ludowa jako niepodległe państwo, żeby znalazły się w granicach tego państwa, ale nie znalazły w odróżnieniu np. od Polesia, która jest dzisiaj w ramach Białorusi tam, gdzie mamy Brześć Pińsk Mozer Południowa Białoruś dzisiejsza była wówczas w granicach Niemcy to zaakceptowali Wersalu to samo Ukraińcy zgłaszają, że chcą tereny tego właśnie Podlasia i jak Niemcy w czterdziestym pierwszym roku stworzyli komisariat rzeszy to znowu była taka sytuacja, że Polesie południowe dzisiejszy znaczy Polesie białoruskie Południowa Białoruś wchodzi w skład komisariatu rzeszy Ukraina natomiast Podlasie nie, więc tutaj można zawsze ich skontrować tak to, że jak odwołanie do tej historii to to nie jest takie proste o Ukraińców argumentu, że przecież ludność po drugiej stronie Bugu jest taka sama na Lubelszczyźnie jak była, bo jej nie ma, bo mość mówimy o albo asymilacji ze względu na to, że tak jak pamiętacie opowiadaliśmy wam, że zlikwidowano cerkiew greckokatolicką w efekcie jak mogła mogli odejść od prawosławia zmuszono do przejścia na prawosławie to ludność wielu tych ludzi wybrało rzymski katolicyzm wybrało polskość, ale część stała się prawo pozostała prawosławna i tam będzie ukraińska tożsamość umów używa argumentu, że ci sami ludzie po drugiej stronie rzeki i że po drugiej wojny światowej ich wypędzono w ramach np. akcji Wisła, a czy wcześniej też jak były walki po drugiej wojny światowej między Polakami Ukraińcami i że ta ludność między Narwią Bugiem ta, która wg nich jest ukraińska no to, że wtedy była opcja wybór albo będzie Ukraińcem wyjeżdżasz albo wypędzano albo zostajesz Białoruś oczywiście biorcy odpowiedzą, że możemy zobaczyć w tym regionie przecież na wielką skalę aktywność białoruską organizacji najróżniejszych oczywiście na wielką skalę, zachowując proporcje względu na wiadomo ograniczone nieliczne te elity, ale że tutaj to nie jest przypadek, że to był Tang Helphand daleko na górze z perspektywy ukraińskiej granicy powiedział dla was też chęć daleko na Zachodzie natomiast jak dzisiaj jest to coś takiego, że są takie regiony to nie jest nic wyjątkowego w Europie, że w 1 rodzinie można spotkać ludzi z różnymi tożsamości, że ktoś powie Ukraińcem brat po jestem Białorusinem ktoś jeszcze w rodzinie powie siostra jestem Polką i wszyscy są prawosławni mówią tym samym językiem tak to jest specyfika pogranicza oczywiście to wszystko fascynujące do momentu, kiedy to nie zaczyna się przekładać na jakieś konflikty tak i różnica była taka jeśli chodzi o ten wymiar tożsamościowy związek z religią wyznaniem, że nie między Narwią Bugiem pamiętać jak mówiliśmy to są tereny, które nie były w Kongresówce w ramach Rosji carskiej to oznacza, że tam cerkiew greckokatolicka zostanie zlikwidowana w 18003009. przechodzimy Bóg i po drugiej stronie spotykamy grekokatolików do 1800 siedemdziesiątego piątego roku jeszcze 30 parę lat i to jest to jest istotna różnica jeśli chodzi o historię tych ziem, więc widzicie ważne różne podziały i teraz tak dochodzi coś takiego, że nawet okej mówimy ukraińskie gwary podlaskie im jeszcze wielu, ale jak się przyjrzymy nazewnictwo na to spotkanie w historii określenie język hak kładki pchły tak to jest pejoratywne określenia na Ukraińców Podlaski prosty tutejszy i jest coś takiego, że tak naprawdę, jakbyśmy przyjrzeli się będzie moment, ale to tak naprawdę to są tak blisko do siebie pod względem nie ma takiej wspaniały raz mistyczny fonetyczny morfologicznych gwary dialekty, że no i jest to opcja, że mamy możemy mieć tam różne tożsamości różne języki, bo one to wszystko są dialekty Słowiańskiej i podobna sytuacja i będzie, czyli że pojawi się idea, że jest język Podlaski 2005 roku po raz pierwszy ten termin został użyty, że jest język Podlaski, że można go standaryzować z jest taki dziennikarz Jan Maksymiuk i on w sumie można nazwać autorem tego projektu normalizacji języka podlaskiego i takąż właśnie radził we wsi Lachy w tym chaszcze regionie Lachy i tylko uważa się za Białorusina natomiast przyznaje, że gwary na bazie, których standardu je Podlaski, pozostając Białorusinem to są dialekty peryferyjne języka ukraińskiego, ale co podkreśla, że jak weźmiemy te dialekty to się bardziej różnią niż np. język łemkowski, który uznany czy język Rusiński Słowacji, a wobec ukraińskiego, więc mamy podobną sytuację pamiętacie opowiadaliśmy liderzy są po 6 c, że jest język nazywany nawet językiem Jaćwingów, tak więc to jest niezwykle istotne, że kiedy są takie regiony pogranicznej spory to często jest próba ucieczki do przodu i powiedzenia, a ja nie jestem ani tym ani tym ani tym i albo mój język nie na nie jest ani Polski ani białoruski ani ukraiński jest Podlaski jest językiem jak dźwigu, bo tutaj chce się wyróżnić jestem na Polesiu twierdzę, że jesteśmy potomkami tego ludu Bałtyckiego, aby Bałtyckiego tak to możemy na wielką skalę też obserwować dzisiaj na Śląsku, nawiązując do tego PiS-u co mówiliśmy, że to jest prawdopodobnie pies pogrzebany, że tak długo czekamy na te wyniki, bo one mogą być ciekawe chodzi o tożsamość śląską tak i wg Jana Maksymiuk KO pierwszym autorem, który zaczął pisać w języku podlaskim twórczość mówi o twórczości literackiej to był etnograf Mikołaj Jańczuk i teraz tak Słuchajcie tego on urodził się po drugiej stronie Bugu urodził się w wiosce dzisiaj nazwa stara Kornica, która jest województwie dzisiaj Mazowieckim natomiast umarł w Moskwie 1000 dzieci 2001. jak dzieci to jest niesamowite wychodzicie na do na już tak Wikipedię encyklopedię to okaże się, że na białoruskiej en Wikipedia dowiemy się, że to Białorusin ukraiński Ukrainiec rosyjskiej Rosjan polskiej ponad tutaj nie mamy aspiracji, a generalnie wieloletni dyrektor muzeum Etnograficznego w Moskwie wielki wkład w rozwój i etnografii w Rosji w Rosji był założycielem bardzo ważnego czasopisma, którego potem został redaktorem profesor literatury ukraińskiej białoruskiej na Uniwersytecie w Moskwie był jednym z organizatorów też bez białoruskiego naukowo kultu realnego Towarzystwa i Narodowego Uniwersytetu w Moskwie i teraz mamy oczywiście jest motyw białoruski rosyjski, ale też, a w publikacjach jak spojrzymy na to tak naprawdę mówi o Podlasiu kach, że to jest nawet naród odrębny od Ukraińców Białorusinów, że język mają samodzielny nie odcinał się jednak ani od kultury ukraińskiej ani białoruskim spędzić ani rosyjskiej mamy coś niesamowitego jeśli chodzi o jego twórczość co robi na pewno jako folklorystyczną Graff opisuje kulturę i ludową białoruską ukraińską, ale też na polach WHO na Podlesiu na Podlasiu na Polesiu tak zbiera pieśni i często te artykuły pisze też w języku rosyjskim, opisując kulturę etnograficzną Ukraińców Białorusinów, więc postać naprawdę bardzo ciekawa, a jak spojrzycie na jego biografię to jego ojciec prac był Grek katolikiem i był starostą cerkwi Unickiej prześladowanym za to bardzo i tak naprawdę jak spojrzymy na jego biografię to zachowały się jego różne dokumenty, które pisały prawda zapiski pisał po polsku Polsk i był strasznie prześladowane włącznie z publicznymi prawda tak naprawdę chłostą z trafił do więzienia, bo nie chciał odejść na c od cerkwi greckokatolickiej, więc to jest naprawdę tutaj mamy niesamowity węzeł bardzo ciekawy tak naprawdę no 4 opowieści Polski ukraińskiej białoruskiej i rosyjskiej okej to możemy pojechać i znaczy w naszej podróży zatrzymać się w Zabłudowie i tu zobaczymy znowu to mieszanka to jest jesteśmy to jest Podlasie troszeczkę nad Narwią Ukraińcy wiedzą tuż za granicą dialektów ukraińskich nie mówimy nie jest to proste nazwa pochodzi od Puszczy budowę ski, którą otrzymał Aleksander Chodkiewicz pamiętacie odpowiadaliśmy Supraśl to ten sam założyciel fundator prawda i miasto zostało ulokowane na prawie magdeburskim za młodu przez Grzegorza Chodkiewicza ówczesny tam jest Dwór w zabudowie Chodkiewicz prawosławny Grzegorz chory byśmy powiedzieli i funduje zabudowie kościół katolicki cerkiew prawosławną no i to jest postać wybitna, bo to jest Hetman wielki litewski i wojewoda Kijowski w i na problemy są tylko takie, że np. a 1500 sześćdziesiątym pierwszym wyruszył na czele wojsk litewskich, żeby walczyć z Rosjanami w Inflantach Moskwicza nami i tam jednak zamiast bić się zaczęły się Petra PET raz PET raz w czasie pertraktować pertraktacje brawo Pawle dziękuję bardzo, pertraktacje jak to powiedział Chodkiewicz potem krytykowane, bo efektem była coś przystaliśmy utraciliśmy Połock no i to było bardzo ważne, że to była ta przyczyna bezpośrednia Unii lubelskiej potem, bo Litwa się bardzo przestraszyła, że zaraz Moskwa ją podbije jak kto powiedział usiadł, żeby porozmawiać jak prawosławny prawosławnym no i ale oprócz tego chciałam, żeby jego pamiętali, ponieważ Chodkiewicz razem z Mikołajem Radziwiłłem rudym dokonali po prostu Calvin dokonali po prostu no wielkiej masakry Moskwicza bitwie pod Czaśnikami spektakularne zwycięstwo styczeń zaraz będzie nie okrągła rocznica i to słuchacze 4000 Litwinów, ale Litwinów to wiemy, że to są najróżniejsze i Białorusini Ukraińcy Litwini Tatarzy Polacy rozgromiły 30 000 rozmów taka dysproporcja o zaskoczenia zaatakowaliśmy Piotr Szujski, o którym na pewno pamiętają negatywnie Tatarzy skazańcy, bo był zaangażowany wyprawy przeciwko nim potem został namiestnikiem m.in. odpowiadał za niszczenie meczetów, bo one groźne chciał z nich zrobić muzułmanów prawosławnych poległ w tej bitwie pochowano go w Wilnie, gdzie jak został pochowany z uczciwością stanowi jego przyzwoitą, a więc tak go pochowano, więc Chodkiewicz związki jego z Ukrainą są takie, że jak mówiliśmy wojewoda Kijowski rodzina od upraszcza pochodzący z tamtych terenów żona Grześka z rodziny Wiśniowieckich w efekcie szwagrem legendarny przywódca kozaków właśnie Dmytro Wiśniowiecki i do Zabłudowa 1530500 sześćdziesiątym szóstym roku sprowadza Grzegorz znakomitych drukarzy z Moskwy z Moskwy Iwan Fiodorow jest kluczowy i to są panowie, którzy wydali pierwszą książkę w Rosji Apostoła i tam powstaje Drukarnia, którą właśnie się zajmują i wydają tam cały też i wyga wydają też tzw. Ewangelię pouczającą to jest zbiór Kazań pouczeń na poszczególne dni tygodnia i święta i a ten cały też został odkryty Słuchajcie, bo bardzo bardzo, bo to jest to lata 156870, kiedy funkcjonuje krótko ta Drukarnia bardzo ważna dla prawosławnych w Rzeczpospolitej, a psa też odkryto pod koniec dziewiętnastego wieku w Tyrawie Wołoskiej między Przemyślem Sanokiem i to była jedna z najpopularniejszych aut meta uwagę jeden z najpopularniejszych podręczników teologii praktycznej cerkwie prawosławne to był bardzo ważny wówczas, bo to są czasy reformacji kontrreformacji i czasie przeciwstawić tym prawda druhom protestanckim i katolickim i teraz ta, gdzie powstał ten to jest niesamowita historia patrzcie ten ETA ten zbiór, a więc powstał na początku najprawdopodobniej początek piętnastego wieku w Kijowie i tak część jest przetłumaczona z greki na cerkiewne słowiański jest dodana część cerkiewne słowiańska w redakcji Bułgarskiej oraz są fragmenty dzieł Cyryla z Turowa, który pisał cerkiewną Słowiańskim, ale w redakcji Ruskiej nazywano go ruskim Chryzostoma mianem czy złoto ustęp wybitny teolog jest bardzo ważne dla Białorusi, bo pochodził z Turowa to jest Polesie, ale Ukraińcy mówią też nasz, ale Białorusinom trzeba, żeby nie było, że jesteśmy prawda wszystko od tak stronniczy wszystko zabieramy i oddajemy Ukraińcom i a to było coś takiego, że decyzje to ten ta Ewangelia pouczająca powstaje w środowisku metro politycy Briana oraz Bułgarem i jest metropolitą tytułuje się metropolitą wszech Rusi jest w ruchu między Kijowem Moskwą, ponieważ dąży do utrzymania jedności cerkwi wtedy na początku piętnastego wieku pomimo podziałów politycznych pochowany w Moskwie został uznany za Świętego i to on za to odpowiada i jego PRoto diakon stworzył wcześniej wspaniały psałterz Kijowski cudowne ilustracje opowiemy o nich jeszcze jak będziemy na Podlasiu o tym cały też tu będą wątki żydowskie bardzo czeka, ale to na razie zarzucamy przynęt i jak spojrzymy na właśnie ukraińską opowieść to Ukraińcy wiedzą i zabudów jest bardzo z nami związany i trzeba się zastanawiać czy w ogóle pierwsze publikacje to nie tam ja wszystkim przypominam, że wcześniej drugi cyrylicy pierwszy na świecie są w Krakowie myślę o tym mówili tak mówiliśmy o tym, a potem np. jest mamy np. w Wilnie tak druki, więc budów nie jest pod tym względem wyjątkowy, ale podłóż pod pewnej przerwie właśnie zabudów i co jest ważne, że dla Ukraińców on jest rzeczywiście ważny, bo stamtąd pochodził chroń Ivanović został uczniem Iwana miejscowy chłopak i wraz z Ivanem Fedorowiczem, czyli Rosjanie nabyć będzie moc ćwiczeń Ninę Moskalem rusza do Lwowa i we Lwowie wydał Apostoł w 1500 siedemdziesiątym czwartym też pierwszy druk historii Lwowa nie żaden, ale łaciński nie żaden ważna w alfabecie łacińskim tylko pierwszy druk historii Lwowa jest w cyrylicy i to jest pierwszy druk na ziemiach dzisiejszej Ukrainy oczywiście ukraińscy patrioci czytaj czasami nacjonaliści twierdzą, ale jeszcze, że obietnic z Ukrainy i wtedy Brześć rok 1500 pięćdziesiąty trzeci no tak, ale oczywiście wtedy będziemy mówić o kwitach Wilka panowie to trzeba też przyznać, że to są druki protestanckie tych 6 tak, ale pod tym względem na postu jest bardzo ważny dla rozwoju Drukarstwa w Ukrainie i robi tutaj Ryń rysie uczy we Lwowie jest jest uczniem, a Maryna film po Filipowicza, który oprócz tego, że uczy to właśnie pracuje przy po stole i słuchać tu jest niesamowite patrzycie na tę wspaniały zabytek drukarski co widzimy herb Lwowa, ale oprócz tego widzimy herb Chodkiewicz ów, czyli tam jest Gryf, bo to jest herb Chodkiewicz ów i on jest właśnie tych Chodkiewicz z Podlasia mamy na naj tym pierwszym bardzo ważnym dla Ukraińców zabytku jeśli chodzi o ich Drukarstwa to są te związki właśnie pomiędzy Podlasiem, a władza, a Lwowem i Ukrainą potem i zarówno uchylenie, jaki jego mistrz będą brali udział w pracach nad biblią w Ostrogu to jest bardzo bardzo ważna Biblia, o której jeszcze opowiemy oba samemu Strugu wiele razy opowiadaliśmy, ale sama Biblia będzie bohaterem 1 naszych podcastów pojawią się Grecy, którzy mieli wielki wkład swe to jest pierwsza w historii świata prawosławnego Biblia wydana w języku cerkiewnosłowiańskim pierwsza w historii całego świata prawosławnego cerkiewny słowiański ostróg i obaj pracują i ławrę i chroni ławry jest też związany poprzez Lwów z Warszawą, bo był też przedstawicielem w Warszawie bractwa właśnie prawosławnego z ze Lwowa, więc mamy coś takiego, że Iwan Fedorowicz jest Rosjaninem, który pracuje w zabudowie we Lwowie i w Ostrogu ma ze sobą zabudowa Białorusina i mamy ławry na Ukraińca to wszystko się dzieje Rzeczpospolitej i co ciekawe wszystko na to wskazuje, że książę ostrogski wielki potężny magnat Kniaź wysłał chroniona nauki, gdzie do Rzymu do katolickiego Rzymu, więc jak widzicie to nie jest wszystko takie proste my staramy się dlatego to jest taka nasza tarcza przed atakami najróżniejszych środowisk, które mogą być niezadowolony z naszych opowieści pokazywać to co łączy to przenikanie się, bo co zrobił Ryn w zabudowie teraz cytuje nowe bardzo ważne komponenty sztuki ozdobnej opracował figurował fronty z PiS heraldyczne Grad Jurę, czyli własnym godło samodzielną ozdobę rozwijającą ornamenty drukarską i stworzył też nowy druk, który będzie wykorzystywany bardzo długo w drukach zarówno cyrylicy ich, jaki łacińskich w języku polskim i języku myśli podmienili czcionkę żar, które znaki są jednak czcionki tak, ale chodzi o to wszystko co usłyszałeś teraz sztuka ozdobna Rosji czy syn Ragnara biura ozdoby ornamentyka to jest jego dzieło uchylenia i czyli rzemiosło artystyczne i zaczynał jako twórca od wspomnień teraz wspomniała czcionek do kursy Ewy cyrylicy zapisane kursywą do lat trzydziestych osiemnastego wieku takich znalazł informacji jest jedyny rodzaj czcionki używanej w drukarniach to właśnie tej, którą stworzył Ryń i m.in. właśnie wykorzystaną ty to tę czcionkę przy druku bardzo ważnego dokumentu dla wielkiego Księstwa litewskiego i Ukrainy nawet po Unii w Lublinie, czyli prawo bardzo ważne kodeks statut litewski jest związany właśnie z drukowanych w Wilnie dom mamo niczym ów i tutaj jest Ryn i Janowicz i można powiedzieć, że naukowcy historycy Szczucki podkreślają to jest spotkanie się dwu i połączenie 2 typów sztuki zdobniczej ci chodzi o drukarce wschodniej zachodniej, więc tak zastał w i finalistki inicjały nawiązują do wydań moskiewskich Moskwy wpływ i Ivana natomiast jeśli chodzi o zachodnie motywy to np. właśnie to, że mamy w tym po stole ze Lwowa czy w tej Ewangelii zabudowa właśnie herb Chodkiewicz ów to jest bardzo typowe dla tej sztuki zachodzący grafiki rozwijają się jak mamy wielkie wpływy i nawet gdzie to wyda widać wyszły siedemnastym wieku 2 bardzo ważny psa tezie lwowskie katolickie do tego, żeby promować kontrreformacji no, więc wzorem dla niego są te właśnie opracowane można powiedzieć archetypy graficzną ornament tacy unijne przez chronienia, czyli rym jak widzicie oddziaływuje też na rzymskich katolików będą zawód jak jesteśmy w zabudowie to pamiętajcie wspaniała synagoga drewniana kiedyś tam istniała cudowna to jest to oddziaływanie sztuki widać osmańskiej tatarskiej na Żydów namiotowe takie synagogi przypominające drewniane takie drewniane namioty przypominające namioty ze wspaniałe wspaniałe zdobione jest taki zabawny stwierdzeń to Zygmunt Gloger stwierdził, że 1 ze szczytów narożnych nosi na sobie piętno stylu nazywanego dziś zakopiańskim w stylu zapiął zakopiańskiej zabudowy robimy warto dziś marsz, ale tak było ozdobny fryz wokół nawy głównej pawilony na rogach budynku natomiast przypominały Alkiem szybko jak czego tradycyjnych polskich dworów, więc VAT za synagogę mieliśmy przepraszam oczywiście Niemcy zniszczyli w trakcie wojny tak jak wiele takich wspaniałych synagog związana ta sztuka była też często chasydyzm mem zgodę wydał w w roku pańskim 16003005. Radziwiłł alpinista na budowę Polak pochodzenia litewskiego albo Litwin Polak byśmy odpowiedzieli Polak Litwin na Calvin w miasteczku, gdzie mieszkań, wokół którego mieszkaniu przed wszystkim prawosławni i grekokatolicy wówczas wydaje zgodę na budowę synagogi Rzeczpospolita multikulti dobra słuchacze jedziemy do Bielska, więc co znajdziemy w Bielsku po pierwsze, znajdziemy Korczak to jest rodzaj fory z jedenastego wieku wykopaliska, dlaczego to są takie duże naczynia gliniane do transportu przechowywania wina nie samogon moi drodzy nie bimber znakomite różne wódki wina tam też docierało wino, bo handlowano winem i ten handel docierała tam i technologia oceniają eksperci jak archeologowie się przyjrzeli opowiedzieli o jojo to jest po prostu tak zaawansowana technologia, że trudno odróżnić od spółki o współczesnej ceramiki, dlaczego jest takie ciekawe, bo na jednym z ułamków naczyń mamy fragment napisu wykonanego cyrylicą prawdopodobnie trafiła z Rusi Kijowskiej terenu dzisiejszej Ukrainy tutaj tak też pewnie szczególnie na południu można szukać się większych kontaktów ze światem wina no mamy bardzo stary zabytek z napisem w cyrylicy jak już jesteśmy też przy tych czcionka drukach kursy Ewa jak ruszymy dalej to z Drohiczyna zobaczyć parę następnych podcaście będzie jeszcze ciekawiej niż tutaj kolejna przynęta, ale w Bielsku zostajemy, bo jest monastyr, który nigdy nie przeszedł w ręce grekokatolików w odróżnieniu od Supraśla, więc mamy taką jedną z wysp, która jest centrum oczywiście centrum oporu przeciwko Unii, jaka jest jego historia uważa się najprawdopodobniej, że inicjatorką fundatorką była Helena moskiewska księżniczka moskiewska córka Ivana trzeciego srogiego i Zofii Paleolog to mówimy ona się nieraz już pojawiała naszych podcastach czy potomkini bizantyjskich rzymskich cesarzy ich Elena była żoną Aleksandra króla Polski wielkiego księcia litewskiego Jagiellona jedne to jest jedyny król pochowany w Wilnie jego brat Zygmunt stary nadał właśnie wdowie Helenie cały powiat bielski z Bielskiem Suraża Brański i ofiarowała Helena oczywiście Kony księgi, które też otrzyma do ojca z Moskwy uważana była za dobrodziej te były prawda modlitwy w intencji i m.in. też kopie i Kony z Wilna ofiarowała, więc monaster w Bielsku jest związany z księżniczką z rodu Rurykowiczów z Moskwy bielski jest też wojny ważny, bo odbył się tam Sejm w roku 1500 sześćdziesiątym czwartym wydano przywilej, dlaczego tak ważne, bo to jest początek tego procesu, który doprowadzi do Unii w Lublinie 1500 sześćdziesiątym dziewiątym powstanie Rzeczypospolitej można być zaczął się ten proces prawodawczy w Bielsku kilka lat wcześniej i z tym u nas sterem jest związane z Sawa Palmowski był ich numerem i dlaczego oni tak ważne o oni już trochę mówiliśmy no, więc w Sawa Palmowski moi drodzy został w roku 1700 dziewięćdziesiątym pierwszym stanął na czele to się nazywało naj otrzyma taki tytuł został przewodniczącym Najwyższego konsystorz kościoła prawosławnego prościej mówiąc Polska uznała, że nie może być podporządkowana jeśli chodzi o wiernych prawosławnych Moskwie, że trzeba odbudować niezależną cerkiew Rzeczpospolitej to jest związane ściśle też opowiadaliśmy mam już o tym z konstytucją 3maja i stąd próba wybicia się na niepodległości mól mówiąc o niepodległości nie de iure tylko de facto uniezależnienia się wyrwania się spod kurateli Moskwy, a nie była taka zwykłe auto trwania kością nie udało się, bo oczywiście została w wyniku trzeciego rozbioru to wszystko zakończyło się fiaskiem ta to był tylko projekt o sam pochodził z Białorusi ze słucka ukończył Akademię Mohyły chińską w Kijowie, która wtedy oczywiście była w Rosji i po ukończeniu Akademii był przełożonym monasteru w potrzebie to jest Ukraina w Hetman macie tak czyli, a wtedy już niema Hetmana tu, ale tereny dzisiejszego Hetmana tu i następnie trafił do innego monaster w Kijowie i stamtąd do Polski i właśnie był związany z monasteru w Bielsku uważa się, że jego dalsze losy po tym, jak został głową miał zostać głową właśnie cerkwi prawosławnej nie są znane przypuszczają historycy, że trafił na zesłanie do monasteru tam został można powiedzieć, że resort nie odosobnionych to była dla niego taki więzień rodzaj no i areszt domowy i tam miał umrzeć jak jesteśmy przy w Bielsku to tutaj właśnie widać to specyfika, że nawet jak będziemy mówić o tym, że mamy migracje ludności Ruskiej z terenów i elektrycznych ukraiński, że są te dialektyka bardziej dialektu ukraińskiej to bezdyskusyjnie mamy wielkich łuk działaczy ruchu Narodowego białoruskiego ich nad jego Dani Łowicza Michała Bobrowskiego dziewiętnastego wieku było o nich i były też powiązania ich szczególnie w przypadku Dani Łowicza z Ukrainą opowiadaliśmy o tym stamtąd też pochodzi Zenek Martyniuk tak Rey i rodzina mieszane religijnie katolicka prawosławna Zenek Martyniuk chyba nie musi nikomu tłumaczyć, więc jest kolejny etap motyw mieszania, że oprócz tych tego węzła białoruską ukraińskiego to znak tożsamości regionalnych to jeszcze wchodzi ten element Polski i jak z Bielska pojedziecie na południowy zachód wjeżdżamy to wg nich bisów obszar dialektów polskich i tam jest taka wioska kosiarka tych tzw. polskojęzyczni części Podlasia powiemy stamtąd pochodził słuchacze Krzysztof Kosiński przywódca pierwszego w dziejach powstania kozackiego 1000 pięćdziesiąty pierwszy stamtąd kozackiego kozaków ukraińskich Zaporowski ich, a no, jakbyśmy spojrzeli na rodzinę na to rodzina moje pochodziła z okolic Rawy Mazowieckiej te podsłuchy strony Wisły i jak napisał Zbigniew Wójcik z nami Committee Polski historyk trudno ustalić czy on Rusinek i prawosławnym czy Polakiem katolikiem jeszcze można by to pomieszać Polakiem prawosławnym Rusinom katolikiem może był połączeniem wszystkich i tutaj zatrzymujemy i taką płytą kryzys morałem, że ty możesz zostać kozakiem względu na skrót pochodzi z kim jesteś, ale za parę tygodni oczywiście pamiętajcie, że w jak wielu przywódców powstań czy Krzysztof Kasiński zgodzi najlepiej rozumie jest bardzo niebezpieczna praca tyle czasu zwalczał go zresztą porządny prawosławny Kniaź Ostrowski bezwzględnie tyle ciekawych rzeczy dowiedzieli się dzisiaj państwo zabudowie jeśli przypadkiem, bo tak pewnie nie będzie, ale jeśli przypadkiem ktoś poczuje się rozczarowany wjeżdżając do tej dwójki tysięcznej miejscowości rozglądają się w poszukiwaniu tych wspaniałych wielkich rzeczy i sztuki wydawniczej itd. i synagogi, które już niema to no to można się pocieszyć, ale też pocieszyć w duchu balowych wielokulturowe multikulti to, dlatego że w sumie tylko 2 miejsca, gdzie zabudowy można zjeść tak tym gry w naszym historycznym mając Babla w odtwarzaczu prawda w komórce, słuchając jednak z tych miejsc w samym centrum na rynku jest pizzeria rondo w przyrodzie jest, tak więc rządu, ale też kebab w związku z tym zupełnie Pablo włoska pizza i kebab w zabudowie do do zwiedzenia innych miejsc niestety nie znalazłem, ale to już tak przygotowujemy państwa trochę zbliżające się za parę miesięcy wakacje, że trzeba będzie wrócić do tego odcinka również, a już wiemy, gdzie zetknie się dane w naszym rys historyczny kraju na urzędach będziemy w Drohiczynie i pojedziemy sobie wzdłuż Bugu cudowna wycieczka w takim razie się szykuje jeśli państwo mają jakieś uwagi propozycja mają państwo jakieś głosy krytyczne, chociaż przypomnijmy, że krytyka tylko pozytywne przyjmuje myślenie to proszę pisać Babel małpa to kryminał krytykujcie nas plus jak macie jakieś pytania czy trzeba wyjaśnić rozszerzyć my czasami jak to w rozmowie jesteśmy przepraszam was bardzo za to może czasami jak to się mówi pięknie kolokwialnie po łebkach tak jak jak i może to filozofia określić, że wszystko wszystkim się łączy, więc tak, jakby to kraj jeszcze powiedzieć wszystko wszystkim kojarzy w każdym razie może rozpisać Babel małpa TOK kropkę FM Babel małpa TOK kropkę FM do usłyszenia za tydzień późno popołudniowe piątkową toru mówią Adam Balcer Paweł Sulik Babel Rzeczpospolita multikulti, bo podcast historyczny Adama Balcera i Pawła Sulika premiera każdy piątek na tokfm Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: BABEL. RZECZPOSPOLITA MULTI-KULTI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA