REKLAMA

O wyjątkowych statkach powietrznych, które okrążają Ziemię, choć ważą ledwie kilka gramów, rozmawiamy z Tomaszem Brolem, radioamatorem krótkofalowcem.

Homo Science
Data emisji:
2023-01-21 13:40
Audycja:
W studio:
Czas trwania:
24:16 min.
Udostępnij:

Jak daleko może polecieć odpustowy balonik? Czy uwierzycie, że może nawet… okrążyć Ziemię? I to wielokrotnie?! Rozwiń »

Sprawdził to Tomasz Brol, radioamator krótkofalowiec, który wyposaża balony w mikroskopijne nadajniki, dzięki czemu może śledzić ich trasy. Jego maleńkie statki powietrzne to prawdziwe cacka, które zbierają ciekawe dane i biją rekordy pod względem pokonywanych odległości. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry państwu witamy w audycji Homo science przy mikrofonie Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski Crazy nauka PL jest z nami zdanie nasz gość Tomasz Brol radio amator krótkofalowiec organizator misji stratosfery licznych części Tomku część witam wszystkich jest to, abyśmy się zastanawiali, bo zajmuje się taką dziedziną wiedzy, że dużo wiesz o różnych dziwnych tematach jak daleko może polecieć balonik odpustowy tak takie baloniki nagminnie uciekają dzieciom Rozwiń » helem napełnia na roli, lecz jarmarkach prawda i on tam leci zdaje się, że stoi z tymi rolnikami masz sporo do czynienia no tak ma sporo do czynie wiecie co też nie nurtowało pytanie już od zawsze jak wiecie co jak człowiek jest dzieckiem to się zastanawiać czy taki balonik może polecieć potem człowiek dorasta ma na głowie trochę inne problemy potem ma dzieci i dzieci znowu bawią się takimi malutkimi odpustowym balonikami ma pewnego dnia, kiedy mojej córce uciekł taki balonik gdzieś tam daleka oczywiście płaczu było co niemiara, ale myśleć o tym jak sprawdzić, dokąd rzeczywiście ten balonik może dolecieć co się paru projektach, które polegały na tym, że przekonało się jakieś kartki listę coś takiego do takich baloników one tam gdzieś leciały sobie przez fora i mojej czasem ktoś znalazł kartkę czasem odesłał pocztówkę i a czasem mnie duże jestem inżynierem elektronikiem postanowiłem zrobić to po swojemu postanowiłem do takiego właśnie malutkiego balonika przypiąć trak takie urządzenie elektroniczna, które wyposażone w odbiornik GPS nadaje pozycję na swoją pozycję czy palnika tak naprawdę na falach radiowych wysyła je na ziemię tam sobie możemy obserwować to na mapie pierwsze próby były robione z takimi dużymi balonami lateksowe, które latają wysoko do stratosfery, bo zawsze fascynowała mnie czerni kosmosu w sensie, żeby zobaczyć w dzień to nieskończoną pustkę kosmosu i wtedy jeszcze chciałem zobaczyć krzywiznę ziemi później okazało się, że to jest trochę niemożliwa czy też wysokościach no ale nabywają doświadczenia z wpuszczaniem takich baloników no i okazało się, że pewnego dnia stanowiła właśnie taki spróbować malutki balonik puścić, który to zobaczyć zobaczyć, dokąd doleci, ale brak tu jest od razu pada słowo jak o tym, że to widzę pewien problem czy 2, a nawet, bo taka pewna analogia może niezbyt zgrabna jednak jakoś tam nawiązująca czyli, jeżeli mamy np. taki trakt, który przyczepił Niemców do obroży pies ma tendencję do Brytanii, gdzie w terenie no tak 1 rzecz jest prosta to znaczy ten tak zwykle działa na jakiejś sieci komórkowej, czyli nadaje to swoją pozycję co kilka minut do tej sieci to no tak czy inaczej do nas dotrze, bo zasięg komórkowy jest no powiedzmy prawie wszędzie natomiast druga kwestia to jest bateria i to jest poważny problem, bo właśnie ta transmisja komórkowa sprawia, że to zżera całkiem sporo prądu i teraz skoro chce spuścić taki balon to tak po pierwsze z sieciami komórkowymi nie bardzo przynajmniej od pewnej wysokości, a już, zwłaszcza z daleka od powiedzmy krajów w tym wypuściła też no to materia no i co z tym zrobić no to już inne to jest tak jeśli chodzi o może zacznijmy od zasięgu one jako to ona nie przedstawiła jako krótkofalowcy Radia amatora, ale amatorzy to są tacy ludzie, którzy dysponują mnóstwem różnego sprzętu radiowego zazwyczaj bardzo często słuchają nasłuchują tego co się dzieje wydarza i postanowiłem to wykorzystać mamy również sieci automatyczne, która automatycznie nasłuchują różne rzeczy zrzucają one dane do internetu jeśli nadaje odpowiedni sposób to twoje dane nadane w dowolnym miejscu na świecie mogą trafić do sieci internetowej np. prezentować się na mapie takie zbudowane np. system PRS jest amatorski system raportowania pozycji w dużym uproszczeniu oczywiście mówię i teraz ta jeśli chodzi o fale radiowe to z wysokością przenosi nam się horyzont przesuwa tak im wyżej jesteśmy mamy dalszy horyzont dzięki czemu fale radiowe w zakresach fal ultrakrótkich docierają na większy obszar co umożliwia mi pokrycie małego z małego nadajnika, który jest powieszonej gdzieś wysoko na oddalonym po prostu jest duża szansa, że trafimy na jakiś odbiornik, który jest 8 UE stąd używam AP sieci amatorskiej, która daje globalny zasięg tak naprawdę oczywiście nie użył ten zasięg nie jest zapewnione np. nad oceanami, ale o tym za chwileczkę mamy również amatorskie satelity, których próbowałem użyć tych projektach niestety no okazało się to niemożliwe ze względu na małą moc i właśnie na problemy z zasilaniem, a jeśli chodzi o zasilanie pierwsze próby to były oczywiście na te rynki no Matejki były dość ograniczone czasowo, ponieważ no wiadomo urządzenie wymaga wymaga jakiejś tam ilości energii i przez dłuższy czas nie jest w stanie działać z ogniw, które trzeba wymienić całą energię, którą UE, którą zużyje albo mogę zabrać z ziemi przed wypuszczeniem balonu albo wyprodukować nas na pana tam gdzieś wysoko tak na miejscu no i to z pomocą przychodzą znane i lubiane przez wszystkich ostatnio ogniwa fotowoltaiczne, których malutkie elementy używam na przy przy takiej misji one są bardzo malutki one mają 52 mm na 19 mm to są takie naprawdę malutkie płatki, ponieważ no muszę pilnować wagi tego całego zestawu no dobra, bo to uwaga jest, więc ba dość kluczowa dla odległości, jaką może polecić tu wracamy do pytania pierwszego, które od tego rozpoczęliśmy audycję to znaczy, na jaką odległość może polecieć balon pustawe, dlaczego właściwie uczciwie stanęło na tych balonach odpustowych w z zasadą jest zgłaszamy wysyłasz dostała z faktem to jest wysyła MO troszeczkę poniżej 100 atmosfer akurat te 2 znajome działalności jak na wysokości 1 między 1115 000 lat a dlaczego tak waga ma wpływ nie tyle na odległość bezpośrednio co na wysokość na wysokość lotu, ponieważ jeśli mamy zadaną powłokę balonową tak czy ten nasz przysłowiowy balonik odpustowe on ma jakąś objętość w tej objętości zmieści się jakaś ilość gazu nośnego i zgodnie z prawem Archimedesa no Ros pręży się do jakiej wysokości i tam zostanie tak wypełni i jeśli nie wypełnimy pełnej powłoki to on zawiśnie na jakiej wysokości, kiedy średnia gęstość całego obiektu będzie równa średniej gęstości atmosfery tak to się umówmy się w dużym skrócie i teraz, o co chodzi z tą wysokością im mniejszy mamy lżejszy ładunek tym przy tej samej objętości powłoki jesteśmy w stanie polecić wyżej, ponieważ potrzebujemy zabrać mniej gazu nośnego tak czy ta ten gaz będzie miał większą by większą przestrzeń do rozprężania się i tu przechodzimy z kolei na odległość do 60 000m jest najbardziej niespokojna atmosfera mamy chmury mamy silne wiatry mamy Grad mamy wodę w stanie pod krytycznym, że może sobie zamarznąć np. na dowolnej na dowolnej powierzchni co się skończył do takiego balonika przymusowym lądowaniem, ponieważ jeśli cokolwiek nam do ciąży tą powłokę czy sam aktywów puszczą zacznie spadać ma zapasu wyporności Słuchajcie 2g to jest mniej niż torebka herbaty 2g zapasu wyporności, więc duża kropla wody powoduje to, że ten balon ma ujemną pływalność i zaczyna opadać dlatego tak ważne jest, żeby był lekki i uniósł się ponadto całą pogodę i sobie operował w miejscu, gdzie jest w miarę spokojnie może wiać może wiać bardzo silnie, bo jak to jest taki trochę intuicyjne, ale jak sobie wyobrazić, iż Huragan rzędu 400km/h bardzo silny wiatr będzie strumieniowe to dla takiego balonika, który tam, gdzie sobie wisi na tych 11 tam 15km to jest cisza spokój, ponieważ się porusza w masie powietrza ta cała masa powietrza się przesuwa razem z tym balonikiem, więc ten balonik względnie nie odczuwa żadnej te mają najgorsze są właśnie silne prądy wznoszące właśnie wilgoć w powietrzu mury takie rzeczy to coś co się może osadzić na na powłoce balon dzięki temu, że dzięki temu, że ten balon jest lekki przy fabrycznych powłokach balonowych możemy latać właśnie na takiej wysokości a dlaczego odpustowy, bo cały czas wracam do tego pytania, bo byliśmy w swoim wykładzie zdradza słuchaczom takie tajemnice kuluarowe i słuchaliśmy tam wyraźnie mówiły, że balony odpustowe najlepiej się sprawdzały podczas takich lotów oczywiście dokładnie tak balony mamy zasadniczo mamy 2 rodzaje balonów balony z powłoką rozciął lewą, czyli takie baloniki gumowy tam kauczukowego dla tak Sowa tak, które napełniały one nam się rozciągają taki balon, który napełnił, jaką ilością gazu sobie leci do góry leci do góry powłoka się cały czas rozpręża to wygląda troszeczkę tak, jakbyście obserwowali balonik bąbelki powietrza w butelce z wodą na początku oczy dwutlenku węgla tak naprawdę nie powietrza fakt, że na początku ten balonik jest na dole ba ten ten też jest bardzo taki malutki Janów we w miarę jak leci bliżej powierzchni jest coraz bardziej Ross z coraz większej tak przecież ilość gazu się nie zmniejszą nie zwiększyła prawda ma tylko zmieni zmniejszyło się ciśnienie tak samo się dzieje z balonami lateksowe mi balony lateksowe przy pewnej wysokości po prostu nie wytrzymują tak różnicy ciśnienia pękają i polanek właściwie to co pozostało z balonika również z trapera tam stał on lekko spada na ziemi takie palone są używane do lądowania atmosfery są wysyłane kilka razy np. polskiej i Instytut Meteorologii gospodarki Wodnej na podstawie również tych danych przewiduje nam pogodę, a co z balonikami odpustowym badanie zostało skonstruowane inaczej to jest folia często metalizowane folie, która jest nie rozciąga Viva taki balonik ponad połowa New po prostu trzyma swoją swój kształt co pozwala na zawieszenie go na konkretnej wysokości jeśli ten gaz, który się tam rozpręża zaczyna napierać na ścianki objętość układu nie będzie zwiększała, ponieważ na balon się nie już nie będzie rozpychał, tak więc zgodnie z prawem Archimedesa znowu zawiśnie na konkretnej wysokości, ponieważ średnia gęstość całego układu będzie równa jasności otaczającego powietrza po prostu sobie zawiśnie jak taki balonik zawiśnie na takiej wysokości to sobie może tam zostać a dlaczego ustawę o UE próbowałem robiłem wiele eksperymentów jak nie znam się na inżynierii materiałowej nie znam się na ogrzewaniu woli nie znam się na ogrzewaniu plastiku próbowałem wielu różnych powłok część chciałem sobie zbudować większą powłokę o większej objętości, żeby np. zawiesić taki balon na 30 albo na 40km eksperyment to wałem z tym przez wiele lat i ani razu nie udało mi się ani razu nie udało mi się zrobić dobre powłoki, żeby ona po prostu nie przeciekała staną ustawy i teraz tak dodatkowym dodatkową zachętą do używania tych odpustowych baloników jest np. konkurs w Brnie, który się odbywa co roku to jest tzw. pico bałam szalem, który zachęcam młodych tych mniej młodych inżynierów do takiego konkurowania ze sobą tam są jasne warunki możesz używać tylko takiego wyłącza takiego 1 typu balonu, który dostarcza organizator to jest właśnie taki balonik od postawy wszyscy mają równe szansę na wygrywa ten, który zbuduje lepszą trwalszą elektronik i jakie to są na koniec tej części pytanie odległości, które taki balon może pokonać już tak konkretnie w km swój balon jak jak i jaką dla ludzi balona najdłuższe moje balon latał w atmosferze euro lata by dłużej, gdyby nie wojna na Ukrainie, ale o tym pewnie powiemy w drugiej części i wykonał co najmniej 20 okrążeń ziemi, dlaczego co najmniej, bo nie mam części danych, ponieważ wisiał gdzieś nad biegunem podczas nocy polarnej i po prostu nie miał zasilania są go nie wyeliminowało z gry, a samej konstrukcji tych gondole pod nimi balonikami jeszcze będziemy rozmawiali w drugiej części audycji gościmy dzisiaj Tomasza Brola Radia amatora krótkofalowcy ca i zapraszamy na ciąg dalszy po informacjach Radia TOK FM witamy państwa ponownie druga część audycji Homo science ponownie Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski Crazy nauka PL i wciąż jest z nami gość Tomasz Brol Radia amator krótkofalowiec część to ponownie część witam wszystkich rozmawiamy od tworzonych przez Tomka wyjątkowych statkach powietrznych, które wielokrotnie jak usłyszeliśmy w poprzedniej części audycji aż dwudziestokrotnie mogą okrążyć ziemię, choć ważą zaledwie kilka graną właśnie ile gramów waży twoje statki całkowita waga tego mojego statku to jest 3,2g Orany, ale mecz z balonem nie to jest bez balonu to jest wszystko co sam balon waży około 30 g 32 dokładnie ale, a charakter gotowy do lotów w sensie zasilaniem antenami i sznurkiem, który nie jest przywiązany do powłoki balonowej to jest raptem 3,2g oraz dobra to powiedz teraz jak to zrobić to znaczy jakiś sposób można zrobić coś co jest tak ma pani kie, a ma własne zasilanie nadajnik odbiornik GPS, czyli tak naprawdę anten GPS są jak to stratami komuś brzmi, jakby to wszystko pod mikroskopem składał to dokładnie tak wszystko składa pod mikroskopem w sensie sam projekt toczy się od 10 lat tak to nie było także ten trakt ważył od razu ne 3g najpierw ważył 250 g tak zostały poza tak spory posta, kiedy wybory ile lat zajęła taka takie zmniejszenie biedy, kiedy był ten 250 ramowy mniej rok 200012czerwiec 2012 to lata 910 lat nie lata czterdzieste tonie dobranie przerywam na razie mów mu dać komuś dach teraz przerywamy, ale ta konstrukcja nie zawsze ważyła 3g to z to była to były lata ewolucji pie projekt się rozpoczął w 2012 roku, czyli już ponad 10 lat temu prawie 11 w na początku lata pozwala nam lateksowe, które na, którym z specjalnego wrażenia to waga nie robiła na później zacząłem się zastanowić jak zrobić to, żeby pobić rekord świata w wysokości lotu balonem lateksowe MO z kolei mamy to samo to samo zjawisko, czyli im lżejszy ładunek tym mniej gazu możemy zabrać tym wyżej polecimy różnią się końcem, ponieważ balon lateksowe zostanie rozerwany na tej wysokości maksymalnej balony foliowe nie rozciągnie wy po prostu tam zawiśnie i teraz udało mi się polecieć na wysokość 42 006150m to było pierwsze miejsce w Polsce i z wtedy to było szóste miejsce na świecie wśród wysokości lotu balonem brakło zabrakło około 40 sekund znoszenia tego na tego balonu, żeby pobić rekord świata, a potem się zmniejszały statki powietrzne, ale potem się zmniejszały tak, bo starałem się jak już poleciałem tak wysoko to zastanawiam się zrobić, żeby polecieć bardzo bardzo bardzo długo w UE popatrzyłem na te balony nie rozciąga Vive i starałam się zbudować projekt taki, który będzie się utrzymywał jak najwyżej jak najdłużej we w powietrzu no i teraz tak powolutku zacząłem kompletować sprzęt, jako że jestem elektronikiem budowa elektroniki na mnie wrażenia nie robi, aczkolwiek miniaturyzacja elektroniki to już zadanie dla fabryk no nie miałem pod ręką żadnej fabryki, która składa elektronikę, więc musiałem robić sam muszę się wyposażyć w mikro SKO musiałem się wyposażyć w bardzo precyzyjne narzędzie ja i mieć bardzo stabilne dłonie, żeby te wszystkie operować w sensie to jest naprawdę precyzyjna robota, ponieważ na siatce milimetr kwadratowy jestem w stanie zmieścić kilka elementów elektronicznych wyobraźcie sobie, jakie one są malutkie UE to na na główce od zapałki można zmieścić kilka kilkanaście elementów i takimi elementami trzeba operować i je przygotować do płytki drukowanej i to nie przy pomocy robota jak i specjalnych manipulują przy pomocy przy pomocy mikroskopu pęsety i i własnych dłoni tak na projekt rozwija znaczy na powoli nabierają doświadczenia w budowie takiej mikro elektroniki i pro te na traktory były coraz mniejsze coraz lżejsza i sama płytka już bez ogniw słonecznych w tej chwili waży 095g planuje na tegoroczny konkurs by nie zrobić płytkę, która będzie ważyła pół grama czy jeszcze o połowę zrzucić wagę tej tej elektroniki brzmi to wszystko naprawdę jak wyższe technologia kosmiczna i właściwie to już już są trochę takie technologie na poły kosmiczne, ale powiedz czy to jest tylko czysta frajda i chęć rywalizacji czy w tym się kryją jakieś korzyści praktyczne to jest tak to jest przede wszystkim frajda oczywiście, ale korzyści praktyczne są, ponieważ takich balonów może nie takich ale, ale bardzo podobnych używa np. NASA do testowania sprzętu kosmicznego UE był wielki projekt, którym trochę mało mówiono w Polsce to był projekt Google lunch, który za pomocą takich balonów właśnie rozciągniętych dostarczą internet na bardzo mało zaludnionych rejonach Afryki np. czy Australii bardzo sprytny pomysł wielokrotnie tańszy od budowy konstelacji satelitów na straty ogóle się wycofał z tego projektu, ponieważ Space ekstra biło to co zrobiło mamy wielką konstelację satelitów, które dostarczają internet praktycznie na całym globie to musi zapytać o 1 rzecz, której wspomniałem na samym początku mianowicie, że jeden z twoich balonów zakończył lot z powodu wojny Ukrainie co tam się wydarzyło i na to są moje przypuszczenia ne, bo dowodu nie mam nikogo za rękę nie złapałem ale, śledząc ten lot ja codziennie rano obudziłem się patrząc z ciekawością co ten balonik tam do nas dawała jak jak dane schodzą balon leciał od strony południowo zachodniej morza czarnego i przeleciał przeleciał nad okupowane tereny Ukrainy i w pewnym momencie po roku czasu dokładnie to było 366 dni kilka godzin czy dom można założyć, że elektronika była w 100% sprawna na cały czas balon był w kontakcie z ziemią i w pewnym momencie balon zamilkł po prostu traktor przestał działać dokładnie nad tym obszarem, na którym lata, że tak wyrażę mnóstwo żelastwa no wiadomo co się dzieje co się dzieje na granicy rosyjsko ukraińskiej na granicy tam na tych terytoriach okupowanych i moje przypuszczenie jest takie, że balon, dlaczego zakładam, że nie został z trans one z specjalnie celowo, bo jest zbyt mały, żeby go widzieć na jakimś rada że, żeby go, żeby można było, ale prawdopodobnie dostał przypadkiem po prostu albo jakąś rakietą albo gazami wylotowymi rakiety albo jakąś Warty artylerią czy czy, jakim samolotem wojskowym to na koniec krótkie pytanie, jakie największe zagrożenia czyhają na takie balony i taki sprzęt jak twój pomijając, pomijając żelastwo, które lata w powietrzu jest używane do wyrządzania ludziom krzywdę to tak naprawdę pogoda pogoda ultrafiolet ultrafiolet, który niszczy bardzo niszczy powłokę balonu potem ona zaczyna przeciekać balon ląduje no trzymamy kciuki, żeby następnym razem obleciał już 2 lata lata 3 lata w sumie czemu nie no i trzyma jestem za bicie kolejnych rekordów, bo rekordy Polski ma już w kieszeni teraz pora na takie ogólne światowe rekordy dobrze mówię tak zgadza się, więc my trzymamy kciuki i dziękujemy bardzo za rozmowę naszym gościem był Tomasz Brol radio amator krótkofalowiec organizator misji stratosfery ręcznych dzięki dziękuję bardzo, dziękuję państwu zapraszam na naszą audycję co tydzień między czasie na stronę kryzys nauka PL teraz informacji Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HOMO SCIENCE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Wszystkie audycje, kiedy chcesz! Teraz TOK FM Premium 30% taniej: podcastowe produkcje oryginalne, Radio TOK FM bez reklam i podcasty z audycji. Nie zwlekaj, słuchaj wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA